Giáo Án Ngữ Văn 8 Kết Nối Tri Thức Bài 6 Chân Dung Cuộc Sống

HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ HS

NỘI DUNG

Bước 1:

- GV HD HS đọc: Giọng to, rõ ràng, truyền cảm, chú ý sự thay đổi ngôi kể ở 2 mạch truyện

Bước 2: HS đọc và tóm tắt VB và trả lời các câu hỏi về tác giả, VB

- GV yêu cầu HS tóm tắt VB / SGK

Truyện kể về cuộc gặp gỡ kỳ lạ giữa Sói Lam và Phi Châu tại một vườn bách thú nọ. Cả hai đăm đắm nhìn nhau bằng một mắt từ ngày này qua ngày khác. Và diệu kỳ thay, mỗi con mắt là một con đường đưa người kia trở lại với quá khứ của bạn mình. Từ những ngày lang thang qua Châu Phi Vàng, Châu Phi Xám, Châu Phi Xanh của cậu bé Phi Châu tới những cuộc trốn chạy triền miên trước bọn săn trộm của gia đình Sói Xám tại quê hương Bắc cực, tất cả đều hiện lên sống động, ly kỳ.

- GV HD HS tìm hiểu thông tin chung bằng các câu hỏi:

? Giới thiệu thông tin về tác giả

? Chia sẻ những thông tin về VB:

-Xuất xứ:

-Thể loại:

-PTBĐ:

-Ngôi kể:

? Cốt truyện đa tuyến là gì?

Hãy chỉ ra cốt truyện đa tuyến trong phần tóm tắt tác phẩm

Bước 3: Gv chọn thêm một số Hs khác chia sẻ

Bước 4: GV nhận xét, đánh giá, kết luận

I. Đọc, tìm hiểu chung về văn bản:

1. Đọc VB: (SGK/ 6-12)

• Tóm tắt tác phẩm Măt Sói (SGK/12)

2. Tác giả: Đa-ni-en Pen-nắc, sinh năm 1944, nhà văn lớn của Pháp (SGK/13)

3. Văn bản:

- Xuất xứ: trích từ Chương 2, 3 của tác “Măt sói

- Thể loại: Tiểu thuyết

- PTBĐ: Tự sự

- Ngôi kể: Ngôi thứ 3

- Cốt truyện: đa tuyến

* Khái niệm: (Tri thức ngữ văn/ 04)

Là kiểu truyện lồng trong truyện (một hoặc nhiều câu chuyện được kể lại trong 1 câu chuyện khác)

* Cốt truyện đa tuyến trong tác phẩm Mắt sói:

+ Truyện về cuộc đời Sói Lam

+ Truyện về Phi Châu

HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ HS

NỘI DUNG

Bước 1: GV HD HS tìm hiểu Các ND chính của VB

? Truyện có mấy nhân vật? Đó là ai?

? Họ gặp nhau ở đâu? Điểm chung giữa họ là gì?

- GV yêu cầu HS đọc VB và thảo luận nhóm, tham khảo câu hỏi gợi ý trong phiếu học tập và hoàn thành phiếu học tập:

N1,2,3: Tìm hiểu về Sói Lam

N4,5,6: Tìm hiểu về Phi Châu

Bước 2: HS thảo luận và hoàn thành PHT

Bước 3: Gv mời đại diện các nhóm trình bày, chọn thêm một số Hs khác nhận xét, chia sẻ

Bước 4: GV nhận xét, đánh giá, kết luận

Liên hệ thực tế, giáo dục HS và rèn luyện KNS cho các em

? Các em đã từng gặp biến cố nào trong cuộc đời mình?

II. Nội dung văn bản

1. Mắt sói và Cuộc đời Sói Lam qua điểm nhìn của Phi Châu. (Mạch kể về Sói Lam)

- Mắt sói:

+ Càng lúc như càng to hơn, tròn hơn, xuất hiện nhiều điểm màu khác nhau

+ quầng vàng nâu quanh con ngươi màu đen.

+ Loé lên ngọn hắc hoả

Hé lộ câu chuyện bi thương về cuộc đời Sói Lam

- Sói Lam: Một lòng yêu thương em gái, sẵn sàng hy sinh vì người thân

Tính cách: Hoang dã, gan dạ, dũng cảm

2. Mắt người và kí ức của Phi Châu qua điểm nhìn của Sói Lam (Mạch kể về Phi Châu)

- Mắt người: Như 1 đường hầm tăm tối, giống 1 hang cáo

 Câu chuyện buồn về cuộc đời PC

- Phi Châu:

+ Rất hiểu Các loài động vật,

+ Không coi chúng là kẻ thù + Sẵn sàng làm bạn với các loài động vật

Tính cách: Chăm chỉ, nhân ái, lương thiện.

HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ HS

NỘI DUNG

Bước 1:

- GV yêu cầu HS trao đổi cặp đôi hoàn thành PHT tổng hợp về ND và NT của VB

GV giao nhiệm vụ cho Hs chia sẻ:

- GV yêu cầu HS chia sẻ về tình bạn, cách đối xử với bạn bè (Đã có ai bên cạnh các em khi em gặp khó khăn? Cảm xúc của em? Cách em ứng xử với bạn, người thân?)

- GV yêu cầu HS tìm các câu tục ngữ, thành ngữ, danh ngôn liên quan đến bài học

- Qua câu chuyện, tác giả muốn ca ngợi, phê phán điều gì?

Bước 2:

- HS thảo luận hoàn thành PHT tìm ra NT, Ý nghĩa

- Một số Hs trình bày về câu chuyện của mình khi được Gv chỉ định, các HS khác lắng nghe. Gv điều hành phần trình bày, đặt những câu hỏi để làm rõ vấn đề của từng bạn.

- HS chia sẻ các câu câu tục ngữ, thành ngữ liên quan đến bài học

Ví dụ:

Niềm vui được chia sẻ, niềm vui sẽ nhân đôi, nỗi buồn được chia sẻ nỗi buồn sẽ vơi đi một nửa

Bước 3: Gv chọn thêm một số Hs khác chia sẻ

Bước 4: GV nhận xét, đánh giá, kết luận giáo dục HS

* LUYỆN TẬP: “Giải cứu loài chim”

3. Tổng kết

1. Nghệ thuật:

-Ý tưởng mới lạ

- Cốt truyện lồng ghép,

- Sự di chuyển điểm nhìn,

- Văn phong trong sáng.

- Truyện vừa hài hước, ngộ nghĩnh, nhẹ nhàng vừa sâu sắc, đau đớn, mất mát.

2. Bài học:

- Ngụ ý phê phán chiến tranh và những kẻ săn bắt động vật.

- Ca ngợi tình bạn, tình thân và sự đồng cảm chia sẻ.

Luyện tập

Trò chơi: Giải cứu loài chim

Tri thức tiếng Việt

Mục tiêu: Giúp HS

- Nắm vững tri thức về đặc điểm và chức năng của trợ từ.

- Biết lắng nghe và có phản hồi tích cực trong giao tiếp.

- Có ý thức vận dụng kiến thức, kĩ năng học được ở nhà trường, trong sách báo và từ các nguồn tin cậy khác vào học tập và đời sống hằng ngày.

Nội dung: GV sử dụng KT vấn đáp, KT trình bày 1 phút HDHD tìm hiểu phần tri thức tiếng Việt

Tổ chức thực hiện

Sản phẩm

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ (GV)

- NV1: Dựa vào phần Tri thức Ngữ văn – nội dung “trợ từ”/SGK-T.5, đọc hộp chỉ dẫn màu vàng – “Nhận biết trợ từ”/ SGK-T.14 kết hợp với PHT đã chuẩn bị ở nhà để nêu hiểu biết của em về trợ từ

- NV2: đặt 1 câu có chứa trợ từ

- Thời gian chuẩn bị: 60 giây

Hết thời gian đã cho, thầy/cô sẽ gọi ngẫu nhiên các bạn trình bày, thời gian: 1p

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

HS dựa vào phần Tri thức Ngữ văn trong SGK, dựa vào PHT số 1 đã chuẩn bị ở nhà để chuẩn bị nội dung trả lời.

Bước 3: Báo cáo, thảo luận

- GV gọi ngẫu nhiên 2 - 3 HS trả lời

- Cá nhân HS trả lời câu hỏi

- Các HS còn lại quan sát, lắng nghe, nhận xét và bổ sung cho câu trả lời của bạn (nếu cần).

Bước 4: Kết luận, nhận định

- GV nhận xét câu trả lời của HS

- Chốt kiến thức (lưu ý HS về việc có một số từ phải được đặt trong một ngữ cảnh nhất định mới xác định đó có phải là trợ từ hay không…) và chuyển sang phần thực hành bài tập.

- Trợ từ là những từ chuyên đi kèm một từ ngữ nào đó trong câu để nhấn mạnh hoặc biểu thị thái độ đánh giá sự vật, sự việc được nói đến ở từ ngữ đó.

- Một số trợ từ: chính, đích, ngay, những, chỉ, có, …

THỰC HÀNH (LUYỆN TẬP)

Mục tiêu: Giúp HS

- Nhận biết được đặc điểm và hiểu được chức năng của trợ từ

- Vận dụng được một cách linh hoạt những kiến thức, kĩ năng đã học hoặc kinh nghiệm đã có để giải quyết vấn đề trong những tình huống mới

- Biết lắng nghe và có phản hồi tích cực trong giao tiếp.

Nội dung

Tổ chức thực hiện

Sản phẩm

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ (GV)

- HS làm bài tập 1 (a,) (b) theo cặp trong thời gian 2p. Hết thời gian trên, GV sẽ gọi ngẫu nhiên HS trả lời, điểm tính cho cả hai.

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

- HS thực hiện nhiệm vụ theo yêu cầu

Bước 3: Báo cáo, thảo luận

- GV gọi ngẫu nhiên lần lượt 3 HS ở các cặp khác nhau, ứng với các câu a, b, c của BT1.

- HS các cặp còn lại theo dõi, nhận xét, BS

Bước 4: Kết luận, nhận định

- GV nhận xét, BS, định hướng câu trả lời (viết/chiếu đáp án lên bảng).

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ (GV)

- GV chia lớp thành 2 cụm, mỗi cụm 3 nhóm, mỗi nhóm là 2 dãy bàn. (Cách tạo: các bàn 1,3,5 quay xuống các bàn 2,4,6)

- GV tổ chức cho HS giải BT theo kiểu mật thư:

+ Mật thư 1: BT2

+ Mật thư 2: BT3

Mỗi một mật thư các nhóm có thời gian tối đa 5p để hoàn thành. Lưu ý: tất cả các thành viên trong nhóm đều tham gia, bạn hiểu hướng dẫn bạn chưa hiểu. Nếu

chưa hết thời gian qui định cho mật thư số 1, mà tất cả thành viên trong nhóm đều đã hiểu và nhớ rõ thì đại diện nhóm sẽ lên gặp GV để nhờ GV kiểm tra – kết quả đúng hết sẽ xác nhận “qua cửa” đồng thời được nhận mật thư số 2 để tiếp tục. Nhóm nào hoàn thành trước cả 2 mật thư thì sẽ là nhóm chiến thắng. GV sẽ tính điểm (thưởng quà) cho cả nhóm khi gọi bất kì một số thành viên trong nhóm trả lời.

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

HS thực hiện nhiệm vụ theo yêu cầu

Bước 3: Báo cáo, thảo luận

- GV gọi ngẫu nhiên HS ở các nhóm trả lời

- Các nhóm khác theo dõi, nhận xét, BS

Bước 4: Kết luận, nhận định

- GV nhận xét, BS, định hướng câu trả lời (viết/chiếu đáp án lên bảng).

Bài tập 1

a. Trợ từ “chính” có tác dụng nhấn mạnh đích xác điểm quan trọng nhất, tập trung sự chú ý của Phi Châu khi nhìn vào mắt sói là con người chứ không phải cái gì khác.

b. Trợ từ “chỉ” có tác dụng nhấn mạnh phạm vi được hạn định, biểu thị thái độ đánh giá của Sói Lam về cách thức cứu Ánh Vàng. Đó là cách duy nhất để cứu Ánh Vàng thoát khỏi toán thợ săn mà không còn cách nào khác nữa.

Bài tập 2

a. - những điều mới mẻ: những là phó từ chỉ lượng;

- những 8 quyển truyện: những là trợ từ có ý nhấn mạnh, đánh giá việc nó mua 8 quyển truyện là nhiều vượt quá mức bình thường.

b. - đoán ngay chuyện gì đã xảy ra: ngay là phó từ, chỉ sự không chậm trễ của hành động đoán;

- ngay cạnh trường: ngay là trợ từ biểu thị ý nhấn mạnh khoảng cách rất gần giữa vị trí của sự vật được nói đến (nhà tôi) so với địa điểm được lấy làm mốc (trường).

c. - Bán đến hàng nghìn con lạc đà: đến là trợ từ biểu thị ý nhấn mạnh, đánh giá việc bán hàng nghìn con lạc đà là rất nhiều;

- sắp đến rồi: đến là động từ thể hiện một cái gì đó (mùa đông) xuất hiện hay (đi) tới.

3. Trong đoạn trích của văn bản Mắt sói trợ từ “cả” được lặp lại nhiều lần (3 lần) biểu thị ý nhấn mạnh về phạm vi không hạn chế của sự vật. Phi châu tìm lạc đà Hàng Xén qua nhiều đối tượng khác nhau: những người qua đường, những đứa trẻ trạc tuổi cậu, những con lạc đà, những người mua lạc đà. Qua đó thấy được tâm hồn trong sáng, tình cảm, yêu thương, sự gắn bó sâu nặng của Phi Châu với lạc đà Hàng Xén - người bạn đầu tiên thân thiết của mình.

Câu hỏi

Dự kiến sản phẩm

1. Em hãy cho biết sự khác biệt về ý nghĩa giữa từng cặp câu trong 2 ví dụ sau và cho biết do đâu mà có sự khác biệt đó.

a.

- Tới đầu ngón chân mình, Sói Lam cũng không nhìn thấy.

- Ngay tới đầu ngón chân mình, Sói Lam cũng không nhìn thấy.

b.

- Nó mua tám quyển truyện.

- Nó mua những tám quyển truyện.

1. * Sự khác biệt về ý nghĩa giữa từng cặp câu trong 2 ví dụ:

a.

- Nêu lên sự việc khách quan: Sói Lam không nhìn thấy đầu ngón chân mình

- Có thêm ý nghĩa nhấn mạnh: sự vật (“đầu ngón chân”) ở rất gần mà Sói Lam cũng không nhìn thấy được khi nó cảm nhận sự tối tăm như một đường hầm bị sập dưới lòng đất trong con mắt của cậu bé Phi Châu.

b.

- Nêu lên sự việc khách quan: Nó mua (số lượng) 8 quyển truyện.

- Còn có ý nghĩa nhấn mạnh, đánh giá việc nó mua 8 quyển truyện là nhiều, vượt quá mức bình thường.

* Sở dĩ có sự khác biệt về ý nghĩa giữa từng cặp câu trong 2 VD trên là do có thêm từ “ngay” (a), “những” (b).

2. Các từ “ngay”, “những” trong 2 ví dụ trên đi kèm với những từ ngữ nào? Như vậy sự có mặt của những từ đấy dùng để biểu thị thái độ gì của người nói đối với sự vật, sự việc được nói đến trong câu?

- Ngay đi kèm các từ “tới đầu ngón chân mình”

- tám quyển truyện.

 biểu thị thái độ nhấn mạnh, đánh giá của người nói đối với sự vật, sự việc được nói đến trong câu.

3. Dựa vào phần Tri thức Ngữ văn – nội dung “trợ từ”/SGK-T.5, đọc hộp chỉ dẫn màu vàng – “Nhận biết trợ từ”/ SGK-T.14 và nêu hiểu biết của em về trợ từ.

- Trợ từ là những từ chuyên đi kèm một từ ngữ nào đó trong câu.

- Dùng để nhấn mạnh hoặc biểu thị thái độ đánh giá sự vật, sự việc được nói đến ở từ ngữ đó.

4. Làm BT4/sgk trang 15

HS chuẩn bị theo yêu cầu

Tiêu chí

Đạt

Chưa đạt

Viết đúng hình thức đoạn văn

Đủ dung lượng khoảng 5 – 7 câu

Có trình bày cảm nhận về một nhân vật, sự kiện hoặc chi tiết ấn tượng trong văn bản “Mắt sói”

Có ít nhất một trợ từ

HOẠT ĐỘNG CỦA GV – HS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

Khởi động: GV yêu cầu HS lắng nghe bài hát: “ Ơi cuộc sống mến thương” và chỉ ra các từ thể hiện cảm xúc.

Bước 2: HS lắng nghe và phát hiện

Bước 3: HS trả lời, nhận xét.

Bước 4: GV nhận xét và dẫn vào bài mới

Các em ạ, trong khi nói và viết, chúng ta thường sử dụng những từ để bộc lộ cảm xúc hoặc dùng để gọi đáp. Những từ đó được gọi là thán từ? Vậy thán từ được dùng có đặc điểm, chức năng gì? Tiết học hôm nay cô trò chúng ta cùng đi giải đáp.

HOẠT ĐỘNG CỦA GV – HS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

GV hướng dẫn HS hình thành kiến thức mới và luyện tập thông qua Gameshow: “Học mà chơi, chơi mà học”.

- GV chia lớp làm 4 đội, tham gia Gameshow gồm ba vòng:

Vòng I: Chinh phục kiến thức

Vòng II: Vượt qua thử thách

Vòng III: Thử tài cùng chuyên gia

* Vòng I: Chinh phục kiến thức:

a. Mục tiêu:

+ Hình thành kiến thức mới về khái niệm, đặc điểm, chức năng của thán từ.

+ Thực hành nhận biết các loại của thán từ.

b. Tổ chức thực hiện: Luật chơi:

+ Bộ câu hỏi: 6 câu hỏi.

+ Thời gian thảo luận và trả lời: 10 giây/ câu.

+ Hình thức trả lời: Giơ bảng đáp án khi có hiệu lệnh.

+ Điểm tích lũy: Đúng: 10 điểm/ câu

Sai: 0 điểm/ câu

- Dạng câu hỏi cụ thể:

Câu 1: Xác định từ ngữ thể hiện cảm xúc trong câu sau:

- “Ôi! Bông hoa này nở đẹp quá.”

- “ Than ôi! Thời oanh liệt nay còn đâu?” ( Nhớ rừng- Thế Lữ)

Câu 2: Xác định từ ngữ dùng để gọi đáp trong câu sau:

• “ Lan ơi! Con lên mời ông bà xuống ăn cơm nhé.

• Dạ, vâng ạ!

Câu 3: Nêu định nghĩa về thán từ.

Câu 4. Phân loại thán từ.

Câu 5. Nhận xét chức năng, vị trí của thán từ?

Câu 6. Hãy đặt 2 câu có sử dụng thán từ và nêu tác dụng của nó?

LƯU Ý: Cách phân biệt giữ trợ từ và thán từ.

* Vòng II: Vượt qua thử thách:

a. Mục tiêu:

+ Thực hành nhận biết, phân biệt các loại thán từ

b. Tổ chức thực hiện: Luật chơi:

+ Bộ câu hỏi: 3 câu hỏi tình huống

+ Thời gian thảo luận và trả lời: 30 giây.

+ Hình thức trả lời: Các đội thi sẽ rung chuông và giành quyền trả lời.

+ Điểm tích lũy: Đúng: 40 điểm/ câu.

Sai: quyền trả lời sẽ thuộc về các đội thi còn lại.

- Câu hỏi cụ thể:

Câu 1: Tìm thán từ trong các câu sau:

1. Vâng, mời bác và cô lên chơi.

(Nguyễn Thành Long- Lặng lẽ Sa Pa)

2. Ô! Cô còn quên chiếc mùi soa đây này!

(Nguyễn Thành Long- Lặng lẽ Sa Pa)

3. Đây rồi, Sói Lam ơi, đây là nơi có kỉ niệm đầu tiên của ta đó!

(Đa-ni-en Pen- nắc, Mắt sói)

Câu 2: Chỉ ra thán từ trong các câu dưới đây và cho biết mỗi thán từ bộc lộ cảm xúc gì?

1. Vì họa sĩ đã bắt gặp một điều thật ra ông vẫn ao ước được biết, ôi, một nét thôi đủ khẳng định một tâm hồn, khơi gợi một ý sáng tác, một nét mới đủ là giá trị một chuyến đi dài.

(Nguyễn Thành Long- Lặng lẽ Sa Pa)

2. – Trời ơi! Chỉ còn có năm phút!

Chính là anh thanh niên giật mình nói to, giọng cười nhưng đầy tiếc rẻ.

(Nguyễn Thành Long- Lặng lẽ Sa Pa)

3. Ơ, bác vẽ cháu đấy ư?

(Nguyễn Thành Long- Lặng lẽ Sa Pa)

4. Chao ôi, bắt gặp một con người như anh ta là một cơ hội hãn hữu cho sáng tác, nhưng hoàn thành được sáng tác còn là một chặng đường dài.

(Nguyễn Thành Long- Lặng lẽ Sa Pa)

LƯU Ý: Khi nghe, nói, đọc, viết:

- Cần sử dụng thán từ bộc lộ cảm xúc, tình cảm phù hợp với hoàn cảnh giao tiếp (ngữ cảnh), thể hiện ý đồ của nhà văn.

Câu 3. Nhìn hình ảnh và đặt 3 câu, mỗi câu có sử dụng một trong các thán từ sau: ơ, than ôi, trời ơi.

* Vòng III: Thử tài cùng chuyên gia

a. Mục tiêu: Vận dụng kiến thức về các biện pháp tu từ, hãy chỉ ra biện pháp tu từ trong các câu sau và nêu tác dụng

b. Tổ chức thực hiện: Luật chơi:

+ Chuyên gia sẽ đặt câu hỏi cho 4 đội thi: tìm ra biện pháp tu từ và nêu tác dụng của biện pháp tu từ đó.

+ Thời gian suy nghĩ và trả lời: 1 phút

+ Hình thức trả lời: Các đội thi sẽ rung chuông và giành quyền trả lời.

+ Điểm tích lũy:

• Tìm đúng tên biện pháp tu từ: 20 điểm

• Nêu được đúng tác dụng: 20 điểm

• Nếu trả lời sai, quyền trả lời sẽ thuộc về các đội thi còn lại.

TỔNG KẾT: GV tổng kết lại kiến thức bài học. Lưu ý học sinh vận dụng khi nghe, nói, đọc, viết.

I. Hình thành kiến thức

1. Khái niệm:

Thán từ là những từ dùng để bộc lộ trực tiếp tình cảm, cảm xúc của người nói (người viết) hoặc dùng để gọi đáp.

2. Phân loại

- Thán từ gồm 2 loại chính:

+ Thán từ bộc lộ trực tiếp tình cảm, cảm xúc của người nói (người viết)

+ Thán từ gọi- đáp

3. Chức năng, vị trí

- Chức năng: Thán từ dùng để thể hiện bộc lộ trực tiếp tình cảm, cảm xúc một cách ngắn gọn, súc tích

- Vị trí: Thán từ được tách riêng thành 1 câu đặc biệt để bổ nghĩa cho câu phía sau nó. Thán từ là một bộ phận trong câu và có thể đứng ở vị trí đầu hay giữa câu.

II. Luyện tập

Trả lời:

Các thán từ là:

1. Vâng

2. Ồ

3. Ơi

Trả lời:

1. Thán từ ối thể hiện sự xúc động mạnh mẽ trước một điểu bất ngờ; cho thấy sự xúc động lớn lao, thái độ ngạc nhiên của người nghệ sĩ khi ông tìm được một ý tưởng sáng tác có giá trị trong chuyến đi của mình.

2. Thán từ trời ơi thể hiện cảm xúc tiếc nuối của anh thanh niên khi anh sắp phải chia tay ông hoạ sĩ, cô kĩ sư và bác lái xe.

3. Thán từ ơ thể hiện sự ngạc nhiên, bối rối của anh thanh niên khi thấy ông hoạ sĩ vẽ mình.

4. Thán từ chao ôi thể hiện sự xúc động mạnh mẽ của ông hoạ sĩ khi ông nhận thấy rằng gặp được anh thanh niên là cơ hội hiếm có trong sáng tác nhưng hoàn thành được sáng tác đó còn là một chặng đường dài.

Trả lời, gợi ý:

• Than ôi! Nạn đói ở Châu Phi đã đe dọa đến tính mạng của rất nhiều người dân trong đó có cả trẻ em.

• Ơ! Những giọt bong bóng thổi bay lên đẹp chưa kìa các bạn ơi!

• Trời ơi! Cảnh đẹp thiên nhiên thật hùng vĩ và tráng lệ.

-HS vận dụng kiến thức về các biện pháp tu từ đã học để chỉ ra biện pháp tu từ và tác dụng.

1. Biện pháp tu từ ẩn dụ trong hình ảnh “những cây thống chỉ cao quá đầu, rung tít trong nắng những ngón tay bằng bạc”. Những cành thông tròn, nhọn, vươn lên thẳng tắp, óng ánh dưới ánh nắng, rung tít trong gió được hình dung như những ngón tay thon thả bằng bạc đang chuyển động xoay tròn. Biện pháp tu từ nhân hoá trong hình ảnh cái nhìn bao che của những cây tử kinh thỉnh thoảng nhố cái đầu màu hoa cà ỉên trên màu xanh của rừng. Cây tử kinh được nhân hoá, mang đặc điểm, hành động của con người (nhìn, nhô cái đầu lên). Việc sử dụng các biện pháp tu từ trong đoạn văn làm cho hình ảnh thiên nhiên Sa Pa trở nên sinh động, đẹp đẽ, tinh tế và đầy chất thơ.

2. Biện pháp tu từ nhân hoá trong hình ảnh nắng đã mạ bạc cả con đèo. Biện pháp tu từ so sánh trong hình ảnh đốt cháy rừng cầy hừng hực như một bó đuốc ỉớn. Nắng Sa Pa lúc này đã gay gắt khiến cả con đèo như được phủ lên bể mặt một lớp kim loại trắng, sáng lấp lánh; rừng cây dưới nắng rực rỡ tựa như một bó đuốc khổng lồ. Việc sử dụng các biện pháp tu từ đã giúp nhà văn miêu tả thành công thiên nhiên đặc trưng ở vùng núi Sa Pa với nắng, đèo, rừng cây. Thiên nhiên hiện lên rộng lớn, mênh mông, hùng vĩ, tráng lệ.

HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ HS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

- GV chuyển giao nhiệm vụ:

Viết một đoạn văn khoảng 5-7 câu với chủ đề tự chọn, trong đó có sử dụng ít nhất một thán từ

- HS tiếp nhận nhiệm vụ.

Bước 2: HS trao đổi thảo luận, thực hiện nhiệm vụ

- Gv quan sát, gợi mở

- HS thực hiện nhiệm vụ;

Bước 3: Báo cáo kết quả và thảo luận

- Gv tổ chức hoạt động, gọi 4-5 hs trình bày sản phẩm

- Hs khác nhận xét, bổ sung, phản biện câu trả lời của bạn.

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

- GV nhận xét, đánh giá, bổ sung, chốt lại kiến thức

Gợi ý

Ôi! Mùa thu về thật rồi đấy ư? Nhìn những chiếc lá bên thềm rơi xào xạc, tôi mới chợt nhận ra mùa thu đang thỏ thẻ về. Nếu là ngày này năm ngoái thì ve vẫn còn kêu râm ran và cơn mưa rào mùa hạ vẫn còn tuôn ào ào. Mới sáng, mấy chú chuồn chuồn ve vẩy giữa ao khiến lũ cá rô cứ nhảy lên tom tóp. Còn ông mặt trời thì mới bắt đầu vén màn mây, lờ đờ, chậm rãi thả những tia nắng nhạt xuống trần gian. Thu về có khác thật! Chao ôi! Mùa thu về để lại cho tôi nhiều bâng khuâng, xao xuyển.

Thể loại

HC sáng tác

Đề tài

Bố cục

ND:

Độ tuổi ngoại hình

Nhận xét

Hoàn cảnh sống

Công việc

Lời nói

Hành động

Suy nghĩ

Quan hệ với mọi ng

Đánh giá chung

Cám xúc suy nghĩ của ông họa sĩ về con người và nghệ thuật?

Tình cảm và thái độ của ông với anh thanh niên?

Vai trò của ông họa sĩ trong VB

I. TÌM HIỂU CHUNG

a. Mục tiêu : Giúp HS nắm được những nét cơ bản về tác giả, hoàn cảnh ra đời của văn bản, tóm tắt văn bản, nhân vật chính...

b. Nội dung: HS hoàn thành nhiệm vụ GV giao

c. Sản phẩm : Nội dung trả lời của HS

d. Tổ chức thực hiện:

Tổ chức thực hiện

Sản phẩm

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ (GV)

Gv: Đọc nhanh phần đóng khung trang 22 sau đó tóm tắt về tg bằng sơ đồ tư duy

B2: Thực hiện nhiệm vụ

GV hướng dẫn HS đọc và tìm thông tin.

HS quan sát SGK.

B3: Báo cáo, thảo luận

GV yêu cầu HS trả lời.

HS trả lời câu hỏi của GV.

B4: Kết luận, nhận định (GV)

Nhận xét câu trả lời của HS và và chốt kiến thức lên màn hình

1 . Tác giả.

- Nguyễn Thành Long

(1925-1991)

- Quê: Quảng Nam.

- Chuyên viết truyện ngắn, bút kí.

- Phong cách văn xuôi, nhẹ nhàng, tình cảm, giàu chất thơ

B1: Chuyển giao nhiệm vụ (GV)

- Hướng dẫn cách đọc & yêu cầu HS đọc.

- HD hs tìm hiểu một số từ khó: Khí tượng, vật lý điạ cầu, máy nhật quang kí

- Chia nhóm lớp, giao nhiệm vụ hoàn thành vào PHT(1)

?Nêu thể loại, hoàn cảnh sáng tác, đề tài, nhân vật nội dung chính? ? Bố cục của VB

Phiếu học tập số 1

B2: Thực hiện nhiệm vụ

HS:

- Đọc văn bản

- Làm việc cá nhân 2’, nhóm 5’

+ 2 phút đầu, HS ghi kết quả làm việc ra phiếu cá nhân.

+ 5 phút tiếp theo, HS làm việc nhóm, thảo luận và ghi kết quả vào phiếu học tập

GV:

- Chỉnh cách đọc cho HS (nếu cần).

- Theo dõi, hỗ trợ HS trong hoạt động nhóm.

B3: Báo cáo, thảo luận

HS: Trình bày sản phẩm của nhóm mình. Theo dõi, nhận xét, bổ sung cho nhóm bạn (nếu cần).

GV:

- Nhận xét cách đọc của HS.

- Hướng dẫn HS trình bày vào PHT

B4: Kết luận, nhận định (GV)

- Nhận xét về thái độ học tập & sản phẩm học tập của HS.

2. Tác phẩm

a. Đọc, tóm tắt và tìm hiểu chú thích

b. Tìm hiểu chung về văn bản

*Thể loại: truyện ngắn

* Hoàn cảnh sáng tác:

- “Lặng lẽ Sa Pa” được sáng tác năm 1970, trong chuyến đi thực tế của tác giả ở Lào Cai. Đây là một truyện ngắn tiêu biểu ở đề tài viết về cuộc sống mới hòa bình, xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc.

- In trong tập “Giữa trong xanh” (1972).

* Đề tài: Truyện ca ngợi những con người lao động âm thầm trong công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc.

* Bố cục: 3 đoạn:

- Đoạn 1: Từ đầu…đến… “Kìa, anh ta kia”: Anh thanh niên qua lời giới thiệu của bác lái xe.

- Đoạn 2: Tiếp…đến… “không có vật gì như thế”: Cuộc gặp gỡ, trò chuyện giữa anh thanh niên với ông họa sĩ và cô kĩ sư.

- Đoạn 3: Còn lại: Cuộc chia tay cảm động.

* Nội dung: Đoạn trích kể lại cuộc gặp gỡ tình cờ giữa ông hoạ sĩ già và bác lái xe, cô gái với người thanh niên làm công tác khí tượng trên đỉnh Yên Sơn.(SaPa) (cốt truyện đơn tuyến)

II. TÌM HIỂU CHI TIẾT VĂN BẢN

1. Nhân vật anh thanh niên

a) Mục tiêu: Giúp HS

- Tìm được những chi tiết nói về ngoại hình, lời nói hành động, suy nghĩ, hoàn cảnh sống, công việc, mối quan hệ với các nhân vật khác . Nhận xét về tính cách nv anh thanh niên

b) Nội dung:

- GV sử dụng KT mảnh ghép cho HS thảo luận.

- HS làm việc cá nhân, làm việc nhóm để hoàn thiện nhiệm vụ.

- HS trình bày sản phẩm, theo dõi, nhận xét và bổ sung cho nhóm bạn (nếu cần)

c. Sản phẩm : Nội dung trả lời của HS

d. Tổ chức thực hiện:

Tổ chức thực hiện

Sản phẩm

B1: Chuyển giao nhiệm vụ (GV)

?: Nhân vật anh thanh niên xuất hiện trong hoàn cảnh nào ? Nhận xét về cách miêu tả của tgiả đối với nhân vật này? Có dụng ý ntn?

Trả lời cá nhân

* Vòng chuyên sâu (7 phút)

- Chia lớp ra làm 3 nhóm

- Yêu cầu các em ở mỗi nhóm đánh số 1,2,3… (nếu 3 nhóm)

- Phát PHT số 2 & giao nhiệm vụ:

Nhóm 1: Tìm những chi tiết miêu tả độ tuổi, ngoại hình, hoàn cảnh sống, công việc của anh thanh niên

Nhóm 2: Tìm những chi tiết miêu tả lời nói, hành động của anh thanh niên?

Nhóm 3: Tìm những chi tiết thể hiện suy nghĩ, và mối quan hệ với các nhân vật khác của anh thanh niên?

* Vòng mảnh ghép (8 phút)

- Tạo nhóm mới (các em số 1 tạo thành nhóm I mới, số 2 tạo thành nhóm II mới, số 3 tạo thành nhóm III mới & giao nhiệm vụ mới:

1. Chia sẻ kết quả thảo luận ở vòng chuyên sâu?

2. Trong cuộc gặp gỡ của anh thanh niên với ô hoạ sĩ và cô kĩ sư, ta còn thấy anh có những nét đẹp phẩm chất gì đáng quý? Nhận xét?

3. Đánh giá chung và suy nghĩ của em về nhân vật này?

B2: Thực hiện nhiệm vụ

* Vòng chuyên sâu

HS:

- Làm việc cá nhân 2 phút, ghi kết quả ra phiếu cá nhân.

- Thảo luận nhóm 5 phút và ghi kết quả ra phiếu học tập nhóm (phần việc của nhóm mình làm).

GV hướng dẫn HS thảo luận (nếu cần).

* Vòng mảnh ghép (7 phút)

HS:

- 3 phút đầu: Từng thành viên ở nhóm trình bày lại nội dung đã tìm hiểu ở vòng mảnh ghép.

- 5 phút tiếp: thảo luận, trao đổi để hoàn thành những nhiệm vụ còn lại. (phần nhận xét và đánh giá chung)

GV theo dõi, hỗ trợ cho HS (nếu HS gặp khó khăn).

B3: Báo cáo, thảo luận

GV:

- Yêu cầu đại diện của một nhóm lên trình bày.

- Hướng dẫn HS trình bày (nếu cần).

HS:

- Đại diện 1 nhóm lên bày sản phẩm.

- Các nhóm khác theo dõi, quan sát, nhận xét, bổ sung (nếu cần) cho nhóm bạn.

B4: Kết luận, nhận định (GV)

- Nhận xét thái độ và kết quả làm việc của từng nhóm, chỉ ra những ưu điểm và hạn chế trong HĐ nhóm của HS.

- Chốt kiến thức & chuyển dẫn sang mục 2

2. Nhân vật ông họa sĩ

a) Mục tiêu: Giúp HS

- Tìm được chi tiết thể hiện cám xúc suy nghĩ của ông họa sĩ về con người và nghệ thuật

- Thấy được vai trò của nv này trong tp

b) Nội dung:

- GV sử dụng KT đặt câu hỏi, tổ chức hoạt động nhóm cho HS.

- HS làm việc cá nhân, làm việc nhóm, trình bày sản phẩm, quan sát và bổ sung (nếu cần)

c. Sản phẩm : Nội dung trả lời của HS

d. Tổ chức thực hiện:

Tổ chức thực hiện

Sản phẩm

B1: Chuyển giao nhiệm vụ (GV)

- Phát phiếu học tập số 3 & đặt câu hỏi:

? Tìm những chi tiết thể hiện cám xúc suy nghĩ của ông họa sĩ về con người và nghệ thuật?

?Tình cảm và thái độ của ông khi tiếp xúc và trò chuyện với anh thanh niên?

? Nhận xét về vai trò của nv này trong tác phẩm?

PHT số 3

B2: Thực hiện nhiệm vụ

GV hướng dẫn HS tìm chi tiết trong văn bản.

HS:

- Đọc SGK và tìm chi tiết

- Suy nghĩ cá nhân.

B3: Báo cáo, thảo luận

GV: Yêu cầu hs trả lời và hướng dẫn (nếu cần).

HS :

- Trả lời câu hỏi của GV.

- Theo dõi, quan sát, nhận xét, bổ sung (nếu cần) cho câu trả lời của bạn.

B4: Kết luận, nhận định: GV nhận xét câu trả lời của HS và chốt kiến thức

GV gt ngoài nhân vật ông họa sĩ còn có một số nhân vật khác như cô gái bác lái xe tất cả đều làm nền cho nhân vật anh thanh niên

3.Thiên nhiên SaPa

1. Mục tiêu:

- HS nắm được những nét đẹp về bức tranh thiên nhiên Sa Pa thơ mộng qua văn bản

- Nêu được cảm nhận của bản thân về thiên nhiên tươi đẹp và thơ mộng nơi đây

b) Nội dung:

- GV hướng dẫn HS đọc văn bản và đặt câu hỏi.

- Hs đọc, quan sát SGK và tìm thông tin để trả lời câu hỏi của GV.

c. Sản phẩm : Nội dung trả lời của HS

d. Tổ chức thực hiện:

Tổ chức thực hiện

Sản phẩm

B1: Chuyển giao nhiệm vụ (GV)

- Chia nhóm, vẽ sơ đồ tư duy

1)Vẻ đẹp khung cảnh thiên nhiên Sa Pa hiện lên qua những chi tiết nào?

2) Nhận xét gì về nghệ thuật miêu tả của tác giả? Tác dụng?

3) Em hình dung và cảm nhận như thế nào về cảnh Sa Pa qua trang văn của Nguyễn Thành Long .

B2: Thực hiện nhiệm vụ

HS:

- 2 phút làm việc cá nhân

- 3 phút thảo luận cặp đôi và hoàn thành SĐTD

B3: Báo cáo, thảo luận

GV:

- Yêu cầu HS trình bày.

- Hướng dẫn HS trình bày (nếu cần).

HS
- Đại diện 1 nhóm lên trình bày sản phẩm.

- Các nhóm khác theo dõi, quan sát, nhận xét, bổ sung cho nhóm bạn (nếu cần).

B4: Kết luận, nhận định (GV)

- Nhận xét về thái độ làm việc và sản phẩm của các nhóm.

- Chốt kiến thức lên màn hình, chuyển dẫn sang mục sau.

* Vẻ đẹp Sapa

- Những rặng đào, đàn Bò lang cổ đeo chuông ở các đồng cỏ.

- Cây trồng "rung tít trong nắng".

- Những cây tử kinh màu hoa cà.

- Mây bị nắng xua cuộn tròn từng cục...

- Nắng đã mạ bạc cả con đèo, đốt cháy rừng cây hừng hực như một bó đuốc lớn.

=> Vài nét chấm phá điểm xuyết, nghệ thuật nhân hóa, so sánh

 Tác giả đã khắc hoạ bức tranh thiên nhiên Sa Pa với vẻ đẹp rực rỡ, tráng lệ, độc đáo, tươi sáng, thơ mộng, đầy sức sống.

SaPa như mời gọi, cuốn hút, hấp dẫn du khách.

III. TỔNG KẾT

a)Mục tiêu:

- HS nắm được đặc điểm nghệ thuật chính của văn bản cũng như ý nghĩa, nội dung của văn bản.

b) Nội dung:

- GV đặt câu hỏi.

- Hs trả lời câu hỏi của GV.

c. Sản phẩm : Nội dung trả lời của HS

d. Tổ chức thực hiện:

Tổ chức thực hiện

Sản phẩm

B1: Chuyển giao nhiệm vụ (GV)

Hs làm việc cặp đôi

? "Lặng lẽ Sa Pa" như một bài thơ giàu chất trữ tình? Vậy chất trữ tình đó được tạo ra bởi những yếu tố nào?

?Phát biểu chủ đề, nội dung của truyện?

B2: Thực hiện nhiệm vụ

HS:

• Suy nghĩ cá nhân 2’ và ghi ra giấy.

• Làm việc cặp đôi 5’ (trao đổi, chia sẻ và đi đến thống nhất để hoàn thiện câu trả lời

GV hướng theo dõi, quan sát HS thảo luận, hỗ trợ (nếu HS gặp khó khăn).

B3: Báo cáo, thảo luận

HS:

- Gọi 2 cặp lên báo cáo kết quả thảo luận , HS cặp khác theo dõi, nhận xét và bổ sung (nếu cần) cho bạn.

GV:

- Yêu cầu HS nhận xét, đánh giá chéo giữa các cặp.

B4: Kết luận, nhận định (GV)

- Nhận xét thái độ và kết quả làm việc của từng cặp.

- Chuyển dẫn sang đề mục sau.

III. Tổng kết:

1. Nghệ thuật:

- Tạo tình huống truyện tự nhiên, tình cờ, hấp dẫn.

- Nghệ thuật tả cảnh thiên nhiên đặc sắc; miêu tả nhân vật với nhiều điểm nhìn.

- Chân dung nhân vật được xây dựng qua những cảm nhận trực tiếp của nhân vật khác => khắc họa qua nhiều điểm nhìn và miêu tả tinh tế.

- Kết hợp giữa kể với tả và nghị luận.

- Tạo tính chất trữ tình trong tác phẩm truyện.

2. Nội dung:

Truyện ngắn “Lặng lẽ Sa Pa” khắc họa thành công hình ảnh những con người lao động bình thường, mà tiêu biểu là anh thanh niên làm công tác khí tượng ở một mình trên đỉnh núi cao. Qua đó, truyện khẳng định vẻ đẹp của con người lao động và ý nghĩa của những công việc thầm lặng.