Giáo Án Ngữ Văn 8 Kết Nối Tri Thức Bài 9 Hôm Nay Và Ngày Mai

Nội dung bài học

Trả lời

- Chủ đề bài học:

….

- Kiểu văn bản:

….

- Thể loại văn bản:

- VB đọc chính:

….

- VB đọc kết nối chủ đề:

….

- VB thực hành đọc:

….

Tìm hiểu

1. Văn bản thông tin

Mục đích

Mối quan hệ giữa thông tin khách quan và ý kiến chủ quan

2. Tiểu loại

a. Văn bản giải thích một hiện tượng tự nhiên

Mục đích

Cách triển khai VB

b. Văn bản giới thiệu một bộ phim

Mục đích

Cách triển khai VB

Hoạt động 2.1. Tìm hiểu giới thiệu bài học

a. Mục tiêu: Giúp HS xác định rõ mục đích, nội dung chủ đề và thể loại văn bản của bài học; khơi gợi hứng thú khám phá của HS.

b. Nội dung: HS thảo luận cặp đôi và chia sẻ suy nghĩ, hiểu biết về bài học.

c. Sản phẩm: Những suy nghĩ, chia sẻ của HS.

d. Tổ chức thực hiện:

Tổ chức thực hiện

Sản phẩm học tập

- GV yêu cầu HS đọc phần Giới thiệu bài học (SGK/tr.86) và tổ chức cho HS thảo luận cặp đôi để thực hiện câu trả lời vào Phiếu HT số 1, với các câu hỏi gợi ý:

1) Đoạn văn thứ nhất giúp em nhận biết được gì về chủ đề của bài học?

2) Đoạn văn thứ hai cho biết điều gì về loại, thể loại VB sẽ học và những nội dung cần thực hành?

3) Hãy phát biểu suy luận của em về mối liên hệ giữa chủ đề bài học và loại VB chính cần phải đọc (Gợi ý: Loại, thể loại VB nào thích hợp nhất với việc thể hiện chủ đề này?).

- GV đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ của HS, chốt vấn đề bài học.

- GV dẫn dắt giới thiệu vào phần khám phá tri thức ngữ văn của bài học.

I. Giới thiệu bài học

- Chủ đề bài học: Hướng tới tương lai tốt đẹp từ những hành động, hoạt động thiết thực, có ý nghĩa của hôm nay

- Kiểu văn bản: Văn bản thông tin.

- Thể loại văn bản: Thuyết minh.

- VB đọc chính: ->Thuyết minh

Văn bản 1: Miền châu thổ sông Cửu Long cần chuyển đổi từ sống chung sang chào đón lũ (Lê Anh Tuấn)

Văn bản 2. Choáng ngợp và đau đớn những cảnh báo từ loạt phim “Hành tinh của chúng ta" (Lâm Lê)

- VB đọc kết nối chủ đề: VB3: Diễn từ ứng khẩu của thủ lĩnh da đỏ Xi-át-tơn (Seattle), Xi-át-tơn

- VB thực hành đọc: VB4:

“Dấu chân sinh thái” của mỗi người và thông điệp từ Trái Đất (Dương Xuân Thảo)

Hoạt động 2.2. Khám phá tri thức Ngữ văn

a. Mục tiêu: Nắm được những kiến thức cơ bản về VB thông tin và những tiểu loại.

b. Nội dung: Vận dụng kĩ năng đọc thu thập thông tin, trình bày một phút để tìm hiểu về những đặc điểm của kiểu VB.

c. Sản phẩm: Câu trả lời cá nhân trình bày được một số yếu tố cơ bản về kiểu VB.

d. Tổ chức thực hiện:

*GV yêu cầu HS:

- Nhớ lại một số khái niệm cơ bản đã học ở lớp 7

- HS tái hiện lại kiến thức vào Phiếu HT, chia sẻ.

(Khái niệm: là văn bản được viết để truyền đạt thông tin, kiến thức. Loại văn bản này rất phổ biến, hữu dụng trong đời sống. Nó bao gồm nhiều thể loại: thông báo, chỉ dẫn, hướng dẫn sử dụng sản phẩm, các văn bản hành chính, từ điển, bản tin…)

- Đọc kĩ 3 văn bản để nhận diện đặc điểm và chức năng (GV chiếu lên tivi cho HS theo dõi);

- Kết hợp SGK tr.87 để đọc thầm phần Tri thức ngữ văn;

- Sau đó trình bày các thông tin đã chuẩn bị trong Phiếu học tập 02.

- GV gợi ý bằng các câu hỏi để khơi sâu vấn đề cho HS hoàn thành tốt phiếu HT:

- Điều quan trọng nhất mà người đọc trông đợi ở VB thông tin ỉà gì?

- Để đảm bảo tính khách quan cho một VB thống tin, người viết phải đặc biệt chú ý những vấn để nào?

- Ý kiến chủ quan của người viết cần được thể hiện ra sao để tính khách quan của VB thống tin không bị phương hại?

Điểu kiện nảy sinh của loại VB giải thích một hiện tượng tự nhiên là gì?

VB giải thích một hiện tượng tự nhiên thường có cấu trúc như thế nào?

- HS lên trình bày kết quả, chia sẻ hiểu biết bản thân.

- Các HS khác nhận xét, bổ sung.

+ VB thông tin thường hướng tới một mục đích nhất định. Em hãy nêu những mục đích mà kiểu văn bản này hướng tới.

+ Ở năm học trước, các em được tiếp xúc với kiểu VB giới thiệu một quy tắc hoặc luật lệ trong trò chơi hay hoạt động . Năm nay chúng ta tiếp tục được tìm hiểu những tiểu loại văn bản nào? Mục đích và cách thể hiện của các tiểu loại văn bản đó?

GV lưu ý: Có nhiều hiện tượng tự nhiên, có những hiện tượng khó có thể cắt nghĩa bằng tri thức cảm tính và bằng phép suy luận thông thường nêng cẩn được các chuyên gia, các nhà khoa học giải thích. Kiểu VB giâi thích hiện tượng tự nhiên nảy sinh từ đó.

- GV nhận xét và chuẩn kiến thức.

II. Khám phá tri thức ngữ văn

1. Văn bản thông tin:

*Mục đích: mục đích chính là cung cấp thông tin xác thực về một sự vật, sự việc, hiện tượng trong đời sống tự nhiên và xã hội.

* Mối quan hệ giữa thông tin khách quan và ý kiến chủ quan:

-Ý kiến chủ quan của tác giả phải được đặt độc lập với phần cung cấp thông tin khách quan.

- Thông tin đưa đến cho người tiếp nhận không bị bóp méo, sai lạc.

=> Tính khách quan của cách đưa thông tin và bản thân thông tin có tầm quan trọng đặc biệt.

2. Một số kiểu văn bản thông tin

a. Văn bản giải thích một hiện tượng tự nhiên

* Mục đích:

- Làm sáng tỏ bản chất, nguyên nhãn xuất hiện va những tác động tích cực hoặc tiêu cực có thể có đối với đời sống con người của một hiện tượng tự nhiên nào đó.

* Cách triển khai văn bản:

- Miêu tả hiện tượng với

+ Những biểu hiện điển hình

+ Có hình ảnh trực quan, kết quả của việc ghi nhận tại chỗ hoặc khai thác từ những nguồn tài liệu đáng tin cậy.

- Giải thích hiện tượng bằng những căn cư và lập luận khoa học, người thực hiện

b. Văn bản giới thiệu một bộ phim

* Mục đích: quảng bá các sản phẩm điện ảnh hay giúp khán giả có được những hiểu biết thường thức về điện ảnh.

- Phân chia các loại phim: phim nhựa, phim truyền hình; phim tài liệu, phim truyện; phim hành động, phim dã sử, phim tâm lí xã hội, phim giả tưởng;...

* Cách triển khai văn bản:

- Giới thiệu thông tin gồm: Nhà sản xuất, năm phát hành, các thành viên chủ chốt của đoàn làm phim, nội dung phim, những giá trị nổi bật của phim,...

- Có sự kết hợp linh hoạt giữa:

+ Thông tin khách quan và đánh giá chủ quan

+ Giữa phương tiện ngôn ngữ và phi ngôn ngữ (thường là ảnh chụp pa-nô quảng cáo hoặc một số cảnh phim đặc sắc)

- Trình bày hấp dẫn, có sức thu hút đối với người tiếp nhận.

I. KHÁM PHÁ CHUNG VỀ VĂN BẢN

Mục tiêu: Giúp HS

a. Mục tiêu: Tìm hiểu chung về tác giả, xuất xứ, kiểu văn bản, phương thức biểu đạt, bố cục, nhan đề.

b. Nội dung: GV sử dụng KT đặt câu hỏi, HS vận dụng kĩ năng đọc thu thập thông tin, trình bày một phút để tìm hiểu.

c. Sản phẩm: Câu trả lời cá nhân của HS.

d. Tổ chức thực hiện:

Tổ chức thực hiện

Sản phẩm

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ (GV)

- GV hướng dẫn HS tìm hiểu về tác giả

Người viết (tác giả) là ai, hoạt động trong lĩnh vực nào? Lĩnh vực hoạt động đó tác động như thế nào đến cách tiếp cận vấn để, hiện tượng được nêu trong VB? Có gì khác giữa cách nhìn của một nhà thơ hay nhà văn và của một nhà khoa học vể hiện tượng lũ lụt?

- GV phân công HS đọc (đọc to trước lớp), nhắc HS chú ý những chỉ dẫn về chiến lược đọc trong các thẻ đặt bên phải VB. Hai chiến lược đọc chủ yếu cần vận dụng là theo dõi và liên hệ. Đối với một VB thông tin đề cập những vấn đề mang tính thời sự, đây là hai chiến lược đọc phù hợp nhất.

GV hướng dẫn HS đọc và tìm hiểu chung tác phẩm: Chia nhóm cặp đôi (theo bàn), yêu cầu HS mở phiếu học tập GV đã giao về nhà và đổi phiếu cho bạn cùng nhóm để trao đổi, chia sẻ Phiếu học tập số 1, giao về nhà.

(1) Có thể xếp “Miền châu thố sông cửu Long cần chuyển đổi từ sổng chung sang chào đón lũ” vào kiểu văn bản giải thích môt hiện tượng tự nhiên được không? Vì sao?

Nếu thuần tuý là VB giải thích một hiện tượng tự nhiên, theo em, phần nào trong VB có thể ỉược bớt? Em có thể viết lại đoạn mở đầu của VB như thế nào?...

- GV hướng dẫn HS tìm hiểu nhan đề tác phẩm:

Nhan đề của văn bản đã gợi cho em những ấn tượng, suy nghĩ gì?

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

- HS tiếp nhận nhiệm vụ, suy nghĩ, đựa vào thông tin SGK và thu thập thông tin đã chuẩn bị ở nhà để trả lời.

- HS trả lời nhanh.

Bước 3: Báo cáo, thảo luận

- GV tổ chức hoạt động

- HS trả lời câu hỏi

Bước 4: Kết luận, nhận định

- GV nhận xét, bổ sung, chốt lại kiến thức

1. Tác giả:

2. Tác phẩm

a. Đọc, tóm tắt và tìm hiểu chú thích

b. Tìm hiểu chung về văn bản

• Giải thích một cách tường tận về quá trình hình thành các châu thổ nói chung, châu thổ sông Cửu Long nói riêng

• Tác động tích cực của lũ đối với việc tạo nên một vùng thổ nhưỡng trù phú.

Mục đích chính của VB: làm sáng tỏ bản chất, nguyên nhân và những tác động tích cực của hiện tượng lũ đối với miền châu thổ sông Cửu Long

=> Là văn bản thông tin giải thích một hiện tượng tự nhiên

II. KHÁM PHÁ CHI TIẾT VĂN BẢN

a. Mục tiêu: Giúp HS nhận biết, hiểu được nội dung chính, mục đích và cách triển khai văn bản.

b. Nội dung: GV sử dụng PP thảo luận nhóm, KT đặt câu hỏi, HS làm việc cá nhân, nhóm để tìm hiểu VB.

c. Sản phẩm: Câu trả lời, phiếu học tập đã hoàn thiện.

d. Tổ chức thực hiện

Tổ chức thực hiện

Sản phẩm

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

- GV sử dụng phương pháp đàm thoại, tổ chức, hướng dẫn HS trả lời câu hỏi:

Theo em, những phần nào hoặc câu nào của VB có thể giúp em nắm bắt được thông tin chính của VB một cách chính xác? Cần diễn đạt về thống tin chính của VB như thế nào cho phù hợp?...

Thông tin chính mà tác giả muốn chuyển tải qua văn bản này là gì?

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

- HS trao đổi và thực hiện nhiệm vụ thông qua kĩ thuật Think – pair – shark

Bước 3: Báo cáo, thảo luận

- HS quan sát, theo dõi, suy ngẫm

- GV quan sát, hỗ trợ

Bước 4: Kết luận, nhận định

- GV nhận xét, bổ sung, chốt lại kiến thức

1. Hiện tượng lũ (giới thiệu vấn đề)

- Sa – pô: Giới thiệu về lũ

+ Hàng trăm năm: xuất hiện từ lâu

+ “Lũ” không về hoặc về ít => sự thay đổi của lũ

+ Mùa nước nồi: cách gọi gần gũi

=>Lũ có vai trò quan trọng với vùng đồng bằng sông Cửu Long

- Cách ứng xử với lũ:

+ Sống chung: cam chịu, bị động

+ Chào đón: Chủ động, tích cực

• Sự chuyển đổi tích cực và khôn ngoan.

GV chuyển ý: Phần (2) là phần trọng tâm, cung cấp thông tin xoay quanh 2 nội dung chính: quá trình hình thành một châu thổ nói chung và chầu thổ sông Cửu Long nói riêng; ích lợi (mặt cơ bản) và tác hại (mặt thứ yếu, không thể tránh khỏi) của lũ.. Vậy cách thể hiện văn bản giải thích hiện tượng tự nhiên như nào chúng ta tìm hiểu ở nội dung tiếp theo

* Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

- GV chuyển giao nhiệm vụ: HS thảo luận nhóm 4-6 em với câu hỏi số 1

(1) Thông tin trong văn bản được thể hiện qua các phương thức nào? Nội dung và tác dụng của các phương thức đó.

(2) Tác giả giải thích như thế nào về quá trình kiến tạo đồng bằng nói chung?

Những điểm đặc biệt trong sự hình
thành vùng châu thổ ong cửu Long
là gì?

(3) Thông tin trong văn bản được trình bày theo trật tự hay quan hệ nào? Nêu nhận xét về hiệu quả của cách trình bày đó.

- HS tiếp nhận nhiệm vụ

Bước 2: HS trao đổi thảo luận, thực hiện nhiệm vụ

- HS suy nghĩ

- GV quan sát, gợi mở

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- HS quan sát, theo dõi, suy ngẫm

- GV quan sát, hỗ trợ

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

- GV nhận xét, bổ sung, chốt lại kiến thức

2. Tác động của lũ

a. Kiến tạo đồng bằng châu thổ:

- Vị trí: hạ lưu sông

- Hình thành và phát triển: từ lũ

- Thời gian hình thành: hàng trăm năm, hàng triệu năm

- Quá trình hình thành: mưa lớn ở đầu nguồn cuốn theo các vật liệu đổ ra sông suối xuống hạ lưu rồi ra biển tích tụ trầm tích và bùn cát => tạo nên đồng bằng

b. Kiến tạo châu thổ sông Cửu Long

- Có tuổi địa chất trẻ

- Thượng nguồn là dãy Hi-ma-lay-a

- Các dạng địa hình lũ đi qua: núi cao , cao nguyên, đồi núi thấp, đồng bằng và kết thúc ở vùng biển phía nam thềm lục địa của tổ quốc

Tác giả sử dụng các số liệu để tăng tính thuyết phục: Quá trình trầm tích vùng châu thổ xảy ra liên tục hơn 5 000 - 7 000 năm và theo quy luật vật lí của sự phân bố bùn cát, những hạt vật chất lớn như đá, sỏi cuội to, sỏi nhỏ và cát thô sẽ trâm tích ở plúa trên trong klú các hạt cát hung, cát min và phù sa lơ lửng xuôi về vùng châu thổ tiếp giáp với biển,

* Cách triển khai thông tin:

- Chủ yếu theo quan hệ nhân quả.

Ví dụ đoạn nói vẽ lũ: Lũ -> Kết nối dòng chảy, bồi đắp phù sa, cung cấp nguồn dinh dưỡng cho nhiều loài sinh vật -> Tạo đồng bằng màu mỡ.

- Trình bày thông tin theo “mức độ quan trọng của đối tượng”:

VD ở đoạn từ Ngập lụt đã tạo nên ít nhất là ba kết nối quan trọng đến hệ sinh thái rừng ngập mặn khó tổn tại (tác giả đã liệt kê các “kết nối” theo thứ tự: “thứ nhất”, “thứ hai”, “thứ ba”).

• Các thông tin trong văn bản có quan hệ chặt chẽ với nhau để nêu lên những ưu điểm và quá trình phát triển của của vùng châu thổ Cửu Long.

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

- GV chuyển giao nhiệm vụ:

(1)Trong văn bản, hiện tượng lũ ở miền châu thổ sông cửu Long đã được soi chiếu từ nhiều góc nhìn. Có thể hiểu góc nhìn là cách tiếp cận vấn để cũng như sự ý thức của người nói về vị thế, tư cách phát ngôn của mình. Vậy hiện tượng lũ trong VB đã được soi chiếu từ những góc nhìn nào? Sự phối hợp các góc nhìn như vậy có ý nghĩa gì?

(2) Khi nói đến lũ, người ta thường nghĩ tới những cảnh đặc trưng gì? Trong VB của tác giả Lê Anh Tuấn, hiện tượng lũ đã được hình dung như thế nào? Phải chăng tác giả không nắm được những thông tin về tác hại của lũ ở châu thổ sống Cửu Long?

Sự trù phú của vùng Đồng bằng
sông củu Long được biểu hiện như
thế nào? (HS hoàn thành phiếu học tập)

Đoạn văn cuối có sự kết nối như thế

nào với nhan đề của văn bản?

(3) Những thông tin được đưa đến trong văn bản có điểm gì mới so với điều em đã biết?

- HS tiếp nhận nhiệm vụ

Bước 2: HS trao đổi thảo luận, thực hiện nhiệm vụ

- HS suy nghĩ

- GV quan sát, gợi mở

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- HS quan sát, theo dõi, suy ngẫm

- GV quan sát, hỗ trợ

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

- GV nhận xét, bổ sung, chốt lại kiến thức

c. Sự trù phú của đồng bằng sông Cửu Long

- Có nhiều góc nhìn về hiện tượng lũ ở châu thổ sông Cửu Long.

+ Theo các nhà khoa học: đây là hiện tượng thuỷ văn bình thường và có lợi đối với con người.

=> Phân tích cặn kẽ mang tính chất chuyên môn.

+ Góc nhìn của “những vị lão nông tri điển”: vốn dựa vào quan sát thực tế và thành quả lao động của chính họ.

- Cách ứng xử với lũ:

+ Xem lũ là thiên tai định kì và con người nền “sống chung” với nó để tìm cách làm giảm bớt tác hại;

+ Xem lũ là hiện tượng đáng mong đợi, nhất là trong điểu kiện “tình trạng lũ thấp và trung bình trong mùa mưa lũ có xu thế gia tăng”. => Hiện tượng lũ ở châu thổ sông Cửu Long đã được đặt dưới cách tiếp cận đa chiểu.

=> Có lợi cho việc để xuất các chiến lược hoạt động mang tính toàn diện và bển vũng.

- Trong VB, tác giả quả thật không nói đến tác hại của lũ. Đây không thể gọi là một thiếu sót vì VB hướng tới mục đích đã được xác định ở nhan để: lũ ở châu thổ sông Cửu Long không phải là tai ương mà là một hiện tượng đáng mong chờ. Điểu này hoàn toàn phù hợp với thực tế nếu ta nhìn vào nguồn lợi lớn mà lũ mang lại, bất chấp những tác hại nhỏ và có tính đột xuất mà nó có thể gây nên trong những “trận lũ lớn lịch sử”.

Đoạn cuối tạo sự kết nối với nhân đề của văn bản: thống nhất về nội dung và vấn đề được triển khai

- GV nêu câu hỏi:

1) Nêu những đặc sắc trong nghệ thuật đưa thông tin của tác giả trong văn bản.

2) Nội dung chính của văn bản.

3) Nêu lên điều có ý nghĩa nhất mà em thu nhận được sau khi đọc văn bản này.

4) Từ văn bản trên, em cần lưu ý điều gì về cách đọc kiểu văn bản thông tin giải thích một hiện tượng tự nhiên?

- GV quan sát, hỗ trợ.

- Gv nhận xét, bổ sung, chốt lại.

III. Tổng kết

1. Nghệ thuật:

- Trình bày thông tin theo quan hệ nhân quả va mức độ quan trọng của đối tượng

- Sử dụng những số liệu chính xác, có căn cứ thuyết phục.

- Nhan đề ấn tượng, gợi suy đoán; nhiều chi tiết mang tính điển hình.

2. Nội dung – Ý nghĩa:

- Lũ mang lại nhiều lợi ích đối với đồng bằng sông Cửu Long

- Hãy thấu hiểu và sống hòa hợp với thiên nhiên để mang lại niềm vui và hạnh phúc cho cuộc sống

- Các góc nhìn khác nhau sẽ quyết định lăng kính chủ quan về đối tượng được tiếp cận

3. Cách đọc hiểu văn bản thông tin

STT

Tiêu chí

Đạt

Chưa đạt

1

Đảm bảo hình thức đoạn văn với dung lượng khoảng 7 - 9 câu.

2

Đoạn văn đúng chủ đề yêu cầu.

3

Lí lẽ dẫn chứng thuyết phục.

4

Đoạn văn đảm bảo tính liên kết giữa các câu trong đoạn văn.

5

Đoạn văn đảm bảo về yêu cầu về chính tả, cách sử dụng từ ngữ, ngữ pháp.

Hoạt động của GV và HS

Kiến thức cần đạt

HĐ1. HDHS ÔN TẬP VỀ KIỂU CÂU: NGHI VẤN, CẦU KHIẾN, CẨM THÁN TRẦN THUẬT, PHỦ ĐỊNH.

- Yêu cầu học sinh nhắc lại đặc điểm hình thức và chức năng của các kiểu câu .

I. kiểu câu: nghi vấn, cầu khiến, cẩm thán trần thuật, phủ định:

1. Lí thuyết:

+) Câu nghi vấn:là câu có các từ nghi vấn( ai gì, nào, đâu, là gì, ...

- Có chức năng chính là dùng để hỏi, khi viết thường kết thúc bằng dấu chấm hỏi.

+ Nó ở đâu ?

+ Tiếng ta đẹp như thế nào?

+ Ai biết ?

+ Nó tìm gì ?

+ Cô bạn ở đâu ?

- Trong nhiều truờng hợp, câu nghi vấn không dùng để hỏi mà dùng để cầu khiến, khẳng định, phủ định, đe doạ, bộc lộ t/c cảm xúc...và không cần người đối thoại trả lời.

- Nếu không dựng để hỏi thì trong một số trường hợp, câu nghi vấn có thể kết thúc bằng dấu chấm than, dấu chấm, dấu chấm lửng.

+ Câu cầu khiến:

- Câu cầu khiến là câu có những từ cầu khiến như: hãy, đừng, chớ...nào...hay ngữ điệu cầu khiến, dựng để yêu cầu, ra lệnh, khuyên bảo

- Khi viết câu cầu khiến thường kết thúc bằng dấu chấm than, nhưng khi ý kiến không được nhấn mạnh thì cú thể kết thúc bằng dấu chấm.

VD:

Thôi đừng lo lắng – khuyên bảo.

Cứ về đi – yêu cầu.

Đi thôi con. – yêu cầu

+) Câu cảm thán:

- Câu CT có từ cảm thán: Than ôi, hỡi ơi, chao ôi, xiết bao...

- Câu CT dựng để : bộc lộ cảm xúc, kết thúc bằng dấu (!)

- Không dựng câu cảm thán trong văn bản điều hành( hành chính).

- Câu cảm thán xuất hiện chủ yếu trong lời nói hằng ngày hay ngôn ngữ văn chương.

+) Câu trần thuật :không có hình thức của kiểu câu nghi vấn, câu cầu khiến, câu cảm thán, thường để kể thông bỏo, nhận định, miêu tả...

- Ngoài chức năng chính trên đây, câu trần thuật cũng dùng để yêu cầu, đề nghị hay bộc lộ t/c cảm xúc...( vốn là chức năng chính của các kiểu câu khác)

- Khi viết, câu trần thuật thường kết thúc bằng dấu chấm, nhưng đôi khi nó có thể kết thúc bằng dấu chấm than hoặc dấu chấm lửng.

- Đây là kiểu câu cơ bản và được dùng phổ biến nhất trong giao tiếp.

VD: - Ông ấy là một người tốt.

- Ngay mai cả lớp đi lao động.

+) Câu phủ định: là câu chứa những từ ngữ phủ định như: không, chưa, chẳng, chả, không phải, chẳng phải (là) đâu cú phải (là),.....

- Câu phủ định dựng để :

+ Thông báo xác nhận không có sự vật, sự việc, tính chất, quan hệ nào đó ( câu phủ định miêu tả)

+ Phản bác một ý kiến, một nhận định

( câu phủ định bác bỏ)

VD: Nó không đi Hà Nội.

Tôi chưa bao giờ chơi thân với nó.

- Gọi hs đọc hs đọc yêu bài tập sgk

H: Xác định các kiểu câu trong đoạn văn?

2. Bài tập 1:

- Câu 1 : Trần thuật ghép, có 1 vế phủ định.

- Câu 2 : Trần thuật đơn

- Câu 3 : Trần thuật ghép, vế sau vị ngữ phủ định ( Không nỡ giận )

- Gọi hs đọc và xác định yêu cầu bài tập 2

H: Đặt một câu nghi vấn dựa vào nội dung câu 2 trong bài tập 1?

H: Đăt câu cảm thán chứa một trong những từ như :vui, buồn, hay, đẹp...

3. Bài tập 2:

+) Đặt câu nghi vấn :

Những nỗi lo lắng, buồn đau , ích kỉ có thể che lấp bản tính tốt của người ta không?

4. Bài tập 3:

- Chao ôi , gặp lại bạn mình vui quá!

- Chia tay nhau, buồn ơi là buồn!

- GV hướng dẫn hs làm bài tập 4

H: Trong những câu trên câu nào là câu trần thuật , CK ,nghi vấn?

H: Câu nào trong số những câu nghi vấn dùng để hỏi ?

H: Câu nào trong số những câu nghi vấn trên không được dùng để hỏi ? Nó được dùng làm gì ?

5. Bài tập 4:

a. Trần thuật : Câu 1,3,6

- Câu CK : 4

- Câu nghi vấn 2,5,7

b. Câu 7 : Nghi vấn dùng để hỏi.

c. Không dùng để hỏi : Câu 2, 5

- Câu 2 dùng biểu lộ sự ngạc nhiên về Lão Hạc . Nó được dùng nêu lên điều ngạc nhiên bất ngờ của người nói, bộc lộ cảm xúc.

- Câu 5 dùng để giải thích, quan niệm của ông giáo và của chung mọi người.

HĐ2. HDHS ÔN TẬP HÀNH ĐỘNG NÓI:

H: Nêu khái niệm hành động nói? Cách thực hiện hành động nói?

II. Hành động nói:

1. HĐ nói là một hđ thực hiện bằng lời nói nhằm mục đích nhất định.

2. Mỗi hành động nói được thực hiện bằng một kiểu câu có chức năng chính phù hợp với hành động đó (cách dùng trực tiếp). Hoặc dùng bằng kiểu câu khác( cách dùng gián tiếp).

H: Xác định hành động nói của các câu đã cho theo bảng.

3. Luyện tập:

Bài tập 1(131)

Hoạt động của GV và HS

Nội dung cần đạt

*B1: Chuyển giao nhiệm vụ (GV)

? Trình bày hiểu biết của em về tác giả?

- Hướng dẫn cách đọc & yêu cầu HS đọc.

- GV đọc mẫu 2 đoạn đầu rồi cho một số HS đọc VB trước lớp (thay nhau đọc từng phần VB).

-Lưu ý về cách đọc: đọc đúng các tên riêng nước ngoài, chú ý nhấn giọng khi đọc những cụm từ in đậm đánh dấu từng phần của VB; thể hiện được thái độ, cảm xúc phù hợp với từng nội dung thông tin;... Nhắc HS chú ý các thẻ gợi ý về chiến lược đọc.

? Giải thích nghĩa của một số từ khó trong văn bản?

- “Hành tinh của chúng ta” có tên tiếng Anh là Our Planet.

- BBC Earth: một chương trình thuê bao tài liệu, thuộc quyền sở hữu và điều hành của BBC Studios (Anh).

- Pich-xa: hãng phim hoạt hình nổi tiếng của Hoa Kỳ.

? Văn bản sử dụng phương thức biểu đạt nào? Thuộc kiểu văn bản gì? Căn cứ vào đâu em xác định như vậy?

(VB “Choáng ngợp và đau đớn những cảnh báo từ loạt phim “Hành tinh của chúng ta” thuộc kiểu VB thông tin giới thiệu một bộ phim. Căn cứ để xác định: VB có giới thiệu vể nhà sản xuất, năm phát hành, các thành viên chủ chốt của đoàn làm phim, nội dung phim, những giá trị nổi bật của phim, nghĩa là mang đầy đủ nhũng đặc điểm của kiểu VB giới thiệu một bộ phim).

? Văn bản chia làm mấy phần? Nội dung của từng phần?

* B2. Thực hiện nhiệm vụ

HS hoạt động cá nhân, sử dụng sách giáo khoa, kết hợp vở soạn bài, vận dụng kiến thức đã học để tự giải quyết các câu hỏi.

* B3. Báo cáo kết quả:

HS xung phong trả lời hoặc trả lời câu hỏi theo yêu cầu của GV.

* B4. Đánh giá nhận xét, chốt kiến thức.

GV gọi HS trả lời, lần lượt giải quyết các câu hỏi. Gọi HS khác bổ sung, nhận xét câu trả lời của bạn.

- GV nhận xét, chuẩn hóa kiến thức, cho học sinh ghi ngắn gọn.

HOẠT ĐỘNG NHÓM (5 phút)

*B1. Chuyển giao nhiệm vụ

- GV chia nhóm, mỗi nhóm gồm 2 bàn quay mặt lại với nhau.

- Yêu cầu học sinh thực hiện nhiệm vụ theo nhóm trong vòng 5 phút:

? Tóm tắt những thông tin cơ bản về loạt phim được tác giả trình bày trong văn bản vào phiếu học tập theo mẫu dưới đây?

* B2. Thực hiện nhiệm vụ

- HS hoạt động theo nhóm, ghi kết quả vào bảng phụ theo mẫu

* B3. Báo cáo kết quả:

- GV gọi đại diện 1 nhóm trưởng của 1 nhóm lên trình bày kết quả của nhóm.

- Yêu cầu các nhóm còn lại nhận xét, bổ sung sản phẩm của nhóm trên bảng.

* B4. Đánh giá nhận xét, chốt kiến thức

- GV yêu cầu các nhóm đổi chéo kết quả cho nhau

- GV nhận xét, bổ sung, chuẩn hóa kiến thức, yêu cầu học sinh chấm bài của nhóm bạn.

- Hỏi kết quả điểm của từng nhóm sau khi chấm

- HS ghi kết quả chuẩn kiến thức vào vở:

(HẾT TIẾT 1)

*B1. Chuyển giao nhiệm vụ

? Dựa vào thông tin của văn bản, em hãy chỉ ra những dẫn chứng biểu hiện cho vẻ đẹp của thiên nhiên? Để tái hiện nội dung đó, tác giả sử dụng biện pháp nghệ thuật nào là chủ yếu? Tác dụng của biện pháp nghệ thuật đó?

* B2. Thực hiện nhiệm vụ

HS làm việc cá nhân, toàn lớp, đọc tìm kiếm thông tin ở SGK .

* B3. Báo cáo kết quả:

- GV gọi HS trình bày kết quả phát hiện được. HS khác bổ sung.

* B4. Đánh giá nhận xét, chốt kiến thức.

GV nhận xét, đánh giá, chốt kiến thức, ghi bảng, (chiếu cho HS xem một số hình ảnh minh họa).

- Những cánh rừng mưa nhiệt đới, những đại dương sâu thẳm, sông ngòi và những khu rừng rậm đa dạng ở Nam Mỹ, hàng chục ngàn chú chim cánh cụt đi lạch bạch qua những con đường nhỏ hẹp trên tuyết ở Nam Cực, những con hải mã khổng lồ, mập mạp nằm lười biếng trong đàn hay cạnh tranh để chinh phục con cái, cuộc săn mồi ki vĩ của đàn cá heo, ca mập, cá ngừ vây xanh ở đại dương, những chú ếch có đôi mắt to bám trên dây leo được quay chậm, như thể chúng bước ra từ

một bộ phim hoạt hình của hãng Pích-xa⁽²⁾ (Pixar)...

*B1. Chuyển giao nhiệm vụ

? Dựa vào thông tin của văn bản, em hãy chỉ ra những dẫn chứng biểu hiện sự xuống cấp, suy thoái của thiên nhiên? Em có nhận xét gì về những cảnh báo đó?

* B2. Thực hiện nhiệm vụ

HS làm việc cá nhân, toàn lớp, đọc tìm kiếm thông tin ở SGK .

* B3. Báo cáo kết quả:

- GV gọi HS trình bày kết quả phát hiện được. HS khác bổ sung.

* B4. Đánh giá nhận xét, chốt kiến thức.

GV nhận xét, đánh giá, chốt kiến thức, ghi bảng, (chiếu cho HS xem một số hình ảnh minh họa).

- Nhiều loài động vật hoang dã bị thu hẹp do biến đổi khí hậu; loài gấu tuyết Bắc Cực phải vất vả kiếm mồi trên những tảng băng; những con hải mã bị mất môi trường sống do băng tan phải leo lên những vực đá và chen chúc trong khoảng không gian chật hẹp, và chết hàng loạt.

- Những dòng sông nước ngọt dài đến hàng ngàn ki-lô-mét nhu sông Mê Kông,. .. đều bị tàn phá nghiêm trọng khiến nhiều giống loài biến mất hoặc đúng bên bờ tuyệt chủng.

- Hơn 70% diện tích của các rừng mưa nhiệt đới bị tàn phá, khiến nhiều loài động vật hoang dã mất nơi ở, nhiệt độ trên Trái Đất ngày càng nóng dẩn lên; lũ lụt, hạn hán ngày càng gây hậu quả nặng nề; số lượng những loài động vật quý như hổ, sư tử, báo đốm, .. cũng đang giầm nhanh chóng.

- Ở các đại dương, nhiều loái cá cũng đang đứng
trước nguy co tuyệt chủng. Một phần ba lượng cá đã biến mất…

*B1. Chuyển giao nhiệm vụ

- GV yêu cầu HS trao đổi, thảo luận cặp đôi (2 phút):

? Em rút ra được thông điệp sâu sắc nào từ văn bản?

* B2. Thực hiện nhiệm vụ

HS làm việc cặp đôi theo bàn

* B3. Báo cáo kết quả:

- GV gọi đại diện các cặp đôi trình bày kết quả thảo luận. Cặp đôi khác nhận xét, khác bổ sung.

* B4. Đánh giá nhận xét, chốt kiến thức.

- GV nhận xét, chuẩn hóa kiến thức, ghi bảng:

Các thông điệp chính toát ra từ bộ phim, gắn liền với hai từ khoá là choáng ngợp và đau đớn (choáng ngợp trước vẻ đẹp kì vĩ, diễm lệ của đời sống muôn loài và đau đớn trước sự mai một, thậm chí biến mất của vẻ đẹp đó).

Dù Trái Đất đang bị tàn phá nghiêm trọng, nhưng vẫn còn kịp để cứu lấy ngôi nhà duy nhất của chúng ta. Nhiều loài động thực vật lại được hồi sinh nhờ những cam kết bảo vệ nghiêm ngặt trong các khu vực bảo tồn trên thế giới. Một ví dụ điển hình nhất là sự phục hồi của loài cá Voi lưng gù.

(HẾT TIẾT 2)

B1. Chuyển giao nhiệm vụ

? Theo em, những giá trị nổi bật tạo nên thành công của văn bản là gì? Nội dung cơ bản nhất của văn bản là gì? Qua đó thể hiện thái độ, tình cảm gì của tác giả?

* B2. Thực hiện nhiệm vụ

HS làm việc cá nhân, toàn lớp, đọc tìm kiếm thông tin ở SGK .

* B3. Báo cáo kết quả:

- GV gọi HS trình bày kết quả phát hiện được. HS khác bổ sung.

* B4. Đánh giá nhận xét, chốt kiến thức.

Nghệ thuật:

- Sử dụng nhiều biện pháp nghệ thuật liệt kê, so sánh; nhiều từ láy, tính từ miêu tả giàu tính gợi hình

- Số liệu, hình ảnh minh họa chân thực, sinh động giàu thuyết phục

Nội dung:

- Ca ngợi vẻ đẹp kỳ vĩ, sinh động của thiên nhiên

- Cảnh báo sự xuống cấp, suy thoái của môi trường

- Bày tỏ lòng yêu thiên nhiên sâu sắc, tin tưởng và hy vọng vào sự nỗ lực của loài người trong việc cứu lấy ngôi nhà chung…

I. Tìm hiểu chung

1. Tác giả

Lâm Lê: bút danh của của Lê Hồng Lâm, sinh năm 1977, quê ở Quảng Trị, là nhà báo chuyên viết phê bình điện ảnh; tác giả của các cuốn sách: Xem chữ đọc hình (2005), Chơi cùng cấu true (2009), Cánh chim trong gió (2016), 101 bộ phim Việt Nam hay nhất (2018), Người tình không chân dung (2020).

2. Đọc - tóm tắt và giải thích từ khó

3. Phương thức biểu đạt: Thuyết minh

4. Kiểu văn bản: Văn bản thông tin giới thiệu bộ phim.

5. Bố cục: 3 phần:

- Phần 1 (Đoạn 1,2): giới thiệu chung vể “loạt phim”;

- Phần 2 (các đoạn nằm trong để mục Rất nhiều loài đang đứng bên bờ vực tuyệt chủng): nhấn mạnh những nguy cơ đối với môi trường sống mà “loạt phim” muốn thể hiện;

- Phần 3 (gồm các đoạn tiếp nối sau đề mục Nhưng vẫn chưa quá muộn: Những tín hiệu tích cực, khả quan qua 8 tập phim Hành tinh của chúng ta.

II. Khám phá văn bản.

1. Tóm tắt những thông tin cơ bản về loạt phim

+ Bộ phim gồm 8 tập,

quay về 8 môi trường sống khác nhau trên Trái Đất.

+ Tái hiện vẻ đẹp kì diệu, phong phú của thế giới tự nhiên trên Trái Đất (choáng ngợp).

+ Cảnh báo về sự suy thoái của môi trường sống (Đau đớn).

+ Lạc quan vì những tín hiệu tích cực về khả năng phục hồi của môi trường (Hy vọng).

2. Những cảnh báo từ loạt phim

a. Vẻ đẹp kì vĩ, diễm lệ của đời sống muôn loài

Những cánh rừng mưa nhiệt đới, những đại dương sâu thẳm, sông ngòi và những khu rừng rậm, hàng chục ngàn chú chim cánh cụt đi lạch bạch, những con hải mã khổng lồ, mập mạp, đàn cá heo, ca mập, cá ngừ vây xanh… như thể chúng bước ra từ một bộ phim hoạt hình của hãng Pích-xa⁽²⁾ (Pixar)...

* Sử dụng phép liệt kê và so sánh, làm nổi bật vẻ đẹp trù phú, sinh động của thế giới tự nhiên, vẻ đẹp đến ngỡ ngàng, choáng ngợp.

b. Sự suy thoái, mai một của môi trường

- Nhiều loài động vật hoang dã bị thu hẹp do biến đổi khí hậu, nước ngọt và rừng bị tàn phá

- Ở các đại dương, một phần ba lượng cá đã biến mất…

- Lũ lụt, hạn hán ngày càng trầm trọng, nhiệt độ trái đất nóng lên…

* Những số liệu, minh chứng sinh động, cảnh báo sự sa sút, suy thoái của môi trường tự nhiên ở mức trầm trọng, gây cảm giác đau đớn.

3. Thông điệp chính từ loạt phim

- Choáng ngợp trước vẻ đẹp kì vĩ, diễm lệ của đời sống muôn loài.

- Đau đớn trước sự mai một, thậm chí biến mất của vẻ đẹp đó.

- Lạc quan vì vẫn còn kịp để cứu lấy ngôi nhà duy nhất của chúng ta.

III. Tổng kết

1. Nghệ thuật:

- Biện pháp nghệ thuật liệt kê, so sánh; nhiều từ láy, tính từ miêu tả giàu tính gợi hình…

- Số liệu, hình ảnh minh họa chân thực, sinh động …

2. Nội dung:

- Ca ngợi vẻ đẹp kỳ vĩ, sinh động của thiên nhiên

- Cảnh báo sự xuống cấp, suy thoái của môi trường

- Tin tưởng và hy vọng vào sự nỗ lực cứu lấy ngôi nhà chung…

1. Tác giả

Mục tiêu: Giúp học sinh biết được những thông tin cơ bản về Xi-at-tơn

Nội dung:

GV: Sử dụng kĩ thuật đặt câu hỏi và yêu cầu học sinh (HS) thực hiện nhiệm vụ.

HS: Chuẩn bị phiếu học tập số 1 ở nhà và thực hiện nhiệm vụ của giáo viên (GV) giao.

Tổ chức thực hiện

Sản phẩm

Bước 1: Giao nhiệm vụ (GV)

(?) Trình bày những thông tin chính về Xi-at-tơn?

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

GV gợi ý: Quan sát chú thích trong SGK

HS: Đọc thông tin về Xi-át-tơn ở chú thích trong SGK để trả lời câu hỏi

Bước 3: Báo cáo thảo luận

GV: Mời HS trả lời câu hỏi

HS:

- Đại diện trình bày thông tin về Xi-at-tơn –

- Những HS còn lại lắng nghe, theo dõi bạn trình bày, sau đó nhận xét, bổ sung (nếu cần) cho câu trả lời của bạn.

Bước 4: Kết luận, nhận định (GV)

GV:

- Nhận xét phần chuẩn bị của HS, nhận xét sản phẩm trình bày của HS cũng như lời bổ sung của HS khác (nếu có).

- Chốt sản phẩm lên màn hình và chuyển dẫn sang nội dung tiếp theo.

- Xi-at-tơn là một tù trưởng bộ tộc Duwamish sinh sống tại vùng Tây Bắc Hoa Kỳ, khi vùng đất thuộc tiểu bang Washington ngày nay còn là vùng đất của người da đỏ.

Chuyển dẫn: GV tập trung vào phong cách sáng tác để bình, kết nối sang phần 2

2. Tác phẩm

Mục tiêu:

- HS biết cách đọc và tóm tắt văn bản “Diễn từ ứng khẩu của thủ lĩnh da đỏ Xi-át-tơn”

-Trình bày được những thông tin chính:

+ Hoàn cảnh sáng tác

+ Thể loại

+ Bố cục…

Nội dung:

GV: Sử dụng kĩ thuật đặt câu hỏi và yêu cầu học sinh (HS) thực hiện nhiệm vụ.

HS: Chuẩn bị phiếu học tập số 1 ở nhà và thực hiện nhiệm vụ của giáo viên (GV) giao.

Tổ chức thực hiện

Sản phẩm

a. Đọc, tóm tắt và tìm hiểu chú thích

Bước 1: Giao nhiệm vụ (GV)

- Hướng dẫn cách đọc

- Yêu cầu HS tóm tắt ngắn gọn văn bản

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

GV:

- Yêu cầu HS đọc mẫu

- Yêu cầu HS khác nhận xét cách đọc

HS đọc mẫu

Bước 3: Báo cáo, thảo luận

- HS còn lại nghe, nhận xét về cách đọc của bạn

Bước 4: Kết luận, nhận định (GV)

- Nhận xét cách đọc và phần tóm tắt của HS

- Chốt cách đọc, chốt nội dung tóm tắt và chuyển dẫn sang phần b. Tìm hiểu chung về văn bản

b. Tìm hiểu chung về văn bản

Bước 1: Giao nhiệm vụ (GV)

- Yêu cầu HS mở PHT số 1

- Chia nhóm cặp đôi theo bàn

- Nhiệm vụ:

+ Hoán đổi PHT cho nhau

+ 1 phút HĐ cá nhân: xem lại PHT đã chuẩn bị

+ 2 phút tiếp theo: trao đổi, chia sẻ để thống nhất nội dung trong PHT số 1

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

GV gợi ý: Bằng sự chuẩn bị PHT ở nhà, em hãy đọc PHT của bạn xem có nội dung nào cần trao đổi hay không.

HS: Đọc PHT số 2 của bạn và đánh dấu nội dung khác biệt để trao đổi.

Bước 3: Báo cáo thảo luận

GV: Chỉ định một số cặp đôi trình bày sản phẩm (PHT số 2)

HS:

- Đại diện cặp đôi trình bày từng nội dung trong PHT số 2.

- Những cặp đôi còn lại lắng nghe, theo dõi bạn trình bày, sau đó nhận xét, bổ sung (nếu cần) cho sản phẩm cặp đôi của bạn.

Bước 4: Kết luận, nhận định (GV)

GV:

- Nhận xét từng nội dung của bạn, nhận xét sản phẩm trình bày của HS cũng như lời bổ sung của HS khác (nếu có).

- Chốt sản phẩm lên màn hình và chuyển dẫn sang nội dung tiếp theo.

a. Đọc, tóm tắt và tìm hiểu chú thích

- Đọc

- Chú thích (SGK)

+ Diễn từ

+ Ứng khẩu

b. Tìm hiểu chung về vb

Chuyển dẫn: ….

II. TÌM HIỂU CHI TIẾT

Mục tiêu:

- Phân tích được thông tin cơ bản của văn bản “Diễn từ ứng khẩu của thủ lĩnh da đỏ Xi-át-tơn”.

- Phân tích được vai trò của các chi tiết trong việc thể hiện thông tin cơ bản của văn bản “Diễn từ ứng khẩu của thủ lĩnh da đỏ Xi-át-tơn”.

Nội dung:

GV sử dụng kĩ thuật vấn đáp, kĩ thuật khăn phủ bàn để hướng dẫn HS tìm hiểu về thông tin trong văn bản

HS suy nghĩ cá nhân, làm việc nhóm để hoàn thành nhiệm vụ học tập

Tổ chức thực hiện

Sản phẩm

1. Thông tin chính của văn bản

Bước 1: Giao nhiệm vụ (GV)

GV đặt câu hỏi:

(?) Qua lời của Xi – át – tơn, sự khác nhau trong cách nhìn nhận đối xử với thiên nhiên giữa người da trắng và người da đỏ được thể hiện ở những điểm cụ thể nào?

HĐ nhóm

- GV chia nhóm lớp

- Yêu cầu mở PHT và hoàn thành PHT

Các tiêu chí để thấy sự khác biệt trong văn hóa ứng xử với thiên nhiên:

• Với Đất

• Cảnh vật

• Không khí

• Muông thú

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ (HS)

GV hướng dẫn HS đọc từ “Đối với đồng bào tôi, mỗi tấc đất là thiêng liêng” đến “thấm đượm hương thơm của phấn thông” và tìm chi tiết.

HS đọc SGK, tìm chi tiết

Bước 3: Báo cáo, thảo luận

HĐ cá nhân:

GV:

- Gọi HS trả lời câu hỏi

- Gọi HS nhận xét câu trả lời của bạn

HS:

- Đại diện trả lời câu hỏi

- HS còn lại lắng nghe, nhận xét và bổ sung cho câu trả lời của bạn (nếu cần).

HĐ nhóm

GV:

- Yêu cầu đại diện nhóm trình bày sản phẩm

- Yêu cầu các nhóm còn lại nhận xét và bổ sung cho sản phẩm của nhóm bạn (nếu cần).

HS:

- Nhóm đại diện trình bày sản phẩm học tập

- Các nhóm còn lại nhận xét và bổ sung cho sản phẩm của nhóm bạn (nếu cần).

Bước 4: Kết luận, nhận định (GV)

- Nhận xét câu trả lời/sản phẩm học tập và nhận xét của cá nhân/nhóm HS.

- Chốt, bình và chuyển dẫn sang nội dung tiếp theo.

2. Cách triển khai thông tin trong văn bản

Sự khác biệt trong văn hóa ứng xử với thiên nhiên giữa 2 cộng đồng người được trình bày một cách hết sức tường minh và có tính thuyết phục cao.

(?) Thủ lĩnh Xi – át – tơn đã dùng hình thức so sánh nào khi nói về thái độ ứng xử với thiên nhiên của người da đỏ?

(?)Hình thức so sánh được sử dụng ở đây có ý nghĩa như thế nào?

(?)Nguyên nhân chính khiến diễn từ của Xi- át – tơn được đánh gia cao và lan truyền rộng rãi?

(?) Em nhận ra được điều gì về tư thế, tầm vóc văn hóa của cộng đồng người da đỏ được thể hiện qua diễn từ này?

(?)Trong bối cảnh của đời sống hôm nay, diễn từ của thủ lĩnh Xi – át – tơn còn nhắc nhở chúng ta điều gì?

1. Vai trò của phép so sánh đối lập

-Làm rõ được các biểu hiện cụ thể của thái độ ứng xử với thiên nhiên của từng bên.

-Khẳng định được giá trị vững bền của lối sống hòa đồng với thiên nhiên mà người da đỏ đang quyết tâm bảo vệ

- Bi kịch về cuộc “thương lượng” đất đai giữa người da trắng và người da đỏ

-Thái độ tự tôn của người da đỏ.

2. Nguyên nhân khiến diễn từ của thủ lĩnh Xi – át – tơn được đánh giá cao và lan truyền rộng rãi

- Thời điểm lịch sử

- Kết tinh được giá trị cao quý của nền văn hóa lâu đời

- Chứa đựng thông điệp -> thức tỉnh nhân loại

- Được những người da trắng văn minh đón nhận và cho phổ biến rộng rãi trên các phương tiện truyền thông.

3. Thông điệp

- Lắng nghe thiên nhiên

-Tôn trọng sự đa dạng văn hóa

- Thái độ ứng xử với thiên nhiên -> thước đo của VĂN MINH

GV bình giảng:

HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

NV1:

Bước 1: chuyển giao nhiệm vụ

- GV yêu cầu HS đọc thông tin mục “Nhận biết câu phủ định và câu khẳng định”

- Nêu dấu hiệu nhận biết các kiểu câu phủ định.

- Nêu dấu hiệu nhận biết câu khẳng định.

- HS thực hiện nhiệm vụ

Bước 2: HS trao đổi thảo luận, thực hiện nhiệm vụ

- HS thực hiện nhiệm vụ

- Dự kiến sản phẩm:

- Câu phủ định là câu có những từ ngữ phủ dịnh như: Không, chảng, chả, chưa, không phải (là), chẳng phải (là), đâu có pahir (là), đâu (có)…Câu phủ định dùng để

a. Thông báo, xác nhận không có sự vật, sự việc, tính chất quan hệ nào đó (phủ định miêu tả)

b. Phản bác một ý kiến, một nhận định (Phủ định bác bỏ)

- Câu khẳng định là câu không có phương tiện thể hiện sự phủ định vốn thường được dùng để đánh dấu câu phủ định. Câu khẳng định xác nhận có sự tồn tại của một đối tượng hay của một diễn biến nào đó.

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- HS trình bày sản phẩm thảo luận;

- GV gọi HS nhận xét, bổ sung câu trả lời của bạn.

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

- GV nhận xét, bổ sung, chốt lại kiến thức Ghi lên bảng

I. Nhận biết câu phủ định và câu khẳng định.

- Câu phủ định là câu có những từ ngữ phủ dịnh như: Không, chảng, chả, chưa, không phải (là), chẳng phải (là), đâu có phải (là), đâu (có)…Câu phủ định dùng để

a. Thông báo, xác nhận không có sự vật, sự việc, tính chất quan hệ nào đó (phủ định miêu tả)

b. Phản bác một ý kiến, một nhận định (Phủ định bác bỏ)

- Câu khẳng định là câu không có phương tiện thể hiện sự phủ định vốn thường được dùng để đánh dấu câu phủ định. Câu khẳng định xác nhận có sự tồn tại của một đối tượng hay của một diễn biến nào đó.

HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

NV1: Bài tập 1

Bước 1: chuyển giao nhiệm vụ

- GV yêu cầu HS đọc bài tập 1 và làm vào vở

- HS tiếp nhận nhiệm vụ.

Bước 2: HS trao đổi thảo luận, thực hiện nhiệm vụ

+ HS thảo luận và trả lời từng câu hỏi

Dự kiến sản phẩm:

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

+ HS trình bày sản phẩm thảo luận

+ GV gọi hs nhận xét, bổ sung câu trả lời của bạn.

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

+ GV nhận xét, bổ sung, chốt lại kiến thức  Ghi lên bảng

- GV củng cố lại kiến thức về từ loại cho HS.

NV2:

Bước 1: chuyển giao nhiệm vụ

- GV yêu cầu HS thảo luận theo cặp bài tâp 2

- HS tiếp nhận nhiệm vụ.

Bước 2: HS trao đổi thảo luận, thực hiện nhiệm vụ

- HS thảo luận và trả lời từng câu hỏi;

- Dự kiến sản phẩm: Phiếu học tập

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- HS trình bày sản phẩm thảo luận;

- GV gọi HS nhận xét, bổ sung câu trả lời của bạn.

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

- GV nhận xét, bổ sung, chốt lại kiến thức  Ghi lên bảng

Bài tập 1 SGK trang 101

a. Câu khẳng định

-> Xác nhận sự thật về lợi ích của hiện tượng ngập lụt ở Đồng bằng sông Cửu Long. Trong câu không có từ ngữ đặc trưng mang ý nghĩa phủ định.

b. Câu phủ định – phủ định bác bỏ

-> Câu này thể hiện ý phản bác một nhận thức cho rằng “Cách sống với mùa nước nổi hàng năm” mới hình thành trong thời gian gần đây. Trong câu có từ phủ định “không” (ở cụm từ “điều này không mới”)

c. Câu phủ định – phủ định miêu tả

-> Xác định không có tình trạng người nói quên đi mảnh đất tươi dẹp của mình. Trong câu có sự xuất hiện của cụm từ mang ý nghĩa phủ định là “chẳng thể”.

Bài tập 2 SGK trang 101

a. Không phải câu phủ định mặc dù xuất hiện từ “không” (không hiểu). Trọng tâm thông báo là “tôi” (thủ lĩnh Xi – át - tơn) biết hay không biết về vấn đề chứ không phải là người da trắng hiểu hay không hiểu về cách sống của người da đỏ. Nên khi câu xác định sự “biết” của “tôi” thì câu đó là câu khẳng định.

b. Câu phủ định bác bỏ. Vì câu có từ “chẳng” (xuất hiện 02 lần) và nội dung của nó ngầm bác bỏ nhận thức rằng cuộc sống của người da trắng vẫn bình thường trong khi, theo cách nhìn của người da đỏ, đó là cuộc sống không bình thường (mọi âm thanh đáng yêu của sự sống đều được cảm nhận là “ tiếng ồn ào lăng mạ”).

c. Câu phủ định miêu tả. Vì câu có từ “không” và xác nhận rằng người dân ở vùng châu thổ sông Cửu Long không có sự lo ngại về lũ lụt.

HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

- Gv chuyển giao nhiệm vụ: trò chơi “Nhìn hình đoán hiện tượng”. GV cho một số hình ảnh, video về hiện tượng tự nhiên: nhật thực, nguyệt thực, thủy triều, núi lửa, động đất, băng tan ở các địa cực, …

- HS tiếp nhận nhiệm vụ.

Bước 2: HS trao đổi thảo luận, thực hiện nhiệm vụ

+ HS nhìn hình ảnh và trả lời

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

+ HS trình bày sản phẩm thuật lại ngắn gọn

+ GV gọi hs nhận xét, bổ sung câu trả lời của bạn. Trình bày thêm những kiến thức em biết về hiện tượng.

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

- GV nhận xét, đánh giá

GV dẫn dắt vài bài.

Học sinh tham gia trò chơi

HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

NV: Gv hướng dẫn học sinh tìm hiểu yêu cầu đối vói bài văn thuyết minh giải thích một hiện tượng tự nhiên.

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

- Gv chuyển giao nhiệm vụ

+ Bài văn thuyết minh giải thích một hiện tượng tự nhiên cần có những yêu cầu nào?

Bước 2: HS trao đổi thảo luận, thực hiện nhiệm vụ

- Hs nhìn SGK trình bày.

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- HS trình bày;

- GV gọi HS nhận xét, bổ sung câu trả lời của bạn.

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

- GV nhận xét, bổ sung, chốt lại kiến thức

I. Yêu cầu đối với bài văn thuyết minh giải thích một hiện tượng tự nhiên.

- Nêu được hiện tượng tự nhiên cần giải thích.

- Nêu được các biểu hiện cơ bản của hiện tượng tự nhiên cần giải thích.

- Trình bày được căn cứ xác đáng để giải thích hiện tượng tự nhiên đã chọn.

- Nói rõ ảnh hưởng, tác động của hiện tượng tự nhiên đó đối với cuộc sống con người.

HOẠT ĐỘNG CỦA GV – HS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

NV: Hướng dẫn học sinh phân tích mẫu

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

- GV giới thiệu: Bài viết tham khảo giới thiệu về ghềnh Đá Đĩa – một hiện tượng cảnh quan thiên nhiên thành thắng cảnh.

Cho HS xem video giới thiệu về ghềnh Đá Đĩa để HS dễ hình dung khi đọc bài tham khảo.

- GV yêu cầu HS thảo luận theo những câu hỏi sau:

+ Người viết giới thiệu hiện tượng tự nhiên ở đoạn nào? Giới thiệu những gì?

+ Ghềnh Đá Đĩa được miêu tả như thế nào? Khoa học đã giải thích hiện tượng đó ra sao?

+ Người viết nêu thái độ, hành động gì của con người trước hiện tượng tự nhiên đó?

- HS lập dàn ý cho bài viết theo gợi ý.

- HS tiếp nhận nhiệm vụ.

Bước 2: HS trao đổi thảo luận, thực hiện nhiệm vụ

- HS thảo luận và trả lời từng câu hỏi

- Gv quan sát, hỗ trợ

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- HS trình bày sản phẩm thảo luận

- GV gọi hs nhận xét, bổ sung câu trả lời của bạn.

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

- GV nhận xét, bổ sung, chốt lại kiến thức

II. Phân tích bài viết tham khảo

- Giới thiệu hiện tượng: địa điểm, không gian tọa độ.

- Biểu hiện nổi bật của hiện tượng: rộng hơn 50m, dài khoảng 200m; hàng chục nghìn cột đá lục giác, vuông, tròn xếp nối từng lớp; lớp nọ lớp kia tiếp nối vươn mình ra biển.

- Giải thích hiện tượng: đá ở đây là loại đá badan hình thành trong quá trình hoạt động của núi lửa ở vùng cao nguyên Vân Hòa cách đây gần 200 triệu năm và cahs vị trí ghềnh đá 30km – nêu bằng chứng các ghềnh đá khác ở một số nước.

- Thái độ, hành động: khai thác du lịch.

HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

NV: Hướng dẫn học sinh Thực hành viết theo các bước

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

- Gv chuyển giao nhiệm vụ

+ GV yêu cầu HS xác định mục đích viết bài, người đọc.

+ Hướng dẫn HS lựa chọn đề tài.

+ GV yêu cầu HS làm việc theo nhóm, tìm ý cho bài viết theo Phiếu học tập sau:

Nhiệm vụ: Tìm ý cho bài văn thuyết minh giải thích một hiện tượng.

Gợi ý: Để nhớ lại các chi tiết, hãy viết tự do theo trí nhớ của em

PHIẾU TÌM Ý

- HS tiếp nhận nhiệm vụ.

Bước 2: HS trao đổi thảo luận, thực hiện nhiệm vụ

- HS thảo luận và trả lời từng câu hỏi

- Gv quan sát, hỗ trợ

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- HS trình bày sản phẩm thảo luận

- GV gọi hs nhận xét, bổ sung câu trả lời của bạn.

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

- GV nhận xét, bổ sung, chốt lại kiến thức

NV2: Hướng dẫn học sinh viết bài, sửa bài

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

- GV chuyển giao nhiệm vụ

+ Yêu cầu học sinh viết thành một bài văn hoàn chỉnh (ở nhà hoặc trên lớp)

+ Hướng dẫn dùng bảng kiểm để tự kiểm tra, điều chỉnh bài viết; sau đó dùng bảng kiểm để nhận xét bài của bạn

- HS tiếp nhận nhiệm vụ.

Bước 2: HS trao đổi thảo luận, thực hiện nhiệm vụ

- HS thảo luận và trả lời từng câu hỏi

- Gv quan sát, hỗ trợ

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- HS trình bày sản phẩm thảo luận

- GV gọi hs nhận xét, bổ sung câu trả lời của bạn.

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

- GV nhận xét, bổ sung, chốt lại kiến thức

III. Thực hành viết theo các bước

1. Trước khi viết

- Lựa chọn đề tài

- Tìm ý

- Lập dàn ý

2. Viết bài, chỉnh sửa bài viết

- Dựa bào dàn ý viết thành một bài văn hoàn chỉnh

- Cần đảm bảo đặc điểm của kiểu bài thuyết minh giải thích một hiện tượng tự nhiên.

Yêu cầu

Gợi ý chỉnh sửa

Giới thiệu được hiện tượng tự nhiên.

Nếu bài viết chưa giới thiệu được đó là hiện tượng gì thì cần bổ sung.

Miêu tả hay thuật lại các biểu hiện điển hình của hiện tượng tự nhiên.

Bổ sung thông tin các biểu hiện của hiện tượng hoặc miêu tả cụ thể, rõ ràng về hiện tượng.

Nguyên nhân dẫn đến hiện tượng kết hợp trích dẫn ý kiến chuyên gia và cơ sở ở các tài liệu tin cậy.

Nếu chưa nêu được nguyên nhân của hiện tượng hoặc chưa thể hiện ý kiến chuyên gia cần tìm hiểu từ các tài liệu, phim ảnh, mạng xã hội để có những thông tin xác đáng.

Diễn đạt trình bày hình thức văn bản.

Rà soát lỗi chính tả, dùng từ, đặt câu,... trong bài viết và chỉnh sửa.

Ngày soạn:

BÀI 9: HÔM NAY VÀ NGÀY MAI

VIẾT

VIẾT VĂN BẢN KIẾN NGHỊ VỀ MỘT VẤN ĐỀ CỦA ĐỜI SỐNG

Ngày dạy: