Giáo Án Ngữ Văn 8 Chân Trời Sáng Tạo Bài 9 Âm Vang Của Lịch Sử

HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

I. TRI THỨC NGỮ VĂN:

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

(1)- GV giao các câu hỏi chuẩn bị bài trước ở nhà cho Học sinh theo phiếu học tập sau:

(2) GV yêu cầu HS trả lời câu hỏi trong PHT để củng cố hệ thống tri thức đọc hiểu.

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ.

Nhiệm vụ : Hs trả lời cá nhân.

- GV theo dõi, quan sát HS

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

+ HS trình bày sản phẩm

+ HS đặt câu hỏi phản biện.

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

+ GV nhận xét, bổ sung, chốt lại kiến thức .

Gv nhấn mạnh những đặc điểm của thể loại văn bản : ....

I. TRI THỨC NGỮ VĂN:

1.Khái niệm truyện lịch sử

Truyện lịch sử là loại truyện lấy đề tài lịch sử (lịch sử quốc gia, dân tộc, dòng họ, danh nhân,… ) làm nội dung chính. Trong khi kể lại các sự kiện, nhân vật, truyện lịch sử thường làm sống dậy bức tranh rộng lớn, sinh động về một thời đã qua và mang lại cho người đọc những nhận thức mới mẻ hay bài học sâu sắc.

2.Đặc điểm của truyện lịch sử

- Về cốt truyện:

+ Cốt truyện đơn tuyến : là cốt truyện có một chuỗi sự kiện đơn giản, gắn với một vài nhân vật chính tạo thành một tuyến truyện duy nhất.

+ Cốt truyện đa tuyến: là cốt truyện có tới hai chuỗi sự kiện trở lên , gắn với hai hay hơn hai tuyến nhân vật tạo thành nhiều tuyến truyện đan xen nhau và ít nhiều độc lập với nhau.

+ Cốt truyện trong lịch sử: là cốt truyện trình bày một hệ thống sự kiện phức tạp, liên quan đến nhiều tuyến nhân vật vận động , phát triển đồng thời. Các tuyến sự kiện này có thể được kể song hành, đan xen nhau trong cùng một chương/ hồi của truyện.

-Bối cảnh:

+ Thời gian: Truyện lịch sử tái hiện sự kiện, nhân vật lịch sử gắn với một khoảng thời gian năm tháng, niên đại, thời đại cụ thể trong quá khứ. Quá khứ ấy thường cách xa thời điểm tác giả viết tác phẩm.

+Không gian: Không gian truyện lịch sử gắn với thời gian, xác định niên đại, thơi đại cụ thể.

-Nhân vật:

+ Nhân vật chính: là những nhân vật mà cuộc sống, sự nghiệp của họ có ảnh hưởng đến tiến trinh lịch sử của một dòng tộc, một quốc gia. Tên tuổi, công trạng được ghi chép trong lịch sử.

+ Nhân vật phụ: thường do người viết bổ sung, có thể không có vài trò quan trọng về lịch sử, nhưng cần thiết cho việc làm nổi bật sự kiện, nhân vật chính.

-Ngôn ngữ:Thường mang đậm sắc thái lịch sử.

I. Trải nghiệm cùng văn bản

a. Mục tiêu:

- Biết được một số nét khái quát về tác giả, xuất xứ, thể loại của tác phẩm.

b. Nội dung hoạt động:

- Tiến hành đọc văn bản “Hoàng Lê Nhất Thống Chí”.

- Nêu được các nét chung về tác giả, xác định được xuất xứ, thể loại,....

c. Sản phẩm: Câu trả lời của HS

d. Tổ chức thực hiện hoạt động:

HOẠT ĐỘNG CỦA GV&HS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

NV1. Tìm hiểu tác giả

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:

- Gv chuyển giao nhiệm vụ: HS trao đổi cặp đôi với bạn cùng bàn về tác giả.

B2: Thực hiện nhiệm vụ

- HS quan sát phiếu học tập của bạn, cùng nhau chia sẻ, trao đổi và thống nhất ý kiến.

B3: Báo cáo, thảo luận

- HS đại điện cặp đôi trình bày sản phẩm. Các cặp đôi còn lại theo dõi, nhận xét và ghi chép kết quả thảo luận của các cặp đôi báo cáo. Những cặp đôi không báo cáo sẽ làm nhiệm vụ nhận xét, bổ sung cho cặp đôi báo cáo (nếu cần).

B4: Kết luận, nhận định

GV:

- Nhận xét thái độ làm việc HS

- Chốt kiến thức, chuyển dẫn sang mục sau

1. Tác giả: Ngô gia văn phái

Là một nhóm các nhà văn Việt Nam thuộc dòng họ Ngô Thì ở làng Tả Thanh Oai , huyện Thanh Oai, trấn Sơn Nam  (nay thuộc huyện Thanh Trì, Hà Nội ). Ngô Chi Thất và Ngô Trân là người đề xướng và dựng nên Văn phái, về sau được mệnh danh là Ngô gia văn phái, gồm 20 tác giả thuộc 9 thế hệ, trên dưới 200 năm, từ đầu thế kỷ thứ 17 đến đầu thế kỷ thứ 20.

N.vụ 2. Tìm hiểu chung về tác phẩm

B1: Chuyển giao nhiệm vụ:

+ GV hướng dẫn cách đọc (yêu cầu học sinh đọc trước khi đến lớp)

+ GV đọc mẫu thành tiếng một đoạn đầu, sau đó HS thay nhau đọc thành tiếng toàn VB.

+ GV hướng dẫn HS tìm hiểu chung về văn bản

? Nêu xuất xứ của văn bản?

? Văn bản thuộc thể loại nào?

B2: Thực hiện nhiệm vụ

- HS lắng nghe phần trình bày của bạn, cùng nhau chia sẻ, trao đổi và thống nhất ý kiến.

B3: Báo cáo, thảo luận

- GV yêu cầu 1 vài cặp đôi báo cáo sản phẩm.

- HS đại điện cặp đôi trình bày sản phẩm. Các cặp đôi còn lại theo dõi, nhận xét và ghi chép kết quả thảo luận của các cặp đôi báo cáo.

B4: Kết luận, nhận định

HS: Những cặp đôi không báo cáo sẽ làm nhiệm vụ nhận xét, bổ sung cho cặp đôi báo cáo (nếu cần).

GV:

- Nhận xét thái độ làm việc và sản phẩm của các cặp đôi.

- Chốt kiến thức, chuyển dẫn sang mục sau

2. Tác phẩm

a. Đọc – hiểu chú thích

b. Tìm hiểu chung:

- In trong Hoàng lê nhất thống chí

- Thể loại: Truyện lịch sử

II. Suy ngẫm và phản hồi

1. Cốt truyện, các tuyến sự kiện

a. Mục tiêu:

- Nhận biết và phân tích được cốt truyện và các tuyến sự kiện của văn bản.

b. Nội dung hoạt động:

- Vận dụng kĩ năng đọc thu thập thông tin, kĩ thuật động não để nhận biết và phân tích được cốt truyện và các tuyến sự kiện của văn bản.

c. Sản phẩm: Câu trả lời nhóm của HS.

d. Tổ chức thực hiện hoạt động:

HOẠT ĐỘNG CỦA GV&HS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

B1: Chuyển giao nhiệm vụ

?Vẽ sơ đồ tóm tắt chuỗi sự kiện chính trong đoạn trích Hồi thứ hai và hồi thứ mười bốn. Chỉ ra mối liên hệ giữa hai đoạn trích.

B2: Thực hiện nhiệm vụ

- HS thảo luận và trả lời câu hỏi

- Gv quan sát, cố vấn

B3: Báo cáo, thảo luận

- HS thuyết trình sản phẩm thảo luận

- GV gọi hs nhận xét, bổ sung câu trả lời của bạn.

B4: Kết luận, nhận định

- GV nhận xét, bổ sung, chốt lại kiến thức

- Sơ đồ tóm tắt của HS

- Mối liên hệ giữa hai đoạn trích:

- Hai hồi là hai tuyến truyện có tính độc lập nhất định nhưng liên quan mật thiết với nhau.

(1) Tuyến thứ nhất là chuỗi sự kiện diễn ra nơi phủ chúa – cung vua (trong đoạn trích tập trung vào chuỗi sự kiện kiêu binh nổi loạn giết Quận Huy, truất ngôi Trịnh Cán, đưa Trịnh Tông lên ngôi); (2) tuyến thứ hai là chuỗi sự kiện về cuộc xâm lược nước ta của nhà Thanh; Vua Quang Trung đại phá quân Thanh; sự thảm bại và cuộc trốn chạy của đội quân xâm lược nhà Thanh và vua tôi Lê Chiêu Thống (trong đoạn trích tập trung vào cuộc đại phá quân Thanh của Vua Quang Trung).

- Mặt khác, giữa các sự kiện trong Hồi thứ hai và Hồi thứ mười bốn có mối quan hệ nhân quả .

Chẳng hạn: Sự lục đục trong phủ chúa; xung đột quyền lợi giữa phủ chúa – cung vua và nỗi sợ hãi trước sức mạnh của Vua Quang Trung, nhà Tây Sơn (nguyên nhân) dẫn đến sự cầu viện nhà Thanh của Vua Lê Chiêu Thống (kết quả); cuộc xâm lược của đội quân nhà Thanh cùng sự bạc nhược, phản trắc của vua tôi Lê Chiêu Thống (nguyên nhân) dẫn đến việc Quang Trung lên ngôi vua, tiến quân ra Bắc, đại phá quân Thanh (kết quả).

2. Nhân vật Vua Quang Trung, nghệ thuật kể chuyện, tình cảm của tác giả

a. Mục tiêu:

- Nhận biết và chỉ ra đặc điểm của nhân vật vua Quang Trung, nghệ thuật kể chuyện( cách sử dụng ngôi kể, kết hợp lời của người kể chuyện và lời của nhân vật,...), tình cảm của tác giả .

b. Nội dung hoạt động:

GV sử dụng KT khăn phủ bàn tìm hiểu nhân vật vua Quang Trung, nghệ thuật kể chuyện, tình cảm của tác giả .

HS làm việc cá nhân, làm việc nhóm để hoàn thành các câu hỏi, phiếu học tập và trình bày sản phẩm

c. Sản phẩm: HS hoàn thành phiếu học tập số 1

d. Tổ chức thực hiện hoạt động:

HOẠT ĐỘNG CỦA GV&HS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

B1: Chuyển giao nhiệm vụ

- Chia nhóm lớp

- GV chuyển giao nhiệm vụ: yêu cầu HS thảo luận theo nhóm trả lời các câu hỏi:

(?) Nét tính cách nổi bật của nhân vật Vua Quang Trung được thể hiện trong văn bản là gì? Phân tích một số chi tiết tiêu biểu để làm nổi bật nét tính cách ấy.

(?)Nhận xét về nghệ thuật kể chuyện của tác giả (chú ý cách sử dụng ngôi kể, kết hợp lời của người kể chuyện và lời của nhân vật,... ).

(?)So sánh thái độ, tình cảm của tác giả khi viết về Vua Quang Trung – nghĩa quân Tây Sơn và về anh em Trịnh Tông – đám kiêu binh; Lê Chiêu Thống, Tôn Sĩ Nghị và đội quân xâm lược nhà Thanh. Theo em, cách thể hiện thái độ như vậy có phù hợp với truyện lịch sử hay không? Vì sao?

B2: Thực hiện nhiệm vụ

- HS thảo luận và trả lời câu hỏi

- Gv quan sát, cố vấn

B3: Báo cáo, thảo luận

- HS thuyết trình sản phẩm thảo luận

- GV gọi hs nhận xét, bổ sung câu trả lời của bạn.

B4: Kết luận, nhận định

- GV nhận xét, bổ sung, chốt lại kiến thức

Phiếu học tập số 1

a. Nhân vật vua Quang Trung

- Nhà cầm quân tài ba, mưu lược.

(Phân tích một số chi tiết về nét tính cách tài ba, mưu lược: thể hiện qua các kế sách đầy mưu lược).

- Nhà chỉ huy quân sự tự tin, quyết đoán.

(Phân tích một số chi tiết về nét tính cách tự tin, quyết đoán: ví dụ về kế sách hành quân, tiến đánh thần tốc, việc mở tiệc khao quân, lời hẹn quân sĩ ăn Tết ở Thăng Long,…).

- Vị hoàng đế/anh hùng “ trăm trận trăm thắng”.

(Phân tích một số chi tiết về nét cốt cách anh hùng “ trăm trận trăm thắng” : ví dụ phân tích tương quan lực lượng, sự thảm bại của đội quân nhà Thanh, các trận thắng liên tiếp khiến uy danh lẫy lừng,… …).

b. Nghệ thuật kể chuyện

Tác giả sử dụng ngôi kể thứ ba kết hợp với lời kể của các nhân vật để cho ta thấy được câu chuyện đa chiều và tường minh hơn. Không gian câu chuyện cũng được mở rộng ra , thông qua lời từng nhân vật ta thấy được tính cách và con người con của vua Quang Trung toàn diện hơn, đặc sắc hơn.

c. Tình cảm của tác giả

- Với Vua Quang Trung – nghĩa quân Tây Sơn:

+ Thái độ của tác giả: nể trọng, ngợi ca

+ Thể hiện trong truyện: Cách tường thuật, miêu tả tính kỉ luật, dũng mãnh, cách thể hiện chân dung Hoàng đế Quang Trung như một anh hùng chiến trận, một vị vua mưu lược, bách chiến bách thắng,…

-Với anh em Trịnh Tông – đám kiêu binh:

+ Thái độ của tác giả: phê phán

+ Thể hiện trong truyện: Cách tường thuật, miêu tả cảnh kiêu binh phò Trịnh Tông lên ngôi như một trò hề khôi hài, chưa từng thấy trong các nghi lễ đăng quang của hoàng đế,…

- Với Tôn Sĩ Nghị và đội quân xâm lược nhà Thanh:

+ Thái độ của tác giả: phê phán, chế giễu

+ Thể hiện trong truyện: Cách tường thuật, miêu tả các cảnh thua trận, đặc biệt là cảnh chạy trốn nhục nhã của chúng.

=>Nhận xét: Cách thể hiện thái độ phù hợp với truyện lịch sử.

3. Nhận thức về nhân vật, bối cảnh

a. Mục tiêu:

- Nhận biết được đặc điểm của nhân vật và bối cảnh trong văn bản

b. Nội dung hoạt động:

GV sử dụng KT chia sẻ nhóm đôi

HS suy nghĩ và làm việc cá nhân, nhóm để hoàn thành PHT số 2

c. Sản phẩm: HS hoàn thành phiếu học tập số 2

d. Tổ chức thực hiện hoạt động:

HOẠT ĐỘNG CỦA GV&HS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

B1: Chuyển giao nhiệm vụ

HS thảo luận nhóm đôi trả lời câu hỏi

(?) Qua văn bản, em hiểu thêm điều gì về Vua Quang Trung và cuộc kháng chiến chống quân Thanh của nhân dân ta?

B2: Thực hiện nhiệm vụ

- HS thảo luận và trả lời câu hỏi

- Gv quan sát, cố vấn

B3: Báo cáo, thảo luận

- HS thuyết trình sản phẩm thảo luận

- GV gọi hs nhận xét, bổ sung câu trả lời của bạn.

B4: Kết luận, nhận định

- GV nhận xét, bổ sung, chốt lại kiến thức

Phiếu học tập số 2

a. Về vua Quang Trung:

- Là người anh hùng dân tộc đã lập nên kì tích xưa nay chưa từng có: với nghệ thuật dùng binh, tài thao lược, chỉ trong năm ngày đã đập tan đội quân xâm lược nhà Thanh, đuổi chúng về nước,…

b.Về cuộc kháng chiến chống quân Thanh:

- Cho dù vua tôi Lê Chiêu Thống hèn hạ, “ôm chân” nhà Thanh xâm lược, quan dân ta thời ấy vẫn nêu cao tinh thần yêu nước, ý chí độc lập tự cường và truyền thống đấu tranh bất khuất dưới sự lãnh đạo của Vua Quang Trung.

4. Sự khác biệt giữa cốt truyện đa tuyến và đơn tuyến

a. Mục tiêu:

- Nhận biết và phân tích được sự khác biệt giữa cốt truyện đa tuyến và đơn tuyến.

b. Nội dung hoạt động:

GV sử dụng KT đặt câu hỏi

HS làm việc cá nhân trả lời câu hỏi của GV

c. Sản phẩm: Câu trả lời của học sinh

d. Tổ chức thực hiện hoạt động:

HOẠT ĐỘNG CỦA GV&HS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

B1: Chuyển giao nhiệm vụ

- GV đặt câu hỏi, HS trả lời:

(?) So sánh cốt truyện trong văn bản trên đây với cốt truyện trong một văn bản mà em đã đọc, chỉ ra điểm khác biệt và điểm tương đồng (nếu có) giữa cốt truyện đa tuyến với cốt truyện đơn tuyến.

B2: Thực hiện nhiệm vụ

- HS thảo luận và trả lời câu hỏi

- Gv quan sát, gợi dẫn

B3: Báo cáo, thảo luận

- HS thuyết trình sản phẩm

- GV gọi hs nhận xét, bổ sung câu trả lời của bạn.

B4: Kết luận, nhận định

- GV nhận xét, bổ sung, chốt lại kiến thức

- Lập bảng so sánh hoặc đối chiếu hai sơ đồ cốt truyện đa tuyến (đã thực hiện ở câu 1) và cốt truyện đơn tuyến của truyện đã chọn. (4) HS chỉ ra điểm khác biệt (và tương đồng nếu có) giữa hai dạng cốt truyện trong sự liên hệ với ngữ liệu VB Hoàng Lê nhất thống chí và tác phẩm có cốt truyện đơn tuyến đã chọn

III. Tổng kết

a. Mục tiêu:

- Khái quát lại nội dung nghệ thuật của văn bản/ Đánh giá quá trình học tập của học sinh

b. Nội dung hoạt động:

GV sử dụng KT đặt câu hỏi

HS làm việc cá nhân trả lời câu hỏi của GV

c. Sản phẩm: Câu trả lời của học sinh

d. Tổ chức thực hiện hoạt động:

HOẠT ĐỘNG CỦA GV&HS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

B1: Chuyển giao nhiệm vụ

- Nhận xét về nội dung và nghệ thuật của VB?

B2: Thực hiện nhiệm vụ

- HS thảo luận và trả lời câu hỏi

- Gv quan sát, gợi dẫn

B3: Báo cáo, thảo luận

- HS thuyết trình sản phẩm

- GV gọi hs nhận xét, bổ sung câu trả lời của bạn.

B4: Kết luận, nhận định

- GV nhận xét, bổ sung, chốt lại kiến thức

1. Nội dung:

- Văn bản“Hoàng Lê nhất thống chí” đã ghi lại lịch sử hào hùng của dân tộc ta,  tái hiện chân thực hình ảnh người anh hùng dân tộc Nguyễn Huệ qua chiến công thần tốc đại phá quân Thanh, sự thảm hại của quân tướng nhà Thanh và số phận bi đát của vua tôi Lê Chiêu Thống.

2. Nghệ thuật:

-Kể chuyện xen kẽ miêu tả một cách sinh động cụ thể, gây được ấn tượng.

-Khắc họa hình tượng Nguyễn Huệ một cách rõ nét, mang đậm màu sắc sử thi.

-Kể lại các sự kiện một cách rành mạch, chân thực, khách quan, kết hợp yếu tố miêu tả với biện pháp nghệ thuật so sánh, đối lập.

- Miêu tả hành động, lời nói của nhân vật, từng trận đánh và những mưu lược tính toán, thế đối lập giữa hai đội quân một cách cụ thể.

I. Trải nghiệm cùng văn bản

a. Mục tiêu:

- Biết được một số nét khái quát về tác giả, xuất xứ, thể loại của tác phẩm.

b. Nội dung hoạt động:

- Tiến hành đọc văn bản

- Nêu được các nét chung về tác giả, xác định được xuất xứ, thể loại,....

c. Sản phẩm: Câu trả lời của HS

d. Tổ chức thực hiện hoạt động:

HOẠT ĐỘNG CỦA GV&HS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

NV1. Tìm hiểu tác giả

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:

- Gv chuyển giao nhiệm vụ: HS trao đổi cặp đôi với bạn cùng bàn về tác giả.

B2: Thực hiện nhiệm vụ

- HS quan sát phiếu học tập của bạn, cùng nhau chia sẻ, trao đổi và thống nhất ý kiến.

B3: Báo cáo, thảo luận

- HS đại điện cặp đôi trình bày sản phẩm. Các cặp đôi còn lại theo dõi, nhận xét và ghi chép kết quả thảo luận của các cặp đôi báo cáo. Những cặp đôi không báo cáo sẽ làm nhiệm vụ nhận xét, bổ sung cho cặp đôi báo cáo (nếu cần).

B4: Kết luận, nhận định

GV:

- Nhận xét thái độ làm việc HS

- Chốt kiến thức, chuyển dẫn sang mục sau

1. Tác giả: Nguyễn Huy Tưởng (1912 – 1960)

N.vụ 2. Tìm hiểu chung về tác phẩm

B1: Chuyển giao nhiệm vụ:

+ GV hướng dẫn cách đọc (yêu cầu học sinh đọc trước khi đến lớp)

+ GV đọc mẫu thành tiếng một đoạn đầu, sau đó HS thay nhau đọc thành tiếng toàn VB.

+ GV hướng dẫn HS tìm hiểu chung về văn bản

? Nêu xuất xứ của văn bản?

? Văn bản thuộc thể loại nào?

B2: Thực hiện nhiệm vụ

- HS lắng nghe phần trình bày của bạn, cùng nhau chia sẻ, trao đổi và thống nhất ý kiến.

B3: Báo cáo, thảo luận

- GV yêu cầu 1 vài cặp đôi báo cáo sản phẩm.

- HS đại điện cặp đôi trình bày sản phẩm. Các cặp đôi còn lại theo dõi, nhận xét và ghi chép kết quả thảo luận của các cặp đôi báo cáo.

B4: Kết luận, nhận định

HS: Những cặp đôi không báo cáo sẽ làm nhiệm vụ nhận xét, bổ sung cho cặp đôi báo cáo (nếu cần).

GV:

- Nhận xét thái độ làm việc và sản phẩm của các cặp đôi.

- Chốt kiến thức, chuyển dẫn sang mục sau

2. Tác phẩm

- Xuất xứ: trích từ các chương VIII, IX, X, XI, XIII

- Thể loại: Truyện lịch sử

II. Suy ngẫm và phản hồi

1. Tóm tắt cốt truyện, các tuyến sự kiện

a. Mục tiêu:

- Nhận biết, tóm tắt cốt truyện và chỉ ra các tuyến sự kiện của văn bản.

b. Nội dung hoạt động:

- Vận dụng kĩ năng đọc thu thập thông tin, kĩ thuật động não để nhận biết, tóm tắt cốt truyện và các tuyến sự kiện của văn bản.

c. Sản phẩm: Câu trả lời nhóm của HS.

d. Tổ chức thực hiện hoạt động:

HOẠT ĐỘNG CỦA GV&HS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

B1: Chuyển giao nhiệm vụ

?Tóm tắt các sự kiện trong văn bản trên và cho biết các sự kiện được kể theo mấy tuyến. Đó là những tuyển nào? Điền vào PHT số 1

B2: Thực hiện nhiệm vụ

- HS thảo luận và trả lời câu hỏi

- Gv quan sát, cố vấn

B3: Báo cáo, thảo luận

- HS thuyết trình sản phẩm thảo luận

- GV gọi hs nhận xét, bổ sung câu trả lời của bạn.

B4: Kết luận, nhận định

- GV nhận xét, bổ sung, chốt lại kiến thức

Phiếu học tập số 1

- 2 tuyến

- (1)Trở về từ thuyền sau khi gặp vua và các tướng lĩnh nhưng không có kết quả, Hoài Văn chiêu mộ lính, lập một đội quân riêng của mình. Họ không đi đánh giặc theo lệnh vua mà tự mình đi tìm giặc để đánh, với khẩu hiệu “Phá cường địch báo hoàng ân”.

- (2) Đội quân vượt bao khó khăn đi tìm và phát hiện chúng dãy núi Ma Lục. Họ phục kích và dành được chiến thắng lớn. Hoài Văn còn hóa giải hiểu nhầm và kết tình anh em với Thế Lộc .Tiếp đó, Hoài Văn lại cứu được chú mình là Chiêu Thành Vương đánh trận bị mai phuc. Chiêu Thành Vương tự hào và mãn nguyện vô cùng vì có người cháu nhỏ tuổi, tài cao.

2. Nội dung

a. Mục tiêu:

-Nêu được nội dung bao quát của VB; nhận biết được các chi tiết tiêu biểu

b. Nội dung hoạt động:

GV sử dụng KT mảnh ghép để hướng dẫn

HS làm việc cá nhân, làm việc nhóm để hoàn thành các câu hỏi, phiếu học tập và trình bày sản phẩm

c. Sản phẩm: HS hoàn thành phiếu học tập số 2

d. Tổ chức thực hiện hoạt động:

HOẠT ĐỘNG CỦA GV&HS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

B1: Chuyển giao nhiệm vụ

- Chia nhóm lớp

- GV chuyển giao nhiệm vụ: yêu cầu HS thảo luận theo nhóm trả lời các câu hỏi:

(?) Em hãy xác định nội dung bao quát của văn bản?

Những dấu hiệu nào giúp em nhận biết văn bản trên thuộc thể loại truyện lịch sử?

B2: Thực hiện nhiệm vụ

- HS thảo luận và trả lời câu hỏi

- Gv quan sát, cố vấn

B3: Báo cáo, thảo luận

- HS thuyết trình sản phẩm thảo luận

- GV gọi hs nhận xét, bổ sung câu trả lời của bạn.

B4: Kết luận, nhận định

- GV nhận xét, bổ sung, chốt lại kiến thức

- Nội dung bao quát của văn bản nói về vị tướng trẻ Hoài Văn Hầu một vị anh hùng anh dũng hiên ngang chiến đấu với quân giặc bảo vệ đất nước trước quân giặc, một người anh hùng chính trực căm ghét những người phản quốc. Khi thấu Chiêu Vương Thành đánh đuổi quân phản quốc gặp nạn thì ông không suy nghĩ nhiều về lợi ích hay mệnh lệnh được giao sẵn sàng ứng cứu. Đây là những trận chiến vì đất nước vì nhân dân.

- Đây là thể loại truyện lịch sử vì có dấu mốc thời gian và các sự kiện trong quá khứ về các trận đánh.

3. Nhân vật

a. Mục tiêu:

- Nhận biết được đặc điểm tính cách của nhân vật

b. Nội dung hoạt động:

GV sử dụng KT chia sẻ nhóm đôi

HS suy nghĩ và làm việc cá nhân, nhóm để hoàn thành PHT số 2

c. Sản phẩm: HS hoàn thành phiếu học tập số 2

d. Tổ chức thực hiện hoạt động:

HOẠT ĐỘNG CỦA GV&HS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

B1: Chuyển giao nhiệm vụ

HS thảo luận nhóm đôi trả lời câu hỏi

(?) Hãy kể tên các nhân vật có trong truyện? Cho biết nhân vật chính là ai?

(?) Nêu những nét tính cách nổi bật của nhân vật Hoài Văn Hầu?

(?)Theo em, sự xuất hiện của các nhân vật như Thế Lộc, Chiêu Thành Vương có tác dụng gì trong việc thể hiện tính cách của nhân vật Hoài Văn Hầu?

B2: Thực hiện nhiệm vụ

- HS thảo luận và trả lời câu hỏi

- Gv quan sát, cố vấn

B3: Báo cáo, thảo luận

- HS thuyết trình sản phẩm thảo luận

- GV gọi hs nhận xét, bổ sung câu trả lời của bạn.

B4: Kết luận, nhận định

- GV nhận xét, bổ sung, chốt lại kiến thức

Phiếu học tập số 2

- Các nhân vật: Hoài Văn Hầu, Chế Lộc, Chiêu Thành Vương, đoàn quân...

- Nhân vật chính: Hoài Văn Hầu

- Tính cách nổi bật:

=> Sự xuất hiện của các nhân vật có tác dụng thể hiện tính tình và lòng yêu nước, nhân cách của Hoài Văn Hầu.Ta có thể thấy được nhiều mặt tính cách của nhân vật xem xét nómột cách toàn vẹn.

4. Chủ đề

a. Mục tiêu:

- Nhận biết tác dụng của hình ảnh trong việc thể hiện chủ đề của văn bản.

b. Nội dung hoạt động:

GV sử dụng KT đặt câu hỏi

HS làm việc cá nhân trả lời câu hỏi của GV

c. Sản phẩm: Câu trả lời của học sinh

d. Tổ chức thực hiện hoạt động:

HOẠT ĐỘNG CỦA GV&HS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

B1: Chuyển giao nhiệm vụ

- GV đặt câu hỏi, HS trả lời:

(?) Hình ảnh lá cờ thêu sáu chữ vàng, con ngựa trắng và đoàn quân gồm toàn những chàng trai trẻ....Việc lặp lại các hình ảnh này có tác dụng thế nào trong việc thể hiện chủ đề của văn bản?

(?) Nhận xét về nghệ thuật viết truyện lịch sử của tác giả (lưu ý cách sử dụng ngôi kể, cách quan sát, miêu tả nhân vật, tái hiện bối cảnh lịch sử; cách dùng lời người kể chuyện, lời của nhân vật;...)

B2: Thực hiện nhiệm vụ

- HS thảo luận và trả lời câu hỏi

- Gv quan sát, gợi dẫn

B3: Báo cáo, thảo luận

- HS thuyết trình sản phẩm

- GV gọi hs nhận xét, bổ sung câu trả lời của bạn.

B4: Kết luận, nhận định

- GV nhận xét, bổ sung, chốt lại kiến thức

- Tác dụng xây dựng hình tượng nhân vật điển hình đó ca ngợi người tướng trẻ cùng đoàn quân anh dũng tràn đầy nhựa sống cùng với con ngựa, lá cờ luôn kề bên mỗi lần phất cao ngọn cờ, tiếng ngựa hí là một lần đoàn quân trẻ dành được thắng lợi.

5. Nhận xét nghệ thuật viết truyện lịch sử

a. Mục tiêu:

- Nhận xét nghệ thuật viết truyện lịch sử

b. Nội dung hoạt động:

GV sử dụng PP đàm thoại

HS suy nghĩ và làm việc cá nhân

c. Sản phẩm: HS hoàn thành câu hỏi

d. Tổ chức thực hiện hoạt động:

HOẠT ĐỘNG CỦA GV&HS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

B1: Chuyển giao nhiệm vụ

- Nhận xét về nghệ thuật viết truyện lịch sử của tác giả (lưu ý cách sử dụng ngôi kể, cách quan sát, miêu tả nhân vật, tái hiện bối cảnh lịch sử; cách dùng lời người kể chuyện, lời của nhân vật;...)

B2: Thực hiện nhiệm vụ

- HS thảo luận và trả lời câu hỏi

- Gv quan sát, gợi dẫn

B3: Báo cáo, thảo luận

- HS thuyết trình sản phẩm

- GV gọi hs nhận xét, bổ sung câu trả lời của bạn.

B4: Kết luận, nhận định

- GV nhận xét, bổ sung, chốt lại kiến thức

Ngôi kể sử dụng ngôi kể thứ 3 để kể câu chuyện chân thật, mang đến nhiều góc nhìn toàn diện về nhân vật.

Cách quan sát và miêu tả: tinh tế, kĩ lưỡng tái hiện nhân vật toàn cảnh trận đấu và nhân vật diễn ra trong trận chiến.

Tái hiện bối cảnh lịch chân thật cùng ngôn từ sắc lạnh, quả quyết, ngắn ngọn, súc tích

III. LUYỆN TẬP

a. Mục tiêu:

- Khắc sâu kiến thức thông qua trò chơi Đi tìm nguồn cội

b. Nội dung hoạt động:

GV sử dụng KT đặt câu hỏi

HS làm việc cá nhân trả lời câu hỏi của GV

c. Sản phẩm: Câu trả lời của học sinh

d. Tổ chức thực hiện hoạt động:

HOẠT ĐỘNG CỦA GV&HS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

B1: Chuyển giao nhiệm vụ

- Tác giả của văn bản Viên tướng trẻ và con ngựa trắng là ai?

- Nhân vật Hoài Văn Hầu có nét tính cách nổi bật nào?

- Trong văn bản chủ đề được biểu hiện thông qua những hình ảnh nào?

- Những dấu hiệu nào cho biết văn bản trên thuộc thể loại truyện lịch sử?

- Các sự kiện trong văn bản được kể theo mấy tuyến?

B2: Thực hiện nhiệm vụ

- HS thảo luận và trả lời câu hỏi

- Gv quan sát, gợi dẫn

B3: Báo cáo, thảo luận

- HS thuyết trình sản phẩm

- GV gọi hs nhận xét, bổ sung câu trả lời của bạn.

B4: Kết luận, nhận định

- GV nhận xét, bổ sung, chốt lại kiến thức

- Tác giả của văn bản Viên tướng trẻ và con ngựa trắng là ai?

A: Nguyễn Huy Tưởng

- Nhân vật Hoài Văn Hầu có nét tính cách nổi bật nào?

A: Can đảm, dũng cảm, hiên ngang, quyết đoán yêu nước

- Trong văn bản chủ đề được biểu hiện thông qua những hình ảnh nào?

D: Cả A,B,C

-Những dấu hiệu nào cho biết văn bản trên thuộc thể loại truyện lịch sử?

C: Dấu mốc thời gian và các sự kiện trong quá khứ

- Các sự kiện trong văn bản được kể theo mấy tuyến?

B: 2

Vận dụng

a) Mục tiêu: HS vận dụng kiến thức bài học vào giải quyết tình huống trong thực tiễn.

b) Nội dung: GV giao nhiệm vụ, HS thực hiện nhiệm vụ.

c) Sản phẩm: bảng so sánh

d) Tổ chức thực hiện

B1: Chuyển giao nhiệm vụ

? Theo em, hình tượng nhân vật Hoài Văn Hầu mà nhà văn Nguyễn Huy Tưởng xây dựng trong văn bản trên có những điểm trong đồng và khác biệt nào so với hình tượng Hoài Văn trong Đại Nam quốc sử diễn ca?

B2: Thực hiện nhiệm vụ

GV gợi ý cho HS bằng việc bám sát văn bản

HS đọc lại văn bản, suy nghĩ cá nhân và viết đoạn văn.

B3: Báo cáo, thảo luận

GV hướng dẫn các em cách nộp sản phẩm trên zalo nhóm hoặc trên Padlet

HS nộp sản phẩm cho GV qua hệ thống CNTT mà GV hướng dẫn.

B4: Kết luận, nhận định

- Nhận xét ý thức làm bài của HS (HS nộp bài không đúng qui định (nếu có) trên zalo nhóm lớp/môn…

Nhóm

Nhiệm vụ

Gợi ý hình thức thực hiện

1

Tìm hiểu về tác giả, tác phẩm ở mục Tìm hiểu chung

Thiết kê video hoặc trình bày bằng ứng dụng power point.

2

Xác định các sự việc chính xảy ra trong văn bản.

Ghi nhận vào tập soạn.

3

Cho biết bối cảnh của câu chuyện và mục đích chuyến đi của nhân vật anh Ba

Ghi nhận vào bảng phụ của nhóm.

4

Xác định tính cách nhân vật anh Ba khi trò chuyện với nhân vật anh Tư Lê.

Ghi nhận vào bảng phụ của nhóm.

5

Xác định tính cách nhân vật anh Ba khi trò chuyện với nhân vật thuyền trưởng Lu-I Ê-đu-a Mai-sen.

Ghi nhận vào bảng phụ của nhóm.

6

Tác dụng của việc sử dụng các danh từ riêng và nhất là đoạn giới thiệu chi tiết về con tàu Đô đốc la-tu-sơ Tơ-rê-vin…

Ghi nhận vào bảng phụ của nhóm.

Hoạt động của giáo viên và học sinh

Nội dung cần đạt

I/ TÌM HIỂU KHÁI QUÁT

Mục tiêu : Giúp học sinh tìm hiểu sơ lược về tác giả, tác phẩm. Phát triển năng lực ngôn ngữ và năng lực hợp tác qua hoạt động nhóm và trình bày sản phẩm học tập.

Nội dung : Sơ lược về tác giả : tiểu sử, thành tựu,…; tác phẩm : xuất xứ, thể loại, yếu tố biểu đạt,…

Sản phẩm : Câu trả lời của học sinh hoặc video, ứng dụng power point,…

Tổ chức thực hiện :

Hoạt động 1 : Tìm hiểu về tác giả, tác phẩm

a. Chuyển giao nhiệm vụ : GV cho học sinh tìm hiểu về tác giả, tác phẩm qua các thiết bị điện tử hoặc trình bày sự hiểu biết của các em khi đã chuẩn bị sẵn ở nhà.

Nội dung : Năm sinh, năm mất, quê quán của tác giả. Thành tựu trong cuộc đời.

- Xuất xứ, năm sáng tác, thể thơ, yếu tố biểu đạt, chủ đề, nội dung….

b. Thực hiện nhiệm vụ : Nhóm 1 được phân công chuẩn bị ở nhà trả lời.

c. Báo cáo kết quả :

- Đại diện nhóm 1 trình bày.

- Nhóm khác nghe và bổ sung.

d. Đánh giá nhiệm vụ : Giáo viên tổng hợp và đánh giá.

Gợi ý sản phẩm :

- Tác giả : Sơn Tùng, tên đầy đủ là Bùi Sơn Tùng (sinh năm 1928 tại Nghệ An, mất lúc 23h05 ngày 22 tháng 7 năm 2021 tại Hà Nội), ông là nhà văn Việt Nam với nhiều tác phẩm về lãnh tụ Hồ Chí Minh và các danh nhân cách mạng, danh nhân văn hóa Việt Nam, trong đó nổi tiếng nhất là tiểu thuyết lịch sử Búp sen xanh viết về cuộc đời Hồ Chí Minh. Xem thêm.

- Tác phẩm : Búp sen xanh là tiểu thuyết đầu tiên viết về Chủ tịch Hồ Chí Minh và cũng là tiểu thuyết lịch sử nổi tiếng nhất của nhà văn Sơn Tùng. Xây dựng nên hình tượng Hồ Chí Minh từ khi cất tiếng khóc chào đời tại Làng Chùa quê ngoại tới khi rời Bến Nhà Rồng ra đi tìm đường cứu nước, tác phẩm được tác giả dày công sưu tầm tư liệu có liên quan và chấp bút trong thời gian dài, bắt đầu từ năm 1948 và hoàn thành năm 1980. Xem thêm.

Hoạt động 2 : Đọc tác phẩm

- Giáo viên tổ chức cho học sinh đọc tác phẩm. Có thể tổ chức cho học sinh đọc phân vai để giúp học sinh nắm rõ cốt truyện. Gồm : người dẫn chuyện, vai anh Ba, vai anh Tư Lê và vai thuyền trưởng.

H : Khi đọc truyện lịch sử, em cần chú ý những vấn đề gì ?

+ Xác định và nhận xét cốt truyện, bối cảnh, ngôn ngữ.

+ Xác định các chi tiết tiêu biểu, đề tài, câu chuyện, nhân vật; làm rõ mối quan hệ giữa các yếu tố đó trong việc thể hiện nội dung của tác phẩm.

+ Tìm hiểu nội dung phản ánh và cách nhìn cuộc sống, con người của tác giả trong văn bản.

Lưu ý giới thiệu và nhận xét học sinh giọng đọc : rõ ràng, lời nhân vật có sự biểu cảm phù hợp.

- Giáo viên tổ chức cho học sinh tìm hiểu các chú thích : nhân vật anh Ba, Các (card)

a. Chuyển giao nhiệm vụ : Giáo viên tổ chức cho học sinh xác định các sự việc chính xảy ra trong văn bản.

Nội dung : Sắp xếp các sự việc xảy ra trong văn bản theo trình tự đúng với nội dung văn bản. Cho biết đây là cốt truyện đơn tuyến hay cốt truyện đa tuyến.

1. Anh Ba rủ anh Tư Lê sang Pháp tìm hiểu rồi trở về giúp đồng bài đuổi hết thực dân Pháp ra khỏi đất nước.

2. Anh Tư Lê từ chối lời mời gọi của anh Ba.

3. Anh Ba nói với anh Tư Lê về mục đích của chuyến đi.

4. Anh Ba đến xin việc tại con tàu Đô đốc La-tu-sơ Tơ-rê-vin.

5. Anh Ba đọc được bài giới thiệu về con tàu qua tập sách của thuyền trưởng.

6. Thuyền trưởng đồng ý nhận anh Ba làm việc trên tàu với vị trí phụ bếp.

b. Thực hiện nhiệm vụ : Học sinh thảo luận nhóm nhỏ cùng bàn trong 2 phút và trình bày.

c. Báo cáo kết quả :

- Đại diện nhóm 2 trình bày.

- Nhóm khác nhận xét.

d. Đánh giá nhiệm vụ : Giáo viên tổng hợp và đánh giá.

Gợi ý sản phẩm :

+ 1  3  2  4  6  5

+ Cốt truyện đơn tuyến.

Giáo viên : Từ các sự việc tiêu biểu trong câu chuyện, chúng ta sẽ đi sâu tìm hiểu về bối cảnh và nhân vật chính : anh Ba.

1/ Tác giả

- Sơn Tùng (1928 - 2021), tên đầy đủ là Bùi Sơn Tùng, quê quán : Nghệ An.

2/ Tác phẩm

- Xuất xứ : Trích từ tác phẩm Búp sen xanh.

- Thể loại : tiểu thuyết lịch sử.

II/ NỘI DUNG VĂN BẢN

Mục tiêu : Giúp học sinh tìm hiểu về nội dung tác phẩm thể hiện qua nhân vật chính : anh Ba. Phát triển năng lực ngôn ngữ và năng lực hợp tác qua hoạt động nhóm và trình bày sản phẩm học tập.Vận dụng kĩ năng đọc để hiểu nội dung văn bản.

Nội dung : Nội dung văn bản.

Sản phẩm : Câu trả lời của học sinh hoặc bảng phụ sơ đồ tư duy, phiếu học tập,…..

Tổ chức thực hiện :

Hoạt động 1: Bối cảnh câu chuyện

a. Chuyển giao nhiệm vụ : GV cho học sinh tìm hiểu về bối cảnh câu chuyện và đối chiếu với tiểu sử, niên biểu của lãnh tụ Hồ Chí Minh. Nêu lên mục đích chuyến đi của anh Ba.

b. Thực hiện nhiệm vụ : Học sinh thảo luận nhóm lớn trong 3 phút và trình bày.

c. Báo cáo kết quả :

- Đại diện nhóm 3 trình bày.

- Nhóm khác nhận xét.

d. Đánh giá nhiệm vụ : Giáo viên tổng hợp và đánh giá.

Gợi ý sản phẩm :

Giáo viên : Câu chuyện có sự kết hợp yếu tố miêu tả và sáng tạo thêm cuộc trò chuyện với nhân vật anh Tư Lê nhưng vẫn bám sát vào yếu tố lịch sử về không gian, thời gian và mục đích chuyến ra đi tìm đường cứu nước của Bác từ Bến cảng Nhà Rồng.

Hoạt động 2: Nhân vật anh Ba.

a. Chuyển giao nhiệm vụ : GV cho học sinh tìm hiểu về nhân vật anh Ba bằng việc ghi nhận vào bảng phụ của nhóm

Nội dung : Tính cách của nhân vật anh Ba khi trò chuyện với nhân vật anh Tư Lê và thuyền trưởng Lu-i Ê-đu-a Mai-sen.

b. Thực hiện nhiệm vụ : Học sinh thảo luận nhóm lớn trong 3 phút và trình bày vào bảng phụ của nhóm.

c. Báo cáo kết quả :

- Đại diện nhóm 4, 5 trình bày.

- Nhóm khác nhận xét.

d. Đánh giá nhiệm vụ : Giáo viên tổng hợp và đánh giá.

Gợi ý sản phẩm :

+ Khi trò chuyện với anh Tư Lê : anh Ba là người yêu nước, mong muốn giành lại độc lập cho Tổ quốc và tự do cho nhân dân bằng chính sức lực và trí lực của mình, không ngại khó khăn gian khổ, có trách nhiệm : dám nghĩ dám làm.

+ Khi tiếp xúc với thuyền trưởng Lu-i Mai-sen : anh Ba khiến người khác trọng nể với sự thông minh, có hiểu biết. Anh không nề hà, gian khổ dù phải làm công việc phụ bếp vất vả. Quyết tâm, kiên định thực hiện lí tưởng của bản thân, một lòng vì đất nước.

H : Nhân vật anh Ba chính là Bác Hồ, vị lãnh tụ kính yêu của dân tộc Việt Nam ta. Vậy từ hình ảnh anh Ba, em có suy nghĩ gì về Bác cũng như trách nhiệm của bản thân đối với đất nước ?

Gợi ý :

- Sự kính yêu với Bác.

- Nghĩa vụ đối với quốc gia, dân tộc.

1/ Bối cảnh câu chuyện

Anh Ba chuẩn bị ra nước ngoài tìm đường cứu nước từ Bến càng Nhà Rồng năm 1911.

2/ Nhân vật anh Ba

+ Khi trò chuyện với anh Tư Lê : anh Ba là người yêu nước, mong muốn giành lại độc lập cho Tổ quốc và tự do cho nhân dân bằng chính sức lực và trí lực của mình, không ngại khó khăn gian khổ, có trách nhiệm : dám nghĩ dám làm.

+ Khi tiếp xúc với thuyền trưởng Lu-i Mai-sen : anh Ba khiến người khác trọng nể với sự thông minh, có hiểu biết. Anh không nề hà, gian khổ dù phải làm công việc phụ bếp vất vả. Quyết tâm, kiên định thực hiện lí tưởng của bản thân, một lòng vì đất nước.

III/ ĐẶC ĐIỂM THỂ LOẠI : TRUYỆN LỊCH SỬ

Mục tiêu : Giúp học sinh nắm rõ đặc điểm thể loại truyện lịch sử của bài 9. Liên hệ kết nối với văn bản Hoàng Lê nhất thống chí; Viên tướng trẻ và con ngựa trắng để nắm rõ đặc điểm thể loại truyện lịch sử.

Nội dung : Nội dung văn bản và kết nối với các văn bản cùng thể loại trong bài 9.

Sản phẩm : Câu trả lời của học sinh hoặc bảng phụ sơ đồ tư duy.

Tổ chức thực hiện :

Hoạt động 1 : Đặc điểm thể loại từ văn bản