Giáo Án Ngữ Văn 8 Cánh Diều Bài 4 Kịch Và Truyện Cười

1. Tác giả

Hoạt động 1: Đọc và tìm hiểu chung

a. Mục tiêu: Nắm được kiến thức cơ bản về thể loại kịch và truyện cười

b. Nội dung: HS sử dụng SGK, chắt lọc kiến thức để trả lời câu hỏi.

c. Sản phẩm học tập: HS tiếp thu kiến thức và câu trả lời của HS.

d. Tổ chức thực hiện:

D. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG

a. Mục tiêu: HS hiểu được kiến thức trong bài học để vận dụng vào thực tế.

b. Nội dung: HS làm việc cá nhân, đưa ra suy nghĩ, cảm nhận của bản thân về một vấn đề GV đặt ra.

c. Sản phẩm: Đoạn văn của học sinh.

d. Tổ chức thực hiện:

* GV giao nhiệm vụ:

Viết đoạn văn khoảng 7 câu bày tỏ suy nghĩ của em về bệnh sĩ của một số bạn trẻ hiện nay.

.

* Thực hiện nhiệm vụ: HS hoạt động cá nhân hoàn thành sản phẩm ở nhà

* Báo cáo, thảo luận: GV khuyến khích HS chia sẻ sản phẩm trên lớp

* Kết luận, nhận định:

GV biểu dương các sản phẩm chia sẻ.

Nhân vật

Hành động

Lời nói

Xung đột kịch

Ông Nha

Xem đồng hồ, đứng dậy

Bây giờ làm ăn mới rồi, qui mô khoa học…có cái tên nào đẹp tai không nhỉ?Trung tâm triệt sản gia súc…

Ở nhân vật ông Nha, em thấy có điều gì mâu thuẫn với nhau?

Các nhân vật khác

Cười, vỗ tay

- Sửu: Họan lợn…Trung tâm triệt sản gia súc..

- Ông Độp: Hay quá…có chữ nghĩa có khác. Hay quá u nó ạ.

Giữa các nhân vật có điểm gì trái ngược nhau?

Qua lời thoại của các nhân vật, em hãy phân tích để làm rõ xung đột kịch trong văn bản?

Nhận xét đánh giá

Tác giả sử dụng thủ pháp nghệ thuật gì khi xây dựng nhân vật?

Qua những hành động và lời nói của ông Nha, em thấy ông là người như thế nào?

1. Tác giả

Hoạt động 1: Đọc và tìm hiểu chung

a. Mục tiêu: Nắm được kiến thức cơ bản về tác giả, tác phẩm.

b. Nội dung: HS sử dụng SGK, chắt lọc kiến thức để trả lời câu hỏi.

c. Sản phẩm học tập: HS tiếp thu kiến thức và câu trả lời của HS.

d. Tổ chức thực hiện:

D. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG

a. Mục tiêu: HS hiểu được kiến thức trong bài học để vận dụng vào thực tế.

b. Nội dung: HS làm việc cá nhân, đưa ra suy nghĩ, cảm nhận của bản thân về một vấn đề GV đặt ra.

c. Sản phẩm: Phần thảo luận

d. Tổ chức thực hiện:

* GV giao nhiệm vụ:

Trong cuộc sống, em đã chứng kiến (đã nghe, đã đọc) nhiều trường hợp con người bị mắc bệnh “tưởng”. Hãy chia sẽ với các bạn trong lớp một trường hợp như thế. Xác định nguyên nhân và thử tìm giải pháp khắc phục.

* Thực hiện nhiệm vụ: HS hoạt động cá nhân hoàn thành sản phẩm ở nhà, báo cáo vào tiết học sau.

* Báo cáo, thảo luận: GV khuyến khích HS chia sẻ sản phẩm trên lớp

* Kết luận, nhận định:

GV biểu dương các sản phẩm chia sẻ.

Hoạt động của GV và HS

Sản phẩm

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:

GV chiếu hình ảnh và đặt câu hỏi

? Em hãy quan sát bức tranh và cho biết câu trả lời của người anh có liên quan gì đến câu nói của người em không?

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:

- HS quan sát, suy nghĩ và thực hiện yêu cầu

Bước 3: Báo cáo, thảo luận:

- HS trình bày

- HS khác nhận xét, bổ sung

Bước 4: Kết luận, nhận định:

- Gv nhận xét, đánh giá, chốt kiến thức.

- G dẫn dắt vào bài mới :

Trong bài thơ “Tiếng Việt” nhà thơ Lưu Quang Vũ có viết

“Ôi Tiếng Việt như đất cày, như lụa

Óng tre ngà và mềm mại như tơ”

Đó chính là phát hiện, đúc rút sâu sắc về những đặc trưng của tiếng nói dân tộc, vừa cứng cỏi, khỏe khoắn, vừa mềm mại, dịu dàng, vừa chân chất, mộc mạc, vừa óng ả, tinh tế. Trong chương trình ngữ văn nói chung và chương trình ngữ văn lớp 8 nói riêng. Các tiết thực hành Tiếng Việt có vai trò vô cùng quan trọng, giúp chúng ta biết cách sử dụng tiếng Việt đúng hơn, đẹp hơn, hay hơn. Bên cạnh đó, các tiết học tiếng Việt còn giúp chúng ta bồi đắp năng khiếu thẩm mỹ, lòng tự hào và ý thức giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt. Bài học nghĩa tường minh, nghĩa hàm ẩn ngày hôm nay cũng nhằm mục đích đó.

Tri thức tiếng Việt

Mục tiêu: Giúp HS

- Nắm vững tri thức về nghĩa tường minh và nghĩa hàm ẩn

Nội dung: GV sử dụng KT vấn đáp để hỏi phần tri thức tiếng Việt

Tổ chức thực hiện

Sản phẩm

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ (GV)

(?) Nêu hiểu biết của em về nghĩa tường minh và nghĩa hàm ẩn

(?) Phân biệt nghĩa tường minh và nghĩa hàm ẩn

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

HS dựa vào phần Tri thức Ngữ văn trong SGK, dựa vào PHT đã chuẩn bị ở nhà để chuẩn bị nội dung trả lời.

Bước 3: Báo cáo, thảo luận

GV: Gọi đại diện HS trả lời

HS:

- Đại diện trả lời câu hỏi

- Các HS còn lại quan sát, lắng nghe, nhận xét và bổ sung cho câu trả lời của bạn.

Bước 4: Kết luận, nhận định

- GV nhận xét câu trả lời của HS

- Chốt kiến thức và chuyển sang phần thực hành bài tập.

I. Kiến thức cơ bản

1. Nghĩa tường minh của câu là nội dung thông báo được diễn đạt trực tiếp bằng các từ ngữ trong câu.

2. Nghĩa hàm ẩn của câu là nội dung thông báo được suy ra từ nghĩa tường minh và từ ngữ cảnh.

3. Phân biệt

Giống nhau: Đều sử dụng lời nói để diễn đạt thông tin

Khác nhau:

- Tường minh: Diễn đạt trực tiếp điều muốn nói

- Hàm ẩn: Điều muốn nói không trực tiếp diễn đạt bằng từ ngữ trong câu mà phải suy ra từ những từ ngữ ấy -> Diễn đạt gián tiếp điều muốn nói

THỰC HÀNH

* Mục tiêu: Học sinh biết vận dụng kiến thức vừa học giải quyết bài tập cụ thể.

* Nội dung: Các bài tập liên quan đến bài học

* Sản phẩm: Câu trả lời của học sinh

* Tổ chức thực hiện:

Tổ chức thực hiện

Sản phẩm

*Nhiệm vụ 1: Bài tập 1

Bước 1: chuyển giao nhiệm vụ

- GV yêu cầu HS: làm bài tập 1

Xác định nghĩa hàm ẩn của những câu dưới đây:

a) Nói thật với ông: chú em rể tôi vừa trúng Chủ tịch huyện, chú ấy nể tôi lắm. (Lưu Quang Vũ)

b) Thằng cha lang băm nào cho anh đơn mua cái kính này thế? (Nê-xin)

c) Cậu phải đi khám bệnh viện nhà nước xem sao! (Nê-xin)

GV chia lớp làm 3 nhóm, hướng dẫn HS cách xác định nghĩa hàm ẩn trong các trường hợp.

Nhóm 1 – câu a

Nhóm 2 – câu b

Nhóm 3 – câu c

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

- Học sinh hoạt động theo nhóm để trả lời câu hỏi theo yêu cầu

Bước 3: Báo cáo, thảo luận

- Đại diện nhóm học sinh trình bày

- HS các nhóm khác nhận xét, bổ sung

Bước 4: Kết luận, nhận định

- G nhận xét câu trả lời của HS.

- Gv đánh giá, chốt kiến thức.

+ GV nhận xét, bổ sung, chốt lại kiến thức:

* Nhiệm vụ 2: Bài tập 2

Bước 1: chuyển giao nhiệm vụ

- GV yêu cầu HS hoạt động nhóm đôi và thực hiện yêu cầu

Đọc đoạn văn dưới đây (trích tác phẩm “Tắt đèn” của Ngô Tất Tố) và thực hiện các yêu cầu nêu sau đó:

Chị Dậu vừa nói vừa mếu:

    - Thôi u không ăn, để phần cho con. Con chỉ được ăn ở nhà bữa này nữa thôi. U không muốn ăn tranh của con. Con cứ ăn thật no, không phải nhường nhịn cho u. Cái Tí chưa hiểu hết ý câu nói của mẹ, nó xám mặt lại và hỏi bằng giọng luống cuống:

    - Vậy thì bữa sau con ăn ở đâu?

    Điểm thêm một giây nức nở, chị Dậu ngỏ con bằng cách xót xa:

    - Con sẽ ăn ở nhà cụ Nghị thôn Đoài.

a) Nêu nghĩa hàm ẩn của những câu in đậm. Vì sao chị Dậu không dám nói thẳng với con mà phải dùng câu có nghĩa hàm ẩn?

b) Nghĩa hàm ẩn trong câu nói nào của chị Dậu rõ hơn? Vì sao chị Dậu phải nói rõ hơn như vậy?

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

- HS suy nghĩ, hợp tác và thực hiện.

Bước 3: Báo cáo, thảo luận:

- Các nhóm HS tham gia

- Nhóm khác nhận xét, bổ sung.

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

+ GV nhận xét, bổ sung, chốt lại kiến thức =>

Để sử dụng nghĩa hàm ẩn, cần có hai điều kiện:

- Người nói ( người viết) có ý thức đưa hàm ẩn vào câu nói

- Người nghe (người đọc) có năng lực giải đoán hàm ý.

*Nhiệm vụ 3: Bài tập 3

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

- GV yêu cầu HS thực hiện yêu cầu

Ghép câu tục ngữ ờ cột bên trái với nghĩa hàm ân ở cột bên phải:

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:

- HS suy nghĩ, hợp tác và thống nhất ý kiến

Bước 3: Báo cáo, thảo luận.

- Đại diện HS trả lời.

- HS khác nhận xét , bổ sung.

Bước 4: Kết luận, nhận định

- Giáo viên nhận xét, đánh giá phần báo cáo của HS.

- G chốt kiến thức

*Nhiệm vụ 4: Bài tập 4

Bước 1: chuyển giao nhiệm vụ

- GV yêu cầu HS đọc bài tập 4. Yêu cầu viết đoạn văn (khoảng 5 – 7 dòng) nêu cách hiểu về một câu tục ngữ mà em thích và bài học em rút ra được từ câu tục ngữ đó

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

- HS hoạt động cá nhân, suy nghĩ trả lời.

Bước 3: Báo cáo thảo luận

- HS trình bày.

- HS nhận xét, bổ sung.

Bước 4: Kết luận, nhận định

- GV nhận xét, đánh giá, chốt lại kiến thức

Bài tập 1

a) Câu: "Nói thật với ông: Chú em rể tôi vừa trúng Chủ tịch huyện, chú ấy nể tôi lắm." là lời khoe khoang của ông Nha với Văn Sửu và ông Thình về mối quan hệ của mình với lãnh đạo cấp trên (thuộc văn bản Đổi tên cho xã).

b) Câu: "Thằng cha lang băm nào cho anh cái đơn kính này thế?" là lời chê bai của ông bác sĩ xem mắt cho nhân vật "tôi" trong văn bản Cái kính, tỏ ý chê bai về việc nhân vật "tôi" không bị cận nhưng lại được chỉ định đeo kính.

c) Câu: "Cậu phải đi khám bệnh viện nhà nước xem sao!" là lời của người bạn thân với nhân vật "tôi" trong văn bản Cái kính, khi thấy bạn thân mình gặp vấn đề về mắt khi đeo kính, người bạn thân gợi ý việc đi khám ở bệnh viện nhà nước vì "bệnh viện nhà nước khám cẩn thận" và ngầm chê bai bác sĩ tư.

Bài tập 2

a) Giải thích nghĩa hàm ẩn:

- "Con chỉ được ăn ở nhà bữa này nữa thôi." = Sau bữa ăn này con không còn được ở nhà với thầy mẹ và các em nữa. Mẹ đã bán con.

- "Con sẽ ăn ở nhà cụ Nghị thôn Đoài." = Mẹ đã bán con cho nhà cụ Nghị thôn Đoài.

=> Chị Dậu không dám nói thẳng với con mà phải dùng câu có nghĩa hàm ẩn vì chị sợ làm tổn thương cái Tí, sợ nó tủi lòng và nghĩ rằng gia đình không yêu thương nó nữa.

b) Nghĩa hàm ẩn được thể hiện rõ nhất qua câu: "Con sẽ ăn ở nhà cụ Nghị thôn Đoài."; câu văn thể hiện rõ thông tin, nhờ đó cái Tí biết rõ nơi mà nó sắp phải đến ở.

Bài tập 3.

1. - 3

2. – 1

3. – 4

4. – 5

5. – 2

Bài tập 4:

* Về hình thức, bài làm dưới dạng đoạn văn (khoảng 5 - 7 dòng).

* Về nội dung, bài làm trả lời những câu hỏi sau:

- Câu tục ngữ mà em định nói tới là câu nào?

- Nghĩa tường minh của câu tục ngữ ấy là gì?

- Nghĩa hàm ẩn của câu tục ngữ ấy là gì?

- Bài học em rút ra được từ câu tục ngữ ấy là gì?

Tiết : Thực hành đọc, hiểu

ÔNG GIUỐC-ĐANH MẶC LỄ PHỤC

(TRÍCH VỞ KỊCH TRƯỞNG GIẢ HỌC LÀM SANG)

(MÔ-LI-E)

HOẠT ĐỘNG MỞ ĐẦU

(Thời gian: 5 phút)

a. Mục tiêu: Tạo hứng thú cho học sinh, chuẩn bị tâm thế tiếp cận kiến thức mới.

b. Tổ chức thực hiện hoạt động:

Bước 1: GV giao nhiệm vụ:

GV yêu cầu HS xem video sau:

https://youtu.be/evxxxk2Z_sI (GV cắt lấy 3 phút đầu video)

- Câu hỏi kết nối bài học: Theo em, tại sao khi xem đoạn video này, em lại bật cười? Em cười ai? Cười điều gì ở nhân vật này?

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ và báo cáo, trả lời: HS xem, suy nghĩ, trả lời.

Bước 3: Báo cáo, thảo luận

Bước 4: Đánh giá, kết luận: Nhận xét câu trả lời của HS để kết nối hoạt động hình thành kiến thức mới.

HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI

(Thời gian: 50 phút)

Hoạt động 1: Đọc, tìm hiểu chung

a. Mục tiêu: Tìm hiểu về tác giả Mô-li-e, đoạn trích “Ông Giuốc-đanh mặc lễ phục”.

Giải quyểt vấn đề.

b. Tổ chức thực hiện:

Vận dụng kĩ năng đọc thu thập thông tin, trình bày một phút để tìm hiểu về tác giả Mô-li-e, đoạn trích “Ông Giuố-đanh mặc lễ phục”.

I. Tìm hiểu chung

Tìm hiểu chung về tác giả, văn bản

1. Tác giả và tác phẩm

HOẠT ĐỘNG CHUNG CẢ LỚP

NV1: Tìm hiểu tác giả Mô-li-e và vở hài kịch “Trưởng giả học làm sang”

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:

Kĩ thuật trình bày 01 phút:

? Qua tìm hiểu ở nhà, nêu những hiểu biết của em về tác giả Mô-li-e.

(GV yêu cầu HS chuẩn bị sản phẩm tìm hiểu tác giả ở nhà với hình thức: sơ đồ tư duy, trang Facebook cá nhân hoặc hồ sơ người nổi tiếng.

Bước 2. HS thực hiện nhiệm vụ.

Bước 3: Báo cáo, thảo luận

GV mời một số HS chia sẻ thông tin về tác giả Mô-li-e.

Bước 4: Đánh giá, kết luận

* Chiếu sơ đồ tư duy về tác giả để chốt.

* Tiểu sử

- Mô-li-e (1622 - 1673) tên khai sinh là Jean-Baptiste Poquelin.

- Mô-li-e sinh ở Paris, cha ông là nhà buôn len dạ giàu có sau đó làm hầu cận nhà vua. Lên 10 tuổi, Mô-li-e mồ côi mẹ. Ông học ở Jesuit Clermont College (nay là Lycée Louis-le-Grand), là nơi học sinh phần nhiều học bằng tiếng Latin.

- Mô-li-e thông thạo tiếng Latinh và đã dịch tác phẩm "Về bản chất sự vật" của thi hào Lucretius sang tiếng Pháp (bản dịch bị thất lạc). Vào năm 1639, ông học xong Jesuit Clermont College, năm 1639 – 1640 học luật tại Đại học Orlean. Bố của Poquelin thường nhắc con theo con đường của ông - nối nghiệp chức vị trong cung đình. Tuy nhiên ông không theo ý cha, nhường công việc này cho em trai và chọn nghề diễn viên.

- Vào năm 1643, ông thành lập đoàn kịch Illustre Théâtre và lấy nghệ danh Mô-li-e từ đây. Sau một số thất bại do mắc nợ nhiều, đoàn kịch phải giải thể, ông bị bỏ tù..

* Sự nghiệp

- Ông được biết đến với vai trò là nhà thơ, nhà viết kịch, người sáng tạo ra thể loại kịch cổ điển và ông là một bậc thầy của kịch nghệ châu Âu

- Năm 1655, ông viết vở kịch thơ đầu tiên là “Gàn dở”

- Đến năm 1672 - 1673 ông viết vở kịch cuối cùng là “Bệnh giả tưởng”.

Vở hài kịch “Trưởng giả học làm sang” (gã tư sản học làm quí tộc) là vở hài kịch 5 hồi (màn) chế giễu Giuốc đanh một lão nhà giàu ngu dốt nhưng lại tấp tểnh học đòi làm quí tộc sang trọng của Mô- li- e được trình diễn lần đầu ngày 14/11/1670 tại Sam-bơ cho triều đình xem.

Tác giả đã tạo nên bức tranh xã hội Pháp thế kỉ XVII vô cùng sinh động và chân thật: Những gã trọc phú học đòi quý tộc một cách ngu ngốc, kệch cỡm, những tên quý tộc kiểu cách dởm giả dối, xảo trá, tham lam. Mô- li-e đặt niềm tin ở thế hệ trẻ, những người có hiểu biết, giàu lòng nhân ái. Ông đề cao các giá trị đích thực của cá nhân. Nhà viết kịch đã sử dụng tiếng cười như một vũ khí sắc bén để tấn công lối sống cầu kì rởm của tầng lớp quý tộc Pháp đương thời và đám trưởng giả lố bịch đang quý tộc hóa.

* Tác phẩm:

- Vở kịch “Trưởng giả học làm sang” gồm 5 hồi, được ra đời là theo lời đề nghị của vua Lu- i XIV, nhân dịp đón tiếp xứ quán Thổ Nhĩ Kì.

- Thể loại: Hài kịch.

NV2: Tìm hiểu đoạn trích “Ông Giuốc-đanh mặc lễ phục”

GV hướng dẫn HS đọc phân vai văn bản:

- GV yêu cầu giọng đọc: Đọc to, rõ ràng, diễn cảm, những chỗ lời nhân vật, đọc đúng giọng điệu.

- GV mời học sinh chọn vai và đọc.

+ Người dẫn chuyển cảnh

+ Ông Giuốc-đanh: Giàu có, ngu ngơ, lại háo danh, dễ bị lừa.

+ Bác phó may

+ Tay thợ phụ.

-> Giọng phó may, thợ phụ: Khéo léo, chiều khách, nịnh hót nhưng trong bụng lại biết rõ và coi thường vị khách sộp nhưng ngu ngốc này.

Yêu cầu HS đọc bằng mắt phần hộp chỉ dẫn bên phải.

• GV gọi một số HS chia sẻ các kết quả đọc theo các chỉ dẫn bên phải văn bản.

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:

Trả lời câu hỏi: Thảo luận theo cặp trong bàn:

? Nêu xuất xứ, tóm tắt đoạn trích

? Văn bản có thể chia bố cục làm mấy phần? Nội dung từng phần?

Bước 2. HS thực hiện nhiệm vụ.

Bước 3: Báo cáo, thảo luận

GV mời đại diện một số cặp chia sẻ nhanh kết quả thảo luận tìm hiểu chung về văn bản.

Bước 4: Đánh giá, kết luận

2. Hướng dẫn đọc:

a. Đọc, chú thích

b. PTBĐ, tóm tắt

- PTBĐ: Tự sự kết hợp miêu tả, biểu cảm

- Văn bản “Ông Giuốc- đanh mặc lễ phục” được trích từ cảnh 5 hồi 2.

- Đoạn trích kể chuyện bác phó may mang đến cho ông Giuốc-đanh bộ lễ phục thêu hoa ngược khiến ông tức giận. Nhưng khi nghe bác ta nói tất cả những người quý tộc đều mặc như vậy cả thì Giuốc-đanh tỏ vẻ rất hài lòng.

c. Bố cục: 2 phần

- Phần 1: Từ đầu → các nhà quý phái: Cuộc đối thoại giữa ông Giuốc-đanh và bác phó may trước khi mặc lễ phục.

- Phần 2: Còn lại: Cuộc đối thoại của ông Giuốc-đanh và những tay thợ phụ sau khi mặc lễ phục.

Hoạt động 2: Đọc, hiểu chi tiết

a. Mục tiêu:

- Nhận biết được một số yếu tố hình thức (xung đột, nhân vật, hành động, lời thoại, thủ pháp trào phúng) và nội dung (đề tài, chủ đề, ý nghĩa, tình cảm, thái độ) của hài kịch cổ điển Pháp.

b. Tổ chức thực hiện:

II. Đọc, hiểu chi tiết

NV1: Tìm hiểu ông Giuôc-đanh Bước 1: GV giao nhiệm vụ:

* Nhóm 1: Tìm hiểu ông Giuôc-đanh trước khi mặc lễ phục.

* Nhóm 2: Tìm hiểu ông Giuôc-đanh sau khi mặc lễ phục.

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:

Bước 3: Báo cáo, thảo luận:

- Đại diện các nhóm bày tỏ quan điểm câu 1,2

- Nhóm khác nhận xét, bổ sung.

Bước 4: Kết luận, nhận định: GV nhận xét và chỉnh sửa, bổ sung (nếu cần).

? Qua câu nói riêng ở cuối màn kịch cho ta thấy được tính cách gì ở ông Giuốc-đanh?

Hoạt động nhóm (6 nhóm), kết nối với phần Khởi động.

Cách thức: 4 bước

Bước 1: Giao nhiệm vụ

+ Thời gian: 5’

+ HS: Chia nhóm thảo luận (mỗi nhóm 5-8 HS).

+ Nội dung (Phiếu học tập-MC): Vì sao ông Giuốc-đanh là một nhân vật hài kịch? Chúng ta cười ông ta vì những điểm nào?

+ Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

+ Bước 3: Trao đổi thảo luận

Đại diện trình bày.

Các nhóm khác nhận xét bổ sung.

+ Bước 4: Đánh giá chốt kiến thức (MC)

Ông Giuốc-đanh nhân vật hài kịch bất hủ:

+ Khán giả cười ông vì ông ngu dốt chẳng biết gì, chỉ vì thói học đòi làm sang mà bị bác phó may và tay thợ phụ lợi dụng để kiếm chác

+ Cười vì thấy ông ngớ ngẩn tưởng rằng phải mặc áo hoa ngược mới là sang trọng. Cười vì thấy ông cứ moi tiền mãi để mua cái danh hão.

+ Khán giả cười đến vỡ rạp khi tận mắt nhìn trên sân khấu ông Giuốc-đanh bị 4 tay thợ phụ lột quần áo ra, mặc cho bộ lễ phục lố lăng theo nhịp điệu, màu sắc vớ vẩn (không phải là màu đen sang trọng) lại may ngược hoa, ấy thế mà vẫn vênh vang ra vẻ ta đây là quý phái.

1. Ông Giuốc-đanh trước khi mặc lễ phục

- Thái độ: Sắp phát khùng vì:

+ Bộ lễ phục mang đến chậm, không phải màu đen, may hoa ngược.

+ Đôi bít tất: chật đến nỗi đã đứt 2 mắt.

+ Đôi giày: cũng chật khiến chân đau ghê gớm.

+ Vải may áo bị cắt bớt.

- Về sau: bác phó may “vụng chèo khéo chống”, đánh vào tâm lí thích học đòi làm sang theo kiểu quý tộc nên ông ưng thuận ngay.

- Mâu thuẫn kịch gây cười -> Giuốc-đanh khó tính, khắt khe từ chủ động trở thành bị động trước sự ma mãnh của tay phó may lọc lõi, khéo miệng đưa đẩy chỉ vì thói học đòi làm sang.

→ Giuốc-đanh thích ăn diện, muốn có vẻ bề ngoài sang trọng nhưng lại ngu dốt không có chút kiến thức nào về ăn mặc.

2. Ông Giuốc-đanh sau khi mặc lễ phục

- Tay thợ phụ tôn xưng Giuốc-đanh: ông lớn → cụ lớn → đức ông ⇒ mục đích moi tiền.

- Ông Giuốc-đanh: Yêu cầu nhắc lại, sung sướng, cười lớn, liên tục thưởng tiền.

- Mâu thuẫn gây cười: Giuốc-đanh biết mình bị lợi dụng nhưng vẫn chi tiền vì thói học đòi làm sang.

→ Kẻ háo danh, ưa nịnh

⇒Thể hiện sự lố lăng, quê kệch, ngu dốt – con rối, trò cười cho mọi người.

⇒ Tác giả phê phán những người dốt nát muốn học đòi làm sang.

- Câu nói riêng ở cuối đoạn vừa chứng minh cho tính cách của ông vừa làm tăng thêm tính cách hài cho nhân vật và cảnh kịch vì háo danh nên trở thành nạn nhân của thói nịnh bợ: bị rút tiền thưởng.

3. Nhân vật hài kịch

Hoạt động 3: Hướng dẫn HS tổng kết

(Thời gian 5 phút)

a. Mục tiêu: Giúp HS

- Khái quát nghệ thuật, nội dung, ý nghĩa của đoạn trích.

b. Tổ chức thực hiện:

- GV sử dụng kĩ thuật đặt câu hỏi, tổ chức hoạt động cá nhân .

- HS làm việc cá nhân, trình bày sản phẩm, quan sát và bổ sung.

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ: Hoạt động cá nhân

? Chỉ ra những đặc sắc về nội dung và nghệ thuật của đoạn trích?

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ.

• HS suy nghĩ cá nhân 2’ và ghi ra giấy.

• GV hướng theo dõi, quan sát HS thảo luận nhóm, hỗ trợ (nếu HS gặp khó khăn).

Bước 3: Báo cáo, thảo luận

Tổ chức trao đổi, trình bày nội dung đã thảo luận.

Bước 4: Đánh giá, kết luận

III. Tổng kết

1. Nghệ thuật:

- Lời thoại chân thực, sinh động.

- Ngôn ngữ trào phúng, mỉa mai, đả kích, phê phán.

- Nghệ thuật tăng cấp khắc họa rõ nét tính cách nhân vật.

2. Nội dung:

Đoạn trích khắc họa tài tình tính cách lố lăng của một tên trưởng giả muốn học làm sang, tạo nên tiếng cười sảng khoái cho khán giả.

3. Cách đọc văn bản

+ Tóm tăt nội dung đoạn trích (văn bản kể lại sự việc gì? Sự việc ây xảy ra trong bối cảnh nào?

+ Đặc điểm của hài kịch được thể hiện trong văn bản ở những phương diện nào (xung đột, nhân vật, hành động, lời thoại, thủ pháp trào phúng....)?

+ Liên hệ, kêt nối với kinh nghiệm của bản thân để hiểu sâu hơn vê nội dung văn bản và hiểu thêm chính mình.

HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP

(Thời gian: 15 phút)

a. Mục tiêu:

- HS hiểu được kiến thức trong bài học để thực hiện bài tập GV giao.

d. Tổ chức thực hiện:

- Trả lời câu hỏi; tham gia sân khấu hóa đoạn trích.

Bước 1: GV giao nhiệm vụ: Sân khấu hóa đoạn trích Ồng Giuốc-đanh mặc lễ phục

• GV chia 2 nhóm.

• Nhóm 2: Sân khấu hóa cảnh 1: Ông Giuốc-đanh và bác phó may

• Nhóm 1: Sân khấu hóa cảnh 2: Ông Giuốc-đanh và tay thợ phụ.

• G chiếu rubics đánh giá sản phẩm.

- Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:

- HS thực hiện.

Bước 3: Báo cáo, thảo luận:

Bước 4: Kết luận, nhận định:

HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG

(Thời gian: 10 phút)

a) Mục tiêu:

- HS vận dụng kiến thức bài học vào giải quyết tình huống trong thực tiễn.

b) Tổ chức thực hiện.

- Trả lời câu hỏi về tình huống thực tiễn, rút ra từ bài học.

*Nhiệm vụ: Làm việc cá nhân tại lớp:

? Nếu người thân hoặc bạn của em có tính cách như ông Giuốc-đanh, em sẽ khuyên họ như thế nào?

? Viết một đoạn văn từ 6-8 dòng nhận xét về nhân vật phó may và các thợ phụ trong văn bản?

* Dàn ý đoạn văn:

- Mở đoạn: Giới thiệu về nhân vật phó may và thợ phụ trong đoạn trích “Ông Giuốc-đanh mặc lễ phục”

- Thân đoạn: Trình bày cảm nhận của em về các nhân vật.

- Kết bài: Rút ra bài học ý nghĩa cho bản thân: Biết sống giản dị, phù hợp với điều kiên, hoàn cảnh của mình, không nên học đòi theo những người có điều kiện; sống có trách nhiệm với mọi người,....

* Hình thức đoạn văn: đảm bảo hình thức đoạn văn và dung lượng.

Bảng kiểm kĩ năng viết đoạn văn:

HƯỚNG DẪN TỰ HỌC

- Vẽ sơ đồ tư duy về các đơn vị kiến thức của bài học.

- Vẽ chân dung

- Tìm đọc các tác phẩm khác của Mô-li-e.

- Chuẩn bị: Thực hành đọc, hiểu Thi nói khoác.

I. TÌM HIỂU CHUNG

Mục tiêu: Giúp HS

- Nhận biết thể loại, các yếu tố hình thức của văn bản

Nội dung

Tổ chức thực hiện

Sản phẩm

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ (GV)

- GV giao nhiệm vụ ở tiết học trước phiếu học tập số 1

- GV chia các nhóm học tập từ 4-6 HS/nhóm; HS chuẩn bị tìm hiểu thảo luận tại nhà.

- GV hướng dẫn HS cách đọc, đọc mẫu và mời HS đọc văn bản

- GV yêu cầu HS giải nghĩa một số từ khó.

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

- HS nhận nhiệm vụ học tập và thực hiện tại nhà

- HS báo cáo kết quả tại lớp

Bước 3: Báo cáo, thảo luận

- GV bốc thăm ngẫu nhiên nhóm học tập trình bày kết quả

- Mời nhóm học tập khác nhận xét, bổ sung

Bước 4: Kết luận, nhận định

- GV chốt kiến thức

1. Thể loại: Truyện cười dân gian

2. Ý nghĩa nhan đề: “Thi nói khoác” là thi nói những điều không có thật trong cuộc sống

3. Xuất xứ: Tác phẩm in trong “Truyện cười dân gian Việt Nam”

4. Nhân vật: bốn viên quan và 1 tên lính hầu

5. “Thi nói khoác” là một truyện cười ngắn gọn, cốt truyện đơn giản, ít nhân vật” vì:

- Dung lượng ngắn gọn

- Cốt truyện đơn giản:

+ Ít nhân vật: bốn viên quan và một tên lính hầu

+ Sự việc đơn giản: bốn viên quan thi nhau nói những điều không có thật trong thực tế để xem ai nói giỏi hơn

+ Mỗi viên quan nói một lượt lời và kết thúc bất ngờ ở lời tên lính hầu.

 “Thi nói khoác” là truyện cười dân gian mang những đặc điểm tiêu biểu của thể loại truyện cười.

II. TÌM HIỂU CHI TIẾT VĂN BẢN

Mục tiêu: Giúp HS

- Phân tích được nguyên nhân gây cười trong câu chuyện

- Rút ra bài học ứng xử cho bản thân

Nội dung

Tổ chức thực hiện

Sản phẩm

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ (GV)

- GV chia nhóm, tổ chức thảo luận phiếu học tập số 2 (Các nhóm học tập như hoạt động PHT số 1)

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

- HS thảo luận trực tiếp tại lớp

- GV quan sát, hướng dẫn nhóm học tập

Bước 3: Báo cáo, thảo luận

- GV mời đại diện nhóm bất kì trình bày

- Mời nhóm khác bổ sung, nhận xét

Bước 4: Kết luận, nhận định

- GV chốt kiến thức, nhấn mạnh đặc trưng thể loại của truyện cười.

1. Cuộc thi nói khoác giữa bốn viên quan

- Hoàn cảnh cuộc thi nói khoác:

+ Bốn viên quan được nghỉ

+ Bốn người rủ nhau đánh chén  Hoàn cảnh dễ khiến con người nói khoác

- Lời thoại của bốn viên quan:

+ Ông thứ nhất

+ Ông thứ hai

+ Ông thứ ba

+ Ông thứ tư

- Nội dung nói khoác của ông thứ hai có ý giễu cợt ông thứ nhất vì “một sợi dây thừng gấp mười cái cột đình làng này” chính là dùng để trói “con trâu liếm một cái hết cả sào mạ”.

- Nội dung nói khoác của ông thứ tư có ý giễu cợt ông thứ ba vì cái cây cao “trứng chim ở ngọn cây rơi xuống nửa chừng, chim đã nở đủ lông đủ cánh bay đi rồi” chính là dùng để làm cây cầu mà “người ở hai đầu chẳng bao giờ trông thấy được nhau, hai cha con ở hai đầu chẳng bao giờ gặp được nhau”.

 Viên quan nào cũng ra sức khoác lác để chứng tỏ mình giỏi hơn người kia.

2. Kết thúc truyện cười

- Bốn viên quan đang sung sướng, sảng khoái, đắc chí vì sự khoác lác của mình thì bỗng có tiếng thét làm các quan giật bắn người, “run cầm cập, nhìn xung quanh”

- Bất ngờ hơn nữa tiếng thét “uy quyền” khiến bốn viên quan hoảng sợ là tên lính hầu nhỏ bé cũng đang nói khoác “chơi chơi” với các quan.  Đây chính là yếu tố gây cười bất ngờ của tác phẩm.

3. Ý nghĩa truyện cười

- Mang tiếng cười mua vui, giải trí

- Phê phán, châm biếm thói khoác lác của con người (MĐ chính)

- Bài học: Không nên nói những điều không có thật, quá sự thật trong cuộc sống.

4. Kết luận

- Các yếu tố đặc trưng của truyện cười:

+ Nhân vật

+ Lời thoại

+ Nguyên nhân gây cười

+ Ý nghĩa câu chuyện

HĐ KHỞI ĐỘNG

a. Mục tiêu: Tạo hứng thú cho HS, thu hút HS sẵn sàng thực hiện nhiệm vụ học tập

b. Nội dung: HS huy động tri thức đã có để trả lời câu hỏi.

c. Sản phẩm: Nhận thức và thái độ học tập của HS.

d. Tổ chức thực hiện:

Tổ chức thực hiện

Kiến thức cơ bản

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV yêu cầu HS chia sẻ những cảm xúc, suy nghĩ về một vấn đề đời sống hiện nay mà em quan tâm

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS suy nghĩ, chuẩn bị để chia sẻ trước lớp.

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- GV mời 2 – 3 HS chia sẻ trước lớp.

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét, đánh giá kết quả

- GV dẫn vào bài học mới

HĐ HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI

HĐ 1: Định hướng

a. Mục tiêu: Nắm được một số điểm cần lưu ý về kiểu văn bản

b. Nội dung: HS sử dụng SGK, chắt lọc kiến thức để tiến hành trả lời câu hỏi về một số điểm cần lưu ý khi viết bài nghị luận về một vấn đề đời sống

c. Sản phẩm học tập: HS nắm được một số điểm cần lưu ý khu viết bài văn nghị luận về một vấn đề đời sống

d. Tổ chức thực hiện:

Tổ chức thực hiện

Kiến thức cơ bản

Bước 1: G/v chuyển giao n/v:

- Chia sẻ nội dung tìm hiểu của mình về kiểu bài văn nghị luận về một vấn đề của đời sống.

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:

+ H/s: làm việc nhóm đôi hoàn thành PHT số 1.

Bước 3: Báo cáo, thảo luận:

+ Đại diện nhóm trình bày, HS nhóm khác nhận xét đánh giá.

+ Giáo viên: Quan sát, theo dõi, điều hành quá trình học sinh thực hiện.

Bước 4: Kết luận, nhận định:

+ GV nhận xét thái độ và kết quả làm việc nhóm của HS, chuẩn kiến thức, h/s điều chỉnh sản phẩm nếu cần.

1. ĐỊNH HƯỚNG

1.1. Văn bản nghị luận về một vấn đề của đời sống rất đa dạng và phong phú, có thể bàn luận về một hiện tượng có thật trong đời sống hằng ngày; có thể nêu lên suy nghĩ của người viết về một vấn đề xã hội đặt ra trong một hoặc một số tác phẩm văn học; có thể nêu suy nghĩ của mình về một tư tưởng, đạo lí,…; Bài này tập trung rèn luyện viết bài nghị luận về một hiện tượng trong đời sống. Yêu cầu chung của kiểu bài này là:

- Cần nêu lên được hiện tượng đáng quan tâm trong đời sống.

- Trình bày rõ vấn đề và nêu ý kiến (đồng tình hay phản đối) của người viết về hiện tượng đó.

- Nêu được lí lẽ và bằng chứng để thuyết phục người đọc đồng tình.

1.2. Để viết bài văn nghị luận về một hiện tượng của đời sống, các em cần lưu ý:

- Xác định hiện tượng của đời sống cần bàn luận. Hiện tượng của đời sống rất phong phú, cần lựa chọn vấn đề gần gũi với cuộc sống, có ý nghĩa thiết thực và sâu sắc,…

- Trước khi viết cần tìm ý và lập dàn ý theo một trong các cách: đặt câu hỏi, suy luận hoặc so sánh.

- Cần nêu được ý kiến (quan điểm) riêng của mình: khẳng định hay phủ định, đồng tình hay phản đối,…

- Các lí lẽ và bằng chứng cần nêu cụ thể, phong phú và có sức thuyết phục.

1.3. Luận đề và luận điểm trong văn nghị luận

- Luận đề: là vấn đề chính được nêu ra để bàn luận trong văn bản nghị luận.

- Luận điểm: là những ý kiến thể hiện quan điểm của người viết về luận đề.

Trong văn bản nghị luận, luận đề được thể hiện bằng luận điểm và làm sáng tỏ bằng lí lẽ, dẫn chứng.

1.4. Bằng chứng khách quan và ý kiến, đánh giá chủ quan của người viết trong văn nghị luận

- Bằng chứng khách quan là những thông tin khách quan, có thể kiểm chứng được trong thực tế.

- Ý kiến đánh giá chủ quan: là những nhận định, suy nghĩ, phán đoán theo góc nhìn chủ quan của người viết, thường ít có cơ sở kiểm chứng. Do vậy, để giảm tính chủ quan trong đánh giá, giúp ý kiến trở nên đáng tin cậy, người viết cần đưa ra được các bằng chứng khách quan.

- Có thể phân biệt hai khái niệm này dựa vào bảng sau:

Dàn ý chung của bài văn nghị luận về một hiện tượng đời sống.

* Mở bài: Nêu vấn đề cần bàn luận

* Thân bài: Lần lượt trình bày ý kiến của em theo một trình tự nhất định để làm sáng tỏ vấn đề đã nêu ở mở bài. (Giải thích, biểu hiện, nguyên nhân, hậu quả (hoặc vai trò ý nghĩa), giải pháp)

* Kết bài: Khẳng định lại ý kiến; rút ra giải pháp cho vấn đề.

HĐ 2: Thực hành

a. Mục tiêu: HS nắm vững được các bước viết bài văn nghị luận về một vấn đề đời sống.

b. Nội dung: HS sử dụng SGK, chắt lọc kiến thức để tiến hành trả lời câu hỏi liên quan đến quy trình viết và viết được bài văn theo quy trình.

c. Sản phẩm học tập: Bài văn HS viết được.

d. Tổ chức thực hiện:

Tổ chức thực hiện

Kiến thức cơ bản

Bước 1: GV giao nhiệm vụ học tập 1:

-Yêu cầu HS đọc đề bài.

- Nhắc lại các bước viết bài văn nghị luận về một vấn đề của đời sống

- Bước chuẩn bị cần những gì?

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ 1:

- Làm việc cá nhân 2 phút, ghi kết quả ra phiếu cá nhân.

Bước 3: Báo cáo, thảo luận 1:

- HS trình bày.

- HS quan sát và tương tác.

Bước 4: Kết luận, nhận định 1:

- GV nhận xét và bổ sung. (chiếu pp)

2. THỰC HÀNH