UBND HUYỆN ...

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

T RƯỜNG THCS ...

Độc lập - Tự do - Hạnh phúc

CÂU

NỘI DUNG

ĐIỂM

I

ĐỌC HIỂU

6.0

1

- Phương thức biểu đạt chính: nghị luận

1.0

2

-Câu văn nêu khái quát chủ đề của văn bản: Cái thú tự học cũng giống cái thú đi chơi bộ ấy.

1.0

3

Tác giả cho rằng khi“thấy chán những con số” thì “bỏ nó đi mà coi cảnh hồ Ba Bể ởBắc Cạn hay cảnh núi non Thụy Sĩ, cảnh trời biển ở Ha-oai”, bởi vì “coi cảnh hồ Ba Bể ở Bắc Cạn hay cảnh núi non Thụy Sĩ, cảnh trời biển ở Ha-oai” sẽ giúp ta thư giãn đầu óc, tâm hồn cởi mở, phóng khoáng hơn, làm cho đời sống đỡ nhàm chán, trở nên thú vị hơn.

Có thể diễn đạt theo cách khác nhưng phải hợp lí, chặt chẽ.

2.0

4

Nội dung của văn bản: nói về tác dụng và sự thú vị của việc tự học

2.0

II

TẠO LẬP VĂN BẢN

14.0

1

Yêu cầu chung:

-Về nội dung: hiểu được vấn đề nghị luận, có kĩ năng vận dụng các thao tác lập luận, diễn đạt trôi chảy, có cảm xúc.

-Về hình thức: Biết trình bày một đoạn văn nghị luận phù hợp với yêu cầu của đề bài.

1

Yêu cầu cụ thể

1. Giới thiệu nội dung nghị luận

2. Giải thích

Lòng tự trọng là ý thức coi trọng và giữ gìn phẩm cách, danh dự của bản thân, coi trọng giá trị của bản thân.

3. Bàn luận

Chấp nhận các cách triển khai khác nhau, song cần chú ý bám sát và làm rõ định hướng bàn luận.

- Biểu hiện của lòng tự trọng:

+ Có suy nghĩ, hành động và cách ứng xử đúng với lương tâm và đạo lí.

+ Nói đi đôi với làm

+ Khi có khuyết điểm chân thành sửa sai và nhận lỗi. Nhìn thẳng vào hạn chế của mình khi không đủ khả năng đảm đương một công việc. Luôn có ý thức tự giác vươn lên để khẳng định mình ngay cả khi gặp khó khăn, trắc trở.

+ Chú ý cả đên lời nói khi giao tiếp.

- Vai trò của lòng tự trọng:

+ Luôn giúp ta tự tin vào việc mình làm, luôn chủ động vững vàng trong mọi công việc, sẵn sang đối mặt với những khó khăn thử thách.

+ Luôn giúp ta lạc quan, yêu đời

+ Luôn giúp ta được mọi người tôn trọng

+ Góp phần xây dựng xã hội văn minh.

- Cần phân biệt tự trọng với tự cao, tự đại

- Phê phán những con người thiếu lòng tự trọng: lười lao động, học tập, sống lợi dụng, dựa dẫm, gặp khó khăn thì nản chí, nản lòng…đánh mất nhân cách của bản thân. (0,5 điểm)

4. Bài học nhận thức và hành động.

+ Để xây dựng lòng tự trọng bản thân mỗi con người phải luôn có ý thức học tập và rèn luyện, nói phải đi đôi với làm.

+ Rèn luyện lòng tự trọng là đấu tranh với chính bản thân mình để có suy nghĩ và hành động đúng đắn.

+ Gia đình, nhà trường cần giáo dục cho con em mình lòng tự trọng để có thái độ sống tốt.

3

0.25

0.5

1.25

1.0

2

1.Về kĩ năng:

- Biết cách viết một bài văn nghị luận văn học. Bố cục bài viết sáng rõ, các luận điểm liên kết mạch lạc, liên kết chặt chẽ; văn phong trong sáng, có cảm xúc,…

- Biết kết hợp nhuần nhuyễn giữa kiến thức lí luận và năng lực cảm thụ văn học.

1

2.Về kiến thức: Thí sinh có thể sắp xếp các luận điểm trong bài viết theo nhiều cách nhưng về cơ bản, cần đảm bảo những nội dung sau:

a.Mở bài:

- Dẫn dắt để giới thiệu tác giả, tác phẩm.

- Trích dẫn ý kiến.

b.Thân bài : Chứng minh qua tác phẩm:

*Khái quát được ý kiến:

- Ý kiến trên muốn khẳng định sức hấp dẫn của bài thơ Quê hương với người đọc không chỉ bởi cảnh vật vùng biển quê ông được miêu tả rất đẹp bằng ngòi bút tinh tế mà còn hấp dẫn bởi tình yêu chân thành, tha thiết mà Tế Hanh dành trọn cho con người quê hương.

* Luận điểm 1: Bài thơ hấp dẫn người đọc trước hết bởi cảnh vật vùng biển quê hương hiện lên thật tự nhiên mà cũng thật đẹp.

- Ngay ở lời thơ mở đầu nhà thơ đã giới thiệu với người đọc về quê hương yêu dấu của mình với nghề nghiệp và vị trí cụ thể -> với niềm tự hào về một vùng quê chài lưới thanh bình.

- Vùng quê đó càng đẹp hơn khi tác giả đặc tả cảnh dân chài ra khơi vào buổi sớm mai hồng:

+ Đó là khung cảnh thời tiết đẹp, lí tưởng,cho một chuyến ra khơi.

+ Nổi bật lên giữa thiên nhiên hùng vĩ là hình ảnh con thuyền ra khơi căng tràn sự sống.(chú ý vào hình ảnh so sánh tinh tế, độc đáo của nhà thơ khi miêu tả con thuyền và cánh buồm..)

=> Bức tranh thiên nhiên vùng biển hiện lên thật tinh tế và sống động dưới nét vẽ tài tình của nhà thơ.

* Luận điểm 2: Bài thơ còn hấp dẫn người đọc bởi tình yêu đặc biệt của người con xa quê dành cho người dân vạn chài nơi đây.

- Ông viết về họ với tất cả niềm tự hào hứng khởi:

+ Đó là cảnh đoàn thuyền trở về trong sự mong đợi của dân chài...

+ Đó là hình ảnh những con người khỏe mạnh rắn rỏi (chú ý bút pháp tả thực kết hợp bút pháp lãng mạn). Nhà thơ đã khắc họa vẻ đẹp đặc trưng của con người nơi đây.

+ Đó còn là hình ảnh con thuyền mệt mỏi say sưa sau một hành trình vất vả..

(NT nhân hóa và ẩn dụ chuyển đổi cảm giác)

- Bài thơ kết thúc trong nỗi nhớ quê hương khôn nguôi của người con xa xứ.

(Nếu không có bốn câu thơ cuối bài có lẽ người đọc không thể biết được nhà thơ viết bài thơ khi xa quê.)

* Đánh giá chung:

- Khẳng định ý kiến là đúng

- Để đạt được giá trị đó cần có một cách viết giản dị tự nhiên mà sâu sắc qua ngôn ngữ, hình ảnh thơ...

c. Kết bài:

- Khẳng định lại vấn đề chứng minh.

- Liên hệ: Thơ Tế Hanh có sức lay động mạnh mẽ tới độc giả. Nó đánh thức trái tim ta trong tình yêu nỗi nhớ quê hương...

9

1

7

1

2.5

2.5

1

1

PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

HUYỆN THANH LIÊM

ĐỀ GIAO LƯU OLYMPIC HỌC SINH GIỎI MÔN: NGỮ VĂN 8

NĂM HỌC 2023 - 2024

(Thời gian làm bài 150 phút )

Những giọt nước bé nhỏ,

Những hạt bụi đang bay

Đã làm nên biển lớn

Và cả trái đất này.

Cũng thế, giây và phút,

Ta tưởng ngắn, không dài

Đã làm nên thế kỷ,

Quá khứ và tương lai.

Những sai lầm nhỏ bé,

Ta tưởng chẳng là gì,

Tích lại là tai họa,

Làm ta chệch hướng đi.

Những điều tốt nhỏ nhặt;

Những lời nói yêu thương

Làm trái đất thành đẹp,

Đẹp như chốn thiên đường.

Họ và tên thí sinh:…………………………

Số báo danh:…………………..

Họ và tên giám thị số 1:…………………...

Họ và tên giám thị số 2:………………….....

Câu

Yêu cầu cần đạt

Điểm

PHẦN I. ĐỌC - HIỂU (5,0 điểm)

1

- Phương thức biểu đạt: biểu cảm và nghị luận

- Những điều bé nhỏ: giọt nước, hạt bụi, giây-phút, sai lầm nhỏ, điều tốt nhỏ nhặt.

0,5

0,5

2

- Mối quan hệ: những điều bé nhỏ là nguyên nhân dẫn tới những điều to lớn.

- HS chỉ ra điều bản thân tâm đắc, lí giải ngắn gọn, thuyết phục

0,5

0,5

3

H/s có thể chỉ ra và phân tích tác dụng của một trong các biện pháp tu từ sau:

-Chỉ ra bptt đúng cho 0,5 điểm; nêu tác dụng:1,0 điểm

1,5

* Điệp cấu trúc qua bốn khổ thơ : Những…bé nhỏ… đã làm nên/ làm…

- Tác dụng: Làm cho bài thơ có nhịp điệu uyển chuyển, nhịp nhàng nhấn mạnh nội dung diễn đạt: những điều tưởng như bé nhỏ lại là nguyên nhân tạo ra những kết quả tốt đẹp, lớn lao. Những điều nhỏ tốt đẹp làm cuộc sống tươi đẹp hơn, con người thấy hạnh phúc hơn như chốn thiên đường đồng thời thấy được sự trân trọng, niềm gửi trao hi vọng của tác giả với mỗi con người để làm nên thiên đường của Trái đất này…..

* Biện pháp so sánh: Làm trái đất thành đẹp/Đẹp như chốn thiên đường (trái đất được so sánh đẹp như chốn thiên đường)

-Tác dụng:

+ Tăng sức gợi hình, gợi cảm cho câu thơ

+ Nhấn mạnh sự tươi đẹp của Trái đất khi có những điều tốt nhỏ nhặt, lời nói yêu thương. Những điều nhỏ tốt đẹp làm cuộc sống tươi đẹp hơn, con người thấy hạnh phúc hơn như chốn thiên đường đồng thời thấy được sự trân trọng, niềm gửi trao hi vọng của tác giả với mỗi con người để làm nên thiên đường của Trái đất này…..

*Nghệ  thuật  đối  trong từng  khổ  thơ : Giọt nước nhỏ bé với biển lớn; hạt bụi với trái đất; phút , giây với thế kỷ….

-Tác dụng:

+ Làm cho lời thơ giàu hình ảnh, gợi sức liên tưởng cho người đọc. Tạo tính triết lí sâu sắc cho bài thơ.

+ Thể  hiện mối  tương  quan  giữa những điều nhỏ bé và những điều to lớn, làm nổi rõ giá trị của những điều nhỏ bé trong cuộc sống . Những điều nhỏ tốt đẹp làm cuộc sống tươi đẹp hơn, con người thấy hạnh phúc hơn như chốn thiên đường đồng thời thấy được sự trân trọng, niềm gửi trao hi vọng của tác giả với mỗi con người để làm nên thiên đường của Trái đất này…

4

H/s thể hiện quan điểm của mình theo hướng đồng tình với quan điểm nhà thơ bởi những sai lầm nhỏ bé nhưng nếu không sửa chữa, khắc phục kịp thời thì lâu dần sẽ thành thói quen, tính cách xấu và là nguyên nhân của mọi tai họa.

1,0

5

H/s kể những điều nhỏ bé bản thân đã làm:

Ví dụ: giúp đỡ cha me, hiếu thảo với ông bà, cha mẹ, thầy cô; chăm chỉ học bài, giúp đỡ các bạn, lắng nghe thầy cô khi học tập tại trường học. Có ý thức bảo vệ môi trường, hạn chế sử dụng rác thải nhựa. ….

0,5

PHẦN II. LÀM VĂN (15,0 điểm)

1

a. Yêu cầu về hình thức, kĩ năng:

- Đúng kiểu bài nghị luận xã hội, có đầy đủ: Mở bài, Thân bài, Kết bài. Mở bài giới thiệu vấn đề nghị luận;

Thân bài triển khai được các luận điểm;

Kết bài khái quát nội dung nghị luận.

- Lập luận chặt chẽ; luận điểm rõ ràng. Diễn đạt lưu loát; dẫn chứng xác thực; liên hệ, mở rộng tốt.

- Đánh giá cao bài làm có sự sáng tạo, mới mẻ.

0,25

b. Yêu cầu về kiến thức:

- Học sinh có thể trình bày theo nhiều cách khác nhau, miễn là thuyết phục. Song cần làm rõ được các yêu cầu cơ bản sau:

* Giải thích:

Việc tốt nhỏ nhặt là những việc bình dị, gần gũi, đúng đắn, tích cực mà chúng ta thường xuyên thực hiện trong cuộc sống hàng ngày như một thói quen, một tính cách. Đó chính là văn hóa sống của mỗi người, mở rộng ra là văn hóa của cộng đồng, xã hội…

0,75

* Phân tích, nêu biểu hiện:

- Những việc nhỏ hằng ngày: biết quan tâm, giúp đỡ người khác, biết chia sẻ, lắng nghe, biết sống tự trọng, cầu tiến…sẽ tạo nên nhân cách của mỗi cá nhân, giá trị văn hóa của mỗi cộng động và đó chính là cơ sở quan trọng nhất để cuộc sống trở nên tốt đẹp hơn

- Người biết trân trọng những điều tốt nhỏ nhặt là những người biết quan tâm, biết lắng nghe, chia sẻ

- Những điều tốt nhỏ bé giúp hoàn thiện nhân cách, lối sống của con người.

- Luôn làm những điều tốt dù nhỏ bé sẽ khiến mỗi người nhận được sự tin yêu, quý mến, gắn kết con người với nhau.

- Điều tốt nhỏ bé vẫn có sức mạnh lan tỏa năng lượng, ý nghĩa tích cực đến xã hội, giúp nhân lên những điều tốt nhỏ bé ở những người xung quanh.

- Những điều tốt nhỏ bé là cơ sở để tạo nên những điều tốt lớn lao, khiến cho xã hội ngày càng tốt đẹp nhân văn.

…

*Chứng minh ( HS lấy dẫn chứng chứng minh phù hợp, thuyết phục)

1,5

1,0

* Bàn bạc, mở rộng:

Phê phán những quan niệm sống xa vời thực tế, mơ mộng theo những việc phi thường mà quên mất những việc nhỏ nhặt; họ đặt ra cho mình biết bao điều vĩ đại, lớn lao nhưng rồi lại cứ quẩn quanh, xoay vần với những điều không tưởng đó mà không phát triển được.

Phê phán những kẻ đạo đức giả, thuyết lí xa xôi mà không gắn liền với hành động.

* Bài học: phải rèn luyện mình từ những việc nhỏ hàng ngày, những việc tốt nhỏ nhặt cũng chính là cơ sở để tạo nên cuộc sống tốt đẹp cũng như thành công lớn sau này…

1,0

0,5

Thang điểm:

+ Điểm 4,0 ->5,0: HS đáp ứng tốt về kĩ năng và kiến thức, rành mạch, diễn đạt tốt, sáng tạo.

+ Điểm 3,0 -<4,0: HS đáp ứng khá tốt các yêu cầu về kĩ năng và kiến thức, song còn mắc một số lỗi diễn đạt.

+ Điểm 2,0 -< 3,0: HS đáp ứng tương đối đầy đủ yêu cầu, song bài viết chung chung, triển khai chưa thật cụ thể, rành mạch.

+ Điểm 1,0 -< 2,0: HS đáp ứng được 1/2 yêu cầu, song bài viết chung chung, triển khai chưa thật cụ thể, rành mạch

+ Điểm 0,25 ->0,75: HS đáp ứng được 1/3 yêu cầu, bài viết triển khai các ý chưa sâu sắc, diễn đạt lúng túng.

+ Điểm 0: HS không làm bài, hoặc sai lạc hoàn toàn.

2

a. Yêu cầu về hình thức, kĩ năng :

- Học sinh biết cách làm một bài nghị luận văn học tổng hợp. Biết phân tích vấn đề trong tác phẩm để làm sáng tỏ ý kiến, nhận định.

- Trình bày mạch lạc, lập luận chặt chẽ rõ ràng, dẫn chứng cụ thể, giàu cảm xúc, chữ viết sạch đẹp, không mắc lỗi chính tả.

- Đánh giá cao bài làm có sự sáng tạo, mới mẻ.

0,25

b. Yêu cầu về kiến thức:

- Học sinh có thể chọn dẫn chứng để phân tích, chứng minh theo những cách khác nhau, có những cách lập luận khác nhau, nhưng về cơ bản cần hướng đến những ý sau:

1. Mở bài:

- Dẫn dắt, trích bài thơ và nêu vấn đề nghị luận

- Nêu phạm vi dẫn chứng (chọn từ 2 tác phẩm).

0,5

2. Thân bài

2.1. Giải thích ý thơ :

- Mối tình Nói bằng súng, bằng gươm sáng rền là tình cảm của con người trong hoàn cảnh đất nước chiến tranh, yêu Tổ quốc bằng việc chiến đấu với kẻ thù xâm lược, bảo vệ Tổ quốc.

- Mối tình Trộn hoà lao động với giang sơn là tình cảm của con người trong cuộc sống lao động đời thường, yêu Tổ quốc bằng việc ra sức lao động để xây dựng đất nước

=>Ý thơ của Trần Mai Ninh đã khái quát được tình yêu Tổ quốc của con người Việt Nam trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

1,0

2.2. Phân tích , chứng minh

6,0

H/s có thể lựa chọn một số tác phẩm văn học hiện đại Việt Nam trong chương trình Ngữ văn 8 - tập 2 phù hợp với vấn đề nghị luận (ít nhất 02 tác phẩm) như: Đồng chí, Lá đỏ, Những ngôi sao xa xôi, Lặng lẽ Sa Pa, Bếp lửa, ...

- Trong quá trình phân tích, chứng minh - học sinh cần bám vào vấn đề nghị luận; viết đúng, trúng và làm nổi bật được 02 vấn đề:

+ Tình yêu Tổ quốc của con người Việt Nam trong chiến đấu

+ Tình yêu Tổ quốc trong lao động

- Những tình yêu tổ quốc ấy thể hiện qua hình thức nghệ thuật độc đáo

Triển khai cụ thể:

Lc1) Khái quát và định hướng tình yêu Tổ quốc qua các tác phẩm đã chọn trong từng giai đoạn lịch sử

- Hs nêu hoàn cảnh sáng tác của các văn bản

+ Hoàn cảnh chung của đất nước, hoàn cảnh của con người...

0,5

Lc2) Tình yêu Tổ quốc của con người Việt Nam trong chiến đấu:

VD: Trong bài Đồng chí - Chính Hữu, với các biểu hiện cụ thể:

+ Họ trước hết là những người nông dân mặc áo lính. Khi quê hương bị giày xéo dưới gót chân kẻ thù xâm lược, bằng tình yêu thiêng liêng với Tổ quốc, họ đã gửi lại nơi quê nhà những gì thân quý nhất để ra đi chiến đấu, quét sạch bóng thù (dẫn chứng)

+ Tình yêu đối với đất nước cùng với lí tưởng cao cả (chiến đấu đánh đuổi kẻ thù xâm lược) đã giúp họ vượt lên mọi khó khăn gian khổ để sống và chiến đấu cho dù trên con đướng đó họ có thể gặp nhiều gian khổ, mất mát, hi sinh với một niềm tin và lạc quan phơi phới (dẫn chứng)

=> Như vậy, khi Tổ quốc bị kẻ thù xâm lược, tình yêu Tổ quốc của con người Việt Nam là “Nói bằng súng, bằng gươm sáng rền”.

2,25

Lc3) Tình yêu Tổ quốc trong lao động

VD: Trong bài Lặng lẽ Sa Pa – Nguyễn Thành Long

- Đó là thứ tình yêu được thể hiện bằng những công việc lặng thầm nhưng không kém phần sâu sắc được thể hiện thông qua các nhân vật ông họa sĩ, cô kĩ sư, bác lái xe, ông kĩ sư vườn rau, anh cán bộ nghiên cứu bản đồ sét … mà tiêu biểu là anh thanh niên

+ Nhân vật anh thanh niên: sẵn sàng chấp nhận cuộc sống khó khăn để làm công việc khí tượng thuỷ văn trên đỉnh Yên Sơn cao 2600m; say mê, có trách nhiệm với công việc; sẵn sàng hi sinh cuộc sống riêng tư để làm nhiệm vụ một cách tự giác, với một tình yêu tha thiết mang lại kết quả tốt đẹp (dẫn chứng)

2,25

Lc4) Những tình yêu Tổ quốc ấy thể hiện qua hình thức nghệ thuật độc đáo

- Tình yêu Tổ quốc trong bài thơ Đồng chí được thể hiện bằng thể thơ tự do, hình ảnh chân thực, giản dị, giọng điệu tâm tình, thủ thỉ...

- Tình yêu Tổ quốc trong truyện Lặng lẽ Sa Pa được thể hiện bằng Cách kể chuyện tự nhiên, hấp dẫn, kết hợp giữa kể, tả và bình luận. tình huống truyện khéo léo, tự nhiên, lôi cuốn; nghệ thuật xây dựng nhân vật bằng những chi tiết tiêu biểu; chất trữ tình; ngôn ngữ nhẹ nhàng trong sáng, giàu chất biểu cảm, chất thơ ....

1,0

2.3. Đánh giá chung

+ Các tác phẩm được sáng tác ở những hoàn cảnh khác nhau nhưng đều khai thác từ hiện thực cuộc sống lao động, chiến đấu, xây dựng từ cảm hứng ca ngợi, khẳng định những con người Việt Nam luôn hi sinh, cống hiến quên mình vì Tổ quốc.

+ Xây dựng và bảo vệ Tổ quốc của con người Việt Nam đã trở thành một truyền thống tốt đẹp. Công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc đã tạo ra cho các nhà văn những nguyên mẫu đẹp, tạo nên những hình tượng nhân vật làm xúc động lòng người.

+ Các tác phẩm đã gieo vào lòng người đọc sự trân trọng, ngợi ca, lòng tự hào và biết ơn những con người đã cống hiến, hi sinh hết mình vì Tổ quốc.

+ Bồi đắp cho ta tình yêu Tổ quốc, cho ta bài học về cách sống đẹp, thôi thúc mỗi người khao khát được sống và làm những việc có ích cho đời.

….

1,0

3. Kết bài:

- Các tác phẩm đều ca ngợi vẻ đẹp của con người Việt Nam trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc những năm kháng chiến chống Mĩ, đó là những thế hệ tiêu biểu cho dân tộc Việt Nam.

- Liên hệ lí tưởng sống của thanh niên hiện nay.

0,5

0,5

c/ Sáng tạo: cách diễn đạt độc đáo, văn phong trong sáng, giàu hình ảnh, có sự sáng tạo trong diễn đạt lập luận.

0,25

Thang điểm:

- Điểm 9,0 – 10,0: Bài viết đáp ứng đầy đủ các yêu cầu trên, sâu sắc, độc đáo; diễn đạt lưu loát, câu văn giàu hình ảnh, cảm xúc; có thể mắc một vài lỗi nhỏ về chính tả và dung từ.

- Điểm 7,0 – < 9,0: Bài viết có nội dung tương đối đầy đủ (có thể còn thiếu một vài ý nhỏ); bố cục rõ ràng; diễn đạt trôi chảy; câu văn có hình ảnh, cảm xúc. Mắc một số lỗi nhỏ về chính tả, dùng từ, viết câu.

- Điểm 5,0 – <7,0: bài viết đáp ứng khoảng 2/3 nội dung cơ bản của đáp án. Văn có thể chưa hay nhưng rõ ý. Mắc một số lỗi chính tả, dùng từ, viết câu.

- Điểm 3,0 – <5,0: Bài viết đáp ứng khoảng ½ nội dung cơ bản của đáp án. Mắc nhiều lỗi hành văn, chính tả.

- Điểm 2,0 – 3,0: Hiểu và trình bày vấn đề còn sơ sài; kết cấu không rõ ràng; còn mắc nhiều lỗi diễn đạt.

- Điểm 1,0 – <2,0: Không hiểu đề, không có kĩ năng nghị luận, mắc quá nhiều lỗi diễn đạt.

- Điểm 0: Lạc đề hoàn toàn hoặc không viết gì.

PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

THÀNH PHỐ ......

KÌ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI LỚP 8

CẤP THÀNH PHỐ

NĂM HỌC 2023 - 2024

Môn thi: Ngữ Văn- Lớp 8

Thời gian: 120 phút (không kể thời gian giao đề)

Đề thi có 01 trang

PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

THÀNH PHỐ .......

KÌ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI LỚP 8

CẤP THÀNH PHỐ

NĂM HỌC 2023 - 2024

Câu

Nội dung

Điểm

1

Suy nghĩ về câu nói của Sir Winston Churchill: Người bi quan nhìn thấy khó khăn trong mỗi cơ hội, còn người lạc quan nhìn thấy cơ hội trong mỗi khó khăn

8,0

a. Đảm bảo yêu cầu về hình thức một đoạn văn: có mở đoạn, thân đoạn, kết đoạn.

0,25

b. Xác định đúng vấn đề: sự thành bại của mỗi người phụ thuộc vào nhận thức, tư duy tích cực hay tiêu cực của bản thân người đó.

0,25

c. Triển khai vấn đề: Thí sinh vận dụng những hiểu biết về kiểu bài nghị luận xã hội để triển khai thành đoạn văn theo yêu cầu; sử dụng linh hoạt, thành thạo các thao tác lập luận; biết lựa chọn và phân tích dẫn chứng đảm bảo giàu sức thuyết phục.

* Giải thích:

- Người bi quan là những người luôn nhìn sự việc theo hướng tiêu cực, hay có thái độ chán nản, buông xuôi trước công việc.

- Người lạc quan là người luôn có suy nghĩ tích cực, tinh thần vươn lên và ý chí làm chủ cuộc đời, vươn lên khỏi nghịch cảnh.

-> Câu nói khẳng định sự thành bại của mỗi người phụ thuộc vào nhận thức, tư duy tích cực hay tiêu cực của mỗi người.

* Bàn luận:

- Sự thành bại của mỗi người phụ thuộc ở thái độ của người đó trước những vấn đề trong cuộc sống:

+ Với những người giàu nghị lực, mỗi khó khăn là cơ hội để tích lũy kinh nghiệm, kiểm chứng năng lực của bản thân. Họ sẽ luôn tìm thấy cơ hội trong mỗi khó khăn để thành công

+ Với những người bi quan, lười biếng khi gặp khó khăn thử thách vội chán nản, tự tìm lí do để thoái thác công việc, từ bỏ ước mơ. Không vượt qua khó khăn càng khiến họ mất niềm tin để rồi chỉ thấy khó khăn, không nhận ra cơ hội. Họ sẽ luôn thất bại.

- Cuộc sống rất khắc nghiệt nhưng cũng luôn ẩn chứa nhiều cơ hội mà mọi người cần nắm bắt.

- Phê phán thái độ sống hèn nhát, lười biếng, dễ gục ngã, mất niềm tin sau những lần thất bại.

* Bài học nhận thức và hành động: Cần có niềm tin, cần thường xuyên tích lũy kiến thức, rèn luyện đạo đức, bản lĩnh, kĩ năng sống để vượt lên khó khăn, tìm kiếm cơ hội, không ngừng vươn lên

0,5

4,5

0,5

0,5

0,5

d. Chính tả, ngữ pháp: Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp tiếng Việt.

0,25

e. Sáng tạo: Có cách diễn đạt mới mẻ, thể hiện suy nghĩ sâu sắc về vấn đề nghị luận.

0,75

2

Bàn về thơ, Chế Lan Viên cho rằng: "Thơ cần có hình cho người ta thấy, có ý cho người ta nghĩ và cần có tình để rung động trái tim."

Làm sáng tỏ ý kiến qua bài thơ “ Bảo kính cảnh giới” ( Bài 43) – Nguyễn Trãi.

12,0

a. Đảm bảo cấu trúc bài văn: có đủ mở bài, thân bài, kết bài.

0,5

b. Xác định đúng vấn đề nghị luận: Tác phẩm văn học nói chung, thơ ca nói riêng chỉ hay khi có sự kết hợp hài hòa giữa hình, ý, tình (nội dung và hình thức).

0,5

c. Triển khai vấn đề:

- Làm đúng kiểu bài nghị luận chứng minh làm sáng tỏ một ý kiến, một nhận định bàn về văn học; sử dụng kết hợp nhuần nhuyễn các thao tác lập luận và cảm thụ văn chương để làm sáng tỏ vấn đề.

- Đánh giá cao những bài biết lập ý sáng rõ, mạch lạc; lập luận thuyết phục; hành văn lưu loát, trong sáng, có cảm xúc.

- Thí sinh có thể triển khai theo nhiều cách, song đảm bảo các ý cơ bản sau:

c.1. Giải thích nhận định:

- Thơ cần có hình: Thơ cần có hình ảnh (thiên nhiên, cuộc sống, con người...) để biểu hiện cảm xúc, tư tưởng của nhà thơ. Đây là phương diện hình thức thơ.

- Thơ cần có ý: ý nghĩa nội dung, tư tưởng của thi phẩm; có tình: tình cảm, cảm xúc. Đây là phương diện nội dung thơ.

-> Ý nghĩa câu nói: tác phẩm thơ cần có sự kết hợp hài hòa giữa hình, ý, tình (hình ảnh, tư tưởng, tình cảm, cảm xúc...). Hay nói cách khác, bài thơ cần kết hợp cả hai phương diện nội dung và hình thức.

1,0

c.2. Lí giải nhận định:

- Đặc trưng của văn chương nói chung và thơ ca nói riêng là phản ánh, biểu đạt thông qua hình tượng nghệ thuật. Không có các hình tượng, thế giới tinh thần không thể biểu hiện cụ thể, nhà thơ không thể truyền dẫn thông điệp nội dung, tư tưởng, tình cảm một cách trọn vẹn, ấn tượng đến người đọc.

- Thơ ca thuộc phương thức trữ tình, thiên về biểu hiện thế giới chủ quan của con người bằng nhiều cách thức khác nhau nhằm biểu đạt những trạng thái tư tưởng, tình cảm và ý nghĩa phức tạp, đa dạng. Mỗi tác phẩm đều mang một ý nghĩa tư tưởng, thông điệp nhất định đòi hỏi người đọc phải căn cứ vào hình, ý, tình mới cảm nhận được.

- Biểu hiện, yêu cầu về hình, ý, tình trong thơ:

+ Hình ảnh (có thể là hình ảnh thiên nhiên, cuộc sống, con người...) những hình ảnh đó phải chọn lọc, đặc sắc, có sức khái quát, chân thực, đa nghĩa, nhằm để lại ấn tượng, dấu ấn sâu sắc.

+ Ý, tình (tư tưởng, cảm xúc, tình cảm..) phải trong sáng, tiến bộ, có tính nhân văn, hướng con người tới các giá trị Chân - Thiện - Mĩ...

+ Cảm xúc trong thơ phải mãnh liệt, chân thành, nhà thơ phải lựa chọn được những hình ảnh phù hợp để biểu đạt nội dung tư tưởng, cảm xúc một cách tự nhiên, sâu sắc có sức lay động lớn lao.

=> Tác phẩm văn học nói chung, thơ ca nói riêng chỉ hay khi có sự kết hợp hài hòa giữa hình, ý, tình (nội dung và hình thức).

1,0

c.3. Chứng minh qua bài thơ “Cảnh ngày hè”

* Bức tranh thiên nhiên, cuộc sống ngày hè:

- Hoàn cảnh sống của Nguyễn Trãi trong những ngày về ở ẩn (câu thơ đầu)

"Rồi hóng mát thuở ngày trường"

+ “Rồi”: là một từ cổ có nghĩa là rảnh rỗi, nhàn hạ

+ “Ngày trường”: ngày dài, chỉ khoảng thời gian rảnh rỗi.

+ Hóng mát: hoạt động an nhàn, tĩnh tại, thư thái

=> Cuộc sống khi về ở ẩn của Nguyễn Trãi: Rảnh rỗi, nhàn hạ với những hoạt động nhẹ nhàng, thư thái, thảnh thơi. Nguyễn Trãi một đời bận rộn, tận tâm vì đất nước, đây là những giây phút hiếm hoi của cuộc đời ông.

- Bức tranh thiên nhiên rực rỡ, sống động (3 câu tiếp theo) được cảm nhận bằng nhiều giác quan:

"Hoè lục đùn đùn tán rợp trương

Thạch lựu hiên còn phun thức đỏ,

Hồng liên trì đã tịn mùi hương"

+ Hình ảnh lá hòe, thạch lựu, hoa sen xuất hiện trong 3 câu thơ trên là những sự vật gần gũi, quen thuộc của mùa hè.

+ Màu sắc, trạng thái của các sự vật được tác giả miêu tả: màu xanh của hoa hòe, màu đỏ của hoa lựu, màu hồng của hoa sen, trạng thái "đùn đùn, rợp, phun, tịn, mùi hương".

=> Các sự vật gần gũi, giản dị qua cách phối hợp đường nét, màu sắc cùng các động từ mạnh của tác giả đã vẽ lên một bức tranh căng tràn sự sống, thể hiện tâm hồn tinh tế, nhạy cảm, yêu thiên nhiên.

- Bức tranh cuộc sống con người (2 câu thơ tiếp theo):

Lao xao chợ cá làng ngư phủ,

Dắng dỏi cầm ve lầu tịch dương

+ Những từ Hán Việt như ngư phủ, cầm ve, tịch dương kết hợp nhuần nhuyễn với những từ thuần Việt tạo nên vẻ đẹp vừa mộc mạc, bình dị, vừa trang trọng tao nhã.

+ Cuộc sống được cảm nhận bằng âm thanh: Âm thanh "lao xao" từ chợ cá, tiếng ve râm ran mỗi độ hè về. Các từ láy tượng thanh “lao xao” và “dắng dỏi” kết hợp với nghệ thuật đảo cấu trúc câu nhằm nhấn mạnh cuộc sống nhộn nhịp, sôi động, tràn đầy âm thanh và sức sống của con người nơi đây.

=> Tâm hồn lạc quan, yêu thiên nhiên, yêu cuộc sống của Nguyễn Trãi.

* Vẻ đẹp tâm hồn thi nhân qua tâm sự và ước nguyện:

"Lẽ có Ngu cầm đàn một tiếng

Dân giàu đủ khắp đòi phương"

- “Lẽ” là từ cổ nghĩa là mong được có, lẽ nên có

- "Ngu cầm": Điển tích, điển cố kể về hai vị vua nổi tiếng là vua Nghiêu và vua Thuấn - những ông vua nhân từ đem lại cuộc sống hưng thịnh, thái bình, ấm no, hạnh phúc cho nhân dân. Mỗi ngày, vua thường đem đàn khúc Nam phong ca ngợi cảnh thái bình thịnh trị.

-> Ước nguyện của Nguyễn Trãi: Ước có cây đàn ngợi ca khung cảnh thiên nhiên tươi đẹp và cuộc sống thanh bình nơi quê hương; ước nguyện lớn nhất là đất nước yên bình, nhân dân ấm no, hạnh phúc.

=> Tấm lòng của nhà thơ: Dù sống trong cảnh thanh nhàn nhưng Nguyễn Trãi vẫn nặng lòng với dân với nước, luôn ước mơ, khát khao về cuộc sống no đủ, ấm áp sung túc không chỉ trên quê hương ông mà còn trải khắp đất nước.

0,5

2,0

2,0

1,5

c.4. Đánh giá, bàn bạc, mở rộng vấn đề:

- Với thể thơ thất ngôn xen lục ngôn, nhịp thơ đa dạng, linh hoạt, Bảo kính cảnh giới ( Bài 43) đã dựng lên bức tranh thiên nhiên đầy màu sắc, đẹp đẽ, thơ mộng và khung cảnh của cuộc sống sinh hoạt bình an, yên ổn. Qua đó thể hiện tình yêu thiên nhiên, yêu cuộc sống và khát vọng xã hội phồn vinh, nhân dân no đủ, đất nước thịnh vượng của Nguyễn Trãi- người hết lòng vì nước, vì dân. Bài thơ là minh chứng cụ thể cho sự kết hợp hài hòa giữa hình, ý, tình của một tác phẩm văn chương.

- Xuất phát từ đặc trưng của thơ ca, Chế Lan Viên đã đưa ra nhận định hoàn toàn xác đáng. Tác phẩm văn học nói chung, thơ ca nói riêng chỉ hay khi có sự kết hợp hài hòa giữa hình, ý, tình (nội dung và hình thức).

- Ý kiến cũng định hướng, gợi mở những bài học hết sức có ý nghĩa cho người sáng tác và người cảm nhận.

+ Đối với người sáng tác: Cảm xúc trong thơ phải mãnh liệt, chân thành, nhà thơ phải lựa chọn được những hình ảnh phù hợp để biểu đạt nội dung tư tưởng, cảm xúc một cách tự nhiên, sâu sắc có sức lay động lớn lao.

+ Đối với người cảm nhận: Mỗi tác phẩm đều mang một ý nghĩa tư tưởng, thông điệp nhất định đòi hỏi người đọc phải căn cứ vào hình, ý, tình mới cảm nhận được.

0,5

0,5

0,5

d. Chính tả, ngữ pháp: Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp tiếng Việt.

0,5

e. Sáng tạo: Thể hiện suy nghĩ sâu sắc về vấn đề; lập luận sắc sảo; cách diễn đạt mới mẻ.

1,0

TỔNG ĐIỂM

20,0

Câu 1

Thể thơ: tự do

0,5 đ

Câu 2

Nội dung: Đoạn thơ thể hiện tình cảm nhớ thương, trân trọng kí ức tuổi thơ hồn nhiên, trong trẻo, kí ức về người bà tần tảo.

0,5 đ

Câu 3

-Xác định được một trong các biện pháp tu từ được sử dụng trong bài thơ

- Nêu tác dụng

+ biện pháp so sánh: nắng – lá trầu .

-> tác dụng: tăng sức gợi hình, gợi cảm cho sự diễn đạt; sự cảm nhận đầy hồn nhiên, trong trẻo màu nắng trong kỉ niệm tuổi thơ, gắn liền với bà thật tươi đẹp, gần gũi.

+Biện pháp liệt kê: rủ châu chấu, cào cào về cháu bắt/ Rủ rau má, rau sam/ Vào bát canh ngọt mát.

• Tác dụng: liệt kê những kỉ niệm tuổi thơ tươi đẹp-> sự trân trọng, nâng niu kỉ niệm tuổi thơ.

0,5 đ

0,5 đ

Câu 4

Đoạn thơ khơi gợi trong mỗi chúng ta tình yêu gia đình, quê hương, trân trọng kí ức tuổi thơ.

1,0 đ

• Đảm bảo hình thức đoạn văn nghị luận, liên kết mạch lạc, không sai chính tả

0,25

+ Đoạn thơ gợi về kỉ niệm tuổi thơ tươi đẹp, đầy niềm vui dưới cái nhìn trong trẻo, hồn nhiên của trẻ thơ.

• - Đó là vẻ đẹp của thiên nhiên tươi sáng: nắng tươi đẹp, non trẻ; hoàng hôn, nắng xiên khoai qua liếp vách.

• - Kỉ niệm tuổi thơ đầy vui vẻ với những buổi bắt châu chấu, cào cào, ăn những bát canh dân dã, đượm ngọt mát hương vị đồng quê: canh rau sam, rau má.

• - Kỉ niệm tuổi thơ gắn liền với người bà yêu thương, tần tảo: bà bổ cau, tóm tém nhai trầu; bà vất vả làm lụng.

• - Tất cả những kí ức ấy cháu đều nâng niu , trân trọng, đem nó theo hành trang cuộc đời, nhắc nhở không được quên cội nguồn, quê hương. Những kí ức tươi đẹp ấy làm lòng người bình yên, hạnh phúc.

• - Bài thơ khơi gợi trong lòng người đọc cảm xúc yên bình, nhẹ nhõm,

1, 25

+ Đoạn thơ sử dụng thành công các biện pháp tu từ so sánh, liệt kê; sử dụng từ độc đáo: “chan”, tính từ gợi hình ảnh, cảm xúc: xanh mơn, tóm tém, quạnh thẫm, nhan đề ngắn gọn, giàu ý nghĩa ( thời tuổi thơ tươi đẹp).

0,5

• Yêu cầu về kỹ năng:

- Bài làm phải được tổ chức thành bài làm văn hoàn chỉnh.

- Biết vận dụng kiểu bài nghị luận để trình bày suy nghĩ của mình.

- Lập luận chặt chẽ. Hệ thống luận điểm rõ ràng, có dẫn chứng linh hoạt, phù hợp lời văn trong sáng, mạch lạc, không lỗi chính tả.

0,5

• Yêu cầu về kiến thức: Cần đáp ứng được các ý sau:

a. Mở bài: Dẫn dắt và nêu được vấn đề nghị luận

0,5

b.Thân bài:

- Giải thích được:

+ Hoa: nó là biểu tượng cho cái đẹp, tình yêu và hạnh phúc từ bao đời nay.

+ Tặng: đó là hành động mà con người trao cho con người một điều gì đó.

+ Thơm: luôn lưu giữ được mùi hương, cái đẹp, tình yêu thương, sự thanh thản, niềm vui cho bản thân mình.

à nghĩa đen: Một con người khi tặng ai một bông hoa ,trên tay mình luôn lưu lại mùi hương thơm của chính bông hoa đó.

à Nghĩa bóng: khi ta cho đi bất cứ điều gì ta đang có, thì ta cũng sẽ nhận lại được chính tình yêu thương mà ta đã cho đi. Khi cho đi, không phải là ta đã mất đi mà chính là "cho đi và luôn được nhận lại", cho đi tình yêu thương, sự quan tâm chia sẻ, và ta sẽ nhận lại niềm hạnh phúc cho bản thân.

-> Ý nghĩa của câu nói đến mỗi người: giúp mỗi người nhận ra rằng mình sẽ nhận được nhiều hạnh phúc khi cho đi, và sẽ luôn vui khi trao đi tình yêu thương cho bất cứ một ai.

0,75 đ

• Bàn luận

* Lí giải: Xuất phát từ mong muốn cuộc sống trở nên tốt đẹp hơn. Và cho và nhận là quy luật tất yếu của cuộc sống. Khi ta cho đi ta mới có thể nhận lại được.

*Vai trò, ý nghĩa

• Khi biết cho đi, ta sẽ cảm thấy hạnh phúc, vui vẻ trong tâm hồn-> cuộc sống trở nên ý nghĩa.

• Hình thành nhân cách tốt đẹp, sống yêu thương, bao dung...

• Được mọi người yêu quý

• Khi ta giúp đỡ mọi người vượt qua khó khăn, trở ngại, cho họ có niềm tin vào cuộc sống, cảm hóa họ,...

• Tạo mối quan hệ nhân ái, gắn kết mọi người

• Xã hội sẽ văn minh, nhân ái, tiến bộ

1,75

• Mở rộng vấn đề

• Bên cạnh những người biết cho đi, có những người ích kỉ chỉ nghĩ đến lợi ích bản thân, chỉ biết nhận-> lên án phê phán

0,25

- Bài học nhận thức và hành động.

+ Cần nhận thức được việc cho đi là một hành động tốt đẹp để ta nhận được nhiều niềm hạnh phúc trong cuộc sống, thì cuộc sống của ta mới tươi đẹp.

+ Cần phải biết yêu thương, giúp đỡ mọi người một cách chân thành, giúp đỡ bằng những hành động thiết thực.

+ Cần phải biết cho đi- nhận lại đúng mục đích, hoàn cảnh

+ Cần có thái độ cho- nhận đúng đắn.

0,75

3. Kết bài:

- Khẳng định lại vấn đề , liên hệ

0,5

CÂU

NỘI DUNG

ĐIỂM

I

ĐỌC HIỂU

4.0

1

- Thể thơ: Tự do.

0,5

2

- Phương thức biểu đạt chính: - Biểu cảm

0,5

3

Đoạn thơ trên sử dụng biện pháp tu từ: So sánh, liệt kê, điệp ngữ

- So sánh: Ôi Tổ quốc, ta yêu như máu thịt, như mẹ cha ta, như vợ như chồng

- Liệt kê: mỗi ngôi nhà, ngọn núi, con sông

- Điệp ngữ: Ôi tổ quốc

Tác dụng của biện pháp tu từ so sánh, liệt kê, điệp ngữ

- Giúp cho đoạn thơ được diễn đạt trở nên sinh động, hấp dẫn, gợi hình, gợi cảm hơn.

- Nhấn mạnh tình yêu nước nồng nàn, tha thiết , thiêng liêng của tác giả.

2.0

4

Qua đoạn thơ trên tác giả muốn gửi đến bạn đọc thông điệp về tình yêu nước và sống có trách nhiệm với đất nước. Trong thời đại 4.0 hiện nay, mỗi chúng ta cần phát huy sự nhanh nhạy, chủ động của mình trong việc trau dồi tri thức, kĩ năng, sống có ước mơ ,hoài bão yêu gia đình, quê hương, giữ gìn và phát huy truyền thống của quê hương mình.

1.0

II

TẠO LẬP VĂN BẢN

16

1

1.Về kĩ năng:

a. Đảm bảo cấu trúc một bài văn ngắn: Có đủ các phần mở bài, thân bài, kết bài. Mở bài nêu được vấn đề, thân bài triển khai được vấn đề, kết bài kết luận được vấn đề.

b. Xác định đúng vấn đề cần nghị luận:

Lòng yêu nước của thế hệ trẻ hôm nay.

 Hiện tượng sống ảo của giới trẻ hiện nay

1.0

2. Về kiến thức:

* Yêu cầu về kiến thức:

Có thể trình bày theo nhiều cách khác nhau nhưng cần nêu được các ý chính sau:

a. Mở bài:

- Giới thiệu vấn đề cần nghị luận :  Giới thiệu về hiện tượng sống ảo của giới trẻ hiện nay.

b. Thân bài:

*. Giải thích

- Sống ảo là lối sống, phong cách sống không giống với hoàn cảnh thực của con người ở trên mạng xã hội.

- Lối sống ấy được giới trẻ thể hiện có phần thái quá, lố bịch.

- Sống ảo cũng có nghĩa là mơ tưởng, ảo tưởng về cuộc sống hiện tại.

*. Thực trạng

- Sống ảo đã trở thành một xu thế, một trào lưu trong giới trẻ hiện nay.

- Các bạn trẻ sống ảo ngày càng nhiều.

- Dành phần lớn quỹ thời gian cho facebook.

- Đắm chìm vào mạng xã hội với các hoạt động: đăng status, khoe ảnh, bình luận dạo,...

- Lấy việc người khác like, bình luận, chia sẻ ảnh hay bài viết của mình làm thú vui.

- Có chuyện gì cũng đăng lên facebook.

- Đăng tải, chia sẻ những nội dung nhạy cảm nhằm mục đích câu like, thu hút sự tò mò, hiếu kì của đám đông.

- Trên mạng xã hội có thể chia sẻ rất cởi mở nhưng trong cuộc sống hiện thực thì lại thu mình, khép kín.

*. Tác hại
- Tiêu tốn nhiều thời gian vào những việc vô nghĩa.
- Không quan tâm đến cuộc sống ở thực tại.
- Mất tập trung vào học tập, công việc.
- Có thể dẫn đến những suy nghĩ, hành động tiêu cực.

*. Nguyên nhân
- Muốn thể hiện, khoe khoang bản thân.
- Muốn trở thành người nổi tiếng, được nhiều người biết đến.
- Thiếu sự quan tâm của gia đình, người thân.

*. Biện pháp khắc phục
- Sử dụng mạng xã hội một cách hiệu quả.
- Có lối sống lành mạnh, tích cực tham gia các hoạt động tình nguyện, hoạt động xã hội để có cuộc sống ý nghĩa.
- Tuyên truyền cho mọi người biết về tác hại của việc sống ảo để mọi người có lối sống tích cực.

c. Kết bài

- Trình bày suy nghĩ, quan điểm của bản thân về hiện tượng sống ảo.

5.0

2

1.Về kĩ năng: Đảm bảo một bài văn nghị luận văn học, có bố cục và lập luận chặt chẽ. Hệ thống luận điểm rõ ràng, có dẫn chứng linh hoạt, phù hợp. Lời văn trong sáng, mạch lạc, ít lỗi chính tả.

1.0

2.Về nội dung:

- Đặc trưng của thơ ca qua bài thơ “ Quê hương”của Đỗ Trung Quân.

- Triển khai vấn  đề nghị luận: học sinh có thể lựa chọn các thao tác lập luận theo nhiều cách không trái với chuẩn mực đạo đức và pháp luật. Sau đây là một số gợi ý:

a. Mở bài: Giới thiệu đặc trưng của thơ, trích dẫn nhận định.

b. Thân bài:

*. Giải thích nhận định:

- Thơ: Thể loại văn học thuộc phương thức trữ tình.

- Tâm hồn: thế giới nội tâm con người.

- Thơ là tiếng nói của tâm hồn: là sự giãi bày, bộc lộ những rung động, cảm xúc của người làm thơ.

=> Ý kiến này đề cập tới đặc trưng quan trọng nhất của thơ ca: Là tiếng nói của tình cảm, là tiếng lòng. Mỗi bài thơ là sự đồng cảm, tri âm giữa tác giả và bạn đọc, đó chính là vai trò của tiếng nói tâm hồn trong thơ.

* Chứng minh:

- Giới thiệu đôi nét về tác giả, tác phẩm:

+ Đỗ Trung Quân là nhà thơ, nhà báo, người dẫn chương trình trong các chương trình âm nhạc của bạn bè hay diễn viên. Nhiều bài thơ của ông đã được phổ nhạc và được khán giả yêu thích.

+ Bài thơ “Quê hương” của ông là một trong những tác phẩm đã đi vào trí nhớ của nhiều người dân Việt Nam với những lời thơ đậm chất trữ tình và sâu lắng, “Quê hương” của Đỗ Trung Quân là những hình ảnh quen thuộc, thân thương nhất về nơi “chôn rau cắt rốn” của mỗi người. Bài thơ đã được nhạc sĩ Giáp Văn Thạch phổ nhạc và trở thành ca khúc nổi tiếng.

- Chứng minh qua “ Quê hương” của Đỗ Trung Quân:

Luận điểm 1.“ Tiếng nói hồn nhiên nhất của tâm hồn” nhà thơ Đỗ Trung Quân trong bài thơ “ Quê hương” là tiếng nói yêu quê hương đất nước tha thiết.

-Tình quê đậm đà, tha thiết được ngân nga trong bài thơ “Quê hương” - một trong những giai điệu ngọt ngào và dịu dàng dành cho tuổi thơ êm dịu.

“Quê hương là gì hả mẹ

……………………

Ai đi xa cũng nhớ nhiều?”

- Quê hương là những nỗi nhớ mong, là những điều giản dị mà ai đi xa cũng nhớ nhiều. Quê hương quá đỗi gần gũi, thân thương. Quê hương ở trong tuổi thơ, trong câu chuyện bà kể, trong lời hát mẹ ru, trong trái cây dịu mát. Quê hương là chùm khế ngọt, quê hương là con đường đi học. …Quê hương có thể nhìn thấy, có thể cầm nắm, có thể thưởng thức được mỗi ngày.

- Quê hương - nơi chôn nhau cắt rốn, nơi ta sinh ra và lớn lên, nơi những người thân yêu của ta ở đó, nơi ta đã đi qua thời thơ dại với con đường đến trường rợp bướm vàng bay.

Quê hương là chùm khế ngọt
…………………………….
Con về rợp bướm vàng bay

- Quê hương ở ngay trong trái tim mỗi con người.Quê hương là máu thịt ta, kể từ khi lọt lòng, ta đã trao cho nó nửa linh hồn của mình vì vậy đi đâu cũng nhớ, cũng thương.

- Quê hương xuất hiện bình dị như con diều biếc chao nghiêng trên bầu trời tuổi thơ. Quê hương còn là những cánh đồng bát ngát hương lúa, là con đò nhỏ khua nước bên dòng sông thơ mộng. Những hình ảnh được nhà thơ sử dụng thật bình dị mà vô cùng tinh tế.

“Quê hương là con diều biếc

…………………………

Êm đềm khua nước ven sông”

- Trong ta ai cũng có một quê hương, một vùng đất để khi đi xa mà thương, mà nhớ, một vùng đất để khi trưởng thành nhìn lại một thời của tuổi thơ với những kỷ niệm ngọt ngào...quê hương là những gì gắn bó, gần gũi, thân thuộc nhất với mỗi người, quê hương cho ta cảm xúc ngọt ngào, cho ta sự bình yên, thanh thảnh trong tâm hồn, cho ta sự yên ả, ấm êm như vòng tay ấm của bà, của mẹ để từ đó ta lớn lên, thành người.

- Quê hương là ánh trăng tỏ, là hình ảnh hoa cau rụng trắng thềm, là tất cả những gì thân thương, trìu mến khiến ai đi xa cũng nhớ về. Hơi thở ấm nồng của quê hương luôn bên ta, ru ta vào giấc ngủ bình yên, đem đến cho ta sự thanh thản, dịu êm:

“Quê hương là cầu tre nhỏ

……………………………..

Bay trong giấc ngủ đêm hè”

- Những điều thân thuộc, những kỉ niệm dung dị và những ký ức dịu êm chính là quê hương, là nơi chôn rau cắt rốn của mỗi người. Bài thơ “Quê hương” của Đỗ Trung Quân cũng đẹp tựa như thế với hoa bí vàng, giậu mồng tơi, là những cánh hoa râm bụt, là đóa sen trắng tinh khiết.

“Quê hương là vàng hoa bí

……………………

Màu hoa sen trắng tinh khôi

- Về với quê hương, như về với ký ức, như về với bản chất con người thuần túy, quê hương cho ta sự yên ả, tĩnh lặng, sự bình dị, thanh tịnh. Với ta, quê hương luôn gắn với vòng tay của bà, của mẹ, là nụ hôn, là giọt nước mắt. Ta muốn yêu, yêu hết tất cả mọi thứ của mảnh đất này!

- Quê hương trong thơ của Đỗ Trung Quân không chỉ đơn thuần là những hình ảnh của một vùng quê sông nước, mà còn chất chứa tâm hồn dân tộc. Bài thơ giàu nhạc điệu và cảm xúc nên đã được phổ nhạc thành bài hát quen thuộc “Quê hương”. Mỗi người Việt Nam chúng ta thật xúc động khi nghe bài hát với giai điệu ngọt ngào này..

Quê hương mỗi người chỉ một

………………………..

Quê hương nếu ai không nhớ…

- Quê hương ấm áp, ngọt ngào như dòng sữa mẹ, nuôi lớn ta từng ngày, từng ngày. Từ “chỉ một” như muốn nhắc nhở chúng ta, quê hương là duy nhất, nếu ai không nhớ quê hương, nhớ về cội nguồn, gốc rễ, thì hẳn “ sẽ không lớn nổi thành người” - không bao giờ trưởng thành được.

- Quê hương được so sánh với mẹ vì đó là nơi ta được sinh ra, được nuôi dưỡng lớn khôn, giống như người mẹ đã sinh thành nuôi ta khôn lớn, trưởng thành. Lời thơ nhắc nhở mỗi chúng ta hãy luôn sống và làm việc có ích, hãy biết yêu quê hương xứ sở, vì quê hương là mẹ và mẹ chính là quê hương và cũng bởi “Khi ta ở, chỉ là nơi đất ở / Khi ta đi, đất đã hoá tâm hồn” (nhà thơ Chế Lan Viên).

Luận điểm 2.“ Tiếng nói hồn nhiên nhất của tâm hồn” trong bài thơ “ Quê hương” của Đỗ Trung Quân được thể hiện qua hình thức nghệ thuật đặc sắc.

- Nhà thơ đã sử dụng biện pháp điệp ngữ, điệp cấu trúc, biện pháp liệt kê, cấu trúc thơ vắt dòng rất đặc sắc. Khung cảnh làng quê trên mọi miền Tổ quốc Việt Nam hiện lên thân thương, giản dị mà xúc động lòng người.Những cặp câu thơ dần hiện lên như những thước phim quay chậm, cảnh vật có gần có xa, có mờ có tỏ, có lớn có nhỏ.

- Nhịp thơ đều đặn, nhịp nhàng, gần như cả bài thơ chỉ có một nhịp 2/4. Cả ba khổ thơ với những câu thơ cùng một nhịp, kết cấu giống nhau nhưng vẫn nhẹ nhàng, thanh thoát vô cùng. Phải chăng, vẻ đẹp của những hình ảnh thơ đã làm cho người đọc quên đi hình thức bên ngoài của ngôn ngữ? Nhà thơ đã biến cái không thể thành cái có thể, và được độc giả nồng nhiệt đón nhận bằng một sự đồng cảm rất tự nhiên.

- Nhà thơ đã cụ thể hoá cái trừu tượng bằng những hình ảnh sống động và hình ảnh so sánh đẹp: “Quê hương là chùm khế ngọt, đường đi học rợp bướm vàng bay, con diều biếc thả trên cánh đồng, con đò nhỏ khua nước ven sông, cầu tre nhỏ, nón lá nghiêng che, đêm trăng tỏ, hoa cau rụng trắng ngoài thềm”…

* Kết bài:

- Ý kiến của nhà thơ Tố Hữu là hoàn toàn đúng đắn. Bởi lẽ, tình cảm trong thơ xuất phát từ cái nhìn cô đọng sâu lắng, là kết tinh chuỗi rung động của thi nhân về cuộc đời và là bản hùng ca vượt qua không gian, thời gian đi vào lòng độc giả. Tình cảm và lý trí hoà quện trong nhau, là nòng cốt khiến thơ hoàn thiện hơn về nghệ thuật, chân thành về tình cảm, trong sáng về ngôn từ và hình ảnh… Và bài thơ “ Quê hương” là “ tiếng nói hồn nhiên nhất của tâm hồn” nhà thơ Đỗ Trung Quân.

- Qua tác phẩm cho người đọc thấu hiểu, trân trọng những cảm xúc lắng đọng trong bài thơ để được cảm nhận sâu sắc hơn về những tình cảm và thông điệp mà nhà thơ đã gửi gắm.

9.0

ĐỀ KHẢO SÁT HỌC SINH GIỎI

NĂM HỌC 2023 -2024

MÔN: NGỮ VĂN - LỚP 8

Thời gian làm bài: 150 phút (Không kể giao đề)

HƯỚNG DẪN CHẤM

ĐỀ KHẢO SÁT HSG

NĂM HỌC 2023-2024

Môn: Ngữ văn 8

Thời gian làm bài: 150 phút

PHÒNG GD&ĐT LÂM THAO

ĐỀ CHÍNH THỨC

KỲ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI LỚP 6,7,8 CẤP HUYỆN

NĂM HỌC 2023 – 2024

MÔN THI: NGỮ VĂN 8

Thời gian làm bài: 120 phút không kể thời gian phát đề

( Đề thi gồm 02 trang)