Những điều em đã biết

về SGK Ngữ văn 8

Những điều em mong đợi học được ở SGK Ngữ văn 8

Những điều học được (Cuối tiết học sẽ điền cột này)

…

…

...

...

...

...

Hoạt động của GV và HS

Nội dung cần đạt

GV yêu cầu HS đọc phần Nội dung Sách Ngữ văn 6 (tr 5/SGK).Yêu cầu đọc to, rõ ràng.

A. TÌM HIỂU NỘI DUNG SÁCH NGỮ VĂN 8

THẢO LUẬN NHÓM:

* Chuyển giao nhiệm vụ:

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2

a) Sách Ngữ văn 8 hướng dẫn em đọc hiểu những thể loại văn học nào? So với các sách Ngữ văn 6, Ngữ văn 7, sách Ngữ văn 8 có những thể loại nào mới?

b) Bài Mở đầu nêu những lưu ý về yêu cầu đọc hiểu mỗi thể loại văn học nhằm mục đích gì?

* Thực hiện nhiệm vụ..

* Báo cáo sản phẩm.

Dự kiến sản phẩm: Sách Ngữ văn 8 hướng dẫn em đọc hiểu các thể loại văn học: truyện ngắn, tiểu thuyết, truyện cười, thơ sáu chữ, bảy chữ, thơ Đường luật, văn bản hài kịch, văn bản nghị luận và văn bản thông tin. So với sách Ngữ văn 6, Ngữ văn 7, sách Ngữ văn 8 có thể loại truyện cười, thơ sáu chữ, bảy chữ, thơ Đường luật và văn bản hài kịch là những thể loại mới.

b) Những lưu ý về yêu cầu đọc hiểu mỗi thể loại văn học nhằm mục đích giúp học sinh nắm được những đặc trưng cơ bản cần chú ý ở mỗi thể loại, từ đó giúp việc đọc các văn bản hiệu quả hơn.

* GV nhận xét, chốt kiến thức

* Chuyển giao nhiệm vụ:

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 3

a) Mục Đọc hiểu văn bản nghị luận nêu lên những văn bản nào? Theo em, điểm giống nhau và khác nhau của các văn bản này là gì? Khi đọc văn bản nghị luận cần chú ý những gì?

b) Các văn bản thông tin được học trong sách Ngữ văn 8 gồm những loại văn bản nào? Cần lưu ý những gì về yêu cầu đọc hiểu văn bản thông tin?

* Thực hiện nhiệm vụ: HS suy nghĩ cá nhân để trả lời câu hỏi.

* Báo cáo, thảo luận: HS trả lời câu hỏi.

Dự kiến sản phẩm:

a) - Mục Đọc hiểu văn bản nghị luận nêu những văn bản:

+ Văn bản nghị luận xã hội: Hịch tướng sĩ (Trần Quốc Tuấn), đoạn trích Nước Đại Việt ta (trích Đại cáo bình Ngô – Nguyễn Trãi), Chiếu dời đô (Lí Công Uẩn), Nước Việt Nam ta nhỏ hay không nào? (Dương Trung Quốc) và Chuẩn bị hành trang vào thế kỉ mới (Vũ Khoan).

+ Văn bản nghị luận văn học: Vẻ đẹp của bài thơ “Cảnh khuya” (Lê Trí Viễn), Chiều sâu của truyện “Lão Hạc” (Văn Giá), Nắng mới, áo đỏ và nét cười đen nhánh (Về bài thơ “Nắng mới” của Lưu Trọng Lư) (Lê Quang Hưng) và Hoàng tử bé – một cuốn sách diệu kì (theo taodan.com.vn).

- Điểm giống và khác nhau của các văn bản này:

+ Giống nhau: đều nghị luận về một vấn đề được nêu trong tác phẩm.

+ Khác nhau: văn bản nghị luận xã hội nghị luận về các vấn đề liên quan đến tư tưởng đạo lí, còn văn bản nghị luận văn học nghị luận về các vấn đề trong tác phẩm văn học và chúng ta phải dựa vào tác phẩm để làm sáng tỏ vấn đề đó.

- Khi đọc văn bản nghị luận, cần chú ý:

+ Nhận biết được luận đề, luận điểm, lí lẽ và bằng chứng (dẫn chứng) tiêu biểu trong văn bản.

+ Phân tích được mối quan hệ giữa luận đề, luận điểm, lí lẽ và bằng chứng; vai trò của luận điểm, lí lẽ và bằng chứng trong việc thể hiện luận đề.

+ Phân tích được lí lẽ, bằng chứng khác quan (có thể kiểm chứng được) với ý kiến, đánh giá chủ quan của người viết.

+ Liên hệ được nội dung nêu trong văn bản với những vấn đề của xã hội đương đại.

b) - Các văn bản thông tin được học trong sách Ngữ văn 8 gồm những văn bản:

+ Văn bản giải thích một hiện tượng tự nhiên: Sao băng (theo Hồng Nhung), Nước biển dâng: bài toán khó cần giải trong thế kỉ XXI (theo Lưu Quang Hưng), Lũ lụt là gì? – Nguyên nhân và tác hại (theo Mơ Kiều) và Vì sao chim bồ câu không bị lạc đường? (theo Hoàng Tần, Trần Thúy Hoa).

+ Văn bản giới thiệu một cuốn sách hoặc một bộ phim: truyện Lá cờ thêu sáu chữ vàng, bộ phim Người cha và con gái, về cuốn sách khoa học Chìa khóa vũ trụ của Gioóc-giơ và tập truyện Quê mẹ.

- Khi đọc hiểu văn bản nghị luận cần chú ý:

+ Nhận biết và phân tích được đặc điểm của kiểu văn bản giải thích một hiện tượng tự nhiên hoặc giới thiệu một cuốn sách hoặc bộ phim đã xem, chỉ ra được mối quan hệ giữa đặc điểm văn bản với mục đích của nó.

+ Nhận biết và phân tích được cách trình bày thông tin trong văn bản như: trật tự thời gian, quan hệ nguyên nhân – kết quả, mức độ quan trọng của đối tượng hoặc so sánh và đối chiếu.

+ Phân tích được thông tin cơ bản của văn bản, vai trò của các chi tiết trong việc thể hiện tông tin cơ bản của văn bản.

+ Đánh giá được hiệu quả biểu đạt của một kiểu phương tiện phi ngôn ngữ trong một văn bản cụ thể.

+ Liên hệ được thông tin trong văn bản với những vấn đề của xã hội đương đại.

* Kết luận, nhận định: GV nhận xét và chuẩn

kiến thức.

* Chuyển giao nhiệm vụ:

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 4

Đọc mục Rèn luyện tiếng Việt và trả lời các câu hỏi sau:

a) Bốn nội dung lớn về tiếng Việt trong sách Ngữ văn 8 là gì?

b) Hệ thống bài tập tiếng Việt trong sách Ngữ văn 8 có những loại cơ bản nào?

* Thực hiện nhiệm vụ: HS suy nghĩ cá nhân để trả lời câu hỏi.

* Báo cáo, thảo luận: HS trả lời câu hỏi.

Dự kiến sản phẩm:

a) Bốn nội dung lớn về tiếng Việt trong sách Ngữ văn 8: từ ngữ, ngữ pháp, hoạt động giao tiếp và sự phát triển của ngôn ngữ.

b) Hệ thống bài tập tiếng Việt trong sách Ngữ văn 8 có những loại cơ bản sau:

- Bài tập nhận biết các hiện tượng và đơn vị tiếng Việt, ví dụ: bài tập nhận biết các câu kể, câu hỏi, câu khiến, câu cảm, câu khẳng định và câu phủ định,…

- Bài tập phân tích tác dụng của các hiện tượng và đơn vị tiếng Việt, ví dụ: bài tập phân tích tác dụng của các biện pháp tu từ đảo ngữ, câu hỏi tu từ trong tác phẩm văn học và đời sống,…

- Bài tập tạo lập đơn vị tiếng Việt, ví dụ: viết các đoạn văn diễn dịch, quy nạp, song song, phối hợp.

* Kết luận, nhận định: GV nhận xét và chuẩn

kiến thức.

I. HỌC ĐỌC

1. Đọc hiểu văn bản truyện

2. Đọc hiểu văn bản thơ

3. Đọc hiểu văn bản hài kịch

4. Đọc hiểu văn bản nghị luận

5. Đọc hiểu văn bản thông tin

6. Rèn luyện tiếng việt

II. HỌC VIẾT

III. HỌC NÓI VÀ NGHE

HOẠT ĐỘNG NHÓM

* Chuyển giao nhiệm vụ:

HS đọc mục II. HỌC VIẾT (Tr 10 - 11/SGK) và mục III. HỌC NÓI VÀ NGHE (Tr 12/SGK).

Thảo luận nhóm và hoàn thành phiếu học tập 03 theo nhiệm vụ được phân công.

Thời gian thảo luận: 05 phút

Nhóm 1+ 2: Đọc phần Học viết và trả lời các câu hỏi sau:

a) Sách Ngữ văn 8 rèn luyện cho các em viết những kiểu văn bản nào? Nội dung cụ thể của mỗi kiểu văn bản là gì?

b) Những yêu cầu về quy trình và kĩ năng viết các kiểu văn bản có gì giống và khác so với sách Ngữ văn 7?

Nhóm 3+ 4: Đọc phần Học nói và nghe, trả lời các câu hỏi sau:

a) Các nội dung rèn luyện kĩ năng nói và nghe là gì?

b) So với các yêu cầu cụ thể về nội dung rèn luyện kĩ năng nói và nghe, em còn những hạn chế nào?

* Thực hiện nhiệm vụ:

+ HS trao đổi, thảo luận nhiệm vụ.

+ GV quan sát, động viên.

* Báo cáo, thảo luận:

+ Đại diện các nhóm báo cáo sản phẩm thảo luận.

+ HS nhận xét lần nhau.

Dự kiến sản phẩm:

Nhóm 1+ 2:

a) - Sách Ngữ văn 8 rèn luyện cho các em viết những kiểu văn bản và nội dung của từng kiểu văn bản:

+ Tự sự: kể lại một chuyến đi hay một hoạt động xã hội, có dùng yếu tố miêu tả, biểu cảm.

+ Biểu cảm: bước đầu biết làm một bài thơ sáu chữ, bảy chữ. Viết đoạn văn ghi lại cảm xúc về một bài thơ sáu chữ, bảy chữ.

+ Nghị luận: viết bài nghị luận về một vấn đề của đời sống (nghị luận xã hội) và bài phân tích một tác phẩm văn học (nghị luận văn học).

+ Thuyết minh: giải thích một hiện tượng tự nhiên hoặc giới thiệu một cuốn sách.

+ Nhật dụng: kiến nghị về một vấn đề đời sống.

b) - Điểm giống của những yêu cầu về quy trình và kĩ năng viết các kiểu văn bản với sách Ngữ văn 7: đều hướng dẫn rèn luyện kĩ năng viết văn bản theo bốn bước (chuẩn bị, tìm ý và lập dàn ý, viết bài, kiểm tra và chỉnh sửa.

- Điểm khác: so với sách Ngữ văn 7, trong sách Ngữ văn 8, phần tìm ý và lập dàn ý giới thiệu về các cách tìm ý khác nhau (suy luận, so sánh, đối chiếu,…). Ngoài ra, sách còn bổ ung yêu cầu rèn luyện kĩ năng viết, mỗi bài rèn luyện một kĩ năng cụ thể.

Nhóm 3+ 4:

a) Các nội dung rèn luyện kĩ năng nói và nghe:

- Nói:

+ Trình bày ý kến về một vấn đề xã hội.

+ Trình bày giới thiệu ngắn về một cuốn sách.

- Nghe:

+ Tóm tắt nội dung thuyết trình của người khác.

+ Nắm bắt nội dung chính mà nhóm đã trao đổi, thảo luận và trình bày lại được nội dung đó.

- Nói nghe tương tác: Thảo luận ý kiến về một vấn đề trong đời sống phù hợp với lứa tuổi.

b) Liên hệ bản thân đưa ra những hạn chế đang gặp phải.

* Kết luận, nhận định: GV nhận xét và chuẩn hoá kiến thức.

II. HỌC VIẾT

HS thực hành tạo lập 5 kiểu văn bản:

- Ở mỗi bài học lớn, yêu cầu viết có quan hệ chặt chẽ với đọc hiểu văn bản.

III. HỌC NÓI VÀ NGHE

- Nói:

+ Trình bày ý kến về một vấn đề xã hội.

+ Trình bày giới thiệu ngắn về một cuốn sách.

- Nghe:

+ Tóm tắt nội dung thuyết trình của người khác.

+ Nắm bắt nội dung chính mà nhóm đã trao đổi, thảo luận và trình bày lại được nội dung đó.

- Nói nghe tương tác: Thảo luận ý kiến về một vấn đề trong đời sống phù hợp với lứa tuổi.

HĐ của GV và HS

Nội dung cần đạt

HOẠT ĐỘNG THEO CẶP:

* Chuyển giao nhiệm vụ:

Đọc phần Cấu trúc của sách “Ngữ văn 8” và trả lời câu hỏi:

a) Mỗi bài học trong sách Ngữ văn 8 có những phần chính nào? Những nhiệm vụ mà các em cần làm ở lớp và ở nhà là gì?

b) Theo em, tại sao cần biết cấu trúc sách trước khi học?

* Thực hiện nhiệm vụ:

+ HS trao đổi, thảo luận nhiệm vụ.

+ GV quan sát, động viên.

* Báo cáo, thảo luận:

+ Đại diện các nhóm báo cáo sản phẩm thảo luận.

+ HS nhận xét lần nhau.

* Kết luận, nhận định: GV nhận xét và chuẩn hoá kiến thức.

B. TÌM HIỀUCẤU TRÚC CỦA SÁCH NGỮ VĂN 8

a) - Các phần của bài học trong sách Ngữ văn 8: yêu cầu cần đạt, kiến thức ngữ văn, đọc, viết, nói và nghe, tự đánh giá và hướng dẫn tự học.

- Những nhiệm vụ mà em cần làm ở lớp:

+ Vận dụng trong quá trình thực hành

+ Trả lời câu hỏi đọc hiểu

+ Làm bài tập thực hành tiếng Việt

+ Làm bài tập thực hành viết

+ Làm bài tập thực hành nói và nghe

- Những nhiệm vụ em cần làm ở nhà:

+ Đọc trước và sau khi học để có định hướng đúng và tự đánh giá

+ Đọc trước khi học để có kiến thức làm căn cứ thực hành

+ Tìm hiểu thông tin về thể loại, bối cảnh, tác giả, tác phẩm,…

+ Đọc trực tiếp văn bản, các câu gợi ý ở bên phải và chú thích ở chân trang

+ Đọc định hướng viết

+ Đọc định hướng nói và nghe

+ Tự đánh giá kết quả đọc hiểu, viết thông qua đọc và trả lời các câu hỏi trắc nghiệm, tự luận về một văn bản tương tự các văn bản đã học

+ Đọc mở rộng theo gợi ý

+ Thu thập tư liệu liên quan đến bài học

b) Theo em, cần biết cấu trúc sách trước khi học để nắm rõ mình đang học những kiến thức, phần bài, nhiệm vụ và yêu cầu của mỗi phần. Từ đó, em sẽ chủ động chuẩn bị trước ở nhà để lên lớp thực hành một cách tốt hơn.

? Trước khi học bài mới, em cần phải có công đoạn gì?

• Công đoạn soạn bài, chuẩn bị bài học

?Công đoạn soạn bài, chuẩn bị bài học em cần tiến hành như thế nào?

• Đọc trước nội dung bài học, trả lời các câu hỏi sau mỗi bài học vào vở soạn bài ở nhà.

• Thực hiện các phiếu học tập thầy cô giao trước về nhà.

• Trao đổi, thảo luận với bạn về nội dung sẽ học.

Tìm kiếm thông tin có liên quan đến bài học trên mạng để phục vụ cho bài học.

1, Hướng dẫn học sinh soạn bài, chuẩn bị bài học

1.1 Chuẩn bị đầy đủ phương tiện học tập:

a. Sách:

-          Bắt buộc: Sách giáo khoa (quyển tập 1 và tập 2)

-          Sách tham khảo: (Khuyến khích học sinh đọc thêm để mở rộng hiểu biết)

Ví dụ: + Truyện dân gian Việt Nam

+ Dế Mèn phiêu lưu kí – Tô Hoài

+ Tập thơ “Góc sân và khoảng trời” – Trần Đăng Khoa

...

b. Chuẩn bị đủ vở ghi

3 quyển:

-          Vở trên lớp: ghi chép nội dung học trên lớp và những dặn dò cho bộ môn

-          Vở soạn: dùng để soạn phần nhiệm vụ ở nhà

+ Đối với truyện: tóm tắt văn bản (có thể làm miệng), tìm bố cục, trả lời câu hỏi trong SGK (theo khả năng tìm hiểu của bản thân)

+ Đối với thơ: không soạn tóm tắt, chỉ tìm bố cục, trả lời câu hỏi SGK

- Vở bài tập: Làm bài tập của bài học GV giao.

1.2. Sự chuẩn bài trước tiết học

- Mang đầy đủ sách, vở bộ môn khi đến lớp;

- Đọc bài (ít nhất 3 lần), soạn bài, làm bài đầy đủ trước khi đến lớp;

- Tập kể lại truyện nhiều lần không nhìn vào sách, vở;

- Sưu tầm tài liệu liên quan bài học (video, clip, hình ảnh, bài hát,...)

- Thường xuyên đọc sách, báo, truyện, ... phù hợp với lứa tuổi và có tính nhân văn;

- Cần đọc nhiều để mở rộng kiến thức, trau dồi vốn từ, mở rộng kiến thức;

- Chia sẻ những thắc mắc, những tâm đắc cho bạn bè (qua mail, điện thoại, ...)

Với Đọc hiểu văn bản:

- Tóm tắt, nắm được nội dung, nghệ thuật;

- Đọc thêm nguyên tác để hiểu rõ về đoạn trích.

Với Thực hành Tiếng Việt:

- Thực hành nhiều bài tập;

- Tìm thêm ví dụ.

Với kĩ năng Viết:

- Lập dàn ý, học cách viết theo từng thể loại (tự sự, miêu tả, biểu cảm, nghị luận, nhật dụng);

- Tập viết nhiều để rèn kĩ năng tạo lập văn bản (viết từng đoạn vàviết thành bài).

Với kĩ năng Nói và nghe:

Tập điều chỉnh thái độ, cảm xúc và kĩ năng nói/nghe cho phù hợp; tích cực khắc phục các lỗi mắc phải.

? Em cần ghi chép như thế nào?

2, Hướng dẫn học sinh ghi bài

- Ghi bài theo nội dung giáo viên trình bày trên bảng:

- Chú ý lắng nghe để ghi chép chắt lọc nội dung thầy cô truyền tải.

- Tóm tắt nội dung bài học bằng sơ đồ .

? Em cần tự đánh giá như thế nào sau mỗi bài học?

3, Hướng dẫn học sinh tự đánh giá

- Học sinh nhận rõ những sai lầm của mình và tìm cách giải quyết vấn đề một cách chính xác

- Đánh giá mới để tiếp tục ghi nhận sự tiến bộ của bản thân.

- Lưu giữ hồ sơ học tập của cá nhân.

Những điều em đã

biết về SGK Ngữ văn 8

Những điều em mong đợi học được ở SGK Ngữ văn 8

Những điều học được (Cuối tiết học sẽ điền cột này)

Cảm xúc

Thuận lợi

Khó khăn

Nguyện vọng

Hoạt động của GV và HS

Dự kiến sản phẩm

a) Mục tiêu: học sinh nắm được những vấn đề chung của truyện ngắn

b) Nội dung hoạt động: Gv tổ chức cho học sinh tìm hiểu nội dung định hướng trong sgk bằng câu hỏi gợi mở, phiếu học tập.

c) Sản phẩm học tập: Câu trả lời của các câu hỏi, bài tập.

d) Tổ chức thực hiện:

I. TÌM HIỂU VỀ TRI THỨC ĐỌC HIỂU

- Sử dụng phần mềm PowerPoint, ralo

- Kĩ thuật/ Phương pháp: động não, dự án

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:

Đọc tri thức ngữ văn sgk trang/

Nhóm 1: Truyện ngắn là gì?

Nhóm 2: Tưởng tượng trong tiếp nhận tác phẩm văn học là gì?

Nhóm 3: Nhan đề và cách đặt nhan đề văn bản văn học là gì?

Bước 2: Học sinh trao đổi thảo luận, thực hiện nhiệm vụ:

- Gv quan sát lắng nghe

- Hs quan sách giáo khoa tìm câu trả lời.

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận:

- Hs trình bày sản phẩm cá nhân

- Gv gọi hs nhận xét, bổ sung câu trả lời của bạn.

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ.

- Gv nhận xét, bổ sung, chốt lại kiến thức.

1. Truyện ngắn là thể loại tự sự cỡ nhỏ của tác phẩm văn xuôi hư cấu, thường phản ánh một “khoảnh khắc”, một tình huống độc đáo, một sự kiện gây ấn tượng mạnh, có ý nghĩa nhất trong cuộc đời nhân vật.

Kết cấu truyện ngắn không chia thành nhiều tuyến nhân vật; sử dụng chi tiết và cô đúc; lối hành văn mang nhiều ẩn ý. Có truyện ngắn khai thác cốt truyện kì lạ, lại có truyện ngắn viết về câu chuyện giản dị, đời thường; có truyện ngắn giàu tính triết lí, trào phúng, châm biếm, hài hước, có truyện ngắn rất giàu chất thơ, …

Vì vậy, vì truyện ngắn thuộc TỰ SỰ, vì vậy khi tìm hiểu truyện ngắn luôn luôn cần cần chú ý ba yếu tố cơ bản: Cốt truyện – nhân vật – chủ đề, đề tài Thể loại truyện ngắn HS đã được làm quen với một số tác phẩm từ lớp 6 (Chích Bông ơi! – Cao Duy Sơn,…) và lớp 7 (Buổi học cuối cùng – An – phông – xơ Đô đê) và tiếp tục với lớp 8.

Ví dụ về tình huống độc đáo: Tình huống tặng áo của Sơn và Lan cho Hiên trong Gió lạnh đầu mùa (Thạch Lam)

Từ khóa: Tự sự cỡ nhỏ; văn xuôi hư cấu; phản ánh một “khoảnh khắc”, tình huống độc đáo; nhân vật không chia nhiều tuyến.

2. Tưởng tượng trong tiếp nhận tác phẩm văn học

Tưởng tượng là tạo ra trong tâm trí hình ảnh những cái không có trước mắt hoặc chưa hề có. Tưởng tượng gắn với nhiều công việc và lĩnh vực khác nhau trong cuộc sống con người. Văn học phản ánh đời sống bằng hình tượng nghệ thuật. Vì thế khi sáng tác, các nhà văn vận dụng trí tưởng tượng để tạo ra cuộc sống như thật trong tác phẩm của mình. Không chỉ các nhà văn mà độc giả khi đọc văn bản văn học cũng phải tưởng tượng. Nhờ có tưởng tượng mà hình ảnh, âm thanh, hoạt động…của sự vật (con người, vật, phong cảnh,...) tỏng tác phẩm đều có thể hiện lên trước mắt người đọc như thật.

Ví dụ: Nhờ trí tưởng tượng, người đọc như nhập được vào thế giới của tác phẩm với những cảnh sắc yên ả, thanh bình và hòa chung tâm trạng “nao nức” của nhà văn Thanh Tịnh trong truyện Tôi đi học: Hằng năm, cứ vào cuối thu lá ngoài đường rụng nhiều và trên không có những đám mây bàng bạc, lòng tôi lại nao nức những kỉ niệm mơn man của buổi tựu trường.

(Nội dung tri thức Ngữ văn đã tương đối đầy đủ, song có thể xem lại bài bổ trợ của khóa Ngữ văn 7 để hiểu thêm về thao tác và luyện tập tưởng tượng.)

3. Nhan đề và cách đặt nhan đề văn bản văn học

Nhan đề là tên của văn bản, thường do tác giả đặt. Có những nhan đề có ý nghĩa gắn với chủ đề của văn bản, gợi mở cho người đọc nhiều suy nghĩ,… Ví dụ, với nhan đề Tắt đèn, Ngô Tất Tố gợi lên hình ảnh cuộc sống tối tăm, nghèo đói và số phận bi thảm của người nông dân trong xã hội cũ. Nhan đề Bệnh sĩ (Lưu Quang Vũ) thể hiện rõ chủ đề trung tâm của vở kịch: phê phán thói háo danh, sĩ diện hão, “bệnh” thành tích. Nhan đề bài thơ Quê người (Vũ Quần Phương) gợi cho người đọc liên tưởng và nghĩ đến quê nhà,…

Tuy nhiên, cần lưu ý, không phải nhan đề nào cũng hàm chứa ý ngĩa, thông điệp của tác phẩm.

Có nhiều cách đặt nhan đề văn bản văn học, sau đây chỉ nêu một số cách phổ biến:

- Lấy tên một nhân vật chính trong tác phẩm, như: Lão Hạc (Nam Cao), Lượm (Tố Hữu), Vũ Như Tô (Nguyễn Huy Tưởng),…

- Lấy tên một sự vật, sự kiện, hiện tượng, hình ảnh cụ thể,… có trong tác phẩm, như: Tôi đi học (Thanh Tịnh), Tiếng gà trưa (Xuân Quỳnh), Cái kính (A- dít Nê xin), Buổi học cuối cùng (An – phông – xơ Đô – đê (Alphonse Daudet)),…

- Lấy tên một địa danh cụ thể được nói tới trong tác phẩm, như Qua đèo Ngang (Bà Huyện Thanh Quan), Việt Bắc (Tố Hữu), Đất rừng phương Nam (Đoàn Giỏi), Nếu mai em về Chiêm Hóa (Mai Liễu),…

- Dựa vào ý khái quát của toàn bộ nôi dung tác phẩm, như: Bước đường cùng (Nguyễn Công Hoan), Mẹ và quả (Nguyễn Khoa Điềm), Búp sen xanh (Sơn Tùng), …

- Các tác phẩm trung đại thường lấy nhan đề gần với thể lại như: Hịch tướng sĩ (Trần Quốc Tuấn), Đại cáo bình Ngô (Nguyễn Trãi), Chiếu dời đô (Lý Công Uẩn),..

- Có khi dùng Không đề, Vô đề hoặc nhan đề bằng chữ số, … để cho người đọc tự suy ngẫm.

=> Việc hiểu thêm về vai trò của tác phẩm giúp chúng ta có thể hiểu tthêm thế giới nghệ thuật của tác phẩm văn học, đồng thời cũng cung cấp thêm công cụ để HS có thể đặt nhan đề cho bài viết của mình.

-> Một tác phẩm nghệ thuật độc đáo có thể nhìn nhận từ nhan đề

Hoạt động của GV và HS

Dự kiến sản phẩm

a) Mục tiêu: học sinh nắm được những vấn đề chung của văn bản...

b) Nội dung hoạt động: Gv tổ chức cho học sinh tìm hiểu nội dung định hướng trong sgk bằng câu hỏi gợi mở, phiếu học tập.

c) Sản phẩm học tập: Câu trả lời của các câu hỏi, bài tập.

d) Tổ chức thực hiện:

I. TÌM HIỂU CHUNG

- Sử dụng phần mềm PowerPoint, ralo

- Kĩ thuật/ Phương pháp: động não

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:

Đọc rõ ràng, ngắt nghỉ đúng.

Giọng đọc chậm rãi, tha thiết, bồi hồi thể hiện được những cảm xúc suy nghĩ của nhân vật “tôi” theo dòng hoài niệm Chiến thuật đọc liên hệ, dự đoán, đặt câu hỏi, tưởng tượng

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1: TÌM HIỂU CHUNG

Bước 2: Học sinh trao đổi thảo luận, thực hiện nhiệm vụ:

- Gv quan sát lắng nghe

- Hs quan sách giáo khoa tìm câu trả lời.

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận:

- Hs trình bày sản phẩm cá nhân

- Gv gọi hs nhận xét, bổ sung câu trả lời của bạn.

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ.

- Gv nhận xét, bổ sung, chốt lại kiến thức.

Thanh Tịnh và quê mẹ: Thanh Tịnh có lẽ là nhà văn đầu tiên của miền Trung đã trình bày các mối dây liên lạc nhẹ như tơ đờn ngày thu nhưng không vì thế mà kém phần vương vít và quyến luyến. Ông đã muốn làm người mục đồng ngồi dưới bóng tre thổi sáo để ca hát những vẻ đẹp của đời thôn quê.” ( Thạch Lam)

1. Tác giả

2. Văn bản

- Xuất xứ: In trong tập truyện ngắn “ Quê mẹ” 1941

- Thể loại: Truyện ngắn

- Phương thức biểu đạt: Tự sự, miêu tả, biểu cảm

a) Mục tiêu: Học sinh đi tìm hiểu Bối cảnh, Cốt truyện và chi tiết, Chất trữ tình, Nhân vật, Đề tài, chủ đề

b) Nội dung hoạt động: Gv tổ chức cho học sinh thực hiện các bước thực hành nói và nghe..

c) Sản phẩm học tập: Câu trả lời của các câu hỏi, bài tập.

d) Tổ chức thực hiện:

II. ĐỌC- HIỂU VĂN BẢN

- Sử dụng phần mềm PowerPoint

- Kĩ thuật/ Phương pháp: động não, Đặt câu hỏi, thảo luận nhóm

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:

Đọc đoạn sau và tưởng tượng về ngày hôm đó!

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2: Bối cảnh

Bước 2: Học sinh trao đổi thảo luận, thực hiện nhiệm vụ:

- Gv quan sát lắng nghe

- Hs quan sách giáo khoa tìm câu trả lời.

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận:

- Hs trình bày sản phẩm cá nhân

- Gv gọi hs nhận xét, bổ sung câu trả lời của bạn.

Dự kiến sản phẩm:

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ.

- Gv nhận xét, bổ sung, chốt lại kiến thức.

Nhận xét về kĩ thuật viết trong đoạn đầu?

Những thanh bằng liên tiếp

Những câu văn dài, nhịp điệu chậm rãi, dàn trải

=> Tái hiện mùa thu nhẹ nhàng, êm dịu, nhịp điệu tâm hồn chất đầy kỉ niệm, thu đã khơi nguồn kí ức trong tâm tưởng của nhân vật “tôi”

1. Bối cảnh

- Thiên nhiên:

Thời gian: Cuối thu

Lá ngoài đường rụng nhiều

Mây bàng bạc trên cao

- Con người : mấy em nhỏ rụt rè núp dưới nón mẹ lần đầu tiên đến trường

- Lòng người: nao nức, mơn man, tưng bừng, rộn rã

- Sử dụng phần mềm PowerPoint

- Kĩ thuật/ Phương pháp: động não, Đặt câu hỏi, thảo luận nhóm

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 3: TÌM HIỂU CỐT TRUYỆN

Bước 2: Học sinh trao đổi thảo luận, thực hiện nhiệm vụ:

- Gv quan sát lắng nghe

- Hs quan sách giáo khoa tìm câu trả lời.

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận:

- Hs trình bày sản phẩm cá nhân

- Gv gọi hs nhận xét, bổ sung câu trả lời của bạn.

Dự kiến sản phẩm:

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ.

- Gv nhận xét, bổ sung, chốt lại kiến thức.

2. Cốt truyện và chi tiết

Cốt truyện

Thường thấy: có tình huống hấp dẫn, có những sự kiện và biến cố để thu hút sự chú ý của người đọc.

Tôi đi học: tập trung khắc họa dòng chảy tâm trạng, cảm xúc, của những diễn biến tinh tế trong tâm hồn nhân vật.

- Sử dụng phần mềm PowerPoint

- Kĩ thuật/ Phương pháp: động não, Đặt câu hỏi, thảo luận nhóm

Có những nhân vật nào xuất hiện trong văn bản?

Các nhân vật thường được khắc họa qua những yếu tố nào?

Tên tuổi, lai lịch

Ngoại hình

Thế giới nội tâm( tâm trạng, suy nghĩ)

Lời nói

Hành động

Trong mối quan hệ với các nhân vật khác

? Trong truyện nhân vật “tôi” được khắc họa chủ yếu qua phương diện nào?

- Tâm trạng, suy nghĩ

Diễn biến tâm trạng

Làm thế nào để khai thác được diễn biến tâm trạng của nhân vật?

Tâm trạng nhân vật “tôi” thể hiện như thế nào trong chuyện?

Tại sao nhân vật lại có tâm trạng như vậy?

Tại sao tác giả tập trung khai thác dòng tâm trạng của nhân vật mà không phải các yêu tố khác?

Dòng tâm trạng của nhân vật:

+ Đọc kĩ văn bản. Đọc và gạch chân các từ khóa, chi tiết quan trọng

+ Hoàn thành bảng thống kê. Diễn biến mạch cảm xúc.

+ Nhận xét, lí giải. Nghệ thuật diễn tả tâm lí

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 4: DIỄN BIẾN TÂM TRẠNG NHÂN VẬT “TÔI”

Bước 2: Học sinh trao đổi thảo luận, thực hiện nhiệm vụ:

- Gv quan sát lắng nghe

- Hs quan sách giáo khoa tìm câu trả lời.

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận:

- Hs trình bày sản phẩm cá nhân

- Gv gọi hs nhận xét, bổ sung câu trả lời của bạn.

Dự kiến sản phẩm:

3. Nhân vật

- Tôi, mẹ, ông đốc, học trò khác, thầy giáo

Ngày soạn:

Ngày giảng:

TIẾT 6:

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ.

- Gv nhận xét, bổ sung, chốt lại kiến thức.

- Hình thức: Cá nhân, nhóm

- Kĩ thuật: Động não

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:

Vai trò của chất trữ tình và nó biểu hiện trong văn bản như thế nào?

Bước 2: Học sinh trao đổi thảo luận, thực hiện nhiệm vụ:

- Gv quan sát lắng nghe

- Hs quan sách giáo khoa tìm câu trả lời.

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận:

- Hs trình bày sản phẩm cá nhân

- Gv gọi hs nhận xét, bổ sung câu trả lời của bạn.

4. Chất trữ tình

a) Vai trò chất trữ tình

- Tạo ra sức hấp dẫn và vẻ đẹp của tác phẩm;

- Giúp người đọc cảm nhận được những dịu êm trong trẻo nơi dòng xúc cảm của nhân vật.

- Phong cách của nhà văn: lãng mạn, sâu sắc với những rung cảm mãnh liệt ngay khi viết về những câu chuyện dung dị, đời thường

b) Chất trữ tình trong truyện

Nội dung:

Chủ đề, đề tài

Thiên nhiên đẹp và thế giới tâm trạng trẻ thơ trong trẻo, hồn hậu, ngây thơ

Hình thức

Không chú trọng tình huống, biến cố, ít nhân vật, giọng văn êm ái, du dương, tha thiết

Ngôn ngữ: Từ ngữ được chọn lựa diễn tả sắc thái nhẹ nhàng, êm dịu. Phép so sánh đầy chất thơ.

Chất trữ tình nó sẽ chi phối phương thức biểu đạt trong văn bản này

Tự sự

Biểu cảm

Miểu tả

• Câu chuyện được kể trở nên hay hơn và giàu xúc cảm, lay động trái tim người đọc

- Hình thức: Cá nhân, nhóm

- Kĩ thuật: Động não

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:

Hãy nêu đề tài, chủ đề của truyện?

Bước 2: Học sinh trao đổi thảo luận, thực hiện nhiệm vụ:

- Gv quan sát lắng nghe

- Hs quan sách giáo khoa tìm câu trả lời.

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận:

- Hs trình bày sản phẩm cá nhân

- Gv gọi hs nhận xét, bổ sung câu trả lời của bạn.

5. Đề tài, chủ đề

Đề tài: Thế giới trẻ thơ và ngày tựu trường

Chủ đề: Những kỉ niệm đẹp đẽ thời học trò, nhất là buổi tựu trường sẽ được ghi nhớ mãi trờ thành nguồn sáng tâm hồn trong trẻo, thiêng liêng, nâng đỡ tâm hồn con người.

Nhận xét: Đề tài rất gần gụi nhưng không dễ viết vì nó ít kịch tính, những xúc cảm cũng mong manh, mơ hồ chưa rõ ràng=> chạm đến phạm trù xúc cảm quen thuộc của mỗi độc giả nên có sức sống bền lâu.

HĐ cá nhân - KT trình bày 1 phút:
* GV yêu cầu HS làm việc cá nhân thực hiện yêu cầu sau:

Khái quát nghệ thuật và nội dung của văn bản?

III. TỔNG KẾT

1. Nghệ thuật:

Sự kết hợp phương thức biểu đạt miêu tả, biểu cảm và tự sự

chất trữ tình thấm đượm cả hình thức, nội dung, ngôn ngữ.

2. Nội dung: Truyện ngắn là dòng hồi tưởng, cảm xúc trong trẻo của nhân vật tôi về ngày đầu tiên đi học

3. Hoạt động 3: LUYỆN TẬP

Hãy tưởng tượng mình là người bạn tí hon ngồi cạnh nhân vật “tôi”, em sẽ nói điều gì với “tôi” ?

Làm quen

Trò chuyện

Nói về những ước mơ

Lời chúc cho năm học mới...

Hoạt động của GV và HS

Dự kiến sản phẩm

a) Mục tiêu: học sinh nắm được những vấn đề chung của văn bản...

b) Nội dung hoạt động: Gv tổ chức cho học sinh tìm hiểu nội dung định hướng trong sgk bằng câu hỏi gợi mở, phiếu học tập.

c) Sản phẩm học tập: Câu trả lời của các câu hỏi, bài tập.

d) Tổ chức thực hiện:

I. ĐỌC- TÌM HIỂU CHUNG

- Hình thức: Cá nhân

- Kĩ thuật: Đặt câu hỏi

- Sử dụng phần mềm PowerPoint

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:

Đọc rõ ràng ngắt nghỉ đúng. Giọng đọc chậm rãi, nhẹ nhàng như lời tâm tình. Đọc phân vai, phân biệt lời của người kể và nhân vật. Thể hiện được tình cảm, cảm xúc và tâm trạng của Sơn.

Chiến thuật đọc liên hệ, dự đoán, đặt câu hỏi, tưởng tượng

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1: TÌM HIỂU CHUNG

Bước 2: Học sinh trao đổi thảo luận, thực hiện nhiệm vụ:

- Gv quan sát lắng nghe

- Hs quan sách giáo khoa tìm câu trả lời.

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận:

- Hs trình bày sản phẩm cá nhân

- Gv gọi hs nhận xét, bổ sung câu trả lời của bạn.

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ.

- Gv nhận xét, bổ sung, chốt lại kiến thức.

1. Tác giả

2. Văn bản

- Xuất xứ: In trong tập “Gió đầu mùa”, xuất bản năm 1937

- Thể loại: Truyện ngắn

- Phương thức biểu đạt: Tự sự, miêu tả, biểu cảm

- Ngôi kể: Thứ 3

a) Mục tiêu: Học sinh đi tìm hiểu cốt truyện và bối cảnh

b) Nội dung hoạt động: Gv tổ chức cho học sinh thực hiện các bước thực hành nói và nghe..

c) Sản phẩm học tập: Câu trả lời của các câu hỏi, bài tập.

d) Tổ chức thực hiện:

II. ĐỌC- HIỂU VĂN BẢN

- Sử dụng phần mềm PowerPoint

- Kĩ thuật/ Phương pháp: động não, Đặt câu hỏi

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2: Tìm hiểu cốt truyện

Bước 2: Học sinh trao đổi thảo luận, thực hiện nhiệm vụ:

- Gv quan sát lắng nghe

- Hs quan sách giáo khoa tìm câu trả lời.

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận:

- Hs trình bày sản phẩm cá nhân

- Gv gọi hs nhận xét, bổ sung câu trả lời của bạn.

Dự kiến sản phẩm:

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ.

- Gv nhận xét, bổ sung, chốt lại kiến thức.

1. Tìm hiểu cốt truyện và bối cảnh

1. Cốt truyện

Các sự việc chính trong truyện:

- Những cơn gió lạnh đầu mùa thổi đến phố chợ.

- Sơn và Lan thức dậy uống trà và mặc quần áo ấm, cùng lúc đó nhớ tới người em đã mất qua trước áo bông em đã từng mặc. - Hai chị em ra chợ chơi, thấy những đứa trẻ nghèo hàng xóm mặc áo mong manh, riêng Hiên mặc áo rách tơi tả, co ro vì lạnh.

- Thương Liên, hai chị em quyết định về nhà lấy áo bông của em Duyên xấu số, giấu mẹ mang cho Hiên.

- Chuyện đến tai bà vú, sợ bị mẹ phát hiện và mắng, hai chị em đi tìm duyên đòi lại áo, nhưng không tìm được bạn, không dám về nhà.

- Mẹ Hiên mang áo bông trả lại, mẹ Sơn và Lan cho vay tiền mua áo ấm cho Liên.

Trình tự của các sự việc:

- Trình tự thời gian

-Trình tự diễn biến tâm trạng

=>Cốt truyện viết về câu chuyện đời thường, giản dị, giàu chất “thơ”

Ngày soạn:

Ngày dạy:

Tiết 8

- Hình thức: Làm việc nhóm

- Kĩ thuật: Động não

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 3: TÌM HIỂU BỐI CẢNH CHỊ EM SƠN CHO ÁO BÔNG

?Các chi tiết miêu tả gia đình Sơn?

Các chi tiết miêu tả lũ trẻ con nhà nghèo?

Em hình dung gì cuộc sống được miêu tả ở trong truyện?