Nội dung

Điểm

1. Yêu cầu kỹ năng:

- Biết cách viết bài văn nghị luận xã hội.

- Bài viết có bố cục rõ ràng, lập luận chặt chẽ, có sức thuyết phục.

- Văn viết mạch lạc, sáng tạo, lời văn trong sáng, không mắc lỗi chính tả, dùng từ đặt câu.

2. Yêu cầu về kiến thức: Học sinh có thể trình bày theo nhiều cách nhưng cần đảm bảo các ý cơ bản sau:

4,0

a. Mở bài

- Dẫn dắt vấn đề...

- Nêu được vấn đề nghị luận: trân trọng những gì mình có, không than vãn số phận; tự lập, biết dựa vào chính mình để nỗ lực trong cuộc sống…

0,25

b. Thân bài

*. Tóm tắt và nêu ý nghĩa câu chuyện:

- Câu chuyện kể về cuộc trò chuyện của hai mẹ con Ốc sên. Ốc sên con luôn than vãn mình kém may mắn phải mang cái bình nặng, còn giun đất và sâu róm luôn được chở che, may mắn….(0,25 điểm)

- Câu chuyện sâu sắc nhắn nhủ bài học: hãy trân trọng những gì mình có, không than vãn số phận; tự lập biết dựa vào chính mình để nỗ lực trong cuộc sống…(0,25 điểm)

0,5

*. Bàn luận vấn đề

- LĐ1: Vì sao mỗi người cần biết trân trọng những gì mình có, không nên than vãn số phận?

+ Khi biết trân trọng giá trị bản thân sẽ giúp chúng ta nhận ra điểm mạnh, điểm yếu, để có hướng khắc phục điểm yếu, phát huy điểm mạnh, hoàn thiện bản thân... (0,25 điểm)

+ Biết trân trọng những gì mình có, không than vãn số phận giúp con người sống tự tin, lạc quan, yêu đời, biết sống hòa đồng với mọi người…(0,25 điểm)

0,5

- LĐ1: Vì sao mỗi người cần sống tự lập, biết dựa chính mình

+ Vì khi biết dựa vào chính mình sẽ giúp ta tự tin vào năng lực của bản thân, vững vàng trước mọi tình huống của cuộc sống, đặc biệt giúp mỗi người bản lĩnh chinh phục thử thách đạt được thành công... (0,5 điểm)

+ Dựa vào chính mình giúp bồi đắp thêm nhiều phẩm chất quý: dũng cảm, trách nhiệm, tự chủ,... -> giúp con người trưởng thành khẳng định giá trị bản thân.... (0,25 điểm)

+ Người biết sống tự lập, dựa vào chính mình sẽ luôn được mọi người quý trọng, gắn kết các mối quan hệ trở nên bền chặt. Từ đó góp phần xây dựng xã hội ngày càng phát triển, vững mạnh... (0,25 điểm)

1,0

- HS lấy dẫn chứng phù hợp làm sáng tỏ vấn đề nghị luận... (0,5 điểm)

0,5

*. Phê phán mở rộng

- Phê phán những người sống dựa dẫm, phụ thuộc vào hoàn cảnh, không nỗ lực, phấn đấu, sống bi quan… (0,25 điểm)

- Sống tự lập dựa vào sức mình, tuy nhiên trong cuộc sống cần biết hợp tác, đoàn kết tương trợ với mọi người... (0,25 điểm)

0,5

*. Bài học nhận thức và hành động

- Dựa vào chính mình để sống tích cực vượt qua mọi khó khăn, để sáng tạo và phát triển… - Không ngừng trau dồi kiến thức, kĩ năng để hoàn thiện bản thân... - Đấu tranh với biểu hiện của lối sống dựa dẫm, phụ thuộc, thiếu tự tin...

0,5

c. Kết bài

- Khẳng định, khái quát lại vấn đề.

- Liên hệ bản thân.

0,25

Nội dung

Điểm

1.Yêu cầu về kỹ năng:

+ Hiểu đúng yêu cầu của đề, có kỹ năng làm bài nghị luận văn học. biết kết hợp nhuần nhuyễn các phép lập luận giải thích, chứng minh đã học.

+ Có kỹ năng xây dựng luận điểm đúng đắn, sáng tỏ, dẫn chứng chọn lọc, lý lẽ thuyết phục, không mắc lỗi chính tả, diễn đạt.

+ Văn viết trong sáng, có cảm xúc, thể hiện được năng lực cảm nhận sâu sắc.

3.Yêu cầu về kiến thức: Học sinh có thể trình bày theo nhiều cách nhưng cần đảm bảo các ý cơ bản sau:

a. Mở bài:

- Dẫn dắt vấn đề nghị luận...

- Trích dẫn ý kiến của nhà thơ Bằng Việt...

0,5

b. Thân bài:

b.1. Giải thích ý kiến:

- Thơ: Là hình thức sáng tác văn học phản ánh cuộc sống nghiêng về sự thể hiện tình cảm, cảm xúc bằng ngôn ngữ hàm súc, giàu nhạc tính, giàu hình ảnh gợi cảm...

- Tiêu chuẩn vĩnh cửu: thước đo, chuẩn mực có giá trị bất biến, đúng với mọi thời đại.

- Cảm xúc: Là những cung bậc tình cảm, tâm trạng con người...

-> Câu nói của Bằng Việt khẳng định: Thước đo để đánh giá giá trị tác phẩm thơ ca ở mọi thời đại là cảm xúc; đề cao vai trò của cảm xúc trong thơ.

* Lưu ý: Nếu HS không giải thích, cắt nghĩa từ, cụm từ trong nhận định mà chỉ khái quát chung ý hiểu của mình về nhận định, có ý đúng, GV chỉ cho tối đa 0,25 điểm

0,5

b.2. Đoạn thơ “Dạ khúc cho vầng trăng” (Vũ Duy Thông) chứa chan cảm xúc về vẻ đẹp của vầng trăng qua lời ru của mẹ và tình mẹ dành cho con:

* Khái quát chung:

- Vũ Duy Thông là nhà thơ nổi tiếng của thế hệ các nhà thơ thời kỳ chống Mỹ. Ông được đánh giá là một thi sỹ tài hoa và yêu thương tha thiết với cuộc đời...

- Bài thơ "Dạ khúc cho vầng trăng" mà tiêu biểu là đoạn thơ trong đề bài là khúc ca tha thiết, ngọt ngào về vẻ đẹp của vầng trăng non qua lời ru của mẹ và tình yêu thương con vô bờ bến của người mẹ.

0,25

* Chứng minh

+ Luận điểm 1: Cảm xúc của nhà thơ trước vẻ đẹp của vầng trăng qua lời ru của mẹ

- Mở đầu bài thơ nhà thơ Duy Thông đã đưa ta đến khúc hát ru con ngọt ngào, êm ái của người mẹ. Lời ru ân tình của người mẹ đưa con vào giấc ngủ bình yên. Trăng non theo lời hát ru của mẹ đi vào giấc mơ của con một cách nhẹ nhàng, sâu lắng.

“Trăng non ngoài cửa sổ

Mảnh mai như lá lúa”

- Biện pháp so sánh, nhân hóa trăng non với lá lúa – vật gần gũi, quen thuộc với cuộc sống thường nhật của mẹ khiến trăng trở nên vô cùng đáng yêu, duyên dáng, thanh khiết. Từ đó mẹ muốn ghi dấu trong lòng con về về tình yêu thiên nhiên, yêu cái đẹp, cái giản dị trong cuộc sống...

“ Để trăng thành chiếc lược

Chải nhẹ lên mái tóc

Để trăng thành lưỡi cày

Rạch bầu trời khuya nay ”

- Phép so sánh, liệt kê kết hợp các động từ “ chải”,“rạch”, trăng non qua lời ru của mẹ còn có những hình dạng khác nhau như chiếc lược, lưỡi cày. Trăng non không có gì xa lạ mà rất gần gũi thân quen trong cuộc sống của con và mẹ. Mẹ mong con khi lớn lên biết yêu thương, biết trân quý những gì bình dị...

“Trăng thấp thoáng cành cây

Tìm con ngoài của sổ

Cửa nhà mình bé quá

Trăng lặn trước mọi nhà ”

-> Phép nhân hóa kết hợp với các từ ngữ chỉ hoạt động của con người “tìm con ngoài cửa sổ” khiến trăng như một bạn nhỏ rất đáng yêu đang tìm con để bầu bạn, vui chơi, hòa nhịp vào thế giới tâm hồn của trẻ thơ.

- Hình ảnh “ Trăng thành con thuyền nhỏ” có lẽ là hình ảnh đẹp nhất tượng trưng cho ước mơ, khát vọng của người con, đồng thời cũng chở đầy tình yêu và niềm tin của người mẹ dành cho đứa con bé bỏng đang ngủ say trên đôi vai gầy. Trăng không chỉ là con thuyền nhỏ mà còn là nhịp cầu nối giúp cho con và mẹ “ Đến bến bờ tình yêu ”...

2,0

+ Luận điểm 2: Cảm xúc của nhà thơ trước tình yêu của mẹ dành cho con

- Tình yêu của mẹ dành cho con thật lớn lao, vĩ đại không có thứ gì có thể đong đếm được. Mẹ luôn cầu mong cho con được yên bình ”Con ơi ngủ cho say ”, mong con được hạnh phúc “ Đến bến bờ tình yêu”. Mẹ yêu thương, hi sinh “Vai mẹ thành võng đưa./Theo con vào giấc ngủ”, mẹ có thể làm tất cả vì con...

* Lưu ý: Trong quá trình cảm nhận đoạn thơ, HS biết liên hệ, so sánh với các bài thơ khác cùng đề tài: À ơi tay mẹ (Bình Nguyên), Con cò (Chế Lan Viên), Mẹ và quả ( Nguyễn Khoa Điềm),Trăng ơi...từ đâu đến (Trần Đăng Khoa), …

0,75

b.3. Để thể hiện được cảm xúc, rung động đoạn thơ rất thành công trong việc sử dụng các hình thức nghệ thuật

+ Thể thơ năm chữ với hình ảnh thơ trong sáng, bình dị phù hợp với thế giới tâm hồn trẻ thơ, dễ nhớ dễ thuộc.

+ Cấu trúc thơ độc đáo, ngôn ngữ giàu chất nhạc

+ Bên cạnh đó, nhà thơ sử dụng các biện pháp nghệ thuật phép so sánh, nhân hóa, điệp ngữ, liệt kê…khiến đoạn thơ trở nên sinh động, diễn tả sâu sắc tình mẫu tử thiêng liêng.

+ Qua đoạn thơ tác giả đã gửi đến bạn đọc thông điệp vô cùng sâu sắc: con lớn lên phải biết sống nghĩa tình, biết trân quý những gì bình dị trong cuộc sống; biết yêu thương và kính trọng mẹ...

1,0

b.4. Mở rộng, liên hệ, nâng cao

- Qua đoạn thơ, Bằng Việt đề cao cảm xúc chứ không tuyệt đối hóa cảm xúc, coi nhẹ vai trò tài năng người cầm bút. Cần kết hợp tài năng và cảm xúc mới có tác phẩm thành công.

- Người tiếp nhận và người sáng tác cần có cảm xúc thì mới phản ánh chân thực cuộc sống, hiểu hết cái hay cái đẹp của tác phẩm văn học.

0,5

c. Kết bài:

- Khẳng định lại ý kiến...

- Liên hệ bản thân

0,5

LƯU Ý:

- Chỉ cho điểm tối đa nếu bài viết của học sinh kết hợp tốt các yêu cầu về nội dung và yêu cầu về kiến thức, kĩ năng.

- Thí sinh có nhiều cách triển khai theo trình tự khác nhau, miễn là bài viết đáp ứng được hệ thống ý cơ bản.

- Khuyến khích những bài viết có nội dung sáng tạo. Bài viết có thể không giống đáp án, có những ý ngoài đáp án nhưng phải hợp lý.

UBND HUYỆN QUẾ VÕ

PHÒNG GD-ĐT QUẾ VÕ

ĐỀ CHÍNH THỨC

ĐỀ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI CẤP HUYỆN

NĂM HỌC 2022-2023

Môn: Ngữ văn - Lớp 7

Thời gian làm bài:120 phút (không kể thời gian giao đề)

Phần/ câu

Nội dung

Điểm

I

ĐỌC – HIỂU

6,0

Đọc văn bản.

Thực hiện yêu cầu:

a) Xác định nhân vật chính của văn bản trên là ai?

b) Hãy tìm trạng ngữ của câu được in đậm trong văn bản trên.

c) Tôi xòe cả hai càng ra, bảo Nhà Trò:

- Em đừng sợ. Hãy trở về cùng với tôi đây. Đứa độc ác không thể cậy khỏe ăn hiếp kẻ yếu.

Qua hành động và lời nói của Mèn với Nhà Trò trong những câu trên, em thấy Mèn là người như thế nào?

d) Chỉ ra và phân tích tác dụng của biện pháp tu từ được sử dụng trong câu: Chị mặc áo thâm dài, đôi chỗ chấm điểm vàng, hai cánh mỏng như cánh bướm non, lại ngắn chùn chùn.

a)Nhân vật chính của văn bản trên là Dế Mèn.

0,5

b) Trạng ngữ trong câu in đậm:

-Một hôm,

-qua một vùng cỏ xước xanh dài,

0,5

0,5

c) Tôi xòe cả hai càng ra, bảo Nhà Trò:

- Em đừng sợ. Hãy trở về cùng với tôi đây. Đứa độc ác không thể cậy khỏe ăn hiếp kẻ yếu.

Qua hành động và lời nói của Mèn với Nhà Trò trong những câu trên, em thấy Mèn là người: rất mạnh mẽ, dũng cảm, thương người, hào hiệp, sẵn sáng bênh vực kẻ yếu…

Hướng dẫn chấm:

HS nêu được từ 3 phẩm chất trở lên, đạt điểm tối đa.

HS nêu được 2 phẩm chất trên, đạt 0,5 điểm.

HS nêu được 1 phẩm chất trên, đạt 0,25 điểm.

1,0

d) Chị mặc áo thâm dài, đôi chỗ chấm điểm vàng, hai cánh mỏng như cánh bướm non, lại ngắn chùn chùn.

-Biện pháp tu từ:

+Nhân hóa: Nhà Trò được gọi bằng cách gọi và hành động của con người: Chị, mặc.

+ So sánh: hai cánh mỏng như cánh bướm non.

0 ,75

0,75

-Tác dụng:

+Tăng sức gợi hình, gợi cảm cho sự diễn đạt.

+Khiến con vật trở nên gần gũi, sinh động, có hồn…

+Khắc họa hình ảnh Nhà Trò nhỏ bé, yếu ớt, đáng thương, tội nghiệp, cần được che chở…

+Qua đó cho thấy tài năng quan sát và tình cảm của tác giả dành cho thế giới nhân vật của mình cũng như thiếu nhi…

0,25

0,25

1,0

0,5

HS có cách diễn đạt tương đương vẫn đạt điểm tối đa.

II

VIẾT

14

Từ nội dung văn bản trên, em hãy viết đoạn văn nghị luận (khoảng 8 đến 12 câu) bày tỏ ý kiến tán thành quan điểm: Tình yêu thương là món quà vô giá của cuộc sống.

4,0

I. Yêu cầu hình thức:

-Viết đúng hình thức đoạn văn có bố cục rõ ràng, trình bày sạch sẽ, dung lượng khoảng 8 – 12 câu.

0,25

II. Yêu cầu cụ thể:

- Nêu được vấn đề và ý kiến cần bàn luận.

- Trình bày được sự tán thành đối với ý kiến cần bàn luận.

- Đưa ra được những lí lẽ rõ ràng, bằng chứng đa dạng để chứng tỏ sự tán

thành là có căn cứ. Làm nổi bật ý sau:

1.Nêu được vấn đề cần bàn luận: Tình yêu thương là món quà vô giá của cuộc sống.

0,5

2. Nêu ý kiến đáng quan tâm về vấn đề: Tình yêu thương có ý nghĩa và giá trị lớn lao trong cuộc sống.

- Thể hiện thái độ tán thành ý kiến vừa nêu bằng các ý:

+ Tình yêu thương là một khái niệm chỉ một phẩm chất tình cảm, vẻ đẹp tâm hồn của con người. Đó là tình cảm thương yêu, chia sẻ và đùm bọc, quan tâm, giúp đỡ, làm những điều tốt đẹp với những người xung quanh…Món quà vô giá là khẳng định ý nghĩa và giá trị lớn lao. Như vậy tình yêu thương có ý nghĩa và giá trị lớn lao.

+Tình yêu thương là món quà vô giá trong cuộc sống con người. Bởi nó: sưởi ấm tâm hồn những con người cô đơn, đau khổ, bất hạnh, truyền cho họ sức mạnh, nghị lực để vượt lên hoàn cảnh; giúp con người học cách quan tâm đến người khác, sống bao dung và tích cực hơn trong cuộc đời; biết trân trọng cuộc sống, trân trọng những người xung quanh; tạo sức mạnh cảm hoá kì diệu đối với những người “lầm đường lạc lối”; mang lại niềm hạnh phúc, niềm tin và cơ hội để có cuộc sống tốt đẹp hơn; là cơ sở xây dựng một xã hội tốt đẹp, có văn hóa…

HS lấy bằng chứng tiêu biểu phù hợp.

+Phê phán những người trong xã hội sống thiếu tình thương, vô cảm, dửng dưng trước nỗi đau chung của đồng loại; những kẻ ích kỉ, chỉ biết lo cho cuộc sống của bản thân mình mà không quan tâm đến bất cứ ai…

0,5

0,5

1,0

0,5

0,25

3. Khẳng định lại sự tán thành ý kiến, ý nghĩa, bài học về giá trị lớn lao của tình yêu thương- món quà vô giá…

0,5

HS có cách diễn đạt tương đương vẫn đạt điểm tối đa

HS không viết theo cấu trúc đoạn văn đủ 3 phần nhưng vẫn đảm bảo hình thức cấu trúc một đoạn văn và đảm bảo đủ ý vẫn đạt điểm tối đa.

2

Viết bài văn phân tích nhân vật Dế Mèn trong văn bản Dế Mèn bênh vực kẻ yếu (trích Dế Mèn phưu lưu kí) của nhà văn Tô Hoài.

10,0

I. Yêu cầu chung

- Xác định đúng kiểu phân tích đặc điểm nhân vật.

- Đưa ra được những bằng chứng để làm rõ đặc điểm của nhân vật.

- Bài viết có bố cục rõ ràng, trình bày sạch sẽ.

0,5

II. Yêu cầu cụ thể

1. Mở bài:

- Giới thiệu đặc điểm nổi bật của nhân vật Dế Mèn trong văn bản truyện Dế Mèn bênh vực kẻ yếu (trích Dế Mèn phưu lưu kí) của nhà văn Tô Hoài: thương người (nhân hậu), hào hiệp, hết lòng bênh vực kẻ yếu…

- Ấn tượng chung về nhân vật Dế Mèn.

1,0

2. Thân bài:

Lần lượt phân tích và làm sáng tỏ từng đặc điểm của nhân vật Dế Mèn thông qua các chi tiết cụ thể trong tác phẩm (hoàn cảnh, cử chỉ, hành động, lời nói…).

Gợi ý:

a) Hoàn cảnh: gặp chị Nhà Trò bé nhỏ, gầy yếu, có cảnh ngộ tội nghiệp đáng thương; cuộc sống và tính mạng chị Nhà Trò đang bị uy hiếp nghiêm trọng…

b) Đặc điểm của nhân vật Dế Mèn:

*Dế Mèn rất giàu tình thương người:

- Thái độ, tình cảm:

+ Đi qua đám cỏ xước xanh dài, nghe tiếng khóc tỉ tê và nhìn thấy chị Nhà Trò đang gục đầu bên tảng đá cuội, Mèn rất quan tâm và thương cảm đến gần con người bất hạnh gặng hỏi mãi…

+Hình ảnh chị Nhà Trò đã bé nhỏ lại gầy yếu quá, đôi cánh mỏng… ngắn chùn chùn khiến Mèn thương tâm lắm…

+ Chú xúc động, đồng cảm trước cảnh ngộ đau khổ của chị ta: mẹ mất, sống thui thủi, ốm yếu quá nên làm không đủ ăn, lại đang bị bọn nhện đòi nợ, đánh đập…

- Cử chỉ, hành động: Xoè hai càng như muốn che chở, trấn an chị Nhà Trò, muốn chị Nhà Trò hãy yên tâm và tin tưởng Mèn…

- Lời nói: an ủi, sẻ chia với Nhà Trò: Em đừng sợ.

*Mèn còn là người hào hiệp, sẵn sàng bênh vực kẻ yếu:

- Sau khi nghe chị Nhà Trò kể lại câu chuyện:

+ Lời nói: của Dế Mèn vang lên như một lời khẳng định sức mạnh của chính nghĩa, tuyên chiến với lũ nhện quen thói cạy thế, áp bức đè nén người khác: Em đừng sợ. Hãy trở về cùng với tôi đây. Đứa độc ác không thể cậy khỏe ăn hiếp kẻ yếu.

+ Cử chỉ, hành động: dắt chị Nhà Trò đi là hành động dũng cảm, hào hiệp, đi đòi lại công bằng, bảo vệ bênh vực kẻ yếu.

-Khi gặp bọn Nhện:

+Hành động: Tôi quay phắt lưng, phóng càng đạp mạnh vào đầu mụ Nhện cái một đạp là hành động ra oai, thể hiện sức mạnh, dũng cảm dám đương đầu với bọn Nhện bảo vệ kẻ yếu.

+Lời nói: Xưng ta của Dế Mèn cất lên rất đàng hoàng, đĩnh đạc và hào hùng: Ai đứng chóp bu bọn này? Ra đây ta nói chuyện. Đanh thép hạch tội bọn Nhện của ăn của để, béo múp mà lại tham lam cố tình đòi một tí tẹo nợ đã mấy đời rồi? cấm bọn nhện từ giờ không được đòi nợ chị Nhà Trò nữa; nghiêm khắc bắt bọn nhện: Hãy phá các vòng vây đi! Đốt hết văn tự nợ đi!

+Kết quả: Tức thì quân tướng lũ nhện sợ hãi cùng dạ ran, chúng vội vàng phá hết các dây tơ chăng lối. Và con đường về tổ Nhà Trò quang hẳn. Chị Nhà Trò đã thoát nạn tai ương.

*Nêu nhận xét về nhân vật Dế Mèn: một chàng trai có phẩm chất tốt đẹp: có võ nghệ tài giỏi, rất dũng cảm, thương người, hào hiệp, căm ghét mọi bất công giúp đỡ, bênh vực người yếu ớt, khó khăn, hoạn nạn…

c) Nhận xét về nghệ thuật xây dựng nhân vật:

-Nghệ thuật miêu tả loài vật rất đặc sắc của nhà văn Tô Hoài. Tô Hoài miêu tả rất kỹ và rất am hiểu tập tính, hình dáng của loài vật.

-Hệ thống ngôn từ tự nhiên, giàu chất gợi hình, gợi cảm đặc biệt sử dụng thành công nghệ thuật nhân hóa, so sánh …

HS có thể phân tích theo sự việc rồi khí quát đặc điểm nhân vật vẫn đạ điểm tối đa.

0,5

2,5

2,5

1,0

1,0

3. Kết bài:

Qua việc phân tích đặc điểm nhân vật Dế Mèn, nêu lên ý nghĩa hoặc bài

học sâu sắc…

1,0

Tổng

20,0

UBND HUYỆN THUẬN THÀNH

PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

ĐỀ THI HỌC SINH GIỎI CẤP HUYỆN

CẤP THCS- NĂM HỌC 2022-2023

Môn: Ngữ văn - Lớp 7

Thời gian: 150 phút

Câu 3

( 10 điểm)

a.Đảm bảo cấu trúc một bài văn: Có đầy đủ các phần: Mở bài, Thân bài, Kết bài.

b. Xác định đúng yêu cầu của đề

- Bài văn biểu cảm về sự vật. Xác định được đối tượng biểu cảm

- Thể hiện, biểu lộ được thái độ, tình cảm, cảm xúc sâu sắc, chân thành của bản thân dành cho sự vật được biểu cảm.

- Có những phát hiện mới mẻ, sâu sắc về đối tượng biểu cảm

- Nêu được vai trò của sự vật được biểu cảm với bản thân.

c. Triển khai vấn đề rõ ràng, đầy đủ; thể hiện sự nhận thức sâu sắc và vận dụng tốt các kiến thức viết văn đã học để làm bài hiệu quả. Có thể viết theo định hướng sau:

*Mở bài:

- Dẫn dắt, giới thiệu về quê hương.

- Khái quát tình cảm của bản thân với quê hương

* Thân bài:

- Khái quát quê hương là gì?( là tất cả nắng, mưa, là đất, là hương vị của chợ quê... là nềm vui, nỗi buồn, là tuổi thơ êm đẹp... là tình yêu của bố mẹ, của bạn bè, thầy cô.

- Quê hương trong trái tim tôi

+ Thiên nhiên của quê hương trong trái tim tôi: dòng sông, cánh đồng, đầm sen, con đường, hàng cây, mái đình...( ghi dấu ấn trong trái tim tôi như thế nào?)

+ Con người quê hương, những nét văn hóa truyền thống ghi dấu ấn trong trái tim tôi như thế nào?

*Kết bài:

- Khẳng định lại tình cảm với quê hương

- Liên hệ với bản thân và mọi người.

d. Sáng tạo: Cách diễn đạt độc đáo, có suy nghĩ riêng, suy nghĩ mới mẻ, phù hợp với vấn đề yêu cầu

e. Chính tả, dùng từ, đặt câu: Đảm bảo chuẩn xác chính tả, ngữ pháp, ngữ nghĩa Tiếng Việt.

1

1

3

3,5

1

0,5

PHÒNG GD&ĐT …..

ĐỀ CHÍNH THỨC

ĐỀ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI LỚP 7 CẤP HUYỆN

NĂM HỌC 2022 – 2023

MÔN THI: NGỮ VĂN

Thời gian làm bài: 90 phút không kể thời gian giao đề

(Đề thi gồm 03 trang)

HƯỚNG DẪN CHẤM THI HỌC SINH GIỎI LỚP 6,7,8

CẤP HUYỆN NĂM HỌC 2022- 2023

Môn: NGỮ VĂN 7

Câu

Nội dung

Điểm

1

- Đoạn văn (1) người mẹ đã gửi cho con những món quà quê: mớ cá đồng mẹ phơi khô qua mấy bận nắng, hũ tép nhỏ mà cha thu được từ mấy cái lưới đặt ở con mương gần nhà, vài chiếc bánh gói lá mà ở thị thành không thể mua được.

- Ý nghĩa:

+ Đó là những mòn quà dân dã, bình dị… mang đặc trưng của quê nhà.

+ Món quà chứa đựng sự tảo tần, lam lũ, tình yêu thương vô bờ của mẹ cha dành cho con...

+ Sự trân trọng, nâng niu của con với những món quà quê ấy...

1,0

1,0

2

- Xác định một trong hai biện pháp tu từ sau:

(1) Phép so sánh: những thức quà quê bình dị, quý hơn tất cả những món đồ xa xỉ ở nơi phồn hoa thị thành

- Tác dụng:

+ Làm câu văn sinh động, hấp dẫn

+ Làm nổi bật giá trị, ý nghĩa của những món quà quê...

+ Thể hiện sự trân quý, kính trọng, lòng biết ơn… của con

(2) Phép liệt kê: Hũ chuối khô ngào đường, lọ mắm cá đồng, mớ rau chùm quả.

- Tác dụng:

+ Làm câu văn sinh động, hấp dẫn và tạo nhịp điệu cho câu văn

+ Nhấn mạnh những món quà quê giản dị mẹ cha dành cho con…

+ Thể hiện sự trân quý, kính trọng, lòng biết ơn… của con

1,0

1,0

3

- Thông điệp tác giả gửi gắm qua văn bản: (Học sinh có thể đưa ra những thông điệp khác nhau nhưng phải dựa vào ngữ liệu):

Ví dụ:

+ Hãy biết quý trọng mồ hôi, công sức của người lao động

+ Hãy trân trọng, nâng niu tấm lòng của cha mẹ.

+ Thấu hiểu được những gian lao, vất vả của cha mẹ

+ Kính trọng, biết ơn, hiếu thảo… với mẹ cha.

+ …

(* Lưu ý: Học sinh nêu được 3 thông điệp trở lên thì được tối đa 2 điểm)

2,0

1

1. Yêu cầu về hình thức:

- Viết được đoạn văn khoảng 6- 8 câu.

- Diễn đạt mạch lạc, đảm bảo chuẩn xác chính tả, dùng từ, đặt câu, ngữ pháp.

- Diễn đạt độc đáo, có cảm xúc riêng, mới mẻ, phù hợp với nội dung đoạn thơ.

2. Yêu cầu về nội dung:

Học sinh có thể triển khai đoạn văn theo nhiều cách khác nhau song cần trình bày được cảm xúc về nội dung và nghệ thuật đặc sắc của đoạn thơ:

* Trình bày cảm xúc về đoạn thơ:

- Từ ngữ, hình ảnh giàu sắc thái biểu cảm: “Bà ơi!”, “thương mấy là thương”, “tóc sương da mồi”…

-> Thể hiện yêu tình thương, sự xót xa của của cháu khi thấy bà ngày càng già đi...

- Biện pháp tu từ: so sánh “Bà như quả ngọt chín rồi”, ẩn dụ “tóc sương da mồi”, “tươi lòng vàng”…

-> Nổi bật những phẩm chất cao quý của bà: hiền từ, nhân hậu, giàu tình yêu thương con cháu.

- Cặp từ “Càng… càng…” có ý nghĩa tăng tiến nhấn mạnh tuổi tác càng cao thì càng tỏa sáng phẩm chất cao quý...

-> Thể hiện tình yêu thương, niềm kính trọng, biết ơn… của cháu với bà

- Thể thơ lục bát thiết tha, sâu lắng, từ ngữ, hình ảnh giàu giá trị biểu cảm ...

=> Đoạn thơ bộc lộ những cảm xúc suy nghĩ của nhân vật trữ tình về người bà kính yêu... khơi gợi trong em tình yêu thương, niềm kính trọng biết ơn với bà.

1,0

3,0

2.

1. Yêu cầu về hình thức:

- Viết đúng kiểu bài phân tích đặc điểm nhân vật, bố cục rõ ràng, mạch lạc. Hành văn trôi chảy, đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp, trình bày sạch đẹp.

- Học sinh có thể phân tích nhân vật theo nhiều cách nhưng cần có sự sáng tạo…

2. Yêu cầu về nội dung:

* Giới thiệu chung:

- Giới thiệu tác giả, tác phẩm

- Giới thiệu nhân vật, ấn tượng ban đầu về nhân vật

* Phân tích đặc điểm nhân vật: Làm nổi bật những đặc điểm nhân vật người mẹ qua sự cảm nhận của nhân vật “tôi”:

- Người mẹ hết lòng yêu thương con:

+ Quan tâm, chăm sóc con bằng những món quà quê giản dị

(Lấy dẫn chứng và phân tích)

+ Dành cho con những gì tốt đẹp nhất

(Lấy dẫn chứng và phân tích)

+ Tình yêu thương của mẹ đã thức dậy trong con bao tình cảm tốt đẹp về tuổi thơ, về quê hương…

(Lấy dẫn chứng và phân tích)

- Người mẹ tần tảo, chắt chiu, chịu thương chịu khó, giàu đức hi sinh

(Lấy dẫn chứng và phân tích)

- Nghệ thuật xây dựng nhân vật:

+ Mẹ hiện lên qua lời kể của người con ở ngôi kể thứ nhất…

+ Lời kể giàu cảm xúc, tình cảm thiết tha

+ Miêu tả hành động…

- Ý nghĩa hình tượng nhân vật:

- Mẹ là hình ảnh biểu tượng của người phụ nữ thôn quê chịu thương chịu khó, tần tảo, chắt chiu, có tấm lòng thơm thảo, yêu thương con vô bờ...

- Liên hệ: Tác phẩm khác cùng đề tài…

* Khái quát lại đặc điểm nhân vật – liên hệ

1,0

9,0

1,0

4,0

2,0

2,0

1,0

UBND

PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

ĐỀ ……………

NĂM HỌC 2022 – 2023

MÔN: NGỮ VĂN 7

Thời gian làm bài: 120 phút

( Đề thi gồm 01 trang)

1

Xác định phương thức biểu đạt chính của đoạn thơ

Phương thức biểu đạt chính của đoạn thơ: biểu cảm.

0,5 đ

2

Nêu hiệu quả nghệ thuật của phép điệp ngữ “Bao giờ cho đến …” được sử dụng ở đoạn thơ

0.25 đ

- Tác dụng:

+ Gợi lại những kí ức tuổi thơ êm đêm, bình yên, đầy yêu thương bên người mẹ.

+ Thể hiện khát khao muốn được sống lại những năm tháng tuổi thơ bên mẹ.

+ Thể hiện nỗi nhớ và lòng biết ơn sâu sắc đối với người mẹ của mình.

0,25đ

0,25đ

0,25đ

3

Cảm nhận của em khi đọc đoạn thơ (Trình bày khoảng 5-7 dòng)

Hình thức là đoạn văn cảm thụ văn thơ

0.25đ

Cảm nhận của em khi đọc đoạn thơ:

+ Đoạn thơ là lời tâm sự đầy trắc ẩn của người con dành cho người mẹ.

+ Con được nuôi lớn từ những lời ru, lời ca dao trong câu hát của mẹ.

+ Con được sống trong sự chở che, yêu thương của mẹ là những kí ức đi suốt cuộc đời con, nuôi con khôn lớn và trưởng thành.

+ Những lời dạy dỗ của mẹ cả cuộc đời con chưa bao giờ là hiểu và thấm thía hết.

+ Đoạn thơ cũng là lòng biết ơn của con với mẹ, tình cảm con dành cho mẹ.

0.25đ

0,25đ

0,25đ

0.25đ

0,25

ta đi trọn kiếp con người

cũng không đi hết những lời mẹ ru

Ý nghĩa của câu thơ:

+ "lời mẹ ru" không chỉ là lời ca và giai điệu để dỗ dành trẻ nhỏ ngủ ngon mà còn thể hiện tâm hồn, tấm lòng người hát ru. Tiếng ru là tình cảm, là ước mong, là lời gửi gắm, tâm tình của người mẹ với con mình.

+ "Không đi hết": không thấy hết, không thể hiểu hết, không sống hết những gì mẹ đã chuẩn bị cho con qua lời ru ấy. Bởi đó là tấm lòng bao dung vô bờ của mẹ, là sự che chở, nâng đỡ, dìu dắt trọn đời của mẹ.

+ Câu thơ còn là cảm giác thấm thía của người con qua trải nghiệm cuộc đời khi nhìn nhận lại, cảm nhận lại những gì có được từ lời ru và tình yêu của người mẹ.

+ Câu thơ cũng chính là lời tri ân của người con với mẹ là lời ca ngợi sự vô giá, vô bờ bến của tình mẫu tử mẹ dành cho con.

0,5 đ

0,5 đ

0,5đ

0,5đ

Con dù lớn đến đâu, trưởng thành đến đâu cũng không quên được lời ru của mẹ đã tắm mát tâm hồn con . Vì vậy nó nhắc nhở chúng ta bổn phận làm con phải có đạo hiếu với cha mẹ

Mở bài

- Giới thiệu được tuổi thơ của mỗi người là khoảng trời trong vắt, nơi lưu giữ những kí ức đẹp nhất….

- Từ hình ảnh cánh diều tuổi thơ tác gải Tạ Duy Anh gợi bao kí ức tươi đẹp và đồng thời gửi gắm bài học quý giá đó là khát vọng được lớn lên và sống có ích, được cống hiến những điều tốt đẹp cho xã hội .

0.5 đ

Thân bài

1,Khái quát những điều đã gợi ra từ văn bản :

+ Chi tiết tả cánh diều:

- Mềm mại như cánh bướm

- Tiếng sáo diều vi vu trầm bổng

- Sáo đơn, sáo kép, sáo bè,...như gọi thấp xuống những vì sao sớm.

Biện pháp tu từ: So sánh : “. Cánh diều mềm mại như cánh bướm”; “Bầu trời tự do đẹp như một thảm nhung khổng lồ”

+ So sánh hình ảnh cánh diều, bầu trời

-> giúp miêu tả hình ảnh cánh diều no gió,; bầu trời đẹp mềm mại, mịn màng tựa như một thảm nhung gợi không gian yên bình yên ả, nơi nuôi dưỡng tâm hồn con người với những khao khát được chắp cánh

2, Giải thích khái niệm:

- Khát vọng là mong muốn những điều lớn lao, tốt đẹp trong cuộc sống. Nó thôi thúc con người ta sống lỗ lực để đạt được điều đó.

- Khát vọng biểu tượng cho những gì lớn lao tốt đẹp mà con người ta hướng đến cho bản thân mình và cho cộng đồng .

- Giá trị của khát vọng là những điều mà chúng ta luôn hướng đến đề chúng ta đạt được giá trị của cuộc sống.

3, Bàn luận giá trị sống có khát vọng

- Khát vọng là biểu hiện mang tính tích cực của tâm lý tốt đẹp của con người.

- Khát vọng xuất phát từ những mong ước làm nên cuộc đời hạnh phúc, không chỉ cho bản thân người đó mà cho những ngươif xung quanh.

- Khát vọng thể hiện được giá trị cao đẹp của con người. Những người có khát vọng luôn nhận thức mình là ai và có thể làm gì để giúp đõ mọi người .

- Những người có khát vọng sống có trái tim say mê, luôn sống hết mình và hơn ai hết họ nhận thức được lợi, hại . Và trong thực tế cuộc sống họ luôn tỉnh táo tránh được rủi ro không đáng có.

- Khát vọng có thể thực hiện được có thể không nhưng chung quy lại nó luôn mang đến cho con người ta sự lạc quan nhất định và hướng đến những điều tốt đẹp nhất cho nhân loại.

- Phê phán nững kẻ không có khát vọng trong cuộc sống.

- Bài học nhận thức và hành động:

1,0 điểm

1,0đ

1,0 đ

0,5đ

0,5đ

Kết bài

- Bài học nhận thức bản thân và hành động

0,5 đ

PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

ĐỀ GIAO LƯU HỌC SINH GIỎI

NĂM HỌC 2022 - 2023

MÔN: NGỮ VĂN - LỚP 7

Thời gian: 120 phút, không kể thời gian giao đề

(Đề thi gồm 01 trang)