Giáo Án Phụ Đạo Môn Ngữ Văn 8 Học Kỳ 2

Hoạt đọng GV-HS

NỘI DUNG

* HĐ 1: HS nhắc lại nd kiến thức.

Bài thơ được sáng tác theo thể thơ nào?

=> Thơ 8 chữ(thơ mới)

HS nhắc lại vài nét cơ bản về tg, tp.

HS nhắc lại nd. GV chốt, tg không những là người cắm ngọn cờ chiến thắng cho phong trào thơ mới mà còn là nhà thơ tiêu biểu nhất cho phong trào thơ mới cho chặng đường đầu.

Khái quát về nội dung và nghệ thuật của bài thơ?

=> ND: mượn lời con hổ bị nhốt ở vườn bách thú, diễn ytả sâu sắc nổi chán ghét cảnh sống tù túng và niềm khát khao mãnh liệt… bài thơ đã khơi gợi lòng yêu nước thầm kín của người dân.

NT: Tràn đầy cảm xúc lãng mạn, mạch cảm xúc sôi nỗi, biểu tượng thích hợp, hình ảnh thơ giàu chất tạo hình, ngôn ngữ, nhạc điệu phong phú.

* HĐ 2: HD HS luyện tập.

BT 1. Một bạn hs đã chép lại 2 câu đầu của bài thơ Nhớ rừng như sau:

“Ngậm một khối căn hờn trong cũi sắt

Ta nằm dài trông ngày tháng dần qua”

- Chép như vậy sai ở chổ nào? Em hãy chép lại cho đúng nguyên bản.

- So sánh các từ chép sai với từ đúng nguyên bản và phân tích để thấy rõ cái hay trong việc dùng từ của Thế Lữ.

- Có ý kiến cho rằng 2 câu thơ đã thể hiện sự đối lập giữa vẻ bên ngoài với nội tâm con hổ. Theo em, nhận xét đó đúng không? Vì sao?

BT 2. Chép thuộc lòng một đoạn thơ mà em yêu thích trong bài thơ và phân tích nội dung.

Gậm một khối căm hờn trong cũi sắt,

……………………………………..
Chịu ngang bầy cùng bọn gấu dở hơi,
Với cặp báo chuồng bên vô tư lự.

HS thực hiện yêu cầu bt.

Gv gọi hs đứng lên đọc bài tập.

HS cả lớp nhận xét.

GV sửa chữa, bổ sung.

BT 3. Nhà phê bình văn học Hoài Thanh có nhận xét về thơ Thế Lữ: “ Đọc đôi bài, nhất là bài Nhớ rừng, ta tưởng chừng thấy những chữ bị xô đẩy, bị dằn vặt bởi 1 sức mạnh phi thường. Thế Lữ như 1 viên tướng điều khiển đội quân Việt ngữ bằng những mệnh lệnh k thể cưỡng được”

? Em hiểu ntn về ý kiến đó? Qua bài thơ Nhớ rừng hãy chứng minh.

BT 4. SGK có nhận xét: Bài Nhớ rừng tràn đầy cả m xúc lãng mạn.

Em hiểu thế nào là lãng mạn? cảm xúc lãng mạn đc thể hiện ntn trong bài thơ?

=> Lãng mạn là trạng thái tâm hồn con người.

Đặc điểm nổi bật của tâm hồn lãng mạn là giàu mộng tưởng, khát vọng và giàu cảm xúc.

HS thực hiện yêu cầu bt.

Gv gọi hs lên bảng làm bài tập.

HS cả lớp nhận xét.

GV sửa chữa, bổ sung.

BT5: Đoạn thơ naò được coi là bức tranh tứ bình trong bài thơ? Vì sao?

? Đoạn thơ có mấy cảnh? Đó là những cảnh nào?

Bốn cảnh: những đêm vàng, những ngày mưa, những bình minh, những chiều lênh láng máu sau rừng, cảnh nào cũng tráng lệ, lần lượt hiện lên trong nỗi nhớ tiếc khôn nguôi của con hổ sa cơ.

- GV cho hs thảo luận theo nhóm, trình bày.

=> GV chốt, bình.

I. Kiến thức cơ bản.

1.Tác giả

- Thế Lữ (1907-1989).

- Là người sáng lập phong trào thơ Mới và là nhà hoạt động sân khấu nổi tiếng.

2.Tác phẩm

Nhớ rừng viết năm 1934

Thể loại

- Thể thơ 8 chữ hiện đại, một thể thơ tự do.

3. Nội dung, nghệ thuật.

ND: mượn lời con hổ bị nhốt ở vườn bách thú, diễn tả sâu sắc nổi chán ghét cảnh sống tù túng và niềm khát khao mãnh liệt… bài thơ đã khơi gợi lòng yêu nước thầm kín của người dân.

NT: Tràn đầy cảm xúc lãng mạn, mạch cảm xúc sôi nỗi, biểu tượng thích hợp, hình ảnh thơ giàu chất tạo hình, ngôn ngữ, nhạc điệu phong phú.

II. LUYỆN TẬP

BT 1.

1. Từ ngậm = gậm.

2. Nghĩa của từ ngậm và gậm không giống nhau. Vì vậy, chép sai từ ý nghĩa của câu sẽ thay đổi. Con hổ trong bài thơ không chấp nhận, không an phân ngậm mà nó “ gậm khối căm hờn” - suy ngẫm, tích tụ nỗi uất hận trong lòng, Nghĩa của nỗi và khối cũng khác nhau: nỗi căm hờn thì trừu tượng hơn, còn khối căm hờn thì cụ thể hơn, tưởng như căm hờn đã tích tụ thành hình thành khối, mà thành vật cụ thể thì mới có thể gậm được.

 BT 2.

Đoạn thơ thể hiện nỗi khổ tâm ghê gớm của chúa sơn lâm bị giam cầm lâu ngày trong một không gian bé nhỏ, ngột ngạt.

 Ở câu thơ đầu, nhịp thơ chậm, ngắt quãng gợi ta liên tưởng đến một mối hờn căm kết tụ thành khối đè nặng trong lòng. Con hổ muốn hất tung tảng đá vô hình ấy nhưng bất lực, đành nằm dài trông ngày tháng dần qua. ở câu hai phản ánh tình cảnh bó buộc và tâm trạng chán ngán tột cùng của chúa sơn lâm.

 Từ chỗ là chúa tể của muôn loài được tôn thờ, sùng bái, tha hồ tung hoành chốn núi non hùng vĩ, nay sa cơ, thất thế, bị nhốt chặt trong cũi sắt, hổ cảm thấy nhục nhằn tù hãm. Chúa sơn lâm bất bình khi bị biến thành trò lạ mắt, thứ đồ chơi của lũ người nhỏ bé mà ngạo mạn, bị hạ xuống ngang bầy cùng bọn gấu dở hơi, với cặp báo chuồng bên vô tư lự… Vùng vẫy cách nào cũng không thoát, hổ đành nằm dài với tâm trạng bất lực, buông xuôi.

Thực tại đáng buồn khiến cho hổ càng da diết nhớ thuở còn tự do vùng vẫy giữa núi cao, rừng thẳm:

BT 3. Ý kiến Nhà phê bình văn học Hoài Thanh.

• Giải thích ý kiến:

Đề cập đến nội dung cảm xúc mãnh liệt tương ứng hình thức thể hiện.

Ông đánh giá tài nghệ của tác giả “ Điều khiển… ngữ”

• Chứng minh ý kiến:

Cảm xúc phong phú, mãnh liệt.

Sự mãnh liệt của cuộc sống được thể hiện qua: giọng thơ, mạch thơ, hình ảnh, từ ngữ.

BT4. Cảm xúc lãng mạn trong bài thơ Nhớ rừng thể hiện ở khía cạnh:

- Hướng về thế giới mộng tưởng lớn lao, phi thường, bằng cảm xúc sôi trào mãnh liệt, thế giới đối lập với thực tại tầm thường, giả dối…

- Diễn tả thấm thía nổi đau trong ti9nh thần bi tráng, tức là nổi uất ức, xót xa của hùm thiêng khi bị sa cơ lỡ vận.

BT5:

Đoạn ba của bài thơ giống như một bộ tranh tứ bình lộng lẫy miêu tả phong cảnh thiên nhiên trong những thời điểm khác nhau:

Nào đâu những đêm vàng bên bờ suối
Ta say mồi đứng uống ánh trăng tan ?
…………………………………….
Than ôi! Thời oanh liệt nay còn đâu?

 => Bốn cảnh: những đêm vàng, những ngày mưa, những bình minh, những chiều lênh láng máu sau rừng, cảnh nào cũng tráng lệ, lần lượt hiện lên trong nỗi nhớ tiếc khôn nguôi của con hổ sa cơ.

 Đó là cảnh huyền ảo, thơ mộng của chúa sơn lâm. Vị chúa tể đại ngàn đang ung dung đợi chết mảnh mặt trời gay gắt, để chiếm lấy riêng ta phần bí mật trong vũ trụ bao la những câu thơ, thể hiện khẩu khí đẩy tự tôn, tự hào của vị chúa tể muôn loài.

Nhưng dẫu huy hoàng đến đâu chăng nữa thì cũng chỉ là hào quang của dĩ vãng hiện ra trong hoài niệm. Những điệp ngữ: nào đâu, đâu những… lặp đi lặp lại nhấn mạnh sự tiếc nuối của con hổ đối với quá khứ vinh quang. Chúa sơn lâm dường như ngơ ngác, chới với trước thực tế phũ phàng mà mình đang phải chịu đựng. Giấc mơ đẹp đẽ đã khép lại trong tiếng thở dài u uất:

Hoaït ñoäng cuûa thaày vaø troø

Noäi dung

* HĐ 1: HS nhắc lại nd kiến thức.

HS nhắc lại vài nét cơ bản về tg, tp.

HS nhắc lại nd. GV chốt.

Tác giả có mặt trong phong trào thơ mới và tiếp tục sáng tác dồi dào, bền bỉ sau CM, Quê hương là nguồn cảm hứng lớn trong suốt cuộc đới của Tế Hanh.

Bài thơ được sáng tác theo thể thơ nào?

=> Thơ 8 chữ(thơ mới)

Khái quát về nội dung và nghệ thuật của bài thơ?

=> ND: Bài thơ đã vẽ ra bức tranh thiên nhiên, cuộc sống tươi sáng, sinh động về một làng quê miền biển và tình cảm tha thiết chân thành của tác giả.

NT: sự sáng tạo hình ảnh thơ:

Miêu tả chân xác, không tô vẽ.

Hình ảnh bay bổng, lãng mạn.

Cảnh quê hương của tg là cảnh mang đặc điểm gì?

=> Thiên nhiên lao động, sinh hoạt.

* HĐ 2: HD HS luyện tập.

BT 1. Bài thơ được viết theo phương thức miêu tả hay biểu cảm, tự sự hay rtữ tình?

=> Bài thơ có miêu tả cảnh thiên nhiên, sinh hoạt nhưng vẫn là bài thơ trữ tình, biểu cảm, cảm xúc, nỗi nhớ làng quê miền biển vẫn tràn ngập trong tâm hồn của tg.

BT 2. Viết đoạn văn ngắn nói về tình cảm của em đối với làng quê, nơi em sing ra và lớn lên.

HS thực hiện yêu cầu bt.

Gv gọi hs lên bảng làm bài tập.

HS cả lớp nhận xét.

GV sửa chữa, bổ sung.

BT3: Chép thuộc lòng 8 câu thơ đầu trong bài thơ và nêu nôị dung.

Làng tôi ở vốn làm nghề chài lưới

……………………………………

Rướn thân trắng bao la thâu góp gió.

BT 4. Hai câu dưới dây, tác giả dùng biện pháp so sánh:

Chiếc thuyền nhẹ hăng như con tuấn mã.

Cánh buồm giương to như mãnh hồn làng.

Em thấy 2 cách so sánh trên có gì khác nhau? Mỗi cách có hiệu quả nghệ thuật riêng ntn?

HS thực hiện yêu cầu bt.

hs làm bài tập.

GV sửa chữa, bổ sung.

BT 5: Sưu tầm một số câu thơ về quê hương?

Hai câu dưới dây, tác giả dùng biện pháp so sánh:

Chiếc thuyền nhẹ hăng như con tuấn mã.

Cánh buồm giương to như mãnh hồn làng.

Em thấy 2 cách so sánh trên có gì khác nhau? Mỗi cách có hiệu quả nghệ thuật riêng ntn?

BT 5. Dưới đây là hai câu thơ miêu tả người dân chài:

Dân chài lưới làn da ngăm rám nắng,

Cả thân hình nồng thở vị xa xăm.

Theo em cách miêu tả ở 2 câu đó có gì khác nhau? Cách miêu tả ở câu dưới có hiệu quả nghệ thuật đặc biệt gì?

Ở câu trên tg mt một đặc điểm có thật và nổi bật ở người dân chài lưới, đây la 2câu thơ tả thực, làm nổi bật nét ngoại hình tiêu biểu về người dân chài.

Câu thứ 2 là một sdáng tạo độc đáo của tg, tg đã phát hiện cái mơ hồ, vô hình trong cái cụ thể, hữu hình, câu thơ thể hiện qua tâm ,,hồn của nhà thơ.

HS thực hiện yêu cầu bt.

Gv gọi hs lên bảng làm bài tập.

HS cả lớp nhận xét.

GV sửa chữa, bổ sung.

I. Kiến thức cơ bản.

1.Tác giả

- Tế Hanh (1921- 2009) tại một làng chài ven biển tỉnh Quảng Ngãi.

2.Tác phẩm:

- ''Quê hương'' viết năm 1939

3.Thể loại: Thể thơ 8 chữ

4. Nội dung, nghệ thuật.

ND: Bài thơ đã vẽ ra bức tranh thiên nhiên, cuộc sống tươi sáng, sinh động về một làng quê miền biển và tình cảm tha thiết chân thành của tác giả.

NT: sự sáng tạo hình ảnh thơ:

Miêu tả chân thực, không tô vẽ.

Hình ảnh bay bổng, lãng mạn.

II. LUYỆN TẬP..

BT 1. Quê hương là bài thơ trữ tình, nhưng phần lớn số câu lại là miêu tả.

=> Bài thơ có miêu tả cảnh thiên nhiên, sinh hoạt nhưng vẫn là bài thơ trữ tình, biểu cảm, cảm xúc, nỗi nhớ làng quê miền biển vẫn tràn ngập trong tâm hồn của tg.

BT 2. Đoạn văn.

Tình yêu quê hương đất nước bao giờ cũng là tính cảm thiêng liêng cao quý, ai chẳng có một miền quê yêu dấu để nhớ, từ thời bé thơ cho đến trưởng thành, niềm yêu quê hương da diết, quê hương như có có ma lực, có sức gợi cảm, sức hút diệu kì dù thời gian, không gian…

BT3: Nôị dung

- 2 câu đầu giới thiệu chung về ''làng tôi''

- 6 câu tiếp: miêu tả cảnh thuyền chài ra khơi đánh cá.

BT 4. Hai câu thơ dùng biện pháp so sánh, tuy nhiên mỗi câu có hiệu quả nghệ thuật riêng:

So sánh con thuyền ra khơi hăng như con tuấn mã, tức là con thuyền chạy nhanh như con ngựa đẹp và khỏe đang phi. Ở đây tg so sánh cái cụ thể hữu hình này với cái cụ thể hữu hình khác. Sự so sánh này làm nổi bật vẻ đẹp, sự mạnh mẽ của con thuyền ra khơi.

So sánh cánh buồm với mãnh hồn làng tức là so sánh một vật cụ thể hữu hình quen thuộc với một cái trừu tượng vô hình có ý nghĩa thiêng liêng. Cách so sánh này chẳng những làm cho cánh buồm trở nên sống động mà còn có vẻ đẹp và trở nên trang trọng, lớn lao, bất ngờ. cách buồm no gió ra khơi trở thành biểu tương rất phù hợp và đầy ý nghĩa của làng chài.

BT 5:

Lòng quê dợn dợn vời con nước

Không khói hoàng hôn cũng nhớ nhà

(Tràng giang - Huy Cận)

- Thuở còn thơ ngày hai buổi đến trường

Yêu quê hương qua từng trang sách nhỏ

(Quê hương - Giang Nam)

Quê hương mỗi người chỉ một

Như là chỉ một mẹ thôi

(Quê hương - Đỗ Trung Quân)

BT 5. Hai câu thơ dùng biện pháp so sánh, tuy nhiên mỗi câu có hiệu quả nghệ thuật riêng:

So sánh con thuyền ra khơi hăng như con tuấn mã, tức là con thuyền chạy nhanh như con ngựa đẹp và khỏe đang phi. Ở đây tg so sánh cái cụ thể hữu hình này với cái cụ thể hữu hình khác. Sự so sánh này làm nổi bật vẻ đẹp, sự mạnh mẽ của con thuyền ra khơi.

So sánh cánh buồm với mãnh hồn làng tức là so sánh một vật cụ thể hữu hình quen thuộc với một cái trừu tượng vô hình có ý nghĩa thiêng liêng. Cách so sánh này chẳng những làm cho cánh buồm trở nên sống động mà còn có vẻ đẹp và trở nên trang trọng, lớn lao, bất ngờ. cách buồm no gió ra khơi trở thành biểu tương rất phù hợp và đầy ý nghĩa của làng chài.

BT 6.

- Ở câu trên tg mt một đặc điểm có thật và nổi bật ở người dân chài lưới, đây la 2câu thơ tả thực, làm nổi bật nét ngoại hình tiêu biểu về người dân chài.

- Câu thứ 2 là một sdáng tạo độc đáo của tg, tg đã phát hiện cái mơ hồ, vô hình trong cái cụ thể, hữu hình, câu thơ thể hiện qua tâm ,,hồn của nhà thơ.

Hoaït ñoäng cuûa thaày vaø troø

Noäi dung

* HĐ 1: Nhắc lại nd kiến thức.

Khi làm bài văn TM cần xác định được điều gì?

=> Các ý lớn trong bài văn.

Mỗi ý cần diễn đạt ra sao?

=> Mỗi ý viết thành 1 đoạn văn.

Khi viết đoạn văn cần trình bày ntn?

=> Nêu rõ ý chủ đề của đoạn văn( ý chủ đề thể hiện ở đầu hoặc cuối đoạn văn).

Các ý trong đoạn văn được sắp xếp theo thứ tự ntn?

=> thứ tự: cấu tạo của sv, thứ tự nhận thức…

* HĐ 2: HD HS luyện tập.

BT 1. Cho chủ đề: “ Hồ Chí Minh, lãnh tụ vĩ đại của nhân dân Việt Nam”

Gv gợi ý hs làm bài tập.

Có thể cụ thể hóa thành 1 vài ý nhỏ sau:

- Năm sinh – mất, quê quán và gia đình.

- Đôi nét về quá trình hoạt động sự nghiệp.

- Vai trò và cống hiến to lớn của Người đối với dân tộc và thời đại.

GV gọi HS đứng lên đọc bt.

HS cả lớp nhận xét, bổ sung.

GV sửa chữa, chốt nd.

Có thể mở rộng thêm về sự nghiệp của Người (Người đã suốt đời nêu cao ngọn cờ độc lập và tự do cho dân tộc)

BT 2: Viết đoạn văn MB- KB "Giới thiệu trường em",

BT 3. Viết một đoạn văn giới thiệu về bố cục sách Ngữ văn 8 (T1).

Gv gợi dẫn hs trả lời các câu hỏi sau:

? Sách có tổng số bao nhiêu bài?

Mỗi bài có mấy phần?

? Mỗi phần có những nội dung gì?

Riêng phần Tập làm văn trước khi rút ra ghi nhớcủng cố nội dung các bài tập, sau cùng là phần luyện tập.

GV gọi HS lên bảng làm bt.

HS cả lớp nhận xét, bổ sung.

GV sửa chữa, chốt nd.

BT4:Thuyết minh về một món ăn.

BT5:Thuyết minh về một loài cây của quê hương em.

BT6: Thuyết minh về một loài hoa: sen, hướng dương

I. Kiến thức cơ bản.

- Đoạn văn trong văn bản thuyết minh.

+ Khi viết đoạn văn cần trình bày rõ ý chủ đề của đoạn tránh lẫn ý của đoạn văn khác.

II. Luyeän taäp.

BT 1. Chủ đề: “ Hồ Chí Minh, lãnh tụ vĩ đại của nhân dân Việt Nam”

Hồ Chí Minh, lãnh tụ vĩ đại của nhân dân Việt Nam, vốn mang trong mình nổi đau mất nước, ng thanh niên Ng Tất Thành đã quyết tâm ra đi tìm đường cứu nước, giải phóng dân tộc. Sau khi trở về nước, Bác đã dành toàn bộ cuộc đời mình cống hiến cho sự nghiệp CM của nước nhà. Chúng ta hôm nay sống trong không khí hạnh phúc, hòa bình… một phần lớn phải kể đến công lao và sự lãnh đạo tài tình, sáng suốt của Người…

BT2:

Mở bài: Mời các bạn đến thăm trường chúng tôi – một ngôi trường nhỏ bé, nằm giữa cánh đồng xanh là một ngôi trường thân yêu của chúng tôi.

Kết bài:  Trường tôi như thế đó giản dị, khiêm nhường mà xiết bao gắn bó, chúnh tôi yêu qúy nó vô cùng những kỉ niệm về mái trường này sẽ theo chúng tôi đến suốt cuộc đời.

BT 3. Giới thiệu về bố cục sách Ngữ văn 8 (T1).

Sách Ngữ văn 8 (T1), có 17 bài, trong đó mỗi bài chủ yếu có 3 phần: phần văn, phần TV, TLV. Phần văn bao gồm: văn bản, đọc hiểu văn bản, để chốt lại nội dung một số ý ghi nhớ và phần luyện tập(có thể không có nội dung này), phần TV có bài tập thực hành được chia thành các mục để rút ra ghi nhớ về lý thuyết và luyện tập để củng cố nội dung đã học, phần TLV…..

Hoaït ñoäng cuûa thaày vaø troø

Noäi dung

* HĐ 1: HS nhắc lại nd kiến thức.

HS nhắc lại vài nét cơ bản về tg, tp.

HS nhắc lại nd. GV chốt.

Tập thơ Nhật kí trong tù được dịch ra thành tiếng Việt 1960, được phổ biết rộng rãi, in lại nhiều lần và đã trở thành một sự kiện văn học lớn.

Bài thơ được sáng tác theo thể thơ nào?

=> Thơ thất ngôn tứ tuyệt.

Khái quát về nội dung và nghệ thuật của bài thơ?

=> ND: Bài thơ cho ta thấy Bác không bận tâm về những gian khổ, thiếu thốn vật chất trong tù mà để tâm hồn bay bổng tìm đến thiên nhiên, cùng vầng trăng tri kỉ.

NT: Nét đặc sắc trong phong cách thơ trữ tình của Bác: vừa có màu sắc cổ điển, vừa mang tinh thần hiện đại, vừa giản dị,...

* HĐ 2: HD HS luyện tập.

BT1 . Có người nhận xét bài Ngắm trăng là một cuộc vượt ngục về tinh thần của người tù cách mạng HCM, em hiểu điều đó ntn? Hãy giải thích và chứng minh?

Bài thơ được viết trong tù, không có rượu cũng không có hoa mà còn không có tự do…

HS thực hiện yêu cầu bt.

Gv gọi hs lên bảng làm bài tập.

HS cả lớp nhận xét.

GV sửa chữa, bổ sung

Sự tự ý thức về cảnh ngộ đã tạo cho tư thế ngắm trăng của người tù một ý nghia sâu sắc hơn các cuộc ngắm trăng, thưởng trăng thường tình. Qua song sắt nhà tù, Bác ngắm vầng trăng đẹp. Người tù ngắm trăng với tất cả tình yêu trăng, với một tâm thế “vượt ngục” đích thực? Song sắt nhà tù không thể nào giam hãm được tinh thần người tù có bản lĩnh phi thường như Bác…

BT 2: Chép thuộc lòng bài thơ và nêu nội dung hai câu cuối?

? Em biết những câu thơ nào trong NKTT của Bác viết về cảnh thân tù: “Đầy mình đỏ tím như hoa gấm.

Sột soạt luôn tay tựa gẩy đàn”...

“Rệp bò lổm ngổm như xe cóc.

Muỗi lượn nghênh ngang tựa máy bay” “ gầy đen như quỉ đói.

Ghẻ lở mọc đầy thân”

GV. Tuy gian nan cơ cực như vậy nhưng trong bài thơ này Bác không hề có chút than phiền mà chỉ có chút nuối tiếc không được thưởng trăng một cách trọn vẹn.

I. Kieán thöùc.

1. Taùc giaû, taùc phaåm.

Xuất xứ: Trích trong tập “Nhật ký trong tù”.Tập thơ viết bằng chữ Hán gồm 133 bài.

-Bài thơ được sáng tác trong khoảng thời gian Bác bị chính quyền Tưởng Giới Thạch bắt giam ở Quảng Tây (Trung Quốc) (8/1942-9/1943)

- Thể loại : thất ngôn tứ tuyệt.

2.Noäi dung vaø ngheä thuaät.

ND: Bài thơ cho ta thấy Bác không bận tâm về những gian khổ, thiếu thốn vật chất trong tù mà để tâm hồn bay bổng tìm đến thiên nhiên, cùng vầng trăng tri kỉ.

NT: Nét đặc sắc trong phong cách thơ trữ tình của Bác: vừa có màu sắc cổ điển, vừa mang tinh thần hiện đại, vừa giản dị,...

II. Luyeän taäp.

BT1 .

Ta thấy: “Nhân, Nguyệt” rồi lại “Nguyệt, Thi gia” ở hai đầu câu thơ và cái song sắt nhà tù chắn ở giữa. Trăng và người tù tâm sự với nhau qua cái song sắt nhà tù đáng sợ ấy. Khoảnh khắc giao cảm giữa thiên nhiên và con người xuất hiện một sự hóa thân kỳ diệu: “Tù nhân” đã biến thành thi gia. Lời thơ đẹp đầy ý vị. Nó biểu hiện một tư thế ngắm trăng hiếm thấy. Tư thế ấy chính là phong thái ung dung, tự tại, lạc quan yêu đời, yêu tự do. “Ngắm trăng” là một bài thơ trữ tình đặc sắc. Bài thơ không hề có một chữ “thép” nào mà vẫn sáng ngời chất “thép”. Trong gian khổ tù đầy, tâm hồn Bác vẫn có những giây phút thảnh thơi, tự do ngắm trăng, thưởng trăng.

BT 2:

Trong tù ..........nhà thơ

=> Tình yêu thiên nhiên, phong thái ung dung tự tại, bản lĩnh phi thường của người chiến sĩ – nghệ sĩ....

Hoaït ñoäng cuûa thaày vaø troø

Noäi dung

* HĐ 1: HS nhắc lại nd kiến thức.

HS nhắc lại vài nét cơ bản về tg, tp.

HS nhắc lại nd. GV chốt.

Lí Công Uẩn là vị vua đầu sáng lập Vương triều Lí, năm 1010 dời kinh đô từ Hoa Lư(Ninh Bình) ra Đại La, đổi tên nước từ Đại Cồ Việt – Đại Việt. Mở ra một thời kì phát triển mới của đất nước.

Văn bản được víết theo thể văn nào?

=> Chiếu.

Khái quát về nội dung và nghệ thuật của bài thơ?

=> ND: Dời đô từ núi Hoa Lư ra vùng đồng bằng đất rộng, định đô ở Thăng Long là thực hiện nguyện vọng của nhân dân, thu giang sơn về một mối, xây dựng đất nước độc lập tự cường..

NT: Cách kết thúc mang tính chất đối thoại, tạo sự đồng cảm giữa mệnh lệnh của Vua với thần dân, dùng lí lẽ chặt chẽ và tình cảm chân thành.

* HĐ 2: HD HS luyện tập.

BT 1Theo em, Lí Công Uẩn đã đưa ra những lí lẽ nào để khẳng định Thành Đại La là kinh đô bậc nhất của đế vương muôn đời. Thùc tiÔn lÞch sö gÇn mét ngh×n n¨m cña ®Êt n­íc cã ®óng nh­ ®iÒu tiªn ®o¸n vµ kh¼ng ®Þnh cña t¸c gi¶ ChiÕu dêi ®« kh«ng?

BT 2. Chứng minh Chiếu dời đô có kết cấu chặt chẽ, lập luận giàu sức thuyết phục.

Bài Chiếu thuộc thể văn nghị luận, có bố cục mấy phần? => 3 phần.

Phần mở đầu nêu lên điều gì?

Phần 2 ra sao?

Phần kết luận ntn?

HS thực hiện yêu cầu bt.

Gv gọi hs lên bảng làm bài tập.

HS cả lớp nhận xét.

GV sửa chữa, bổ sung

BT3 Ph©n tÝch t­ t­ëng yªu n­íc trong bµi ChiÕu dêi ®«?

I. Kieán thöùc.

1.Taùc giaû, taùc phaåm.

2.Noäi dung vaø ngheä thuaät.

II. Luyeän taäp.

BT1.

+ VÞ trÝ ®Þa lÝ: ë trung t©m ®Êt n­íc, më ra bèn h­íng nam, b¾c, t©y, ®«ng; “ ®­îc c¸i thÕ rång cuén hæ ngåi”, “ l¹i tiÖn h­íng nh×n s«ng dùa nói”.

+ VÒ ®Þa thÕ: “ Réng mµ b»ng”, “ ®Êt ®ai cao mµ tho¸ng”, tr¸nh ®­îc c¶nh ngËp lôt.

+ VÒ vÞ thÕ chÝnh trÞ, v¨n ho¸: Lµ ®Çu mèi giao l­u, “ Chèn tô héi träng yÕu cña bèn ph­¬ng”, lµ m¶nh ®Êt h­ng thÞnh “ Mu«n vËt còng rÊt mùc phong phó tèi t­¬i”.

- Thùc tiªn lÞch sö gÇn mét ngh×n n¨m qua ®· cho thÊy sù tiªn ®o¸n vµ kh¼ng ®Þnh cña vua LÝ Th¸i Tæ vÒ kinh ®« Th¨ng Long lµ hoµn toµn ®óng ®¾n. Th¨ng Long ®­îc chän lµm kinh ®« cña hÇu hÕt c¸c triÒu ®¹i tõ LÝ, TrÇn, HËu Lª, M¹c. ChØ cã triÒu T©y S¬n vµ triÒu NguyÔn chän Phó Xu©n (HuÕ) lµm kinh ®«. Suèt nhiÒu thÕ kØ ë thêi k× ph¸t triÓn, h­ng thÞnh cña ®Êt n­íc §¹i ViÖt, kinh ®« Th¨ng Long thùc sù lµ n¬i tô héi vµ tiªu biÓu cho c¸c gi¸ trÞ v¨n ho¸, vËt chÊt vµ tinh thÇn cña ®Êt n­íc, lµ n¬i “L¾ng hån nói s«ng” (NguyÔn §×nh Thi), còng lµ mét ®« thÞ sÇm uÊt, ®øng hµng ®Çu trong c¸c ®« thÞ n­íc ta thêi phong kiÕn: “ Thø nhÊt Kinh k×, thø nh× phè HiÕn”

BT 2. Chiếu dời đô là bài văn nghị luận giàu sức thuyết phục, bởi có sự kết hợp chặt chẽ giữa lí và tình.

- Trình tự lập luận.

Nêu sử sách làm tiền đề.

Soi sáng tiền đề vào thực tế.

Đi đến kết luận.

- Đây là lời tuyên bố mệnh lệnh, nhưng có những đoạn bày tỏ nổi lòng, có những lời như đối thoại, trao đổi: “ Trẫm rất đau xót về việc đó”…

BT3.

A. Më bµi:

+ Giíi thiÖu bµi ChiÕu dêi ®« cña LÝ Th¸i Tæ.

+ Kh¼ng ®Þnh bµi chiÕu lµ mét bµi v¨n s¸ng ngêi t­ t­ëng yªu n­íc.

B. Th©n bµi: BiÓu hiÖn cña t­ t­ëng yªu n­íc trong bµi chiÕu.

1. Kh¸t väng x©y dùng ®Êt n­íc hïng c­êng, v÷ng bÒn, ®êi sèng nh©n d©n thanh b×nh, triÒu ®¹i thÞnh trÞ.

+ ThÓ hiÖn ë môc ®Ých cña viÖc rêi ®«.

+ ThÓ hiÖn ë c¸ch nh×n vÒ mèi quan hÖ gi÷a triÒu ®¹i, ®Êt n­íc vµ nh©n d©n.

2. KhÝ ph¸ch cña mét d©n téc ®éc lËp tù c­êng:

+ Thèng nhÊt giang s¬n vÒ mét mèi.

+ Kh¼ng ®Þnh t­ c¸ch ®éc lËp ngang hµng víi Trung Hoa.

+ NiÒm tin vµo t­¬ng lai mu«n ®êi cña ®Êt n­íc.

C. KÕt bµi:

+ Kh¼ng ®Þnh t­ t­ëng yªu n­íc cña bµi chiÒu.

+ Nªu ý nghÜa vµ vÞ trÝ cña bµi chiÕu.

Hoaït ñoäng cuûa thaày vaø troø

Noäi dung

* HĐ 1: HS nhắc lại nd kiến thức.

Hs đọc ví dụ và xác định câu trần thuật.

Vd 1. Rắn là loài bò sát không chân.

Vd 2. Chúng ta phải thấm nhuần đạo lí uống nước nhớ nguồn.

Câu trên thuộc kiểu câu gì? Dựa vào đặc điểm hình thức nào mà em biết được điều đó?

=> Câu trần thuật, câu không có đặc điểm hình thức của các kiểu câu nghi vấn, cầu khiến, cảm thán.

Câu 1. Thông tin khoa học.

Câu 2. Yêu cầu.

Hs lấy thêm vd phân tích.

? Câu trần thuật có đặc điểm hình thức và chức năng ra sao?

Hs trả lời, Gv chốt lại nội dung.

* HĐ 2: HD HS luyện tập.

BT 1. Đặt câu trần thuật dùng để: hứa hẹn, xin lỗi, cảm ơn, chúc mừng, cam đoan.

Gv chia lớp thành 4 nhóm thảo luận.

Thời gian ghi câu trả lời 3p hết tg nhóm nào ghi được nhiều câu trả lời hơn sẽ thắng.

HS thực hiện yêu cầu bt.

HS cả lớp nhận xét.

GV sửa chữa, bổ sung

BT2: C¸c c©u sau ®©y cã ph¶i lµ c©u c¶m th¸n kh«ng ? V× sao ?

1. a. Lan ¬i ! VÒ mµ ®i häc !

b. Th«i råi, L­îm ¬i ! (Tè H÷u)

2. ChØ ra sù kh¸c nhau ë 2 c©u sau:

a. BiÕt bao ng­êi lÝnh ®· x¶ th©n cho Tæ quèc !

=> BiÕt bao: tõ chØ sè l­îng.

b. Vinh quang biÕt bao ng­êi lÝnh ®· x¶ th©n cho Tæ quèc !

3. Các câu TT sau đây có chức năng gì?

a/ TrÉm muèn dùa vµo sù thuËn lîi cña ®Êt Êy ®Ó ®Þnh chç ë.

b/ G­¬ng mÆt mÑ t«i vÉn t­¬i s¸ng víi ®«i m¾t trong vµ n­íc da mÞn, lµm næi b¹t mµu hång cña 2 gß m¸.

c/ MÑ t«i thøc theo.

d/ CËu nµy kh¸ !

BT 3. Hãy viết một đoạn văn ngắn có sử dụng 4 kiểu câu đã học..

Chủ đề về : Bảo vệ mội trường.

HS thực hiện yêu cầu bt.

Gv gọi hs đọc nd bài tập.

HS cả lớp nhận xét.

GV sửa chữa, bổ sung.

Việc cải tiến phương tiện thu rác có ý nghĩa vô cùng to lớn trong việc xử lý rác tại nguồn, tại từng hộ gia đình, từng cá nhân trong khi môi trường đang có ô nhiễm nghiêm trọng nhất là vấn đề xử lý rác thải sinh hoạt, rác thải công nghiệp…

I. Kieán thöùc.

Đặc điểm hình thức và chức năng.

Câu trần thuật không có đặc điểm hình thức của các kiểu câu nghi vấn, cầu khiến, cảm thán.

Kết thúc câu bằng dấu chấm, chấm than, chấm lửng.

Dùng để: kể, tả, thông báo, nhận định…

Vd. Ngày mai lớp 8A đi lao động.

II. Luyeän taäp.

BT1. Đặt câu:

a. Cao cả biết bao đức hi sinh của mẹ!

b. Ôi chao, buổi bình minh mới đẹp làm sao!

BT 2.

1 a. §©y lµ 2 c©u, c©u sau cã ý nhÊn m¹nh nªn ®Æt dÊu chÊm than. C©u ®Çu (Lan ¬i !) cã h×nh thøc c¶m th¸n, nh­ng kh«ng ph¶i lµ c©u c¶m th¸n, v× môc ®Ých lµ gäi ®¸p.

b. §©y lµ c©u c¶m th¸n, nh»m biÓu thÞ c¶m xóc.

2.a. BiÕt bao ng­êi lÝnh ®· x¶ th©n cho Tæ quèc !

=> BiÕt bao: tõ chØ sè l­îng.

b. Vinh quang biÕt bao ng­êi lÝnh ®· x¶ th©n cho Tæ quèc !

=> BiÕt bao: tõ chØ sù c¶m th¸n -> C©u c¶m th¸n.

3.a/ Tr×nh bµy: TrÉm muèn dùa vµo sù thuËn lîi cña ®Êt Êy ®Ó ®Þnh chç ë.

b/ T¶: G­¬ng mÆt mÑ t«i vÉn t­¬i s¸ng víi ®«i m¾t trong vµ n­íc da mÞn, lµm næi b¹t mµu hång cña 2 gß m¸.

c/ KÓ: MÑ t«i thøc theo.

d/ BiÓu lé t/c, c¶m xóc: CËu nµy kh¸ !

BT3;Đoạn văn.

Hiện nay, ô nhiễm môi trường đang là vấn đề cấp bách trên mỗi quốc gia, và cả thế giới và có rất nhiều phương án để khắc phục, giảm thiểu hậu quả quả của ô nhiễm môi trường gây ra. Trong đó việc xử lý và thu gom rác thải sinh hoạt gặp nhiều khó khăn cả về phương tiện và phương pháp, hiện nay phổ biến là việc thực hiện 3R. Trong khi đó, công việc bảo vệ môi trường là trách nhiệm tới từng người dân trong xã hội ngày nay, do vậy tiến trình giảm thiểu giảm thải ô nhiễm môi trường chưa rộng khắp…

Hoaït ñoäng cuûa thaày vaø troø

Noäi dung

* HĐ 1:Ôn lại kiến thức cơ bản.

HS nhắc lại vài nét cơ bản về tg, tp.

HS nhắc lại nd. GV chốt.

Mục đích viết bài Hịch tướng sĩ là khích lệ tinh thần của tướng sĩ, đòi hỏi bài Hịch phải có kết cấu chặt chẽ, lí lẽ sắc bén, dẫn chứng thuyết phục, giọng văbn hào hùng, đanh thép...

Khái quát về nội dung và nghệ thuật của bài thơ?

=> ND: Xét về hoàn cảnh ra đời, tư tưởng chủ đạo của văn bản là nêu cao tinh thần quyết chiến, quyết thắng, đây chính là thước đo cao nhất, tập trung nhất của tinh thần yêu nước chống giặc ngoại xâm...

NT: Sự kết hợp hài hòa giữa yếu tố chính luận và yếu tố văn chương, giữa lí trí và tình cảm, luận điểm được luận chứng bằng lập luận chặt chẽ.

* HĐ 2: HD HS luyện tập.

BT 1. Phát biểu cảm nhận về lòng yêu nước của tác giả qua bài Hịch?

HS thực hiện yêu cầu bt.

Gv gọi hs lên bảng làm bài tập.

HS cả lớp nhận xét.

GV sửa chữa, bổ sung

 Bài Hịch của Trần Hưng Đạo là một sản phẩm điển hình của tinh thần quốc gia phong kiến. Đứng về mặt giá trị tư tưởng, nó tỏ lòng ái quốc, tinh thần hy sinh và quyết chí tiêu diệt xâm lăng. Nhưng xét đến nội dung thiết thực và động cơ tư tưởng, thì chúng ta lại thấy biểu lộ một cách có thể nói là “trắng trợn”, những ý nghĩ của một giai cấp chuyên môn bóc lột. Đành rằng đoạn đầu có nêu gương hy sinh của những anh hùng thời xưa, “bỏ mình vì nước”.

-Đối tượng mà bài hướng tới là ai? Mục đích cơ bản mà bài hịch hướng tới là gì? Để đạt được mục đích đó, tác giả đã sử dụng giọng điệu nào?

- Đoạn văn nào thể hiện rõ nhất lòng yêu nước, căm thù gặc của Trần Quốc Tuấn? Phân tích những nét đặc sắc về tư tưởng và nghệ thuật của đoạn văn đó?

- Phân tích nghệ thuật lập luận của tác giả trong đoạn phê phán những hành động sai trái của tướng sĩ và nêu lên những hành động đúng đắn, nên làm?

Qua “Chiếu dời đô” và “Hịch tướng sĩ”, em hãy nêu lên nét giống và khác nhau giữa 2 thể loại: chiếu và hịch?

I:kiến thức cơ bản.

II. Luyeän taäp.

BT 1. Lòng yêu nước của tác giả thể hiện trên nhiều góc độ:

Căm thù giặc sâu sắc.

Nhục nhã cho thể diện dân tộc.

Đau đớn vì chưa tiêu diệt được kẻ thù.

Diễn tả bằng những nét nghệ thuật đặc sắc…

Không chỉ căm thù giặc mà trần Quốc Tuấn còn nguyện hy sinh thân mình cho sự nghiệp đánh đuổi ngoại xâm, giành lại độc lập cho dân tộc: “dẫu cho trăm thân này phơi ngoài nội cỏ, nghìn xác này gói trong da ngựa, ta cũng vui lòng.” Trần Quốc Tuấn quả là một con người yêu nước thương dân, ông đúng là tấm gương sáng cho binh sĩ noi theo để mà biết hy sinh bản thân vì nước vì dân.

BT2:Đối tượng mà bài hướng tới là ai? Mục đích cơ bản mà bài hịch hướng tới là gì? Để đạt được mục đích đó, tác giả đã sử dụng giọng điệu nào?

Để trả lời câu hỏi này, phải đặt bài hịch trong hoàn cảnh đất nước lúc bấy giờ.

- Kẻ thù đang lăm le xâm lược, tình hình đất nước “ ngàn cân treo sợi tóc”.

- Một số tướng sĩ mải mê hưởng lạc, một số khác sợ uy của giặc nên dao động, muốn cầu hoà.

Đối tượng nghe là quân ta (tướng sĩ).

Mục đích chính của bài hịch là khích lệ lòng yêu nước, tinh thần quyết chiến quyết thắng, đánh tan tư tưởng bàng quan, thái độ cầu an hưởng lạc của một số tướng sĩ.

Để đạt được mục đích ấy, Trần Quốc Tuấn sử dụng nhiều giọng điệu khác nhau: thân tình mà nghiêm khắc khi nói với tướng sĩ, căm uất khi nói tới kẻ thù,...

BT3:

Đoạn văn “Ta thường tới bữa ... ta cũng vui lòng.” là một đoạn đặc bịêt xúc động.

- Muốn khơi thức lòng căm thù giặc và tinh thần chiến đấu của tướng sĩ, trước hết người viết phải bày tỏ, bộc bạch thái độ của chính mình. Trong đoạn văn này, lòng yêu nước của tác giả được bộc lộ hết sức cụ thể: “tới bữa quên ăn, nửa đêm vỗ gối; ruột đau như cắt, nước mắt đầm đìa”, bày tỏ thái độ mạnh mẽ: “căm tức cha xả thịt lột da, nuốt gan uống máu quân thù”; sẵn sàng chấp nhận mọi hi sinh vì Tổ quốc: “Dẫu cho trăm thân này phơi ngoài nội cỏ, nghìn xác này gói trong da ngựa, ta cũng vui lòng.

- Về mặt nghệ thuật, cần chú ý sự xuất hiện liên tiếp của các vế gồm 4 từ (tới bữa quên ăn, nửa đêm vỗ gối, ruột đau như cắt, nước mắt đầm đìa) nhằm nhấn mạnh một nỗi đau lớn; cách diễn tả lòng căm thù giặc cao độ thông qua cácđộnh từ gây ấn tượng mạnh (xả thịt, lột da, nuốt gan, uống máu) và câu văn có quan hệ dẫu cho ...(thì) ta cũng vui lòng nhằm khẳng định tinh thần quyết sống mái với kẻ thù.

- Những lời bộc bạch trên đây không phải là những lời nói suông mà là những lời nói từ tim gan của một con người coi lợi ích của Tổ quốc là lợi ích tối cao. Những lời bộc bạch tự đáy lòng này có ý nghĩa như một tấm gương để tướng sĩ học tập.

BT4:

Đây là một đoạn văn hay, tình và lí kết hợp hài hoà, lời văn sắc bén, sôi nổi, uyển chuyển.

- Trong đoạn phê phán tướng sĩ, cần chú ý cách lập luận:

+Sử dụng liên tiếp những từ mang màu sắc phủ định (không biết lo, không biết thẹn, không biết tức, không biết căm) để nói về thái độ bàng quan trước vận mệnh của đất nước của các tướng sĩ. Đoạn văn này đặt ngay sau đoạn văn nói về ân tình chủ - tớ ở trên với ý: tướng sĩ đang phụ lòng tốt của chủ tướng.

+ Chỉ ra các thú hưởng lạc làm “quên việc nước, quên việc binh” cũng là chỉ ra thái độ vô trách nhiệm của các tướng sĩ trước vận nước, nhất là trong cảnh đất nước lâm nguy.

+ Chỉ ra hậu quả khôn lường: nước mất nhà tan. Cần lưu ý, tác giả nói đến hậu quả khi đất nước bị xâm chiếm: quá khứ (xã tắc tổ tông bị giày xéo, mồ mả cha ông bị quật lên), hiện tại (bị bắt, gia quyến bị tan,...), tương lai (trăm năm sau tiếng dơ khôn rửa, tên xấu còn lưu,...).

- Các việc nên làm:

+ Nêu cao tinh thần cảnh giác.

+ Tăng cường luyện tập, học tập Binh thư yếu lược.

Những việc nên làm mà tác giả nêu lên đều gắn với chuyện ích nước lợi nhà. Để mọi người nhận thức rõ hơn, Trần Quốc Tuấn nêu lên hai viễn cảnh:

(1) Khi nói đến viễn cảnh thất bại, tác giả sử dụng hàng loạt từ phủ định: không còn, cũnh mất, bị tan, cũng khốn,...

(2) Khi nói đến viễn cảnh thắng lợi, tác giả sử dụng hàng loạt từ khẳng định: mãi mãi vững bền, đời đời hưởng thụ, không bị mai một, sử sách lưu thơm,...

Ngoài ra, gắn với thủ pháp đối lập, tương phản, tác giả rất chú ý tác động tới tiến trình nhận thức, nêu bật vấn đề từ nông đến sâu, từ nhạt đến đậm.

BT5:

- Giống nhau:

+ Cả hai loại văn này đều nhằm mục đích ban bố công khai, là lời của bề trên nói với kẻ dưới.

+ Đều là thể văn nghị luận, kết cấu chặt chẽ, lập luận sắc bén, có thể được viết bằng văn xuôi, văn vần hoặc văn biền ngẫu.

- Khác nhau: Chiếu dùng để ban bố mệnh lệnh; hịch dùng để kêu gọi, cổ vũ, thuyết phục nhằm mục đích khích lệ tinh thần, tình cảm.

Hoaït ñoäng cuûa thaày vaø troø

Noäi dung

* HĐ 1: HS nhắc lại nd kiến thức.

Hs đọc ví dụ và xác định hành động nói.

Vd 1. A - Nam ơi, đường ra bưu điện xã T.Lập đi lối nào?

Ứng xử của Nam có thể là:

1. Nam – không nói gì cả.

2. Nam – xin lỗi, tôi cũng không biết.

? Em hãy cho biết A thực hiện hành động nói gì? => hỏi.

? Câu trả lời của Nam giúp cho A đạt được mục đích không?

• Câu 1 – không cộng tác.

• Câu 2 – có cộng tác.

? Từ nội dung trên em hãy nhắc lại hành động nói là gì?

Hs lấy thêm ví dụ phân tích.

Hs đọc đoạn đối thoại sau:

A. Cậu vừa đi đá bóng về đấy à?

B. Gật đầu.

A. Kết quả thế nào?

B. Lắc đầu.

? Trong đoạn thoại trên có những hành động nói nào?

=> A. Hành động hỏi.

B. Hành động xác nhận, bác bỏ.

? Em hãy chop biết có những hành động nói nào thường gặp?

=> Hỏi, trình bày, cầu khiến.

Hs lấy thêm Vd phân tích.

* HĐ 2: HD HS luyện tập.

BT1 . Hãy viết đoạn đối thoại ngắn, trong đó có dùng hành động nói: hỏi, điều khiển và bộc lộ cảm xúc.

Nội dung tự chọn.;

HS thực hiện yêu cầu bt.

HS cả lớp nhận xét.

GV sửa chữa, bổ sung

BT2. Xác định hành động nói cho những câu in đậm sau. Cho biết chúng thuộc nhóm hành động nào?

a. Chị Dậu rón rén bưng một bát lớn đến chỗ chồng nằm:

-Thầy em hãy cố ngồi dậy húp ít cháo cho đỡ xót ruột.

b. Một hôm, cô tôi gọi tôi đến bên cười hỏi:

- Hồng! Mày có muốn vào Thanh Hoá chơi với mẹ mày không?

c. Chị Dậu nghiến hai hàm răng:

- (1) Mày trói ngay chồng bà đi, (2) bà cho mày xem!

d. Thấy thế, tôi hốt hoảng quỳ xuống, nâng đầu Dế Choắt lên mà than rằng:

- Nào tôi đâu biết cơ sự lại ra nông nỗi này!

e. Tôi nghe thấy thầy Ha-men bảo tôi:

- Phrăng ạ, thầy sẽ không mắng con đâu.

g. Có người khẽ nói:

- Bẩm, dễ có khi đê vỡ!

BT3. Đặt câu để thực hiện:

- Một hành động thuộc nhóm trình bày;

- Một hành động thuộc nhóm điều khiển;

- Hành động hỏi;

- Một hành động thuộc nhóm hứa hẹn;

- Một hành động thuộc nhóm bộc lộ cảm xúc;

BT4. Những câu sau đây dùng để thực hiện hành động nói nào?

a. Em cam đoan những điều trên là đúng sự thật.

b. (1) Kính chào nữ hoàng. (2) Chắc bây giờ nữ hoàng đã thoả lòng rồi chứ?

c. Cháu van ông, nhà cháu vừa mới tỉnh được một lúc, ông tha cho!

d. Cảm ơn cụ, (nhà cháu đã tỉnh táo như thường).

BT5. Các hành động nói ở những câu sau được thực hiện trực tiếp hay gián tiếp?

a. (Thằng kia!) (1) Ông tưởng mày chết đêm qua, còn sống đấy à? (2) Nộp tiền sưu! (3) Mau!

b. (1) Các con ơi, đây là lần cuối cùng thầy dậy các con.(2) Lệnh từ Béc-lin là từ nay chỉ dạy tiếng Đức ở các trường vùng An- dát và Lo-ren... (3) Thầy giáo mới ngày mai sẽ đến. (4) Hôm nay là bài học Pháp văn cuối cùng của các con. (5) Thầy mong các con hết sức chú ý.

I. Kieán thöùc.

1.Hành động nói.

Là hành động được thực hiện bằng lời nói nhằm mục đích nhất định.

2. Các kiểu hành động nói thường gặp:

Hỏi, trình bày(báo tin, kể, tả, nêu ý kiến…)

Điều khiển(cầu khiến, đe dọa, thách thức…)

Hứa hẹn, bộc lộ cảm xúc.

II. Luyeän taäp.

BT1 . Đoạn đối thoại.

Có sử dụng hành động nói:

Hỏi.

Điều khiển.

Bộc lộ cảm xúc.

BT2:

a. hành động mời - thuộc nhóm điều khiển.

b. hành động hỏi

c. (1) hành động thách thức - thuộc nhóm điều khiển.

(2) hành động đe doạ - thuộc nhóm hứa hẹn.

d. hành động ân hận - thuộc nhóm bộc lộ cảm xúc.

e. hành động hứa - thuộc nhóm hứa hẹn.

g. hành động cảnh báo - thuộc nhóm trình bày.

động nói thuộc nhóm điều khiển.

2. HS tự đặt câu theo yêu cầu của bài 2.

BT3.

BT4. HS tiến hành các bước sau:

- Xác định kiểu câu phân loại theo mục đích nói và mục đích trực tiếp của chúng.

- Xác định mục đích sử dụng thực tế của từng câu.

- Đối chiếu kết quả của hai bước trên với nhau để trả lời.

Các hành động nói và cách thực hiện ở các câu đã cho được xác định như sau:

Hoaït ñoäng cuûa thaày vaø troø

Noäi dung

* HĐ 1: HS nhắc lại nd kiến thức.

HS nhắc lại vài nét cơ bản về tg, tp.

HS nhắc lại nd. GV chốt.

Nguyễn Trãi là nhà yêu nước, anh hùng dân tộc, danh nhân văn hóa thế giới...

Vb. Cáo là thể văn nghị luận cổ, cũng như hịch, cáo là thể văn có tính chất hùng biện, do đó lời lẽ phải đanh thép, lí lẽ sắc bén.

Khái quát về nội dung và nghệ thuật của bài thơ?

=> ND: Tg nêu nguyên lí nhân nghĩa, chân lí khách quan, nguyên lí đầy tính thuyết phục và sức mạnh của chính nghĩa.

NT: Sử dụng từ ngữ thể hiện tính chất hiển nhiên, nghệ thuật so sánh.

Văn bản được víết theo thể văn nào?

=> thể cáo.

* HĐ 2: HD HS luyện tập.

BT 1. Khái quát sơ đồ thể hiện trình tự lập luận của Tg trong đoạn trích Bình Ngô Đại cáo.

HS thực hiện yêu cầu bt.

Gọi hs lên bảng vẽ sơ đồ.

HS cả lớp nhận xét.

GV sửa chữa, bổ sung.

Bµi tËp 2 H·y x¸c ®Þnh vÞ trÝ cña ®o¹n trÝch vµ ý nghÜa cña ®o¹n v¨n nµy ®èi víi toµn bé bµi c¸o.

Bµi tËp 3: Trong hai c©u ®Çu, t¸c gi¶ nªu lªn t­ t­ëng g×? Ph©n tÝch ®Ó nªu bËt néi dung cña t­ t­ëng ®ã.

Bµi tËp 4: TÝnh chÊt cña mét b¶n Tuyªn ng«n ®éc lËp ®­îc thÓ hiÖn ë nh÷ng ph­¬ng diÖn nµo trong ®o¹n v¨n nµy? Theo em trong ®ã ph­¬ng diÖn nµo lµ quan träng nhÊt? V× sao?

Bµi tËp 5: Cã b¶n dÞch c©u “Tõ TriÖu, §inh LÝ, TrÇn bao ®êi x©y nÒn ®éc lËp , Cïng H¸n, §­êng, Tèng, Nguyªn mçi bªn x­ng ®Õ mét ph­¬ng” lµ Tõ TriÖu, §inh, LÝ,TrÇn bao ®êi x©y nÒn ®éc lËp , Cïng H¸n, §­êng, Tèng, Nguyªn hïng cø mét ph­¬ng”. Theo em, c¸ch dÞch nµo hîp lý h¬n? v× sao?

Bµi tËp 6: H·y chøng minh sù kÕt hîp chÆt chÏ gi÷a lÝ lÏ vµ thùc tiÔn trong ®o¹n v¨n nµy.

Bµi tËp7:

So s¸nh víi bµi “S«ng nói n­íc Nam” ®Ó thÊy nh÷ng nÐt míi vµ s©u s¾c trong t­ t­ëng cña NguyÔn Tr·i thÓ hiÖn qua ®o¹n trÝch “ N­íc §¹i ViÖt ta”

I. Kieán thöùc.

1. Taùc giaû, taùc phaåm.

2. Noäi dung vaø ngheä thuaät.

II. Luyeän taäp.

BT 1. Sơ đồ thể hiện trình tự lập luận của Tg.

Bµi 2. §o¹n v¨n trªn ®©y thuéc phÇn ®Çu cña bµi c¸o. §©y lµ phÇn nªu lªn luËn ®Ó chÝnh nghÜa vµ t­ t­ëng cèt lâi xuyªn suèt toµn bé bµi. NÕu thiÕu phÇn nµy, kÕt cÊu cña bµi sÏ bÞ ph¸ vì vµ c¸c phÇn sau sÏ trë nªn ch«ng chªnh, thiÕu søc thuyÕt phôc v× bµi c¸o thiÕu mét tiÒn ®Ò t­ t­ëng v÷ng ch¾c.

Bµi 3. Trong hai c©u ®Çu, t¸c gi¶ nªu lªn t­ t­ëng nh©n nghÜa. Cèt lâi cña t­ t­ëng Êy lµ Yªn d©n vµ trõ b¹o. Yªn d©n lµ lµm cho d©n ®­îc an h­ëng th¸i b×nh, h¹nh phóc. §ã chÝnh lµ môc ®Ých lín nhÊt cña cuéc khëi nghÜa Lam S¬n vµ còng chÝnh lµ lý t­ëng lín nhÊt trong cuéc ®êi NguyÔn Tr·i. Muèn yªn d©n th× ph¶i trõ b¹o. Nh­ vËy, nÕu yªn d©n lµ môc ®Ých th× trõ b¹o lµ ph­¬ng c¸ch hµnh ®éng. §Æt trong hoµn c¶nh lÞch sö lóc bÊy giê, ta thÊy, trõ b¹o lµ trõ qu©n Minh x©m l­îc, yªn d©n lµ v× h¹nh phóc cña ng­êi d©n §¹i ViÖt ®ang bÞ kÎ thï ®Çy ®o¹. ®©y lµ nÐt míi trong t­ t­ëng NguyÔn Tr·i: Trong quan niÖm cña nho gi¸o, nh©n nghÜa chñ yÕu nãi ®Õn mèi quan hÖ gi÷a ng­êi víi ng­êi. NguyÔn Tr·i ®· n©ng t­ t­ëng nh©n nghÜa lªn mét tÇm cao míi: Mèi quan hÖ gi÷a d©n téc nµy vµ d©n téc kh¸c, gi÷a c¸ nh©n vµ d©n téc.

Bµi 4. C¸c ph­¬ng diÖn ®· ®­îc NguyÔn Tr·i nãi ®Õn.

- NÒn v¨n hiÕn l©u ®êi( Vèn x­ng nÒn v¨n hiÕn ®· l©u)

- C­¬ng vùc, l·nh thæ ( Nói s«ng bê câi ®· chia).

- Phong tôc tËp qu¸n ( Phong tôc B¾c Nam còng kh¸c)

- LÞch sö vµ truyÒn thèng gi÷ quyÒn ®éc lËp ( Tõ triÖu, §inh… x­ng ®Õ mét ph­¬ng).

§©y lµ nh÷ng ph­¬ng diÖn c¬ b¶n nhÊt x¸c ®Þnh quyÒn ®éc lËp, tù chñ cña mét d©n téc.

Bµi 5. C©u hái nµy kh«ng b¾t buéc v× kiÕn thøc vµ ch÷ H¸n vµ v¨n häc v­ît qu¸ hiÓu biÕt cña HS líp 8. Tuy nhiªn, chóng t«i nªu lªn nh­ mét tham kh¶o:

- §©y lµ hai c©u ®Æt c¸c triÒu vua n­íc ta song song, ngang hµng víi c¸c triÒu ®¹i Trung Quèc(riªng TriÖu tøc TriÖu §µ, kÎ c­íp n­íc ¢u L¹c nh­ng NguyÔn Tr·i nhÇm, cã lÏ v× tr­íc ®©y trong sö s¸ch cã tµi liÖu coi ®ã lµ mét triÖu ®¹i cña n­íc ta).

- DÞch lµ “hïng cø mét ph­¬ng” kh«ng cã g× sai nh­ng ch­a kh¼ng ®Þnh ®­îc lßng tù t«n d©n téc vµ ch­a thÊy ®­îc t­ thÕ ngang hµng cña vua Nam víi hoµng ®Õ ph­¬ng B¾c. Tr­íc ®©y, vua Trung Quèc tù coi m×nh lµ ®Õ, cßn vua c¸c n­íc xung quanh chØ lµ v­¬ng ( thÊp h¬n ®Õ). VËy nªn, c¸ch dÞch x­ng ®Õ mét ph­¬ng” hîp lÝ h¬n. H¬n n÷a, c¸ch dÞch nµy s¸t víi nguyªn t¸c cña NguyÔn Tr·i.

Bµi 6:

A. Më bµi

+ Giíi thiÖu t¸c phÈm B×nh Ng« ®¹i c¸o.

+ Giíi thiÖu luËn ®Ò : Søc thuyÕt phôc cña v¨n chÝnh luËn NguyÔn Tr·i lµ ë chç kÕt hîp gi÷a lÝ lÏ vµ thùc tÕ.

B. Th©n bµi

1. Nªu néi dung chÝnh cña ®o¹n trÝch: t­ t­ëng nh©n nghÜa vµ ch©n lÝ vÒ chñ quyÒn ®éc lËp cña d©n téc.

2. Chøng minh: hai ch©n lÝ trªn ®· ®­îc kh¼ng ®Þnh b»ng c¸ch kÕt hîp gi÷a lÝ lÏ vµ thùc tÕ.

a.T­ t­ëng nh©n nghÜa ®­îc nªu lªn b»ng mét lÝ lÏ míi mÎ vµ giµu søc thuyÕt phôc.

b.Chñ quyÒn ®éc lËp cña d©n téc §¹i ViÖt ®­îc kh¼ng ®Þnh b»ng mét lÝ lÏ chÆt chÏ, thÓ hiÖn mét quan niÖm s©u s¾c vµ toµn diÖn vÒ quèc gia d©n téc, trµn ®Çy niÒm tù hµo d©n téc.

c. Dïng nh÷ng dÉn chøng thùc tÕ lÞch sö cô thÓ vµ x¸c ®¸ng ®Ó kh¼ng ®Þnh søc m¹nh cña ch©n lÝ, cña chÝnh nghÜa.

C. KÕt bµi: ®¸nh gi¸ ý nghÜa cña ®o¹n v¨n.

Bµi 7. NÐt míi cña NguyÔn Tr·i

- Quan niÖm vÒ quèc gia, d©n téc hoµn chØnh h¬n. Trong S«ng nói n­íc Nam, t¸c gi¶ míi nãi ®Õn hai yÕu tè: L·nh thæ vµ chñ quyÒn : cßn trong N­íc §¹i ViÖt ta, NguyÔn Tr·i bæ sung thªm ba yÕu tè: v¨n hiÕn, phong tôc tËp qu¸n, lÞch sö d©n téc.

- Sù s©u s¾c thÓ hiÖn ë chç NguyÔn Tr·i kh¼ng ®Þnh v¨n hiÕn vµ truyÒn thèng lÞch sö lµ yÕu tè c¬ b¶n nhÊt kh¼ng ®Þnh sù tån t¹i bÒn v÷ng cña mét quèc gia ®éc lËp.

Hoaït ñoäng cuûa thaày vaø troø

Noäi dung

* HĐ 1: HS nhắc lại nd kiến thức.

Luận điểm là gì?

Hs nhắc lại.

Gv chốt nội dung.

Luận điểm đóng vai trò quan trọng trong bài văn nghị luận, có thể nói luận ,điểm là bộ xương là linh hồn của văn bản, nếu không có hệ thống luận điểm, bài văn nghị luận sẽ không hoàn chỉnh, không mạch lạc.

? Mối quan hệ giữa luận điểm với vấn đề cần giải quyết trong bài văn nghị luận?

=> Có quan hệ chặt chẽ, luận điểm cần xác thực, phù hợp với yêu cầu.

? Mối quan hệ giữa các luận điểm trong bài văn nghị luận?

=> Các luận điểm được sắp xếp theo trình tự hợp lí.

* HĐ 2: HD HS luyện tập.

BT 1. Nếu phải viết một bài TLV để giải thích vì sao có thể nói rằng giáo dục là chìa khóa của tương lai. Em sẽ chọn luận điểm nào?

Câu trên hiểu theo nghĩa giáo dục góp phần mở ra tương lai cho loài người trên trái đất.

Hs lựa chọn nội dung.

Sắp xếp các luận điểm theo trình tự nào? Vì sao?

Hs có thể sửa lại, bổ sung nội dung(nếu cần).

Hs chọn một luận điểm để viết thành một đoạn văn. (khoảng 12 dòng)

HS thực hiện yêu cầu bt.

HS cả lớp nhận xét.

GV sửa chữa, bổ sung.

Khi nói đến giáo dục toàn diện, người ta nghĩ ngay đến việc giáo dục đồng thời và đầy đủ cả ba khía cạnh là trí dục, đức dục và thể dục. Trí dục giúp đối tượng đạt đến một trình độ tri thức phù hợp cần thiết; đức dục hướng đối tượng tới một nhân cách và một lối sống đúng theo thuần phong mỹ tục; và thể dục nhằm giúp đối tượng có được một sức khỏe cần thiết. Nếu “rèn đúc” ra được càng nhiều những con người có đầy đủ những phẩm chất đó, tức là được giáo dục toàn diện, thì xã hội và nhân loại sẽ càng được nhiều lợi ích.