Phiếu Học Tập Ngữ Văn 10 Chân Trời Sáng Tạo Cả Năm

Câu hỏi: Bức tranh trên phác họa nội dung gì? Anh/chị có nhận xét gì về nhân vật trong bức tranh?

Trả lời:.........................................................................................................................

......................................................................................................................................

...................................................................................................................................... ......................................................................................................................................

......................................................................................................................................

Câu 1/ Chỉ ra các chi tiết về thời gian, không gian của câu chuyện?

Trả lời

Thống nhất

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

Câu 2/ Tóm tắt quá trình tạo lập nên trời đất của nhân vật thần Trụ Trời. Từ đó hãy nhận xét đặc điểm của nhân vật này.

Trả lời

Thống nhất

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

Câu 3/ Nêu nội dung bao quát của truyện “Thần Trụ Trời”. Dấu hiệu nào giúp anh/chị nhận ra đây là một truyện thần thoại?

Trả lời

Thống nhất

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

Câu hỏi gợi mở

Rút ra kết luận

1/ Nội dung phản ánh chủ yếu của truyện thần thoại là gì?

Thần thoại chủ yếu phản ánh....................

..................................................................

..................................................................

..................................................................

2/ Nhân vật chủ yếu trong các truyện thần thoại là ai? Nhân vật đó có đặc điểm gì nổi bật?

Nhân vật chủ yếu là...................................

..................................................................

Đặc điểm nhân vật:...................................

..................................................................

..................................................................

..................................................................

..................................................................

3/ Thời gian, không gian trong truyện thần thoại được miêu tả như thế nào?

- Thời gian:...............................................

..................................................................

- Không gian: ...........................................

..................................................................

Câu hỏi: Theo anh/chị, cách giải thích về thế giới của tác giả dân gian xưa trong thời đại ngày nay có còn phù hợp không? Vì sao?

Trả lời

Thống nhất

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

Yêu cầu: Anh/chị hãy chứng minh truyện Thần Sét là một truyện thần thoại.

THẦN SÉT

Trong đám tướng lĩnh của Ngọc Hoàng, trước tiên phải kể thần Sét. Thần Sét có danh hiệu là Thiên Lôi, cũng có khi gọi là ông Sấm. Thần có mặt mũi rất manh ác, tiếng quát tháo rất dữ dội. Thần chuyên một việc thi hành luật pháp ở trần gian. Hành động của thần phản ánh sự thịnh nộ của Ngọc Hoàng. Thần có một lưỡi búa đá. Khi xử án kẻ nào dù là người, là vật, là cây cỏ thì thần tự mình nhảy xuống tận nơi trỏ ngọn cờ vào đầu tội nhân rồi dùng lưỡi búa bổ xuống đầu. Có khi xong việc, thần không mang lưỡi búa theo mà quẳng luôn tại đó. Thần thường ngủ về mùa đông, vào khoảng tháng Hai, tháng Ba mới lại dậy làm việc.

Tính thần Sét rất nóng nảy: hễ Ngọc Hoàng sai là đi ngay, hễ thấy là đánh liền cho nên cũng có lúc làm cho người, vật chết oan. Vì thế mà thần Sét đã có lúc bị Ngọc Hoàng phạt vì đánh lầm giết hại kẻ vô tội. Người ta kể chuyện: có lần thần bị bắt nằm im một nơi không cựa quậy trong một đám rừng ở thiên đình. Con gà thần của Ngọc hoàng được lệnh thỉnh thoảng lại mổ một cái làm cho thần đau nhói cả người nhưng không biết làm thế nào được. Khi được Ngọc Hoàng tha, thần có thói quen là hễ thấy hoặc nghe tiếng gà là giật mình. Mỗi lần có chớp rạch, biết thần Sét sắp xuống, người hạ giới thường bắt chước tiếng gọi gà để dọa thần có lẽ cũng vì cớ đó.

Thần Sét kể ra thì cực oai, cực dữ, nhưng không ai có thể tưởng tượng được rằng thần bị thua Cường Bạo Đại Vương. Mặc dầu ông Cường Bạo sau rồi cũng bị thần Sét đánh chết nhưng câu chuyện này đã một dạo làm cho tiên đình xấu hổ.

(Theo SGK Ngữ văn 10 (Kết nối tri thức với cuộc sống), tr.12-13, NXB Giáo dục Việt Nam)

Trả lời

Thống nhất

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

Câu hỏi: Tay của vị thần trong bức tranh trên đang cầm gì?Bạn có biết tên của vị thần này không?

Trả lời:.........................................................................................................................

............................................................................................................................................................................................................................................................................

Câu 1/ Tóm tắt quá trình tạo nên con người và thế giới muôn loài của hai vị thần. Từ đó nhận xét về cách xây dựng cốt truyện và nhân vật trong truyện “Prô – mê – tê và loài người”.

Trả lời

Thống nhất

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

..................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

Câu 2/ Những dấu hiệu nào giúp em nhận ra “Prô – mê – tê và loài người” là một truyện thần thoại?

Trả lời

Thống nhất

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

Câu 3/ Truyện “Prô – mê – tê và loài người” giúp bạn hiểu thêm gì về nhận thức và cách lí giải nguồn gốc con người và thế giới muôn loài của người Hy Lạp xưa?

Trả lời

Thống nhất

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

Câu hỏi: Chỉ ra sự tương đồng và khác biệt giữa hai truyện “Thần Trụ Trời và Prô – mê – tê và loài người”.

Trả lời

Thống nhất

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

Câu hỏi: “Đây là người dân tộc gì? Ở tỉnh nào?”

Trả lời:.........................................................................................................................

............................................................................................................................................................................................................................................................................

Câu 1/Nêu nội dung bao quát của văn bản “Đi san mặt đất”.

Trả lời

Thống nhất

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

..................................................................

Câu 2/ Trong văn bản, người Lô Lô giải thích vì sao phải “đi san bầu trời”, “đi san mặt đất”? Công việc ấy do ai đảm nhiệm?

Trả lời

Thống nhất

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

..................................................................

Câu hỏi: Theo bạn, “Đi san mặt đất” (trích Mẹ Trời, Mẹ Đất) thuộc thể loại nào? Dựa vào đâu khẳng định như vậy?

Trả lời

Thống nhất

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

“Trong kho tàng truyện cổ tích Việt Nam có rất nhiều truyện giáo dục con người về đức tính trung thực. Thần Trụ Trời là một trong những thần thoại tiêu biểu của nhân dân Việt Nam.”

Trả lời:.........................................................................................................................

............................................................................................................................................................................................................................................................................

1/ Mọi tác phẩm nghệ thuật đều bắt đầu từ một cảm xúc. Thơ là loại hình nghệ thuật có ngôn ngữ giàu hình ảnh và nhạc điệu. Thơ có thể có vần, có thể không có vần.

2/ Bỗng nhiên, một vị thần khổng lồ xuất hiện. Thuở ấy, chưa có thế gian, cũng như chưa có muôn vật và loài người. Thần bước một bước là có thể qua từ vùng này đến vùng nọ, hay từ đỉnh núi này sang đỉnh núi khác. Trời đất chỉ là một vùng hỗn độn tối tăm, lạnh lẽo. Chân thần dài không thể tả xiết.

3/ Một trong những nguyên nhân khiến chúng ta lo ngại khi thuyết trình là chuẩn bị chưa tốt. Như trên, cách để không lúng túng khi phát biểu ý kiến là phải chuẩn bị thật kĩ, ví dụ như soạn sẵn dàn ý và học thuộc.

Trả lời

Thống nhất

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

................................................................. .................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

..................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................. .................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................. .................................................................

.................................................................

a. (1) Cần ghi nhớ tuyệt đối không được hứa cho qua để lấy lòng. (2) Trước hết, chúng ta phải biết coi trọng lời hứa, không gian dối với mình và với người. (3)Người xưa có câu: Một lần thất tín, vạn lần bất tin. (4) Nếu cảm thấy không chắc chắn hoặc lời hứa ấy vượt quá khả năng của mình, chúng ta không nên vội hứa hẹn. (5) Chúng ta nên làm gì để có được chữ tin của mình?

b. (1) Bản tên là Hua Tát. (2) từ thung lũng Hua Tát đi ra bên ngoài có nhiều lối đi. (3) Xung quanh hồ, khi thu đến, hoa cúc dại nở vàng đến nhức mắt. (4) Ở Tây Bắc có một bản nhỏ người Thái đen nằm cách chân đèo Chiền Đồng chừng dặm đường. (5) Lối đi chính rải đá, vừa bằng một con trẩu. (6) Bản Hua Tát ở thung lũng hẹp và dài, ba bề bốn bên là núi cao bao bọc, cuối thung lũng có một hồ nước nhỏ, nước gần như không bao giờ cạn. (7) Hai bên lối đi đầy những cây mè loi, tre, vầu,bứa, muỗm và hàng trăm thứ dây leo không biết gọi tên là gì.

Trả lời

Thống nhất

.................................................................

.................................................................

.................................................................

..................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

............................................................................................................................................................................................................................................................................

............................................................................................................................................................................................................................................................................

............................................................................................................................................................................................................................................................................

............................................................................................................................................................................................................................................................................

............................................................................................................................................................................................................................................................................

............................................................................................................................................................................................................................................................................

............................................................................................................................................................................................................................................................................

............................................................................................................................................................................................................................................................................

............................................................................................................................................................................................................................................................................

............................................................................................................................................................................................................................................................................

............................................................................................................................................................................................................................................................................

............................................................................................................................................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................................................................................................................................

Câu hỏi: Em biết được mấy truyện kể về các loài vật? Nêu tên những truyện đó.

Trả lời:.........................................................................................................................

......................................................................................................................................

Những đặc điểm chính

Nhận xét (kèm bằng chứng, nếu có)

Nhân vật

............................................................................................

............................................................................................

............................................................................................

Không gian

............................................................................................

............................................................................................

............................................................................................

Thời gian

............................................................................................

............................................................................................

............................................................................................

Cốt truyện

............................................................................................

............................................................................................

............................................................................................

Nhận xét chung

............................................................................................

............................................................................................

............................................................................................

Câu hỏi: “Theo em, “Cuộc tu bổ lại các giống vật” có gì giống và khác với truyện “Prô – mê – tê và loài người”?”

Trả lời

Thống nhất

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

................................................................. .................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

..................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................. .................................................................

.................................................................

.................................................................

..................................................................

Câu hỏi: Từ ngữ liệu trên, em rút ra được những lưu ý gì khi viết bài văn nghị luận phân tích, đánh giá một tác phẩm truyện kể? Để viết bài văn nghị luận phân tích, đánh giá một tác phẩm truyện kể đạt yêu cầu, ta cần tiến hành theo các bước nào?

Trả lời

Thống nhất

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

................................................................. .................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

..................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................. .................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................. .................................................................

.................................................................

Từ nội dung của phần Tri thức về kiểu bài SGK/23 kết hợp với những lưu ý trong Phần I. Trước khi viết, HS tiến hành tìm ý và lập dàn ý cho bài phân tích đánh giá chủ đề và một số nét đặc sắc về nghệ thuật của một truyện kể.

............................................................................................................................................................................................................................................................................

............................................................................................................................................................................................................................................................................

............................................................................................................................................................................................................................................................................

............................................................................................................................................................................................................................................................................

............................................................................................................................................................................................................................................................................

............................................................................................................................................................................................................................................................................

............................................................................................................................................................................................................................................................................

............................................................................................................................................................................................................................................................................

............................................................................................................................................................................................................................................................................

............................................................................................................................................................................................................................................................................

............................................................................................................................................................................................................................................................................

............................................................................................................................................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................................................................................................................................

Từ dàn ý vừa lập ở Yêu cầu 1, em hãy viết bài văn nghị luận phân tích đánh giá chủ đề và một số nét đặc sắc về nghệ thuật của một truyện kể.

Nội dung

Đạt

Chưa đạt

Mở bài

Giới thiệu truyện kể (tên tác phẩm, thể loại, tác giả...).

Nêu nội dung khái quát cần phân tích, đánh giá.

Thân bài

Xác định chủ đề của truyện kể.

Phân tích, đánh giá các khía cạnh trong chủ đề của truyện kể.

Phân tích một số nét đặc sắc về hình thức nghệ thuật của truyện kể theo đặc trưng thể loại.

Đánh giá tác dụng của những nét đặc sắc về hình thức nghệ thuật trong việc thể hiện chủ đề của truyện kể.

Lập luận chặt chẽ, thể hiện được những suy nghĩ, cảm nhận của người viết về truyện kể.

Có lí lẽ xác đáng, bằng chứng tin cậy lấy từ truyện kể.

Khẳng định lại một cách khái quát những nét đặc sắc về nghệ thuật và nét độc đáo về chủ đề của truyện kể.

Nêu ý nghĩa của truyện kể đối với bản thân người đọc

Kĩ năng trình bày, diễn đạt

Diễn đạt rõ ràng, gãy gọn, đáp ứng yêu cầu của kiểu bài.

Sử dụng các từ ngữ, câu văn tạo sự gắn kết giữa các luận điểm, giữa lí lẽ với bằng chứng và bảo đảm mạch lạc cho bài viết.

Câu hỏi: Em rút ra lưu ý gì khi viết kiểu bài nghị luận phân tích, đánh giá một truyện kể?

Trả lời:.........................................................................................................................

............................................................................................................................................................................................................................................................................

............................................................................................................................................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................................................................................................................................

Câu hỏi: Để có một bài thuyết trình giới thiệu, đánh giá nội dung và nghệ thuật của một truyện kể đạt hiệu quả ta cần thực hiện theo các bước nào?

Trả lời:.........................................................................................................................

............................................................................................................................................................................................................................................................................

............................................................................................................................................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................................................................................................................................

............................................................................................................................................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................................................................................................................................

............................................................................................................................................................................................................................................................................

............................................................................................................................................................................................................................................................................

............................................................................................................................................................................................................................................................................

............................................................................................................................................................................................................................................................................

............................................................................................................................................................................................................................................................................

............................................................................................................................................................................................................................................................................

............................................................................................................................................................................................................................................................................

............................................................................................................................................................................................................................................................................

............................................................................................................................................................................................................................................................................

............................................................................................................................................................................................................................................................................

............................................................................................................................................................................................................................................................................

............................................................................................................................................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................................................................................................................................

Nội dung

Đạt

Chưa đạt

Mở đầu

Lời chào ban đầu và tự giới thiệu.

Giới thiệu truyện kể: tên tác phẩm, thể loại, tác giả.

Nêu khái quát nội dung bài nói (có thể điểm qua các phần/ ý chính)

Nội dung chính

Trình bày ý kiến đánh giá về nội dung của truyện kể.

Phân tích tác dụng của một số yếu tố hình thức nghệ thuật trong việc thể hiện chủ đề, cảm hứng chủ đạo của truyện kể.

Thể hiện những suy nghĩ, cảm nhận của người nói về truyện kể.

Có lí lẽ xác đáng, bằng chứng tin cậy lấy từ truyện kể.

Kết thúc

Tóm tắt được nội dung trình bày về truyện kể.

Nếu vấn đề thảo luận hoặc mời gọi sự phản hồi từ phía người nghe.

Cảm ơn và chào kết thúc.

Kĩ năng trình bày, tương tác với người nghe

Bố cục bài nói rõ ràng, các ý kiến được sắp xếp hợp lí.

Tương tác tích cực với người nghe trong suốt quá trình nói.

Diễn đạt rõ ràng, gãy gọn, đáp ứng yêu cầu của bài nói.

Kết hợp sử dụng các phương tiện phi ngôn ngữ để làm rõ nội dung trình bày.

Phản hồi thỏa đáng những câu hỏi, ý kiến của người nghe.

Câu hỏi: Hình ảnh trên gợi cho em liên tưởng đến nền văn hóa nào trên đất nước ta?

Trả lời:.........................................................................................................................

......................................................................................................................................

...................................................................................................................................... ......................................................................................................................................

......................................................................................................................................

Câu 1/ Tóm tắt các sự kiện chính trong văn bản trên.

Trả lời

Thống nhất

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

Câu 2/ Đăm Săn đã gặp khó khăn gì vào thời điểm cuối cuộc giao chiến với Mtao Mxây? Nhờ đâu mà chàng vượt qua được khó khăn ấy để giành chiến thắng?

Trả lời

Thống nhất

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

Câu 3/ Đăm Săn và Mtao Mxây đều là những tù trưởng tài giỏi, nhưng văn bản trên đã cho thấy, người xứng đáng được xem là anh hùng của cộng đồng chỉ có thể là Đăm Săn. Hãy so sánh hai nhân vật để làm rõ điều đó.

Trả lời

Thống nhất

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

Câu 4/ Trong sử thi, lời nói của nhân vật thường góp phần quan trong trong việc thể hiện tính cách, vị thế xã hội của mình. Hãy chọn và phân tích một số lời thoại của Đăm Săn trong văn bản để làm rõ điều đó.

Trả lời

Thống nhất

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

Câu hỏi gợi mở

Rút ra kết luận

1/ Có người cho rằng văn bản “Đăm Săn chiến thắng Mtao Mxây” có đủ yếu tố của truyện, kịch và thơ. Cho biết ý kiến của em về nhận định trên.

..............................................................

..................................................................

..................................................................

..................................................................

..............................................................

..................................................................

..................................................................

..............................................................

..................................................................

..................................................................

..............................................................

.................................................................

2/ Nhân vật chủ yếu trong các sử thi là ai? Nhân vật đó có đặc điểm gì nổi bật?

..................................................................

..................................................................

..................................................................

..................................................................

..................................................................

..................................................................

..................................................................

..................................................................

3/ Em hãy sưu tầm thêm những sử thi nổi tiếng của thế giới.

..................................................................

..................................................................

..................................................................

..................................................................

Câu hỏi:

Qua đoạn trích “Héc-to từ biệt Ăng-đrô-mác” (trích sử thi Iliat – Hô-me-rơ) (Theo SGK Ngữ văn 10 (Kết nối tri thức với cuộc sống), tr.99-103, NXB Giáo dục Việt Nam), em hãy kể ra một số chi tiết thể hiện những đặc điểm của sử thi: không gian, thời gian, cốt truyện, nhân vật, lời người kể chuyện và lời nhân vật thể hiện trong đoạn trích.

Héc-to từ biệt Ăng-đrô-mác

(Trích I-li-át)

Hô-me-rơ

Cuộc chiến vây hãm thành Tơ-roa (Troy) của quân A-kê-en (Achaean), tức quân Hy Lạp, bước sang năm thứ mười vẫn không phân thắng bại.

A-khin (Achilles), dũng tướng tài giỏi nhất của quân Hy Lạp, tức giận vì bị chủ soái A-ga-mem-nông (Agamemnon) tước mất chiến lợi phẩm là nàng Bri-dê-ít (Briseis), quyết không tham chiến, đồng thời qua mẹ của mình là nữ thần Thê-ti-xơ (Thetis), cầu xin thần Dớt (Zeus) làm cho quân Hy Lạp thất bại. Thần Dớt (Zeus) hứa hẹn, nhưng chưa thực hiện lời hứa. Thoả thuận về một cuộc chiến tay đôi chấm dứt chiến tranh không thành, quân Hy Lạp và quân Tơ-roa lại tiếp tục giao chiến. Cuộc chiến nơi hạ giới luôn có sự can thiệp của các vị thần chia làm hai phe ủng hộ hai bên. Quân Hy Lạp nhất thời giành thế áp đảo. Hoàng tử Héc-to (Hector), chủ soái quân đội thành Tơ-roa, quay vào thành thúc giục binh sĩ, khẩn cầu nữ thần A-tê-na giúp đỡ. Chàng ghé về nhà thăm vợ con.

Héc-to về tới ngôi nhà êm ấm của mình, nhưng không thấy Ăng-đrô-mác cánh tay trắng ngần trong buồng như thường lệ. Nàng cùng con thơ với cô hầu gái xống áo thướt tha, đứng trên tháp canh nức nở, lòng đắng cay chan chứa nỗi buồn. Vào nhà, Héc-to không trông thấy phu nhân hiền thục của mình. Chàng bước qua ngưỡng cửa, dừng lại, hỏi mấy nô tì: “Này, các ngươi đâu rồi? đi chị gặp em, qua chỗ những cô dâu trang phục diễm lệ), hay tới đền thờ A-tê-na cùng các phu nhân thành Tơ-roa vấn tóc chỉnh tề dâng lễ cầu xin nữ thần rủ lòng thương, nguôi cơn thịnh nộ?”. Đáp lời Héc-to, tì nữ quản gia nhanh nhảu nói: “Bẩm, ngài đã yêu cầu, con xin thưa rõ. Không phải phu nhân đi gặp chị gặp em, hay qua chỗ những cô dâu trang phục diễm lệ. Cũng không phải bà tới đền thờ A-tê-na, cùng các phu nhân thành Tơ-roa vấn tóc chỉnh tề dâng lễ cầu xin nữ thần nguôi cơn thịnh nộ. Nghe tin quân A-kê-en khí thế áp đảo, những chiến binh Tơ-roa của chúng ta buộc phải thoái lui, phu nhân vội vã tới toà tháp lớn thành I-li-ông (Ilion). Như người mất trí, bà vừa đi vừa chạy lên thành, đầu không ngoảnh lại. Nhũ mẫu bồng con thơ tất tả theo sau”.

Tì nữ đáp vậy. Héc-to tức thì rời nhà, chạy ngược theo những dãy phố thành Tơ-roa xây dựng khang trang. Xuyên qua phố xá thành Tơ-roa rộng lớn, chàng tới cổng Xkê (Skey) (qua đó là bước ra bình nguyên ngoài thành luỹ). Chính tại đây phu nhân Ăng-đrô-mác nhào tới đón chàng.

Trong phục trang diễm lệ, Ăng-đrô-mác toát lên vẻ cao quý của nàng công chúa con vua Ê-ê-xi-ông (Eetion) quả cảm. Vua Ê-ê-xi-ông sống ở dưới chân núi rừng Pla-cốt (Placos). Ông là đại thống lãnh của những người Ki-li-kiêng (Cilician) thành Te-bơ. Người con gái được nhà vua gả cho Héc-to sáng loáng khiên đồng chính là nàng Ăng-đrô-mác.

Ăng-đrô-mác tới bên chàng, theo sau là cô hầu gái bồng một hài nhi vô tư, thơ dại. Cậu bé đẹp như một vì sao sáng trên trời ấy chính là con trai thương yêu, duy nhất của họ. Héc-to đặt tên cho cậu là Xca-măng-đri-ốt (Skamandrios), còn với mọi người – cậu là A-xchi-a-nắc (Astyanax)4), con của người trấn giữ thành Tơ-roa.

Trông thấy con thơ, người cha mỉm cười, không nói. Phu nhân lại bên chàng, nước mắt đầm đìa.

Xiết chặt tay chàng, nàng nức nở: “Ôi, chàng thật tệ! Lòng can đảm của chàng sẽ huỷ hoại chàng! Chàng chẳng Ằng-đrô-mác không biết thương cả con trai thơ dại, cả người mẹ thiểu não này. Ra trận, bọn A-kê-en nhất loạt xông lên sẽ tức khắc hạ sát chàng, chẳng mấy nữa thiếp thành giá phụ. Thiếp nguyện xuống mồ sâu còn hơn để mất chàng. Chàng bỏ thiếp lại một mình, còn gì thiết tha trên cõi đời này nữa. Phận thiếp toàn những khổ đau. Thiếp chẳng còn cha, mẹ hiền cũng không còn nữa. A-khin có đôi chân nhanh đã hạ sát lão vương cha thiếp, triệt phá tận nền móng thành Te-bơ cổng lớn tường cao, đô thị đẹp đẽ của những người Ki-li-kiêng. Tự tay hắn đã hạ sát vua Ê-ê-xi-ông, song không dám tước vũ khí, bởi hãi sợ hành vi không chính trực tự tâm can. Hắn thiêu nguyên thi hài của người cùng vũ khí tinh xảo, vun đất thành gò chôn cất. Quanh gò mọc lên những cây tiểu du) do những nàng con gái thần Dớt choàng áo da dê, những tiên nữ nanh-phơ(nymphe) chăm sóc. Rồi cả bảy người anh cùng cha với thiếp, chỉ trong một ngày, lần lượt đi về thế giới bên kia. Họ bị A-khin sáng láng, con trai của Pê-lê (Peleus), đánh bại tại bãi chăn những đàn bò đủng đỉnh và những đàn cừu lông trắng như mây. Còn mẹ thiếp, nữ hoàng xứ Pla-cốt đại ngàn, bị hắn bắt giải đi cùng những chiến lợi phẩm của mình. Hắn chỉ trả lại tự do cho bà khi nhận được khoản chuộc lớn không kể xiết. Về tới cung vua cha, bà lại đột ngột bị nữ thần xạ thủ Ác-tê-mít (Artemis) cướp đi sinh mệnh”. Héc-to chàng hỡi, giờ đây với thiếp, chàng là cha và cả mẹ kính yêu; chàng là cả anh trai duy nhất, cả đức lang quân cao quý của thiếp. Xin chàng hãy rủ lòng thương thiếp và con mà đừng ra trận, hãy ở lại trên tháp canh này, đừng để trẻ thơ phải mồ côi, vợ hiền thành goá phụ. Hãy bố trí một toán quân chốt chặn chỗ cây vả, nơi dễ leo lên tường thành, dễ vào thành nhất. Đã ba lần, những dũng sĩ quả cảm dưới sự chỉ huy của I-đô-mê-nê (Idomeneus) danh tiếng, của hai gã A-giắc (Ajax), hai người con lừng danh của A-tơ-rê (Atreus) và người con trai dũng mãnh của Ti-đê (Tydeus) tấn công vào chính chỗ này. Chắc hẳn, có vị tiên tri nào phán bảo, hay linh tính thôi thúc chúng xông vào nơi đó.”

Héc-to lẫy lừng, mũ trụ sáng loáng, đáp lời nàng “Phu nhân ơi, cả ta cũng lo lắng khôn nguôi về mọi điều nàng nói. Nhưng sẽ hổ thẹn xiết bao với những chiến binh và những người phụ nữ thành Tơ-roa xống áo thướt tha, nếu ta ở lại đây, như kẻ hèn nhát, đứng nhìn từ xa, tránh không xung trận. Hơn nữa, bầu nhiệt huyết trong ta không cho phép ta làm vậy: từ lâu ta đã học cách luôn ở tuyến đầu, can trường chiến đấu, giành vinh quang cho thân phụ và bản thân. Ta biết, bằng cả trái tim và lí trí, tự ta biết rõ: sẽ tới ngày thành Tơ-roa thiêng liêng thất thủ. Cả Pri-am (Priam) cùng thần dân giương cao ngọn giáo của người cũng sẽ bị tiêu diệt. Song điều làm tim ta tan vỡ không chỉ là nỗi thống khổ sẽ tới của những thần dân thành thống khổ của đàn em trai ta rồi đây sẽ bị đòn thù ác nghiệt quật ngã xuống đất bụi mịt mờ, mà còn là nỗi thống khổ của nàng! Một gã A-kê-en sáng loáng khiên đồng sẽ tới bắt nàng đi. Lã chã tuôn dòng lệ đắng, nàng sẽ không còn ngày tháng tự do. Nàng sẽ phải làm nô lệ, ở Ác-gốt (Argos) dệt vải cho người, hay phải lặn lội tới tận lạch nguồn sông Mét-xê-ít (Messeis), Hi-pê-rê (Hypereia) lấy nước: cực nhọc trăm bề, đắng cay muôn nỗi. Một ngày, thấy nàng tuôn rơi hàng lệ, ai đó sẽ bảo: “Đó là vợ của Héc-to, kẻ can trường nhất trong số những người Tơ-roa giỏi luyện ngựa từng chiến đấu giữ thành I-li-ông năm xưa. Người nói vậy lại là đánh thức nỗi thống khổ luôn mới lại trong lòng nàng. Nàng quặn nhớ người chồng lẽ ra có thể cứu nàng khỏi kiếp tôi đòi. Song lúc ấy ta đã không còn, đã bị vùi dưới đất dày từ trước khi thấy nàng bị đoạ đày ô nhục và nghe được tiếng than xé ruột của nàng!”.

Dứt lời, Héc-to lừng danh cúi xuống muốn ôm con trai vào lòng. Nhưng cậu bé khóc ré lên, nhao người về phía nhũ mẫu xống áo thướt tha. Ánh đồng sáng loá và cái ngù bờm ngựa cong cong trên mũ trụ của cha làm nóesợ. Người cha hồn hậu và người mẹ dịu hiền bật cười. Héc-to tháo ngay mũ trụ sáng loáng của mình đặt xuống đất. Rồi chàng bồng cậu con trai thân yêu lên tay, thơm nó, vừa nâng nó lên cao, đu đưa, vừa khẩn cầu con trai của thần Crô-nốt (Cronos)6) và các vị thần khác: “Hỡi thần Dớt và các vị thần vĩ đại! Xin hãy cho con trai tôi, cũng được như cha, nổi danh giữa những người Tơ-roa về sức mạnh và trị vì thành I-li-ông thật oai hùng.

Để một ngày kia, thấy chàng trở về từ trận chiến, người ta phải thốt lên: “Chà, chàng đã vượt xa thân phụ của mình!”. Để với chiến lợi phẩm vấy máu, sau khi đánh bại kẻ thù, chàng trai từ chiến trận trở về làm vui lòng người mẹ”.

Nói rồi, chàng trao cậu con trai yêu quý tận tay cho vợ. Người mẹ ôm chặt con vào bầu ngực thơm tho, cười qua hàng lệ. Lòng Héc-to nhói buốt. Chàng đưa tay vuốt ve nàng, rồi cất lời an ủi: “Phu nhân khốn khổ của ta ơi! Nàng đừng dằn vặt lòng mình quá thế! Một người trần mắt thịt không thể bất chấp số phận mà bắt ta xuống địa phủ của thần Ha-đét (Hades)) được. Và đã sinh ra trên mặt đất này, chẳng một ai, dù quả cảm hay rụt rè, có thể trốn chạy được số phận. Nàng hãy về nhà chăm lo công việc của mình, quay xa kéo sợi, dệt vải, sai bảo nữ tì chăm chỉ. Chiến tranh là bổn phận của mỗi người đàn ông sinh ra tại thành I-li-ông này, nhất là ta”.

Dứt lời, chàng nâng mũ trụ đồng thau sáng loáng lên. Còn Ăng-đrô-mác bước về nhà, hàng lệ tuôn rơi, chốc chốc lại ngoái nhìn theo bóng hình phu quân yêu quý.

(Hải Phong dịch, tạp chí Toán học và Văn học trong nhà trường, số ra tháng 2/2021, tr. 34 – 37)

Trả lời

Thống nhất

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

Câu hỏi: Hình ảnh trên gợi cho em liên tưởng đến nền văn học của nước nào, gợi nhớ đến câu chuyện gì?

Trả lời:.........................................................................................................................

............................................................................................................................................................................................................................................................................

Câu 1/ Tóm tắt các sự kiện chính được kể trong văn bản trên và cho biết: theo lời tiên đoán của Xi-ếc-xê, Ô-đi-xê đã căn dặn thủy thủ phải làm những gì để tránh sự quyến rũ nguy hiểm của các nàng Xi-ren?

Trả lời

Thống nhất

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

..................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

Câu 2/ Dù đã có những dự liệu khôn ngoan, đề phòng khả năng xấu nhất, Ô-đi-xê và bạn đồng hành vẫn phải đối mặt với nhiều thử thách bất ngờ. Các chi tiết nào cho thấy điều đó?

Trả lời

Thống nhất

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

Câu 3/ Hình tượng những quái vật biển như Ka-ríp ,Xi-la được xây dựng từ hình tượng tự nhiên nào? Các hình tượng ấy giúp bạn hình dung như thế nào về không gian, thời gian sử thi?

Trả lời

Thống nhất

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

Câu 4/ Phân tích một số chi tiết thể hiện bản lĩnh của Ô-đi-xê trong vai trò một người lãnh đạo trước những khó khăn thử thách mà chàng và các bạn đồng hành phải đối mặt.

Trả lời

Thống nhất

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

Câu hỏi: Nêu cảm hứng chủ đạo của sử thi Đăm-Săn và Ô-đi-xê.

Trả lời

Thống nhất

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................

.................................................................