Năng lực chung

Năng lực đặc thù

- NL giao tiếp, hợp tác:

• Biết lắng nghe và có phản hồi tích cực trong giao tiếp

• Biết phối hợp với bạn cùng nhóm, thực hiện công việc nhóm nhỏ; đánh giá được khả năng của mình và tự nhận công việc phù hợp với bản thân

- NL tự chủ và tự học: Biết chủ động, tích cực thực hiện những công việc của bản thân trong học tập

- Nhận biết, xác định và phân tích được một số đặc điểm của tiểu loại bi kịch và kịch.

- Nêu được ấn tượng chung về văn bản bi kịch và kịch.

- Khái quát được đề tài, chủ đề, tư tưởng, tình cảm, thái độ của tác giả được thể hiện trong tiểu loại bi kịch và kịch.

- Nêu được bài học do văn bản gợi ra, liên hệ để rút ra kinh nghiệm, lẽ sống cho riêng mình; biết vận dụng kiến thức lịch sử văn học để đọc hiểu văn bản.

- Đọc-hiểu được văn bản khác thuộc cùng thể loại.

Dữ kiện

Đáp án

BK

Bi kịch

HK

Hài kịch

BS

Bệnh sĩ

ĐTCX

Đổi tên cho xã

TYVTH

Tình yêu và thù hận

RMOVJLE

Rô mê ô và Ju li et

HTBDHT

Hồn Trương Ba, da hàng thịt

K

ĐIỀU EM ĐÃ BIẾT

W

ĐIỀU EM MUỐN BIẾT

L

ĐIỀU EM ĐƯỢC HỌC

K

ĐIỀU EM ĐÃ BIẾT

W

ĐIỀU EM MUỐN BIẾT

L

ĐIỀU EM ĐƯỢC HỌC

Xung đột

Xung đột trong bi kịch

Nhân vật thường đối lập giữa bên trong và bên ngoài

Nhân vật trong bi kịch khác gì so với hài kịch

Thủ pháp trào phúng

….

KHÁI NIỆM

CỐT TRUYỆN

NHÂN VẬT

XUNG ĐỘT

KHÁI NIỆM

Bi kịch viết về những câu chuyện buồn, khơi gợi sự đồng cảm, xót xa ở người đọc

CỐT TRUYỆN

Các sự việc xảy ra như thế nào?

NHÂN VẬT

Đặc điểm: có xuất thân cao quý, có tài năng, có phẩm chất, phải đối diện với sự xung đột, kết thúc bi thảm...

XUNG ĐỘT

2 kiểu xung đột:

+xung đột giữa những khát vọng đẹp đẽ của nhân vật với hoàn cảnh thực tế

+ xung đột nằm trong chính nhân vật

HOẠT ĐỘNG CỦA GV – HS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

- GV đặt câu hỏi: dựa vào việc thực hiện nhiệm vụ trong phiếu học tập trước tiết học hãy trình bày khái niệm và đặc trưng của bi kịch? Những lưu ý khi đọc văn bản kịch là gì? Khái quát nét chính về tác giả, tác phẩm (nội dung chính, nhân vật, vị trí đoạn trích,…)?

- GV tổ chức hoạt động nhóm bàn, kĩ thuật Think-pair-share, thời gian 10 phút

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ

- HS tiếp nhận nhiệm vụ

Bước 3: Báo cáo kết quả và thảo luận

- Đại diện nhóm trả lời câu hỏi

- GV gọi HS nhóm khác nhận xét, bổ sung câu trả lời của bạn.

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện hoạt động

- GV nhận xét, đánh giá.

I. Tìm hiểu chung

1. Khái niệm và đặc trưng của bi kịch

2. Những lưu ý khi đọc văn bản kịch

3. Tác giả

4. Văn bản “Sống hay không sống?”

- Hoàn cảnh sáng tác: 1599-1601

- Xuất xứ - Vị trí đoạn trích: trích Hồi III – Cảnh I vở kịch Hăm-lét của Sếch-xpia.

- Thể loại: bi kịch

Nội dung chính: Hoàng tử Ham let giả điên trước mặt nhà vua và người yêu để tìm ra sự thật về cái chết của cha.

Nhân vật:

- Vua Clô-đi-út

- Ham-lét

- Nàng Ô-phê-li-a

- Hoàng hậu Gertrude

- Pô-lô-ni-út

- Rô den cran

- Ghin đơn xtơn

Nhân vật chính: Ham-lét

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

- GV hướng dẫn hs đọc toàn bộ văn bản trước tiết học, trên lớp gv chọn đoạn trích tiêu biểu để hướng dẫn đọc phân vai (những chỉ dẫn sân khấu, nhà vua, Ham let, Nàng Ô-phê-li-a, Pô-lô-ni-út)

Các hs khác nhận xét bằng bảng tiêu chí đọc

GV: Nhận xét, sửa lỗi, khích lệ, động viên hs sau khi đọc văn bản.

Vd:

- Đọc đoạn từ lúc hoàng hậu vào/81

Lưu ý chú thích, giải nghĩa từ khó/sgk

- Thực hiện lần lượt nhiệm vụ trong các phiếu học tập để giúp hs tìm hiểu: cốt truyện, nhân vật, những chỉ dẫn sân khấu, xung đột…

- GV tổ chức hoạt động nhóm bàn, kĩ thuật Think-pair-share, thời gian 10 phút

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ

- HS tiếp nhận nhiệm vụ

Bước 3: Báo cáo kết quả thảo luận

- Đại diện nhóm trả lời câu hỏi

- GV gọi HS nhóm khác nhận xét, bổ sung câu trả lời của bạn.

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện hoạt động

- GV nhận xét, đánh giá.

GV nhắc lại khái niệm cốt truyện: là một chuỗi các sự việc được sắp xếp theo trình tự…, rồi đưa ra gợi ý các sự việc chính trong văn bản nhưng đảo trộn vị trí, yêu cầu hs sắp xếp lại cho hợp lý trật tự của các sự việc chính đó (30s)

Hãy tìm và đọc lại những chỉ dẫn sân khấu? Cho biết tác dụng của những chỉ dẫn sân khấu này trong văn bản?

GV nhắc lại hai kiểu nhân vật xuất hiện trong bi kịch:

- Nhân vật chính diện: tính cách, phẩm chất tốt đẹp, sống vì công lý và tôn trọng lẽ phải…

- Nhân vật phản diện: có tính xấu, tham lam, sẵn sàng vì lợi ích bản thân mà thực hiện những hành vi không tốt đối với người khác

Hãy cho biết trong văn bản “Sống hay không sống?” nhân vật nào là nhân vật chính diện, nhân vật nào là nhân vật phản diện?

Thảo luận nhóm: 5 phút - Nhân vật phản diện: Nhà vua, Pô lô ni ut, hoàng hậu

hoạt động nhóm và 3 phút trao đổi phiếu học tập giữa các nhóm để bổ sung thông tin…rồi trả phiếu ht cho đội bạn

? Hãy cho biết trong bi kịch có những kiểu xung đột nào? Xung đột trong văn bản “Sống hay không sống” diễn ra ở nhân vật nào? Xung đột ở nhân vật đó thuộc kiểu xung đột nào?

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

GV: Hoàn thành PHT số 4: Phân tích xung đột nội tâm của Ham let qua những lời độc thoại? (mỗi phiếu học tập phân tích một lời thoại…)

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ

HS tiếp nhận nhiệm vụ

Bước 3: Báo cáo kết quả và thảo luận

- HS suy nghĩ, trả lời câu hỏi

- GV gọi HS khác nhận xét, bổ sung câu trả lời của bạn.

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện hoạt động

- GV nhận xét, đánh giá.

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

- GV yêu cầu HS khái quát nội dung nghệ thuật của bài

?Vẽ sơ đồ tư duy khái quát lại đặc trưng và cách đọc bi kịch?

- HS tiếp nhận nhiệm vụ.

Bước 2: HS trao đổi thảo luận, thực hiện nhiệm vụ

- HS thực hiện nhiệm vụ.

Bước 3: Báo cáo kết quả và thảo luận

- HS trả lời câu hỏi

- GV gọi HS khác nhận xét, bổ sung câu trả lời của bạn.

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện hoạt động

- GV nhận xét, đánh giá, chốt kiến thức

II. Đọc hiểu văn bản:

1. Đọc - tìm hiểu chú thích

*Chú thích/sgk

- Khuê nữ: con gái chưa chồng nhà quyền quý thời phong kiến

- Rô-den-cran, Ghin đơn xtơn: hai viên quan trong triều được nhà vua giao nhiệm vụ theo dõi Ham – lét.

-Ngự lãm: (nhà vua) xem (cách nói trang trọng)…

2. Cốt truyện

*Các sự việc chính:

(1) Nhà vua, hoàng hậu dò hỏi Rô đen cran và Ghin đơn xton về biểu hiện của Ham let

( 2) Nhà vua và Pô lô ni ut giao nhiệm vụ cho Ô phê lia gặp gỡ với Ham let.

(3) Họ bí mật theo dõi cuộc trò chuyện để xem Ham let có điên thật hay không?

(4) Ham let xuất hiện nói những lời độc thoại

(5) Gặp Ô phê li a chàng vẫn giả điên và nói ra những lời phũ phàng với nàng

*Những chỉ dẫn sân khấu

- Một gian phòng trong lâu đài, vua, hoàng hậu, Pô lô niut, Ô phê lia, Roden cran, Ghin đơn xton ra.

Rôden cran và Ghin đơn xton vào…

• Giúp người đọc hình dung ra bối cảnh, không gian và hành động của từng nhân vật

* Nhân vật

- Nhân vật chính diện: Ham let

- Nhân vật phản diện: Nhà vua, Pô lô ni ut, hoàng hậu

*HAM LET

*NHÀ VUA CLO ĐI UT

Bên ngoài ><Bên trong

+Bên ngoài: vờ quan tâm, hỏi han bệnh tình của Ham let=> bên trong mục đích dò xét xem chàng có giả điên hay không?

+ Bên ngoài: Vui mừng vì thái tử hứng thú với bọn đào kép=>bên trong thì mong muốn Ham let xa rời việc triều chính, để mình ngồi vững trên ngai vàng.

Dùng Ô phê li a như quân cờ

+ Điều khiển Ô phê lia nói chuyện với Ham let=>điều tra xem chàng có bị điên thật hay không?

Độc ác, tham quyền lực

+Giết chết anh trai bằng cách đổ thuốc độc vào tay

+Chiếm ngôi vua

Bất chấp đạo lý

+ Anh trai chết, 2 tháng sau lấy chị dâu

Mưu mô, xảo quyệt

+ Mọi lời nói, hành động đều thể hiện sự tính toán vì lợi ích bản thân

“Đôi má của gái hồng lâu rực rỡ vì son tô phấn điểm cũng không thể xấu xa hơn hành động của ta được điểm phấn tô son bằng những lời hoa gấm mĩ miễu. Ôi gánh nặng của tội ác!”

=>Bị Ham let giết

* HOÀNG HẬU

Lấy em trai chồng

Tiếp tục làm hoàng hậu

Phản bội, bất chấp đạo lí

Đồng lõa với nhà vua (đẩy con trai vào bi kịch…)

=>Chết vì uống phải rượu độc

* PÔ LÔ NI UT

Cha của Ô phê li a

Thông đồng với vua hại Ham let

Nịnh thần

Gian xảo, sống hai mặt

=>Bị Ham let giết

5. Xung đột

+ Xung đột giữa những khát vọng đẹp đẽ của nhân vật với hoàn cảnh thực tế

+Xung đột nằm trong chính nhân vật

- Xung đột trong văn bản “Sống hay không sống” diễn ra ở nhân vật: Ham let

=>Xung đột nằm trong chính nhân vật

Thể hiện qua các lời độc thoại

+ “Chịu đựng tất cả những viên đá, những mũi tên của số mệnh phũ phàng hay là cầm vũ khí vùng lên mà chống lại với sóng gió của biển khổ, chống lại để mà diệt chúng đi, đằng nào cao quý hơn?”

=>Chịu đựng số phận phũ phàng hay là vùng lên đấu tranh?=>Phân vân, do dự

III. Tổng kết

1. Nghệ thuật

- Miêu tả, khắc họa thành công tính cách, tâm lý nhân vật (đặc biệt là lời đối thoại, độc thoại, tình huống kịch hấp dẫn…)

2. Nội dung

Làm nổi bật quan niệm sống trong sạch, mạnh mẽ, cao đẹp và ý nghĩa

• 2 kiểu xung đột

1. Đặc điểm truyện ngắn

Mục tiêu: Học sinh biết được những thông tin cơ bản về đặc điểm của truyện ngắn

Nội dung:

GV: Sử dụng kĩ thuật đặt câu hỏi và yêu cầu học sinh (HS) thực hiện nhiệm vụ.

HS: Chuẩn bị kiến thức về đặc điểm truyện đã học ở lớp 8 và thực hiện nhiệm vụ của giáo viên (GV) giao.

Tổ chức thực hiện

Sản phẩm

Bước 1: Giao nhiệm vụ (GV)

? Trình bày đặc điểm của truyện.

? Những lưu ý khi đọc truyện.

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

HS: Xem lại nội dung chuẩn bị ở nhà trả lời câu hỏi

Bước 3: Báo cáo thảo luận

GV: Mời HS trả lời

HS: trình bày đặc điểm về truyện

- Những HS còn lại lắng nghe, theo dõi bạn trình bày, sau đó nhận xét, bổ sung (nếu cần)

Bước 4: Kết luận, nhận định (GV)

GV:

- Nhận xét phần chuẩn bị của HS

- Chốt sản phẩm lên màn hình và chuyển dẫn sang nội dung tiếp theo.

1. Đặc điểm truyện ngắn

* Khái niệm: Truyện ngắn là thể loại cỡ nhỏ của tác phẩm văn xuôi hư cấu

* Đặc điểm

- Nội dung: truyện ngắn thường phản ánh một “khoảnh khắc”, một tình huống độc đáo, một sự kiện gây ấn tượng mạnh, có ý nghĩa nhất trong cuộc đời nhân vật.

- Kết cấu: truyện ngắn không chia thành nhiều tuyến, bút pháp trần thuật thường là chấm phá.

- Yếu tố quan trọng nhất của truyện ngắn là những chi tiết cô đúc, lối hành văn mang nhiều hàm ý.

- Cốt truyện:

+ Truyện ngắn có cốt truyện kì lạ.

+ Truyện ngắn kể về câu chuyện giản dị, đời thường.

+ Truyện ngắn giàu tính triết lí, trào phúng, châm biếm, hài hước.

+ Truyện ngắn giàu chất thơ.

*Lưu ý khi đọc truyện:

- Cốt truyện.

- Chỉ dẫn phía bên phải.

- Nhân vật chính, nhân vật phụ.

- Các sự việc, tình huống truyện.

2. Tác giả

Mục tiêu: Học sinh biết được những thông tin cơ bản về nhà văn.

Nội dung:

GV: Sử dụng kĩ thuật đặt câu hỏi và yêu cầu học sinh (HS) thực hiện nhiệm vụ.

HS: Chuẩn bị phiếu học tập số 1 ở nhà và thực hiện nhiệm vụ của giáo viên (GV) giao.

Tổ chức thực hiện

Sản phẩm

Bước 1: Giao nhiệm vụ (GV)

? Trình bày những thông tin chính về nhà văn Mu-ra-ka-mi Ha-ru-ki?

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

HS: Xem lại nội dung chuẩn bị ở nhà trả lời câu hỏi

Bước 3: Báo cáo thảo luận

GV: Mời HS trả lời

HS: trình bày thông tin về nhà văn Mu-ra-ka-mi Ha-ru-ki

- Những HS còn lại lắng nghe, theo dõi bạn trình bày, sau đó nhận xét, bổ sung (nếu cần)

Bước 4: Kết luận, nhận định (GV)

GV:

- Nhận xét phần chuẩn bị của HS

- Chốt sản phẩm lên màn hình và chuyển dẫn sang nội dung tiếp theo.

2. Tác giả

- Nhà văn Mu-ra-ka-mi Ha-ru-ki sinh năm 1949, là nhà văn nổi tiếng của Nhật Bản.

- Ông được xem là ánh sao sáng trên nền trời văn học xứ sở hoa anh đào bởi lối viết chuyên về thế giới nội tâm con người.

- Tác phẩm tiêu biểu: “Lắng nghe gió hát, “Pillball,1973, “Săn cừu hoang”,  “Rừng Nauy”,…

3. Tác phẩm

Mục tiêu:

- HS biết cách đọc và tóm tắt văn bản “Người thứ bảy”

- Nhận biết được một số đặc điểm của truyện ngắn: cốt truyện, nhân vật, chi tiết, sự kiện,…

- Trình bày những thông tin chính về văn bản “Người thứ bảy”:

+ Thể loại

+ Cốt truyện

+ Nhân vật chính

+ Ngôi kể

+ Bố cục…

Nội dung:

GV: Sử dụng kĩ thuật đặt câu hỏi và yêu cầu học sinh (HS) thực hiện nhiệm vụ.

HS: Chuẩn bị phiếu học tập số 1 ở nhà và thực hiện nhiệm vụ của giáo viên (GV) giao.

Tổ chức thực hiện

Sản phẩm

a. Đọc, tóm tắt và tìm hiểu chú thích

Bước 1: Giao nhiệm vụ (GV)

- Hướng dẫn cách đọc

- Yêu cầu HS một đoạn ấn tượng và tóm tắt ngắn gọn văn bản

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

GV:

- Yêu cầu HS đọc mẫu

- Yêu cầu HS khác nhận xét cách đọc

HS đọc mẫu

Bước 3: Báo cáo, thảo luận

- HS còn lại nghe, nhận xét về cách đọc của bạn

Bước 4: Kết luận, nhận định (GV)

- Nhận xét cách đọc và phần tóm tắt của HS

- Chốt cách đọc, chốt nội dung tóm tắt và chuyển dẫn sang phần b. Tìm hiểu chung về văn bản

b. Tìm hiểu chung về văn bản

Bước 1: Giao nhiệm vụ (GV)

- Yêu cầu HS mở PHT số 1

- Chia nhóm cặp đôi theo bàn

- Nhiệm vụ:

+ 1 phút HĐ cá nhân: xem lại PHT đã chuẩn bị

+ 2 phút tiếp theo: trao đổi, chia sẻ để thống nhất nội dung trong PHT số 1

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

GV gợi ý: Bằng sự chuẩn bị PHT ở nhà, em hãy đọc PHT của bạn xem có nội dung nào cần trao đổi hay không.

HS: Đọc PHT số 1 của bạn và đánh dấu nội dung khác biệt để trao đổi.

Bước 3: Báo cáo thảo luận

GV: Chỉ định một số cặp đôi trình bày sản phẩm (PHT số 1)

HS:

- Đại diện cặp đôi trình bày từng nội dung trong PHT số 1.

- Những cặp đôi còn lại lắng nghe, theo dõi bạn trình bày, sau đó nhận xét, bổ sung (nếu cần) cho sản phẩm cặp đôi của bạn.

Bước 4: Kết luận, nhận định (GV)

GV:

- Nhận xét từng nội dung của bạn, nhận xét sản phẩm trình bày của HS cũng như lời bổ sung của HS khác (nếu có).

- Chốt sản phẩm lên màn hình và chuyển dẫn sang nội dung tiếp theo.

3. Tác phẩm

a. Đọc, tóm tắt và tìm hiểu chú thích

- Đọc

- Chú thích (SGK): Tiềm thức, cứu rỗi.

- Tóm tắt: Nhân vật “tôi” và K là hai người bạn thân. Trong một cơn bão lớn, con sóng dữ dội đã cuốn K đi trước sự chứng kiến của nhân vật “tôi”. Hình ảnh đó đã ám ảnh trong tâm trí nhân vật “tôi” khiến anh phải chuyển chỗ ở. Sau bốn mươi năm, nhân vật “tôi” mới trở lại quê nhà. Anh dũng cảm quay trở lại bờ biển năm nó, nơi đã cuốn người bạn của mình đi mất. Dường như mọi thứ đã xoa dịu được nỗi đau của nhân vật “tôi”, anh không còn nằm mơ thấy ác mộng cũng như hình ảnh những con sóng dữ. Anh cảm thấy may mắn vì nỗi sợ hãi đã được biến mất.

b. Tìm hiểu chung về văn bản.

- Thể loại: truyện ngắn

- Cốt truyện: Giản dị, đời thường nhưng có ý nghĩa sâu sắc, thấm thía.

- Ngôi kể: ngôi thứ nhất

- Nhân vật chính: nhân vật “tôi” cũng là người kể chuyện.

- Bố cục:

+ Phần 1: (Từ đầu đến “cười toe toét”): Kể lại cơn bão lịch sử và kết cục đau thương.

+ Phần 2: (tiếp đến “rời khỏi tâm trí tôi”): Miêu tả bi kịch trong tâm hồn nhân vật “tôi”.

+ Phần 3: (còn lại): Nêu lên bi kịch của nhân vật được giải thoát.

1. Bối cảnh của câu chuyện

Mục tiêu:

- HS tìm, phát hiện và nêu được những chi tiết về bối cảnh của câu chuyện.

+ Thời gian xảy ra câu chuyện

+ Không gian: cảnh vật, con người.

- Nhận xét được bối cảnh của câu chuyện…

Nội dung:

GV sử dụng kĩ thuật vấn đáp, thảo luận nhóm để hướng dẫn HS tìm hiểu về bối cảnh của câu chuyện.

HS suy nghĩ cá nhân, làm việc nhóm để hoàn thành nhiệm vụ học tập

Tổ chức thực hiện

Sản phẩm

Bước 1: Giao nhiệm vụ (GV)

HĐ cá nhân (GV đặt câu hỏi):

? Cảnh vật trong truyện được nhìn qua con mắt của ai và được nhớ lại theo trình tự nào?

HĐ nhóm đôi

- GV chia nhóm lớp bằng cách trả lời câu hỏi sau:

?Nêu một số chi tiết nổi bật của cảnh vật trong phần 1 (chi tiết miêu tả khung cảnh thiên nhiên và hình ảnh con người).

?Chỉ ra biện pháp nghệ thuật được sử dụng? (Vai trò của tưởng tượng trong tiếp nhận văn học)

? Qua đó em có nhận xét gì về bối cảnh của câu chuyện?

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ (HS)

GV hướng dẫn HS đọc đoạn văn số 1 và tìm chi tiết.

HS đọc SGK, tìm chi tiết

Bước 3: Báo cáo, thảo luận

HĐ cá nhân:

GV:

- Gọi HS trả lời câu hỏi

- Gọi HS nhận xét câu trả lời của bạn

HS:

- Đại diện trả lời câu hỏi

- HS còn lại lắng nghe, nhận xét và bổ sung cho câu trả lời của bạn (nếu cần).

HĐ nhóm

GV:

- Yêu cầu đại diện nhóm trình bày sản phẩm

- Yêu cầu các nhóm còn lại nhận xét và bổ sung cho sản phẩm của nhóm bạn (nếu cần).

HS:

- Nhóm đại diện trình bày sản phẩm học tập

- Các nhóm còn lại nhận xét và bổ sung cho sản phẩm của nhóm bạn (nếu cần).

Bước 4: Kết luận, nhận định (GV)

- Nhận xét câu trả lời/sản phẩm học tập và nhận xét của cá nhân/nhóm HS.

- Chốt, bình và chuyển dẫn sang nội dung tiếp theo.

II. TÌM HIỂU CHI TIẾT

1. Bối cảnh của câu chuyện

- Thời điểm: tháng 9

- Không gian: cơn bão lớn đổ bộ vào thị trấn S.

+ Các trường học tạm nghỉ, cửa hàng đều hạ cửa cuốn.

+ Ngôi nhà như có một bàn tay to lớn cầm lấy, lắc lư trong cơn bão,..

+ Những cây ngả rạp,…

-> NT: Miêu tả, liệt kê, so sánh, tưởng tượng,..

-> Người đọc như hoà cùng tâm trạng lo lắng, sợ hãi trước cơn bão lớn.

2. Cách xây dựng nhân vật trong truyện

Mục tiêu:

- HS tìm, phát hiện những chi tiết về nhân vật “tôi”(chuyển biến tâm trạng của nhân vật), nhân vật K và hình ảnh con sóng.

- Thông điệp và ấn tượng sâu sắc về truyện ngắn này.

Nội dung:

GV sử dụng kĩ thuật vấn đáp, Hđ nhóm để hướng dẫn HS tìm hiểu về các nhân vật trong truyện.

HS suy nghĩ cá nhân, làm việc nhóm để hoàn thành nhiệm vụ học tập

Tổ chức thực hiện

Sản phẩm

Bước 1: Giao nhiệm vụ (GV)

HĐ cá nhân (GV đặt câu hỏi):

? Nhân vật “tôi” được miêu tả qua những chi tiết nào?

HĐ nhóm

- GV chia nhóm lớp

- Yêu cầu mở PHT và hoàn thành PHT bằng cách trả lời câu hỏi sau:

? Phân tích sự chuyển biến tâm lí của nhân vật “tôi” trước và sau cái chết của K? Chỉ ra một số chi tiết tiêu biểu trong truyện thể hiện những tâm lí ấy.

? Nghệ thuật miêu tả tâm lí nhân vật.

?Nhận xét về tính cách của nhân vật “tôi” qua sự việc trên.

*Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ.

HS:

+ Hoạt động cá nhân 5 phút, hoàn thành PHT

+ Thảo luận nhóm, thống nhất ý kiến, hoàn thành sản phẩm nhóm 5 phút.

+ Cử đại diện chuẩn bị báo cáo sản phẩm.

Bước 3: Báo cáo, thảo luận

- Đại diện các nhóm báo cáo kết quả và bổ sung cho nhau.

- Giáo viên điều hành quá trình thảo luận.

Bước 4: Đánh giá, kết luận

- Học sinh tự đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ.

- Giáo viên đánh giá, kết luận

2. Cách xây dựng nhân vật trong truyện

a. Nhân vật “tôi”

*Nhân vật “tôi” trước cái chết của K.

+ Nhân vật “tôi” và K có mối quan hệ thân thiết: “tôi” thích ở cạnh K vì cậu ấy có trái tim rất ấm áp và chân thành.

+ Đón nhận cơn bão bằng cả sự ngây thơ và hứng thú.

+ Khi con sóng đến: gọi K nhưng K không nghe thấy.

+ Khi con sóng cuốn lấy K -> tận mắt chứng kiến, chạy mất.

*Nhân vật “tôi” sau cái chết của K.

+ Khi con sóng thứ hai sắp ập đến cuốn “ tôi” đi theo K thì tôi thấy “ bên trong con sóng là K, cậu nhìn thẳng vào tôi và cười”, “ Đó không phải là nụ cười bình thường…..Đôi mắt lạnh lẽo của cậu nhìn thẳng vào tôi”.

+ Cú sốc tâm lí làm cuộc sống của tôi thay đổi hoàn toàn: nghỉ học nhiều, không ăn uống, chỉ nằm trên giường nhìn trần nhà K luôn ở đó…nhìn tôi cười, tay giơ lên vẫy gọi. -> người cha kết luận nhân vật “tôi” vừa trải qua một cú sốc tâm lí hơn là cơn sốt đơn thuần.

+ Sự ám ảnh giày vò khiến tôi phải chuyển đến một nơi khác và tránh xa quê nhà gần bốn mươi năm. Tôi không đến hồ bơi, sông suối, tránh xa mọi tầu thuyền,…luôn thấy “ bàn tay lạnh lẽo của K, hình ảnh đen tối khi ấy không bao giờ rời khỏi tấm trí tôi”.

=> Nghệ thuật: miêu tả tâm lí nhân vật sâu sắc

=> Tính cách nhân vật “tôi”: là người có cuộc sống nội tâm phong phú, đa cảm, luôn biết tự kiểm điểm, ăn năn, đau khổ trước nỗi lầm của mình,…Đây là con người biết trân trọng tình bạn, nặng tình, nặng nghĩa.

Bước 1: Giao nhiệm vụ (GV)

HĐ cá nhân (GV đặt câu hỏi):

? Nhân vật K có điểm gì đặc biệt.

? Hình dung K trong lòng con sóng dữ.

? Hình ảnh con sóng dữ dội và nụ cười của K trong con sóng được nhắc lại nhiều lần có ý nghĩa và tác dụng gì trong việc thể hiện nội dung của truyện.

*Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ.

+ Hoạt động cá nhân tìm câu trả lời

Bước 3: Báo cáo, thảo luận

- HS trả lời các câu hỏi

- Giáo viên hỗ trợ nếu cần

Bước 4: Đánh giá, kết luận

- Học sinh tự đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ.

- Giáo viên đánh giá, kết luận

b.Nhân vật K và hình ảnh con sóng.

- K bị chứng khó đọc, nhưng năng khiếu hội họa khiến cậu trở thành một nhân tài trong lớp vẽ: “Chỉ cần đưa K một cây bút chì, cậu ấy sẽ vẽ nên một bức tranh đầy sống động…”

- K vô cùng hoảng sợ và bàng hoàng trước con sóng, con sóng cao như tòa nhà 3 tầng còn K quá nhỏ bé chỉ như hạt cát trong lòng con sóng. Khi cậu nhận ra thì con sóng đã ở quá gần mình.( Con sóng đã cuốn phăng và nuốt chửng bạn của “tôi”)

- Hình ảnh con sóng:

+ Con sóng dữ dội và nụ cười của K trong con sóng đuọc nhắc lại nhiều lần diễn tả nỗi ám ảnh, sự dằn vặt trong tâm hồn nhân vật “ tôi” về con sóng dữ và cái chết của K.

->Hình ảnh này có ý nghĩa nhấn mạnh và tạo ra sự ấn tượng mạnh mẽ về cách truyền đạt nội dung, ý nghĩa và thông điệp của câu chuyện.

* Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

THẢO LUẬN NHÓM

? Truyện Người thứ bảy muốn gửi bạn thông điệp gì? Đoạn kết của truyện có phải là nội dung thông điệp ấy không? Vì sao.

*Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ.

HS:

+ Hoạt động cá nhân 4 phút, hoàn thành PHT

+ Thảo luận nhóm, thống nhất ý kiến, hoàn thành sản phẩm nhóm 5 phút.

+ Cử đại diện chuẩn bị báo cáo sản phẩm.

Bước 3: Báo cáo, thảo luận

- Đại diện các nhóm báo cáo kết quả và bổ sung cho nhau.

- Giáo viên điều hành quá trình thảo luận.

Bước 4: Đánh giá, kết luận

- Học sinh tự đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ.

- Giáo viên đánh giá, kết luận, bình đan xen trong quá trình chốt các ý.

3. Thông điệp

-Truyện “Người thứ bảy” muốn gửi đến ta thông điệp: Trong cuộc đời con người luôn có những nỗi sợ, cách tốt nhất là phải đối mặt với nỗi sợ đừng đầu hàng trước nó. "Thứ đáng sợ nhất mà chúng ta làm khi ây lại là quay lưng về phía nỗi sợ và nhắm mắt lại. Khi đó, chúng ta sẽ giữ lại thứ gì quý nhất đối với bản thân, giấu nó vào trong tim minh và đầu hàng trước một thứ khác."

- Đoạn kết của truyện cũng chính là nội dung thông điệp vì toàn bộ câu chuyện đã tập trung thể hiện tư tưởng này. Đó là thông điệp mà tác giả muốn gửi gắm đến bạn đọc.

*Bước 1. Chuyển giao nhiệm vụ (GV)

? Nhắc lại những thành công về hình thức nghệ thuật của văn bản?

? Khái quát nội dung chính của văn bản?

? Em có ấn tượng sâu sắc nhất về chi tiết (hình ảnh, sự việc, nhân vật, lời thoại,...) nào trong truyện ngắn này? Vì sao?

? Nêu các kỹ năng đọc hiểu truyện.

*Bước 2. Thực hiện nhiệm vụ

HS làm việc theo cặp để hoàn thành nhiệm vụ.

GV theo dõi, quan sát HS thảo luận, hỗ trợ (nếu HS gặp khó khăn).

*Bước 3. Báo cáo, thảo luận

HS đại diện cặp đôi báo cáo kết quả, HS cặp khác theo dõi, nhận xét và bổ sung (nếu cần).

*Bước 4. Kết luận, nhận định

- GV nhận xét thái độ và kết quả làm việc của cả lớp

III. TỔNG KẾT:

1.Nghệ thuật:

- Lời kể chậm rãi như những lời tự thú, như một cuốn phim quay chậm;

- Diễn tả sâu sắc tính chất bi kịch diễn ra trong tâm hồn nhân vật.

2. Nội dung:

Câu chuyện người viết tự kể về một tai nạn, một sự cố đau lòng để tái hiện sự tự vấn lương tâm, sự ân hận, ăn năn, nỗi đau khổ, dằn vặt về lỗi lầm trong tâm hồn của người trong cuộc ( nhân vật “tôi”)

3. Kỹ năng đọc hiểu truyện

+ Đọc kĩ truyện

+ Tóm tắt được nội dung truyện.

+ Tìm hiểu một số yếu tố cơ bản để thấy rõ đặc điểm của truyện (nội dung, hình thức, ngôn ngữ)

+ Xác định được nhân vật chính và phân tích các phương diện mà nhân vật được miêu tả như ngoại hình, lời nói, hành động, mối quan hệ với các nhân vật khác, đặc biệt là tâm lí, cảm xúc.

+ Liên hệ, kết nối với kinh nghiệm của bản thân để hiểu sâu sắc về nội dung tư tưởng của truyện.

Hoạt động của GV và HS

Nội dung cần đạt

1. Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

Thế hệ gen Z ngày nay ham thích sự thú vị, mới lạ. Là thế hệ trẻ, em hãy liệt kê một số từ ngữ mới mà các em hay dùng phổ biến với nhau.

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

- Học sinh suy nghĩ câu hỏi

- Giáo viên: Quan sát, theo dõi quá trình học sinh thực hiện, gợi ý nếu cần

Bước 3: Báo cáo, thảo luận

+ HS trả lời cá nhân

+ GV gọi hs nhận xét, bổ sung phần trình bày của nhóm bạn.

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

- Học sinh nhận xét, bổ sung, đánh giá

- Giáo viên nhận xét, đánh giá

GV giới thiệu bài học:

* Ngày nay với sự phát triển của mạng xã hội như tiktok, facebook, zalo,… chúng ta được tiếp cận với nhiều nguồn thông tin khác nhau, đồng thời giới trẻ cũng tạo ra những từ ngữ mới lạ.

* Điểm đặc biệt, những từ ngữ mới này được đông đảo các bạn trẻ đón nhận và được dùng trong giao tiếp hằng ngày.

GỢI Ý THAM KHẢO

- Mlem mlem (có nghĩa dùng để khen ngợi món ngon)

- Xu cà na (chỉ sự đen đủi, xui xẻo)

- flex (hành động khoe khoang)

- Báo (gen Z dùng với nghĩa chỉ những người nổi loạn hay phá hoại)

- ô dề (chỉ sự lố lăng quá mức),….

Hoạt động của GV và HS

Nội dung cần đạt

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

Dựa vào kiến thức đã học, trả lời các câu hỏi ôn tập:

? Ngôn ngữ là gì?

? Nêu hiểu biết của em về từ ngữ mới và nghĩa mới.

- Nghĩa mới là gì?

- Thế nào là từ ngữ mới?

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

- HS nghe yêu cầu -> thực hiện yêu cầu

- Từng HS chuẩn bị độc lập.

Bước 3: Báo cáo, thảo luận

- HS trình bày cá nhân

- Dự kiến sản phẩm:

+ HS rút ra được khái niệm của nghĩa mới và từ ngữ mới.

- GV gọi hs nhận xét, bổ sung câu trả lời của bạn.

Bước 4: Kết luận, nhận định (GV)

GV nhận xét, bổ sung: Trong tiếng Việt, từ ngữ mới được tạo ra theo hai phương thức chính: láy (ví dụ: xịn -• xịn xò) và ghép (ví dụ: bàn + phím - bàn phím). Bên cạnh đó, tiếng Việt còn có một bộ phận từ ngữ mới là những từ ngữ vay mượn của nước ngoài hoặc lai tạo dựa trên một số yếu tố vay mượn nước ngoài.

GV chốt lại kiến thức bằng sơ đồ tư duy

I. Lý thuyết

1. Ngôn ngữ là gì?

- Là phương tiện giao tiếp quan trọng nhất của con người, ngôn ngữ luôn vận động, phát triển gắn liền với sự vận động, phát triển của tự nhiên, xã hội. Sự phát triển của ngôn ngữ diễn ra liên tục nhưng không đột biến và không đồng đều ở các bộ phận:

- Từ vựng phát triển nhanh và mạnh nhất (thể hiện ở sự xuất hiện không ngừng của các từ ngữ mới và nghĩa mới); ngữ âm và ngữ pháp phát triển tương đối chậm.

2. Nghĩa mới và từ ngữ mới:

- Nghĩa mới của từ ngữ là nghĩa xuất hiện bên cạnh nghĩa gốc để biểu thị những sự vật, hiện tượng mới nảy sinh (hoặc sự vật, hiện tượng đã có với tên gọi khác).

- Nghĩa mới của từ ngữ thường được hình thành theo các phương thức ẩn dụ, hoán dụ.

Ví dụ, ở từ “chuột”: bên cạnh nghĩa gốc (chỉ một loài thú nhỏ) còn có thêm nghĩa mới: chỉ một bộ phận điều khiển máy tính.

- Từ ngữ mới là những từ ngữ biểu thị các sự vật, hiện tượng mới này sinh hoặc mới được phát hiện; ví dụ: chứng khoán, cổ phiếu, máy tính....

Là nghĩa xuất hiện bên cạnh nghĩa gốc để biểu thị những sự vật, hiện tượng mới nảy sinh.

NGHĨA MỚI

SỰ PHÁT TRIỂN CỦA NGÔN NGỮ

TỪ NGỮ MỚI

Hoạt động của GV và HS

Nội dung cần đạt

Nhiệm vụ 1: HS làm bài tập 1.

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập:

- GV phát phiếu bài tập- yêu cầu học sinh hoạt động nhóm đôi, làm bài tập vào phiếu bài tập trong 2 phút, sau đó thống nhất và chia sẻ.

Xếp các từ ở bên A vào nhóm phù hợp nêu ở bên B:

A. Từ

a. cà chua, tên lửa, đường sá

b. tàu hoả, linh chiến, xe ben

c. nằng nặng, nhè nhẹ, bối rối

d. lô cốt, bê tông, xi măng

e. cường quốc, hải quân, siêu thị

B. Đặc điểm cấu tạo

1. từ láy (thuần Việt)

2. từ mượn tiếng Pháp

3. từ mượn tiếng Hán

4. từ ghép (thuần Việt)

5. từ lai tạo

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

- Hs hoạt động cá nhân làm bài tập vào phiếu bài tập trong 2 phút, sau đó đổi bài và chấm chéo, đại diện chia sẻ.

Bước 3: Báo cáo, thảo luận

GV:

- Yêu cầu HS lên trình bày.

- Hướng dẫn HS cách trình bày (nếu cần).

HS:

- Trình bày kết quả làm việc nhóm đôi

- Nhận xét và bổ sung cho nhóm bạn (nếu cần).

Bước 4: Kết luận, nhận định (GV)

- Nhận xét thái độ học tập và kết quả làm việc nhóm của HS.

- Gv sửa chữa, đánh giá, chốt kiến thức.

Nhiệm vụ 2: HS làm bài tập 2.

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập:

- GV phát phiếu bài tập, yêu cầu học sinh chơi trò chơi “Ai nhanh ai giỏi”

Hs hoạt động cá nhân làm bài tập vào phiếu bài tập xung phong chia sẻ.