Giáo Án Ngữ Văn 9 Cánh Diều Bài 7 Thơ Tám Chữ Và Thơ Tự Do

* Hoạt động 2.1: Đọc và tìm hiểu chung

a. Mục tiêu: Đọc diễn cảm VB và sử dụng được các kĩ thuật đọc suy luận, theo dõi khi trả lời các câu hỏi trong phần chuẩn bị

b. Nội dung:

GV sử dụng KT sơ đồ tư duy để khai thác phần tìm hiểu chung

HS dựa vào sơ đồ tư duy đã chuẩn bị ở nhà để hoàn thành nhiệm vụ nhóm

c. Sản phẩm: Câu trả lời của nhóm HS.

d. Tổ chức thực hiện:

Hoạt động của GV&HS

Dự kiến sản phẩm

* Bước 1: Giao nhiệm vụ (GV)

Em hãy nêu một số hiểu biết về tác giả Bằng Việt?

Em hãy nêu hoàn cảnh sáng tác, xuất xứ, cách gieo vần và ngắt nhịp của bài thơ.

* Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

(1) Các nhóm trình bày sơ đồ, sau đó, so sánh, nhận xét xem sơ đồ của nhóm nào đầy đủ, chính xác, trình bày khoa học, đẹp mắt.

(2) HS ghi chú kết quả đọc VB Bếp lửa vào phiếu đọc (thực hiện ở nhà và báo cáo vào tiết học sau).

* Bước 3: Báo cáo thảo luận

- HS trình bày sản phẩm

- GV gọi hs nhận xét, bổ sung câu trả lời của bạn.

* Bước 4: Kết luận, nhận định

- GV nhận xét về kĩ năng đọc diễn cảm của HS, cách HS thực hiện kĩ năng suy luận. Sau đó, GV chia sẻ với HS những suy nghĩ của bản thân khi thực hiện các hoạt động theo dõi, suy luận.

I. Đọc và tìm hiểu chung

1. Đọc

2. Tìm hiểu chung

a. Tác giả

Bằng Việt sinh năm 1941

- Quê ở Thạch Thất, Hà Tây, Hà Nội.

- Làm thơ từ đầu 1960 và thuộc thế hệ nhà thơ từ đầu 1960 và thuộc thế hệ nhà thơ trưởng thành trong kháng chiến chống Mỹ.

- Hiện là chủ tịch Hội liên hiệp văn học nghệ thuật Hà Nội.

b. Tác phẩm

 Hoàn cảnh sáng tác: “ Bếp lửa”sáng tác năm 1963 – Tác giả đang là sinh viên học ngành Luật ở Liên Xô

- Xuất xứ: Bài thơ được đưa vào tập "Hương cây- bếp lửa"(1968). Đây là tập thơ đầu tay của Bằng Việt và Lưu Quang Vũ.

* Hoạt động 2.2: Đọc hiểu văn bản

a. Mục tiêu:

- Nhận biết và phân tích được nét độc đáo về hình thức bài thơ thể hiện qua bố cục, ngôn ngữ, biện pháp tu từ.

- Nhận biết và phân tích được tình cảm, cảm xúc, cảm hứng chủ đạo của người viết thể hiện qua VB.

b. Nội dung:

c. Sản phẩm: Sơ đồ của HS.

d. Tổ chức thực hiện:

Hoạt động của GV&HS

Dự kiến sản phẩm

*B1: Chuyển giao nhiệm vụ:

Các nhóm đọc lại bài thơ, xác định nhân vật trữ tình, bố cục, kết cấu bài thơ, từ đó xác định mạch cảm xúc, cảm hứng chủ đạo và điền vào sơ đồ sau:

*B2: Thực hiện nhiệm vụ:

- HS làm việc cá nhân

- GV quan sát, gợi mở(nếu cần)

*B3: Báo cáo, thảo luận:

- Đại diện nhóm trình bày.

- Các nhóm khác lắng nhận xét, bổ sung (nếu cần).

*B4: Kết luận, nhận định:

- GV nhận xét về thái độ học tập và sản phẩm của nhóm HS.

- Chốt kiến thức và chuyển dẫn vào mục sau.

II. Đọc hiểu văn bản

1.Kết cấu bài thơ, cảm hứng chủ đạo

- Kết cấu theo trình tự: hiện tạo – quá khứ - hiện tại.

- Cảm hứng chủ đạo: nỗi nhớ, tình thương, lòng kính trọng và biết ơn bà của người cháu.

*B1: Chuyển giao nhiệm vụ:

1. Người cháu đã hồi tưởng các kỉ niệm về bà ở những thời điểm nào?

2. Trong mỗi kỉ niệm đó, tình bà cháu được thể hiện ra sao? (Chú ý đến những chi tiết về lời nói và hành động của bà)

3. Người bà có ý nghĩa gì với người cháu?

(Học sinh có thể trình bày theo sơ đồ hoặc bảng biểu)

*B2: Thực hiện nhiệm vụ:

- HS làm việc theo nhóm

- GV quan sát, gợi mở(nếu cần)

*B3: Báo cáo, thảo luận:

- Đại diện nhóm trình bày.

- Các nhóm khác lắng nhận xét, bổ sung (nếu cần).

*B4: Kết luận, nhận định:

- GV nhận xét về thái độ học tập và sản phẩm của nhóm HS.

- Chốt kiến thức và chuyển dẫn vào mục sau.

2. Hình ảnh người bà

• Bà không chỉ là người nuôi nấng, chăm sóc cháu mà còn là chỗ dựa tinh thần của cháu. Tình yêu thương của bà trở thành nguồn sức mạnh to lớn cho cháu lớn khôn, trưởng thành.

*B1: Chuyển giao nhiệm vụ:

1. Trong bài thơ, hình ảnh bếp lửa xuất hiện mấy lần?

2. Vì sao khi nhắc đến bếp lửa người cháu lại nhớ đến bà và ngược lại?

3. Hình ảnh bếp lửa có ý nghĩa gì?

*B2: Thực hiện nhiệm vụ:

- HS làm việc cá nhân

- GV quan sát, gợi mở(nếu cần)

*B3: Báo cáo, thảo luận:

- Học sinh trình bày ý kiến cá nhân.

- Các HS khác lắng nghe, nhận xét, bổ sung (nếu cần).

*B4: Kết luận, nhận định:

Chốt kiến thức và chuyển dẫn vào mục sau.

3. Hình ảnh bếp lửa

- Hình ảnh bếp lửa được nhắc đến 12 lần trong bài thơ và là hình ảnh quen thuộc mà bà nhóm lửa mỗi sáng. Khi nhắc đến bếp lửa, người cháu lại nhớ đến bà bởi ngọn lửa tượng trưng cho tình cảm của bà, là ngọn lửa niềm tin mà bà truyền cho cháu.

- Ý nghĩa của hình ảnh bếp lửa: bếp lửa là nơi thắp sáng niềm tin, tình yêu thương to lớn của bà, tiếp nối tình yêu từ bà sang cháu.

*B1: Chuyển giao nhiệm vụ:

1. Xác định một số biện pháp tu từ và làm rõ tác dụng của chúng?

2. Em thích nhất hình ảnh nào trong bài thơ? Vì sao?

*B2: Thực hiện nhiệm vụ:

- HS làm việc cá nhân

- GV quan sát, gợi mở(nếu cần)

*B3: Báo cáo, thảo luận:

- Học sinh trình bày ý kiến cá nhân.

- Các HS khác lắng nghe, nhận xét, bổ sung (nếu cần).

*B4: Kết luận, nhận định:

Chốt kiến thức và chuyển dẫn vào mục sau.

4/ Biện pháp tu từ:

- Điệp ngữ: bếp lửa, bà, một ngọn lửa, nhóm….

- Ẩn dụ (bếp lửa), nhóm tình yêu …

- Tác dụng: mở rộng và nhấn mạnh ý nghĩa hình ảnh bếp lửa: không phải chỉ là bếp lửa bình thường mà là ngọn lửa của tình yêu thương, niềm tin, của những giá trị tốt đẹp trong cuộc sống mà bà đã gieo mầm trong lòng cháu.

*B1: Chuyển giao nhiệm vụ:

1. Theo em điều gì đã làm nên súc hấp dẫn của bài thơ?

2. Theo em, tác giả muốn gửi đến người đọc thông điệp gì qua văn bản?

(Gợi ý: Về nghệ thuật (tù ngữ, hình ảnh, các yếu tố biểu đạt...) và nội dung)

*B2: Thực hiện nhiệm vụ:

- HS làm việc cá nhân

- GV quan sát, gợi mở(nếu cần)

*B3: Báo cáo, thảo luận:

- Học sinh báo cáo

- Các HS khác lắng nhận xét, bổ sung (nếu cần).

*B4: Kết luận, nhận định:

Chốt kiến thức và chuyển dẫn vào mục sau.

III. Tổng kết

1. Về nghệ thuật:

- Ngôn ngữ giàu tính biểu đạt.

- Sự kết hợp giữa miêu tả, tự sự và biểu cảm.

- Hình ảnh thơ gần gũi, giàu liên tưởng, mang ý nghĩa biểu tượng.

Thể hiện hình ảnh bà sống động, cụ thể từ lúc nhân vật "cháu" còn nhỏ đến lúc trưởng thành, thể hiện tình cảm yêu thương vô bờ và lòng biết ơn đối với bà.

2. Nội dung:

Bài thơ viết về tình bà cháu, một tình cảm giản dị, gần gũi, thiêng liêng đối với hầu hết mọi người

3. Thông điệp:

Tình yêu thương là ngọn lửa dẫn dắt con người trong cuộc sống, là động lực giúp ta sống tốt hơn.

Một số đặc điểm của thể loại thơ

Thể hiện trong bài thơ Bếp lửa

......................................................................

......................................................................

.........................................................

.........................................................

a. Mục tiêu: Bước đầu nhận biết được đặc điểm và tác dụng của biện pháp tu từ chơi chữ, điệp thanh, điệp vần.

b. Nội dung:

(1) HS đọc ví dụ thứ nhất trong SGK và xác định nghĩa của hai từ lợi trong câu thơ.

(2) HS đọc ví dụ thứ hai trong SGK, xác định những từ có sự lặp lại về thanh điệu và nêu tác dụng của chúng.

(3) HS đọc ví dụ thứ ba trong SGK, xác định những từ có sự lặp lại về âm tiết và nêu tác dụng của chúng.

c. Sản phẩm: Câu trả lời của HS.

d. Tổ chức thực hiện:

Hoạt động của GV&HS

Dự kiến sản phẩm

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

* GV đặt câu hỏi gợi dẫn: Em hãy trình bày khái niệm chơi chữ, điệp thanh, điệp vần?

+ Hãy kể tên một số cách chơi chữ thường gặp?

- Gv hướng dẫn HS phân tích từng ví dụ minh hoạ trong SGK

- Sau khi HS đã đọc khái niệm, ví dụ SGK và trả lời, GV củng cố cho HS bằng trò chơi nối ý hoặc giải ô chữ để ghi nhớ 6 lối chơi chữ thường gặp (sile 4,5,6); sau đó tiếp tục thực hiện các yêu cầu như trên để gợi dẫn HS nhận biết biện pháp điệp thanh /điệp vần (sile 7-12)

Bước 2: HS trao đổi thảo luận, thực hiện nhiệm vụ

- HS thực hiện nhiệm vụ

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- HS suy nghĩ, lắng nghe và trả lời câu hỏi

- GV gọi HS khác nhận xét, bổ sung câu trả lời của bạn.

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

- GV nhận xét, bổ sung, chốt lại kiến thức

GV mở rộng: Các bước phân tích tác dụng của biện pháp tu từ chơi chữ, biện pháp điệp thanh /điệp vần:

+ Bước 1: Nêu tên biện pháp tu từ

+ Bước 2: Chỉ rõ từ ngữ thể hiện biện pháp chơi chữ

+ Bước 3: Nêu tác dụng

I. Tri thức tiếng Việt

1 / Chơi chữ

- Khái niệm (Sgk.tr

- 6 lối chơi chữ thường gặp 35,36)

2/ Điệp thanh (Sgk.tr 35,36)

3/ Điệp vần

* Các bước phân tích tác dụng của biện pháp tu từ chơi chữ, biện pháp điệp thanh /điệp vần:

+ Bước 1: Nêu tên biện pháp tu từ

+ Bước 2: Chỉ rõ từ ngữ thể hiện biện pháp chơi chữ

+ Bước 3: Nêu tác dụng

a. Mục tiêu: Vận dụng được tri thức về biện pháp tu từ chơi chữ, điệp thanh, điệp vần vào làm bài tập.

b. Nội dung: Sử dụng sgk, kiến thức đã học để hoàn thành bài tập.

c. Sản phẩm: Phiếu học tập và câu trả lời của HS.

d. Tổ chức thực hiện:

Hoạt động của GV&HS

Dự kiến sản phẩm

*Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:

GV tổ chức hoạt động nhóm bàn thực hiện yêu cầu SGK: (Dãy 1 thực hiện ý a, dãy 2 - ý b, dãy 3,4 ý c)

Xác định biện pháp tu từ chơi chữ trong những câu dưới đây. Chỉ rõ lối chơi chữ trong mỗi câu và tác dụng của chúng.

a)

Bán rượu, bán chè, không bán nước.

Buôn trăm, buôn chục, chẳng buôn quan.

(Câu đối)

b)

Có tài mà cậy chi tài,

Chữ tài liền với chữ tai một vần.

(Nguyễn Du)

c)

Ngọt thơm sau lớp vỏ gai,

Quả ngon lớn mãi cho ai đẹp lòng.

Mời cô mời bác ăn cùng,

Sầu riêng mà hóa vui chung trăm nhà.

(Phạm Hổ)

*Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:

Nhóm 2 HS lần lượt thảo luận các bài tập 1

*Bước 3: Báo cáo, thảo luận:

Đại diện một số nhóm lần lượt trình bày kết quả của từng bài tập, nhóm khác góp ý, bổ sung.

*Bước 4: Kết luận, nhận định:

GV nhận xét cách HS thảo luận nhóm, từ đó kết luận về những lưu ý khi giao tiếp và hợp tác trong khi thảo luận nhóm.

II. Luyện tập

1/ Bài tập 1: Xác định biện pháp tu từ chơi chữ trong các câu dưới đây. Chỉ rõ lối chơi chữ trong mỗi câu và nêu tác dụng của chúng.

a)

- Lối chơi chữ: Sử dụng từ đồng âm "nước" ...

- Tác dụng: Tạo ra sự hài hước, khéo léo thông qua lối chơi chữ, gợi lên hình ảnh những người giữ trọng vọng của mình và không dễ "bán" với mọi lời đề nghị.

b)

- Lối chơi chữ: Mối quan hệ không hoàn toàn tích cực giữa "tài" (năng khiếu, tài năng) và "tai" (tai nạn, rủi ro). Hai từ này có cùng âm vần nhưng ý nghĩa hoàn toàn trái ngược nhau.

- Tác dụng: Cách chơi chữ này nhấn mạnh việc cần phải khiêm tốn, không được cậy có tài.

c)

* Lối chơi chữ: Cách chơi chữ đơn giản thông qua việc so sánh "vỏ gai" (gai khó chịu bên ngoài) với "quả" bên trong, hay tượng trưng cho người tâm hồn đẹp trong bên trong mặc dù bề ngoài không thể nào ám ảnh hơn.

- Tác dụng: Chơi chữ nhấn mạnh việc không nên đánh giá người khác qua hình dáng bên ngoài mà hãy để lòng chân thành và tốt đẹp bên trong xác định giá trị thực sự của họ. 

* Lối chơi chữ: Dùng từ trái nghĩa "sầu riêng - vui chung" => ca ngợi hương vị thơm ngon của trái sầu riêng

*Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:

GV giao nhiệm vụ HĐ nhóm: Năm 1946, khi được nhà thơ Hằng Phương biếu gói cam, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã làm một bài thơ để cảm ơn bà như sau:

Cảm ơn bà biếu gói cam

Nhận thì không đúng, từ làm sao đây?

Ăn quả nhớ kẻ trồng cây,

Phải chăng khổ tận đến ngày cam lai?

Hãy chỉ ra lối chơi chữ được sử dụng trong bài thơ trên và phân tích tác dụng của lối chơi chữ đó.

*Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:

Các nhóm HS lần lượt thảo luận bài tập 2

*Bước 3: Báo cáo, thảo luận:

Đại diện một số nhóm lần lượt trình bày kết quả của từng bài tập, nhóm khác góp ý, bổ sung.

*Bước 4: Kết luận, nhận định:

GV nhận xét cách HS thảo luận nhóm, từ đó kết luận về những lưu ý khi giao tiếp và hợp tác trong khi thảo luận nhóm.

2/ Bài tập 2: Hãy chỉ ra lối chơi chữ được sử dụng trong bài thơ Chủ tịch Hồ Chí Minh cảm ơn bà Hằng Phương khi được bà biếu gói cam và phân tích tác dụng của lối chơi chữ đó.

- Chơi chữ đồng âm:

Cam: quả cam, trái cam

Cam: ngọt/sướng

- Tác dụng:

+ Tạo sự phong phú cho bài thơ khi kết hợp nghệ thuật và sự thông minh thông qua lối chơi chữ, vừa truyền đạt ý nghĩa tốt hơn.

+ Thông qua lối chơi chữ, bài thơ không chỉ truyền đạt được thông điệp cảm ơn mà còn tạo ra ấn tượng mạnh mẽ và sâu sắc với độc giả. 

*Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:

GV giao nhiệm vụ HĐ nhóm: Phân tích cách chơi chữ được sử dụng trong bài thơ dưới đây: Chỉ ra các từ ngữ được tác giả sử dụng để chơi chữ và sự tài tình trong việc sử dụng những từ ngữ đó.

Chẳng phải liu điu vẫn giống nhà,

Rắn đầu biếng học chẳng ai tha.

Thẹn đèn hổ lửa, đau lòng mẹ,

Nay thét mai gầm rát cổ cha.

Ráo mép chỉ quen tuồng nói dối,

Lằn lưng cam chịu vết roi tra

Từ nay Trâu, Lỗ xin chăm học,

Kẻo hổ mang danh tiếng thế gia.

(Lê Quý Đôn)

*Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:

Nhóm 2 HS lần lượt thảo luận bài tập 3

*Bước 3: Báo cáo, thảo luận:

Đại diện một số nhóm lần lượt trình bày kết quả của từng bài tập, nhóm khác góp ý, bổ sung.

*Bước 4: Kết luận, nhận định:

GV nhận xét cách HS thảo luận nhóm, từ đó kết luận về những lưu ý khi giao tiếp và hợp tác trong khi thảo luận nhóm.

3/ Bài tập 3: Phân tích cách chơi chữ được sử dụng trong bài thơ của Lê Quý Đôn: Chỉ ra các từ ngữ được tác giả sử dụng để chơi chữ và sự tài tình trong việc sử dụng những từ ngữ đó.

- Lối chơi chữ dùng các từ gần nghĩa: liu điu, rắn, thẹn đèn, hổ lửa, mai gầm, ráo, lằn, Trâu Lỗ, hổ mang đều có nghĩa chỉ các loại rắn

- Lối chơi chữ thứ hai sử dụng hiện tượng đồng âm:

+ Liu điu: tên một loài rắn nhỏ (danh từ), nhẹ, chậm yếu (tính từ)

 + Rắn: chỉ chung các loại rắn (danh từ), chỉ tính chất cứng (tính từ): cứng rắn, cứng đầu

*Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:

HD HSHĐ HĐ nhóm: Tìm các biện pháp tu từ điệp thanh, điệp vần trong những câu dưới đây. Chỉ ra tác dụng của chúng.

a)

Đoạn trường thay lúc phân kì,

Vó câu khấp khểnh, bánh xe gập ghềnh.

(Nguyễn Du)

b)

Tài cao phận thấp chí khí uất,

Giang hồ mê chơi quên quê hương.

(Tản Đà)

c)

c) Bác đi... Di chúc giục lòng ta

Cho cả muôn đời một khúc ca

(Tố Hữu)

d)

Em ơi, Ba Lan mùa tuyết tan

Đường bạch dương sương trắng nắng tràn

(Tố Hữu)

*Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:

Nhóm 2 HS lần lượt thảo luận bài tập 3

*Bước 3: Báo cáo, thảo luận:

Đại diện một số nhóm lần lượt trình bày kết quả của từng bài tập, nhóm khác góp ý, bổ sung.

*Bước 4: Kết luận, nhận định:

Bài tập 4: Tìm các biện pháp tu từ điệp thanh, điệp vần trong những câu dưới đây. Chỉ ra tác dụng của chúng.

a. Trong hai câu thơ Truyện Kiều, tác giả dùng hai từ láy: khấp khểnh, gập ghềnh.

- Ở mỗi từ láy, có điệp âm đầu (kh – kh, g – gh) và chuyển đổi vần âp – ênh.

- Hai từ láy điệp vần âp – ênh.

=> Tác dụng: tạo ra hình ảnh con đường mấp mô, vó ngựa và bánh xe luôn luôn ở trạng thái chuyển động khó khăn, xóc nảy, trục trặc. Đồng thời cũng gián tiếp bộc lộ tâm trạng đau khổ, bất an của nàng Kiều lúc phải li biệt với gia đình để bán mình cho Mã Giám Sinh.

b. - Điệp thanh trắc: Thấp chí khí xuất (sắc).

=> Tác dụng: Gợi cảm giác về sự uất ức của một người tài cao. Câu: giang hồ mê chơi quên quê hương.

- Điệp thanh bằng: giang hồ mê chơi quên quê hương.

=> Tác dụng: Gợi cảm giác thanh bình của làng quê trong tâm trí của người giang hồ.

c.

- Điệp vần “i" (đi, di), “a" (ta, cả, ca)

=> Tác Dụng: Câu thơ chủ yếu Tạo ra sự tôn kính, thể hiện sự xót thương

d.

- Gieo vần "an" và điệp vần "ương" (đường - dương - sương), điệp vần "ăng" (trắng - nắng).

=> Sử dụng chủ yếu là vần bằng (Hai câu thơ mười bốn chữ có tới mười thanh bằng) nhưng không gợi cảm giác buồn như vẫn thường có mà kết hợp với các thanh trắc, cùng với những âm mở, khiến cho ta cảm nhận được niềm hân hoan trong cảm xúc của nhà thơ trước khung cảnh thiên nhiên đẹp và mới lạ của nước bạn. Tiếng reo vui hân hoan cũng là một lời san sẻ với người mình yêu thương, với quê hương, đất nước mình.

Chuyển giao nhiệm vụ

GV yêu cầu HS chia sẻ cảm xúc về 1 bài thơ mình yêu thích qua kĩ thuật THINK-PAIR-SHARE

Thực hiện nhiệm vụ

- THINK: HS hoạt động cá nhân, nhớ lại bài thơ mà mình yêu thích và viết (1-2 câu) nêu cảm xúc của mình về bài thơ đó

- PAIR: Chia sẻ theo cặp

- GV quan sát, hỗ trợ.

Báo cáo thảo luận

- SHARE:

+ 1 vài bạn đứng dậy chia sẻ: Đọc 1 đoạn của bài thơ + Nêu ngắn gọn cảm xúc của mình

+ Các bạn còn lại lắng nghe

Đánh giá kết quả

Giáo viên nhận xét, đánh giá

I. Định hướng

Chuyển giao nhiệm vụ

- GV yêu cầu HS đọc SGK và trả lời câu hỏi: Viết đoạn văn ghi lại cảm nghĩ về 1 bài thơ có yếu tố tự sự, miêu tả là gì? Khi viết đoạn văn, mình cần lưu ý gì?

Thực hiện nhiệm vụ

- HS đọc SGK và trả lời cá nhân

- GV quan sát, hỗ trợ.

Báo cáo thảo luận

- Trả lời miệng, cá nhân

- Dự kiến sản phẩm:

• Khái niệm:

+ Viết đoạn văn ghi lại cảm nghĩ về một bài thơ có yếu tố tự sự, miêu tả là nêu lên những suy nghĩ và rung động của em về bài thơ đó.

+ Đoạn văn có thể chỉ nêu cảm nghĩ về 1 chi tiết nội dung hoặc nghệ thuật của bài thơ có yếu tố tự sự, miêu tả mà em có ấn tượng và yêu thích.

• Lưu ý:

+ Đọc kĩ để hiểu bài thơ ; chú ý các yếu tố tự sự, miêu tả và tác dụng của các yếu tố này trong việc thể hiện nội dung.

+ Lựa chọn một yếu tố về nội dung hoặc nghệ thuật trong bài thơ mà em thấy ấn tượng, yêu thích

+ Viết đoạn văn nêu rõ: Em thích nhất chi tiết, yếu tố, … nào trong bài thơ? Vì sao?

Đánh giá kết quả

- Học sinh nhận xét, bổ sung, đánh giá

- Giáo viên nhận xét, đánh giá

Dự kiến viết bảng

I. Định hướng

• Khái niệm:

+ Viết đoạn văn ghi lại cảm nghĩ về một bài thơ có yếu tố tự sự, miêu tả là nêu lên những suy nghĩ và rung động của em về bài thơ đó.

+ Đoạn văn có thể chỉ nêu cảm nghĩ về 1 chi tiết nội dung hoặc nghệ thuật của bài thơ có yếu tố tự sự, miêu tả mà em có ấn tượng và yêu thích.

• Lưu ý:

+ Đọc kĩ để hiểu bài thơ ; chú ý các yếu tố tự sự, miêu tả và tác dụng của các yếu tố này trong việc thể hiện nội dung.

+ Lựa chọn một yếu tố về nội dung hoặc nghệ thuật trong bài thơ mà em thấy ấn tượng, yêu thích

+ Viết đoạn văn nêu rõ: Em thích nhất chi tiết, yếu tố, … nào trong bài thơ? Vì sao?

II. Thực hành

Chuyển giao nhiệm vụ

- GV tổ chức cho HS tìm hiểu các bước viết đoạn văn qua trò chơi “Lucky drinks”

- Luật chơi:

+ Có 9 loại đồ uống = 9 câu hỏi

+ Mỗi câu hỏi có 1 lượng * nhất định, từ 1* đến 5*

+ Nhóm nào trả lời đúng, được nhiều * nhất sẽ thắng

- Bộ câu hỏi:

1/ Nêu mục đích viết và người đọc đoạn văn ghi lại cảm xúc về 1 bài thơ có yếu tố tự sự và miêu tả. (2*)

2/ Thực hành viết gồm có mấy bước, là những bước nào? (1*)

3/ Trong phần chuẩn bị, cần làm những bước nào? (1*)

4/ Lựa chọn bài thơ cần có lưu ý gì? (2*)

5/ Trong phần tìm ý, chúng ta có thể đặt những câu hỏi thế nào? (3*)

6/ Nêu cụ thể nội dung từng phần MB, TB, KB khi lập dàn bài (4*)

7/ Khi viết bài, em cần lưu ý những gì? (3*)

8/ Trong quá trình viết, em có thể sử dụng những từ hay cụm từ nào để liên kết các câu trong đoạn? (5*)

9/ Theo em, việc chỉnh sửa bài viết quan trọng như thế nào? (5*)

Thực hiện nhiệm vụ

Nghiên cứu SGK và tham gia trò chơi và trả lời các câu hỏi

Báo cáo thảo luận

- Trả lời miệng

- GV nghe HS trình bày.

- Dự kiến đáp án:

1/

• Mục đích viết: Chia sẻ cảm nghĩ về một bài thơ có yếu tố tự sự và miêu tả

• Người đọc: Thầy cô, bạn bè và những ai quan tâm, mong muốn tìm hiểu, cảm nhận cái hay, cái đẹp của bài thơ

2/ Thực hành viết gồm có 4 bước:

• Chuẩn bị

• Tìm ý và lập dàn ý

• Viết

• Kiểm tra và chỉnh sửa

3/

• Xem lại nội dung văn bản, chú ý hoàn cảnh ra đời của bài thơ

• Chú ý các yếu tố tự sự, miêu tả trong bài thơ này và tác dụng của chúng

4/ Bài thơ cần có:

• Yếu tố kể chuyện (xuất hiện câu chuyện, nhân vật)

• Chi tiết miêu tả bối cảnh, không gian, con người, …

5/

• Em thích chi tiết nội dung hoặc yếu tố nghệ thuật nào trong bài thơ? Em có thích các yếu tố tự sự, miêu tả trong bài thơ này không? Vì sao?

• Bài thơ gợi cho em những suy nghĩ và cảm xúc gì?

• ...

6/

* Mở đoạn: Nêu tên bài thơ, tác giả và cảm nghĩ chung của em về bài thơ

* Thân đoạn:

+ Chỉ ra nội dung hoặc nghệ thuật cụ thể của bài thơ khiến em yêu thích và có nhiều cảm xúc, suy nghĩ

+ Nêu các lí do khiến em yêu thích

* Kết đoạn: Khái quát lại cảm nghĩ của bản thân về bài thơ

7/

• Bám sát dàn ý để viết đoạn

• Thể hiện được cảm xúc chân thành của em về nội dung và hình thức trữ tình độc đáo của bài thơ

• Trình bày đúng hình thức của đoạn văn: Viết lùi đầu dòng từ đầu tiên của đoạn văn và chữ cái đầu của từ đó phải viết hoa ; kết thúc đoạn văn bằng 1 dấu chấm câu. Các câu trong đoạn cần tập trung vào chủ đề chung, giữa các câu có sự liên kết. Đoạn văn khoảng 7-10 câu.

8/ Các từ tạo tính liên kết:

+ Khi nêu các chi tiết: Bên cạnh đó; đồng thời; không chỉ … mà còn ; …

+ Khi đánh giá: Qua đó ; Như thế ; Chính vì vậy ; Như vậy ; Tóm lại; Thông qua các chi tiết miêu tả và tự sự ; …

9/ Chỉnh sửa bài viết giúp chúng ta tìm và sửa những lỗi sai về chính tả / lỗi diễn đạt ... hoặc thiếu ý mà trong quá trình làm mình không để ý, giúp cho bài mình hay hơn, đủ ý hơn, từ đó đạt điểm cao hơn

Đánh giá kết quả

- Học sinh nhận xét, bổ sung, đánh giá lẫn nhau

- Giáo viên nhận xét, đánh giá, chốt trên slide

Dự kiến viết bảng

II. Thực hành

1/ Chuẩn bị

2/ Tìm ý và lập dàn ý

3/ Viết bài

4/ Kiểm tra và chỉnh sửa

Chuyển giao nhiệm vụ

- GV tổ chức cho HS viết đoạn văn ghi lại cảm xúc về một bài thơ có yếu tố tự sự và miêu tả

Thực hiện nhiệm vụ

- HS hoạt đông cá nhân hoàn thành bài tập

+ Nhóm 1,2,3: Đêm nay Bác không ngủ

+ Nhóm 4,5,6: Lượm

- GV quan sát, hỗ trợ.

Báo cáo thảo luận

- 1 số HS đọc bài

- Các bạn khác có thể dán sản phẩm lên bảng sản phẩm của lớp

- GV nghe HS trình bày.

Đánh giá kết quả

- Học sinh nhận xét, bổ sung, đánh giá

- Giáo viên nhận xét, đánh giá

Chuyển giao nhiệm vụ

GV chiếu lại bảng kiểm để HS soát và sửa lỗi theo cặp, sau đó sửa cá nhân

Thực hiện nhiệm vụ

Đọc bài văn và sửa lỗi cho nhau  tự chấm điểm theo bảng kiểm

Báo cáo thảo luận

Nộp lại bài hoàn chỉnh cho GV chấm  Dán vào hồ sơ môn học sau khi được GV trả bài

Đánh giá kết quả

Giáo viên nhận xét, đánh giá cuối bài viết để HS rút kinh nghiệm

*Hoạt động 2.1: Định hướng quy trình nghe và nhận biết tính thuyết phục của một ý kiến về thể thơ tám chữ

a. Mục tiêu: Trình bày được quy trình nghe và nhận biết tính thuyết phục của một ý kiến.

b. Nội dung:

HS tóm tắt quy trình thực hiện nghe và nhận biết tính thuyết phục của một ý kiến dựa vào bảng sau:

c. Sản phẩm học tập: HS tiếp thu kiến thức và câu trả lời của HS.

d. Tổ chức thực hiện:

Hoạt động của GV&HS

Dự kiến sản phẩm

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:

GV giao nhiệm vụ như mục nội dung.

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:

HS đọc SGK và tóm tắt ý chính vào bảng quy trình.

Bước 3: Báo cáo, thảo luận:

HS trình bày sản phẩm trước lớp. Các HS khác nhận xét, bổ sung.

Bước 4: Kết luận, nhận định:

GV kết luận, nhận định về quy trình nói và nghe dựa vào SGK.

I. Quy trình nghe và nhận biết tính thuyết phục của một ý kiến

Bước 1: Chuẩn bị trước khi nghe – Xác định mục đích nghe  Xác định đề tài  Chuẩn bị giấy bút để ghi chép Chuẩn bị phiếu ghi chép.

Bước 2: Nghe và ghi chép:

- Tập trung nghe và ghi các ý chính, từ khóa.

Bước 3: Đọc lại, chỉnh sửa và chia sẻ.

*Hoạt động 2.2: Thực hành nghe và nhận biết tính thuyết phục của một ý kiến về thơ tám chữ

a. Mục tiêu: Thực hiện được nhiệm vụ nói và nghe.

b. Nội dung:

(1) HS chuẩn bị bài nói theo đề bài trong SGK.

(HS đã chuẩn bị trước ở nhà – Bài tập trang 51)

(2) HS xem lại bài và đóng vai người nghe, nghe và ghi chép nội dung bài nói, nhận biết tính thuyết phục của ý kiến.

(3) Trao đổi, đánh giá và rút kinh nghiệm

c. Sản phẩm học tập: Câu trả lời của HS

d. Tổ chức thực hiện:

Hoạt động của GV&HS

Dự kiến sản phẩm

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:

(như mục nội dung mục 1, 2,3)

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:

HS thực hiện hai nhiệm vụ được phân công.

Bước 3: Báo cáo, thảo luận:

Các HS đóng vai người nghe trình bày phần ghi chép và nhận xét về tính thuyết phục của bài nói bằng bảng kiểm.

Bước 4: Kết luận, nhận định:

GV nhận định, tổng kết dựa trên ý kiến của HS.

II. Thực hành nghe và nhận biết tính thuyết phục của một ý kiến về thơ tám chữ

* Bài tập: Nghe và chỉ ra tính thuyết phục trong ý kiến phát biểu của một bạn về đề tài sau:

“Trong bài thơ “Quê hương”, nhà thơ Tế Hanh đã sử dụng những hình ảnh thơ so ánh đẹp, bay bổng; đồng thời cũng sử dụng biện pháp nhân hóa một cách độc đáo để thổi linh hồn vào sự vật, khiến cho sự vật có một vẻ đẹp và ý nghĩa bất ngờ”

1/Chuẩn bị trước khi nghe

2/ Nghe và ghi chép

3/ Trao đổi, đánh giá, rút kinh nghiệm

Bảng kiểm kĩ năng nói và nghe nhận biết tính thuyết phục của một ý kiến