Giáo Án Ngữ Văn 8 Chân Trời Sáng Tạo Bài 7 Yêu Thương Và Hy Vọng

Hoạt động của GV và HS

Dự kiến sản phẩm

Hoạt động 1: Khởi động

- GV tổ chức cho học sinh xem video về việc nuôi giữ các loài động vật hoang dã: https://www.youtube.com/watch?v=6yTe88GbEMI

- GV hỏi: Chúng ta có nên nuôi giữ trái phép động vật hoang dã hay không?

- HS trình bày suy nghĩ cá nhân.

- Kết nối vào nội dung đọc – hiểu văn bản: Chúng ta không nên nuôi nhốt các loài động cật hoang dã vì không phải giống loài động vật nào cũng phù hợp với môi trường của con người hay những hộ gia đình xung quanh sẽ làm ảnh hưởng tới sức khỏe, bản năng và thần kinh của động vật. Vậy nên tùy giống loài và được nhà nước không cấm hay thuộc vào loài động vật quý hiếm chúng ta có thể nuôi nhưng tạo môi trường thoải mái, không nên bạo hành hay hành hạ chúng. Bài học hôm nay, chúng ta sẽ cùng đi tìm hiểu về một loài chim hoang dã và cùng xem rắng chúng ta có nên nuôi giữ chúng không nhé!

Hoạt động 2: Hình thành kiến thức

1. Giới thiệu tri thức ngữ văn

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

- Nhiệm vụ 1: HS nhắc lại các yếu tố đặc trưng của truyện đã được học.

- Nhiệm vụ 2: Thực hiện hoạt động Think-pair-share.

+ THINK: HS suy nghĩ trong 2 phút, dựa vào phần tìm hiểu ở nhà để hoàn thành Phiếu học tập số 1 (Tìm hiểu tri thức thể loại truyện)

+ PAIR: Sau đó, HS trao đổi với bạn bên cạnh kết quả bài làm của mình.

+ SHARE: Một vài HS chia sẻ kết quả cuối cùng sau khi đã thảo luận với bạn.

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

- Nhiệm vụ 1: HS suy nghĩ cá nhân.

- Nhiệm vụ 2: HS thực hiện nhiệm vụ trong 2 phút.

Bước 3: Báo cáo kết quả

- Nhiệm vụ 1: HS trả lời ngay sau khi GV phát vấn.

- Nhiệm vụ 2: Sau khi thảo luận, 02 đến 03 HS báo cáo kết quả.

Bước 4: Đánh giá kết quả, đưa ra kết luận

- HS khác nhận xét

- GV nhận xét, kết luận.

- GV cung cấp thêm thông tin về:

+ Nhân vật chính

+ Chi tiết tiêu biểu

+ Tư tưởng của truyện

2. Đọc văn bản

1. Đọc - hiểu chú thích

- HS đọc và tóm tắt văn bản trước khi đến lớp.

- Trên lớp, GV đọc mẫu một đoạn, HS đọc thành tiếng một số đoạn tiêu biểu.

- HS sử dụng chiến thuật theo dõi, ghi chú, dự đoán, đánh dấu chi tiết thể hiện lời nói thái độ cử chỉ dự đoán tính cách nhân vật.

- HS thực hiện nhiệm vụ theo sự phân công của GV.

- Với mỗi đoạn có thẻ theo dõi, tưởng tượng, hình dung, HS dừng lại trả lời câu hỏi (nếu có).

- HS khác nhận xét về cách đọc của bạn dựa vào bảng kiểm (Phần phụ lục)

- GV nhận xét, đánh giá cách đọc

2. Tác giả, tác phẩm

- HS đọc thầm phần thông tin về tác giả trong SGK, sau đó trình bày khái quát những thông tin em ghi nhớ được về tác giả, tác phẩm.

- HS thực hiện nhiệm vụ.

- Một vài HS chia sẻ kết quả của mình.

- HS nhận xét chéo, GV nhận xét, kết luận.

H: Em hãy tóm tắt văn bản “Bồng chanh đỏ”?

- Hs tự tóm tắt.

3. Khám phá văn bản

   1. Bối cảnh truyện, cốt truyện

- GV sử dụng KT khăn phủ bàn để tìm hiểu về câu chuyện.

* GV gợi ý bằng cách chiếu lời của Mon lên màn hình.

- Theo em, có mấy sự kiện trong câu chuyện?

Tháo gỡ: (GV gợi ý HS bằng cách hướng dẫn các em đọc đoạn văn: “Anh Hiền xuýt xoa… làm dáng”).

- HS quan sát những chi tiết trong SGK

- Yêu cầu HS trình bày.

- Hướng dẫn HS trình bày (nếu cần).

- Đại diện một nhóm trình bày sản phẩm.

- HS còn lại theo dõi, quan sát, nhận xét, bổ sung cho nhóm bạn (nếu cần).

- Nhận xét câu trả lời của HS

2. Ngôi kể, lời kể

H: Truyện kể theo ngôi thứ mấy? Dựa vào đâu mà em biết?

GV có thể giảng thêm về ý nghĩa của việc nhận diện lời người kể, lời nhân vật:

(Đây là chìa khóa giúp người đọc hiểu được tác phẩm). Đồng thời kết nối với phần Tiếng Việt, nhắc lại công dụng dấu gạch ngang: đánh dấu lời nói trực tiếp của nhân vật hoặc đánh dấu bộ phận chú thích, giải thích trong câu.

3. Nhân vật Hoài

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

Lớp học chia thành 2 nhóm, thực hiện 2 nhiệm vụ trước khi đến lớp.

- Nhiệm vụ 1 – Nhóm 1: Tìm hiểu nhân vật Hoài.

- Nhiệm vụ 2 – Nhóm 2: So sánh hai nhân vật Hoài và Hiền

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

HS thảo luận và thống nhất kết quả trước khi đến lớp.

Bước 3: Báo cáo kết quả

Mỗi nhóm báo cáo kết quả trong 10 phút

Bước 4: Đánh giá kết quả, đưa ra kết luận.

Dựa vào phần chuẩn bị bài ở nhà, HS khác nhận xét, bổ sung. GV nhận xét, kết luận.

4. Chi tiết tiêu biểu

H: Em hãy thử lựa chọn ra một vài chi tiết tiêu biểu và cho biết ý nghĩa của chúng?

- HS suy nghĩ, trả lời.

- GV lắng nghe, gợi mở trợ giúp ( nếu cần )

• Tổng kết:

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

- Nhiệm vụ 1: Nhân xét về nghệ thuật xây dựng tính cách nhân vật

? Nhà văn khắc họa nhân vật Hoài và Hiền qua những yếu tố nào?

? Qua những yếu tố đó, nhân vật Hoài và Hiền hiện lên với những đặc điểm tính cách nào?

- Tính cách hai nhân vật được tái hiện qua ngoại hình, hành động, cử chỉ, lời nói, thái độ, suy nghĩ, cảm xúc...

- Nhiệm vụ 2: Xác định đề tài, chủ đề của truyện; suy nghĩ về những bài học cuộc sống được gợi ra từ truyện.

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

- HS thực hiện nhiệm vụ cá nhân.

Bước 3: Báo cáo kết quả

- HS báo cáo kết quả.

Bước 4: Đánh giá kết quả, đưa ra kết luận

GV nhận xét, đánh giá, kết luận

Hoạt động 3: Luyện tập- Vận dụng

Đề bài: Cho biết chủ đề câu chuyện và căn cứ vào đâu mà em xác định được chủ đề?

- GV giao nhiệm vụ cho HS.

- HS làm.

I. Giới thiệu tri thức ngữ văn

Bên cạnh cốt truyện, nhân vật, người kể chuyện, lời kể, thể loại truyện còn có những yếu tố quan trọng như:

+ Nhân vật chính: Là nhân vật quan trọng nhất của truyện, có những hành động, quyết định tác động đến cốt truyện và diễn tiến các sự kiện trong truyện, thể hiện rõ nhất tư tưởng, chủ đề truyện.

+ Chi tiết tiêu biểu: Là những chi tiết chọn lọc, có giá trị biểu đạt và thẩm mĩ vượt trội trong truyện

+ Tư tưởng của tác phẩm văn học:

Là sự nhận thức, lý giải và thái độ của tác giả đối với toàn bộ nội dung tác phẩm cũng như vấn đề cuộc sống mà con người đặt ra trong tác phẩm.

II. Đọc

1. Đọc - hiểu chú thích

2. Tác giả, tác phẩm

1. Tác giả

+ Tên thật là Chu Bá Bình

+ Sinh năm 1944 tại Bắc Giang.

+ Các tác phẩm của ông rất giàu chất thơ

+ Tác phẩm tiêu biểu: Hương cỏ mật ( 1963 ), Phù sa ( 1966 ), Gió qua thung lũng ( 1971 )...

2. Tác phẩm

+ Xuất xứ: Văn bản trên được trích từ phần 1, 2, 3 trong tập truyện cùng tên của tác giả Đỗ Chu.

+ Thể loại: truyện ngắn.

* Tóm tắt văn bản:

Truyện Bồng chanh đỏ của nhà văn Đỗ Chu kể về những kỉ niệm thời thơ ấu của anh em Hiền và Hoàn cùng đôi chim Bồng chanh đỏ. Bắt đầu bằng bức thư Hiền gửi Hoàn khi đi đóng quân ở dãy Trường Sơn và sau đó là những hồi tưởng của cả hai anh em về đôi bồng chanh đỏ mà mình gặp khi còn nhỏ. Hiền là một người mê chim và có kiến thức rất sâu rộng về các loài chim nên có sở thích tìm và bắt nuôi những chú chim lạ, sở thích này của Hiền đã ảnh hưởng tới em trai là Hoàn nên Hoàn cũng thường đi theo anh để ngắm và bắt chim. Một ngày nọ, hai anh em tìm thấy một đôi chim bồng chanh đỏ sống ở đầm sen ở làng. Vì quá yêu thích nên ngày nào hai anh em cũng ra ngắm chúng và xuýt xoa muốn được nuôi chúng, đặc biệt là Hiền. Không thể chờ đợi lâu, một buổi khi trời chập tối sau khi ăn cơm xong Hiền đã rủ em trai ra đầm để bắt đôi bồng chanh đỏ đó. Hai anh em thay nhau thò tay vào trong tổ để bắt chim, khó khăn lắm Hiền mới bắt được một chú, nhưng khi Hoàn đang sung sướng vì bắt được bồng chanh đỏ thì Hiền lại giằng lại con chim vừa bắt và để lại vào tổ, điều này khiến Hoàn không can tâm. Nhưng cuối cùng Hoàn cũng đã hiểu vì sao anh mình lại làm thế, bởi vì tổ của chúng còn có đàn con nhỏ. Nhưng cho đến mãi về sau hai anh em vẫn vô cùng yêu thích đôi bồng chanh đỏ đó và mong muốn nó sẽ sống ở đầm sen của làng mình mãi. Trước khi đi nhập ngũ, Hiền còn trả tự do cho tất cả những chú chim mình nuôi. Có lẽ khi trưởng thành, cậu nhận ra khi yêu thích một cái gì đó phải cho nó có được cuộc sống hạnh phúc đúng nghĩa, chứ không phải là chiếm hữu.

III. Khám phá văn bản

1. Bối cảnh truyện, cốt truyện

Sự việc 1: Khi vợ chồng bồng chanh đỏ mới đến ở đầm nước.

Sự việc 2: Khi Hoài đi bắt chim với anh Hiền trong đêm.

Sự việc 3: Khi Hoài ra đầm nước một mình sau sự kiện anh Hiền trả chim bồng chanh về chỗ cũ.

2. Ngôi kể, lời kể

- Ngôi thứ nhất (Người kể chuyện

xuất hiện, kể lại câu chuyện của chính

mình.)

- Dấu hiệu nhận biết:

+ Nội dung:

++ Người kể gọi nhân vật bằng chính

tên của họ, dẫn dắt các sự việc, miêu

tả các hành động, cử chỉ, lời nói của

nhân vật.

++ Truyền đạt lời nói của nhân vật (kể,

hỏi, cảm thán, yêu cầu...)

+ Hình thức:

++ Thường là câu trần thuật, kết thúc

câu bằng dấu chấm.

++ Nhân vật xưng “tôi”.

++ Lời nhân vật:Thường đứng sau dấu

gạch ngang đầu dòng.

3. Nhân vật Hoài

• So sánh hai nhân vật: Hiền và

Hoài

* Giống:

_ Về tình cảm: Đều yêu mến chim bồng

chanh đỏ.

_ Về suy nghĩ: Đều có ý định ban đầu là

bằng mọi cách phải sở hữu được loài

chim quý này.

* Khác

4. Chi tiết tiêu biểu

* Tổng kết

- Nghệ thuật:

+ Sử dụng ngôn từ giản dị, thân thuộc.

- Nội dung:

Tác phẩm kể về kỉ niệm đáng nhớ thời thơ ấu của cậu bé Hoài cùng người anh trai tên Hiền, hai anh em đều là những người rất thích và luôn tìm tòi, khám về thế giới của các loài chim. Qua đây ta có thể thấy hai anh em Hiên và Hoài là những người rất yêu thương động vật, đồng thời tác giả cũng muốn gửi gắm tới độc giả thông điệp: Hãy biết yêu thương, trân trọng và đừng làm tổn hại tới động vật, bởi chúng cũng giống con người, cũng biết đau, biết buồn, biết cả tổn thương.

4. Luyện tập - Vận dụng

Đề bài: Cho biết chủ đề câu chuyện và căn cứ vào đâu mà em xác định được chủ đề?

HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

- GV hướng dẫn HS giải thích từ khó trước khi đọc văn bản.

- GV hướng dẫn HS đọc văn bản đọc to, rõ ràng; cách ngắt nhịp nghỉ khi đọc, chú ý các chỉ dẫn trong các ô màu bên phải trang sách – kĩ năng theo dõi. Sau quá trình đọc thì xác định tác giả, xuất xứ, thể loại, phương thức biểu đạt, bố cục.

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ.

- HS đọc và lắng nghe văn bản theo hướng dẫn

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

-HS chia sẻ với bạn bè những cảm nhận của mình sau khi đọc xong văn bản

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

- GV nhận xét cách đọc, uốn nắn những bạn có cách đọc chưa chính xác.

I. TRẢI NGHIỆM CÙNG VĂN BẢN.

1. Đọc văn bản

2. Tìm hiểu chung

- Tác giả: xem SGK

- Xuất xứ: xem SGK

- Thể loại: truyện

- Pt biểu đạt: tự sự

- Bố cục: 2 phần

HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

GV chia lớp thành 4 nhóm.

Nhóm 1 trả lời câu hỏi 1 và 2

- GV phát phiếu học tập yêu cầu HS thảo luận 8 phút hoàn thành phiếu học tập.

Câu hỏi gợi ý:

1. Câu chuyện kể về ai/ về việc gì?.

2. Đọc kĩ nội dung văn bản và bám sát nội dung bảng gợi ý trong SGK.

Nhóm 2 trả lời câu hỏi 3 và 4

- GV phát giấy thảo luận yêu cầu HS thảo luận 8 phút.

Nhóm 3 trả lời câu hỏi 5 và 6

- GV phát giấy thảo luận yêu cầu HS thảo luận 8 phút.

Nhóm 4 trả lời câu hỏi 7

- GV phát giấy thảo luận yêu cầu HS thảo luận 8 phút.

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ.

- HS thảo luận nhóm hoàn thành

- GV theo dõi, hướng dẫn

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- GV gọi lần lượt theo thứ tự nhóm báo cáo sản phẩm, các nhóm khác theo dõi, nhận xét.

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

- GV nhận xét, đánh giá, chốt kiến thức, yêu cầu các nhóm hoàn thiện sản phẩm

II. SUY NGẪM VÀ PHẢN HỒI

1. Đề tài truyện

Tác phẩm viết về những đứa trẻ không có bố, bất hạnh, đáng thương.

2. Chi tiết tiêu biểu và tác dụng

- Chi tiết bác Phi-líp nhận lời làm bố của Xi-mông:

– Tác dụng:

+ Thể hiện sự tốt bụng, giàu lòng yêu thương và khao khát hạnh phúc gia đình của bác Phi-líp.

+ Thể hiện ước mong hạnh phúc, quyền tôn trọng, yêu thương của những người phụ nữ lỡ lầm như chị Blăng-sốt.

3. Cách nhìn về nhân vật chị Blăng-sốt và Xi-mông

– Cách nhìn của người dân trong vùng: hà khắc, định kiến, phân biệt đối xử.

– Cách nhìn của tác giả: cái nhìn thấu hiểu, yêu thương, nhân văn, khác với cái nhìn nặng nề của xã hội đương thời.

=> Cái nhìn của tác giả gợi cho chúng ta những suy nghĩ sâu sắc về lòng yêu thương con người:

+ Lòng yêu thương cần đi liền với thái độ đồng cảm, thấu hiểu cảnh ngộ của mỗi người xung quanh, nhất là với những người đã từng lỡ lầm hoặc những đứa trẻ thiếu may mắn khi không được sinh ra trong một gia đình đầy đủ cha mẹ.

+ Lòng yêu thương sẽ xoá đi mọi định kiến, giúp chúng ta đối xử với nhau nhân văn hơn, biết ghi nhận giá trị của người khác như cách bác Phi-líp đã ghi nhận giá trị của chị Blăng-sốt.

+ Lòng yêu thương cũng đem đến niềm hi vọng, niềm tin vào những điều đẹp đẽ, về sự đổi thay, tiến bộ trong cuộc sống.

4. Lời hứa của bác Phi-líp

- Lời hứa của bác Phi-líp giúp cho những đứa trẻ bị bắt nạt như Xi-mông trở nên tự tin, can đảm.

- Lời hứa thể hiện sự quan tâm, thái độ bảo vệ con của một ông bố.

5. Chủ đề của truyện và căn cứ xác định chủ đề

– Chủ đề của truyện Bố của Xi-mông là: tình yêu thương, sự thấu hiểu, đồng cảm với những người thiệt thòi hoặc mắc sai lầm.

– Căn cứ để xác định chủ đề: những chi tiết và cốt truyện: Mẹ của Xi-mông là Blăng-sốt bị một người đàn ông lừa dối rồi sinh ra cậu. Vì thế, trong con mắt của mọi người, cậu bé là đứa trẻ không có bố. Khi mới đến trường, cậu bị bạn bè chế giễu là không có bố. Cậu cảm thấy xấu hổ, buồn bã và rất đau đớn. Cậu muốn ra bờ sông tự tử nhưng may mắn đã gặp một bác thợ rèn tên Phi-líp Rê-mi. Bác công nhân hỏi thăm, khuyên nhủ cậu không nên tự tử. Xi-mông đề nghị Phi-líp làm bố của cậu và ông đã đồng ý. Hôm sau Xi-mông sung sướng đến trường, lớn tiếng nói với bạn bè rằng bây giờ cậu đã có bố, bố của cậu chính là bác thợ rèn Phi-líp Rê-mi.
6. Thông điệp từ tác giả

– Ai cũng có thể mắc sai lầm, cần cảm thông, thấu hiểu với những sai lầm đó.

– Ai cũng có quyền được sống trong yêu thương và hạnh phúc.

– Cần mở lòng để chia sẻ, bảo vệ những con người yếu thế, chịu nhiều thiệt thòi.

7. Biện pháp để tăng sự gắn kết, sẻ chia và tình yêu thương

- Khi xảy ra xung đột, bĩnh tĩnh suy xét để đưa ra phương án giải quyết hợp lí

- Không tự cao, tự tin thái quá, cần có tính đồng đội

- Nên tổ chức những buổi sinh hoạt lớp, chia sẻ, hoạt động nhóm về sự chia sẻ tình yêu thương giữa các thành viên trong lớp

- Khi xảy ra xích mích, cần tạm gác “cái tôi” sang một bên. Làm rõ vấn đề nằm ở đâu. Tìm giải pháp cùng nhau.

- Mọi người cần chủ động lắng nghe, không thiên vị.

- Trong các giờ học, hoạt động nên để nhiều thành viên cùng tham gia và sau mỗi hoạt động nên họp nhóm để giải quyết các vấn đề còn tồn đọng và tránh các hiểu lầm mỗi hoạt động đó.

Phiếu học tập số 2

VĂN BẢN: BỐ CỦA XI – MÔNG

Nhân vật

Chi tiết chính

Thông điệp của tác giả

Bài học của bản thân

I. TÌM HIỂU CHUNG

Mục tiêu:

- HS đọc hoàn thành bài thơ

- Khai thác được một số đặc điểm hình thức của bài thơ.

Nội dung: GV tổ chức cho làm việc cá nhân tìm hiểu một số đặc điểm hình thức của bài thơ.

Tổ chức thực hiện

Sản phẩm cần đạt

B1: Chuyển giao nhiệm vụ (GV)

GV yêu cầu HS đọc bài thơ

B2: Thực hiện nhiệm vụ

- HS đọc

B3: Báo cáo, thảo luận

- HS khác nhận xét.

B4: Kết luận, nhận định

- GV nhận xét, tổng hợp.

I. Tìm hiểu chung

- Đọc (SGK trang 31)

B1: Chuyển giao nhiệm vụ (GV)

GV yêu cầu HS chỉ ra tác giả, PTBĐ và thể thơ.

B2: Thực hiện nhiệm vụ

- HS tìm hiểu

B3: Báo cáo, thảo luận

- HS trình bày kết quả

- HS khác nhận xét.

B4: Kết luận, nhận định

- GV nhận xét, tổng hợp.

- Tác giả: Lê Cảnh Nhạc

- PTBĐ: BC+MT+TS.

- Thể thơ: 7 chữ.

II. TÌM HIỂU CHI TIẾT VĂN BẢN

Mục tiêu:

- Vận dụng kĩ năng đọc để hiểu nội dung bài thơ.

- Nêu được nội dung bao quát của bài thơ; các chi tiết tiêu biểu trong bài thơ.

- Nhận biết và phân tích được chủ đề, tư tưởng, thông điệp mà văn bản muốn gửi đến người đọc thông qua hình thức nghệ thuật.

- Nhận biết và hiểu được tình cảm, cảm xúc của TG thông qua hình ảnh thơ.

Nội dung: GV tổ chức cho HS làm việc cá nhân kết hợp với làm việc nhóm hoàn thành các yêu cầu theo gợi ý từ SGK

B1: Chuyển giao nhiệm vụ (GV)

GV cho HS làm việc cá nhân kết hợp làm việc cặp đôi: Chia sẻ cảm xúc của em sau khi đọc bài thơ này.

B2: Thực hiện nhiệm vụ

- HS đọc kĩ, suy ngẫm, xác định cảm xúc bản thân. (2')

- Thảo luận cặp đôi chia sẻ với nhau (1')

B3: Báo cáo, thảo luận

- HS trình bày cảm xúc bản thân trước lớp

- HS khác bổ sung ý kiến

B4: Kết luận, nhận định

- GV nhận xét, tổng hợp

II. Tìm hiểu chi tiết

1. Chia sẻ cảm xúc bản thân

HS cảm nhận về tình yêu thương, niềm hi vọng mà bài thơ có thể gợi ra cho các em, ví dụ như: khâm phục sức sống mãnh liệt của con người và vạn vật trên đảo Sơn Ca bất chấp môi trường sống khắc nghiệt, đầy thử thách.

B1: Chuyển giao nhiệm vụ (GV)

GV cho HS làm việc cặp đôi (3'): Chỉ ra những hình ảnh, từ ngữ đặc sắc trong hai câu thơ Chim líu lo rót mật trước hiên nhà và Mái chùa cong veo chiểu cổ tích. Những, hình ảnh, từ ngữ này gợi ra ý nghĩa gì?

B2: Thực hiện nhiệm vụ

- HS đọc kĩ, thảo luận.

B3: Báo cáo, thảo luận

- HS đại diện nhóm trình bày

- HS khác bổ sung

B4: Kết luận, nhận định

- GV nhận xét, tổng hợp

2. Hình ảnh, từ ngữ đặc sắc

- Hình ảnh, từ ngữ đặc sắc: mái chùa cong veo, chiều cổ tích, líu lo (tượng thanh), rót (động từ chỉ hành động), mật ngọt (hình ảnh ẩn dụ, chuyển đổi giác quan từ thính giác sang vị giác).

- Ý nghĩa: của những hình ảnh, từ ngữ đặc sắc đó: gợi tả một không gian bình yên, đẹp như trong truyện cổ tích.

B1: Chuyển giao nhiệm vụ (GV)

GV cho HS làm việc nhóm 4 (5') hoàn thành PHT sau:

B2: Thực hiện nhiệm vụ

- HS thảo luận.

B3: Báo cáo, thảo luận

- HS đại diện nhóm trình bày

- HS nhóm khác nhận xét, bổ sung

B4: Kết luận, nhận định

- GV nhận xét, tổng hợp

Câu 3: Hình ảnh gợi tả đảo Sơn Ca:

B1: Chuyển giao nhiệm vụ (GV)

GV cho HS làm việc cặp đôi (3'): Nêu chủ đề của bài thơ.

B2: Thực hiện nhiệm vụ

- HS thảo luận.

B3: Báo cáo, thảo luận

- HS đại diện nhóm trình bày

- HS khác bổ sung

B4: Kết luận, nhận định

- GV nhận xét, tổng hợp

Câu 4: Chủ đề bài thơ:

Chủ đề của bài thơ: sự cảm phục sức sống mãnh liệt của thiên nhiên, con
người trên đảo.

LUYỆN TẬP

Mục tiêu: HS có thể:

Liên hệ, kết nối với VB Bồng chanh đỏ, Bố của Xi-mông để hiểu hơn về chủ điểm Yêu thương và hi vọng

Nội dung: GV cho HS làm việc cặp đôi liên hệ với hai VB đã học ở bài 7 để hiểu thêm về chủ đề.

Tổ chức thực hiện

Sản phẩm

B1: Chuyển giao nhiệm vụ:

GV cho HS làm vệc cặp đôi (3') so sánh sự giống và khác nhau giữa hình thức và nội dung của bài thơ với hai văn bản Bồng chanh đỏ, Bố của Xi-mông.

B2: Thực hiện nhiệm vụ

- HS làm việc cặp đôi.

B3: Báo cáo, thảo luận

- HS đại diện nhóm trình bày.

- HS nhóm khác lắng nghe, nhận xét, bổ sung.

B4: Kết luận, nhận định

- GV nhận xét, đánh giá.

III. Luyện tập

So sánh sự giống và khác nhau giữa hình thức và nội dung của bài thơ với hai văn bản Bồng chanh đỏ, Bố của Xi-mông.

* Hình thức:

- Bồng chanh đỏ, Bố của Xi-mông: truyện.

- Đảo Sơn Ca: thơ.

* Nội dung:

- Giống: bộc lộ tư tưởng, tình cảm của tác giả về con người.

- Khác: thông qua nội dung cụ thể của từng TP.

HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

GV: lần lượt đặt các câu hỏi:

?Những từ ngữ cô trò chúng ta vừa phát hiện ở ví dụ trên được gọi là biệt ngữ xã hội. Vậy theo em hiểu biệt ngữ xã hội là gì?

?Em hãy nêu thêm một vài biệt ngữ xã hội mà em biết?

?Việc sử dụng biệt ngữ xã hội có chức năng gì?

?Theo em việc sử dụng biệt ngữ xã hội đem lại giá trị gì trong văn chương và trong đời sống.

Tích hợp bài tập 3: Khi viết bài văn phân tích một tác phẩm văn học, chúng ta có thể sử dụng các biệt ngữ xã hội không? Vì sao?

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ.

HS lắng nghe và suy nghĩ.

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

-HS trả lời cá nhân, nhận xét cho bạn.

-GV dẫn dắt, gợi ý khi cần thiết.

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

GV: Từ khi mạng xã hội phát triển đa dạng thì BNXH cũng không ngừng phát triển, đặc biệt là trong giới trẻ. Nếu không thường xuyên tham gia mạng xã hội thì chúng ta cũng gặp nhiều khó khăn trong quá trình giao tiếp hiện nay, bởi chúng ta không hiểu hoặc hiểu nhầm nghĩa BNXH mà đối phương sử dụng. Thế nên khi viết bài văn phân tích một tác phẩm văn học, chúng ta không nên sử dụng BNXH sẽ làm cho người đọc không hiểu. Tuy nhiên nếu tác phẩm văn học đó có sử dụng BNXH thì việc chúng ta lặp lại BNXH đó trong bài viết là điều hiển nhiên.

I.TRI THỨC TIẾNG VIỆT

-Biệt ngữ xã hội là những từ ngữ được dùng hạn chế trong một nhóm người có chung một đặc điểm nào đó (nghề nghiệp, vị trí xã hội, tuổi tác,..).

-Ví dụ:

+“quẩy”: vui chơi thoải mái, hết mình.(giới trẻ)

+“đớp thính”:tỏ ra bằng lòng trước lời tán tỉnh của đối phương.(giới trẻ)

+“đào mộ”: là hành động đào bới những thông tin cũ, hình ảnh xưa của người nào đó.(giới trẻ)

+”xị, lít, cành, củ”: đơn vị tiền (giới trẻ)

+“cớm”: chỉ cảnh sát.(các băng nhóm làm việc trái pháp luật)

+”trúng tủ”: học trúng bài có trong đề thi.(học sinh)

-Chức năng: để giữ bí mật trong phạm vi nhóm của mình.

-Giá trị:

+Trong văn chương: làm cho câu chuyện, nhân vật chân thật hơn.

+Trong đời sống: làm cho vốn từ ngữ trở nên phong phú hơn.

HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

GV: Chia lớp thành 4 đội cùng thực hiện bài tập 1a và bài tập 4 theo mẫu biểu bảng trong 10 phút. Bầu 01 thư ký để ghi nhận điểm số của từng đội và điều hành hoạt động.

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ.

HS: Nhận giấy, bút và phân công nhiệm vụ tiến hành thảo luận.

GV: Theo dõi và hỗ trợ nếu cần.

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

HS: Các đội dán sản phẩm lên bảng.

GV: Yêu cầu thư ký điều hành: Gọi đại diện đội có kết quả nhanh nhất trình bày; Cho các đội nhận xét chéo và cho điểm.

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

GV: Yêu cầu thư ký tổng kết điểm của các đội sau vòng 1, nhận xét quá trình và kết quả thực hiện nhiệm vụ của từng đội, thông báo những cơ hội gia tăng điểm số ở các vòng sau.

II.THỰC HÀNH

HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

GV: Trình chiếu một số tục ngữ và cụm từ mới do giới trẻ phát triển nhưng bỏ trống một vài từ và yêu cầu HS điền từ còn trống vào cho thích hợp. Cá nhân của đội nào trả lời đúng thì cộng thêm điểm cho đội đó. Sau đó đặt các câu hỏi:

?Em hiểu gì về ý nghĩa của các cụm từ này?

?Khi nào thì mình sẽ sử dụng tục ngữ, thành ngữ này?

?Em có nhận xét gì về các cụm từ mới?

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ.

HS: đọc và suy nghĩ.

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

HS: phát biểu cá nhân.

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

GV:nhận xét và chốt lại kiến thức: Xã hội phát triển và thay đổi không ngừng làm phát sinh những từ ngữ mới, không dừng lại ở từ ngữ mà thế hệ trẻ còn cải biên các tục ngữ, thành ngữ. Các cụm từ mới này nghe rất hợp thời, hài hước mà lại dễ nhớ, dễ thuộc những không thể xem là chân lý của mọi thời.

II.THỰC HÀNH

HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

GV: Yêu cầu các đội thảo luận và thực hiện tiếp bài tập số 2 trong vòng 10 phút.

Đặt câu hỏi phụ ở cuối hoạt động: Theo em, BNXH có mất đi không?

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ.

HS: Tiến hành thực hiện nhiệm vụ, có thể sử dụng nguồn internet.

GV: Quan sát HS thực hiện.

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

HS : Dán sản phẩm lên bảng.

GV: Yêu cầu thư ký điều hành hoạt động: Lần lượt quan sát sản phẩm của các đội, cho các đội nhận xét, góp ý nhau, đội tìm được nhiều BNXH và nêu ý nghĩa đầy đủ nhất sẽ là đội cao điểm nhất. Đội nào có câu trả lời của câu hỏi phụ thì được cộng điểm.

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

GV yêu cầu thư ký tổng điểm của các đội, nhận xét quá trình và kết quả thực hiện của các đội. Cho điểm đội thực hiện xuất sắc nhất trong buổi học.

HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

GV gọi HS đọc và tìm thành ngữ có trong bài tập 6.

GV yêu cầu HS thực hiện cá nhân bài tập 7 vào vở.

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ.

HS đọc bài tập và thực hiện bài tập vào vở.

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

GV gọi HS trả lời miệng bài tập 6 và đọc bài làm của bài tập 7.

HS trả lời và đọc bài làm.

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

GV nhận xét, chỉnh sửa bài tập, đánh giá cả tiết học; dặn dò nội dung chuẩn bị cho tiết học sau.