Giáo Án Ngữ Văn 11 Chân Trời Sáng Tạo Bài 7 Những Điều Trông Thấy

Lớp

Tiết

Ngày dạy

Sĩ số

Vắng

11a3

1

2

3

Hoạt động của Gv và Hs

Dự kiến sản phẩm

B1. Chuyển giao nhiệm vụ

- GV đặt câu hỏi:

Trong cuộc sống, đôi khi có những điều rất khó nói, nhưng vẫn phải tìm cách nói ra để nhận được sự cảm thông, chia sẻ của một người nào đó. Đã bao giờ bạn gặp một tình huống như vậy chưa? Hãy chia sẻ với các bạn hoặc lắng nghe chia sẻ của bạn về trải nghiệm đó.

B2. Thực hiện nhiệm vụ:

- HS tự suy nghĩ và trả lời câu hỏi.

B3. Báo cáo thảo luận:

- Những chia sẻ và cảm nhận của HS.

B4. Đánh giá kết quả thực hiện:

- HS trả lời đúng trọng tâm câu hỏi.

- Nhận thức được nhiệm vụ cần giải quyết của bài học.

- Tập trung cao để giải

quyết nhiệm vụ.

- Có thái độ tích cực, hứng thú đi tìm kiến thức.

- HS thực hiện nhiệm vụ:

- HS báo cáo kết quả thực hiện nhiệm vụ:

+ Có/ Không

+ Chia sẻ bằng cách nói bằng lời lẽ tế nhị qua trực tiếp/ gián tiếp, hoặc thể hiện qua những hành động giúp đối phương hiểu được điều bản thân muốn chia sẻ.

Hoạt động của Gv và Hs

Dự kiến sản phẩm

B1. Chuyển giao nhiệm vụ

- HS tự đọc sách và tìm câu trả lời về cuộc gặp gỡ của Kim Trọng - Thúy Kiều.

- Tại sao Kiều phải bán mình chuộc cha và trao duyên cho em.

B2. Thực hiện nhiệm vụ

B3. Báo cáo thảo luận

B4. Đánh giá kết quả thực hiện:

1. Cuộc gặp gỡ Kim - Kiều

- Vào tiết Thanh Minh, ba chị em Thúy Kiều, Thúy Vân, Vương Quan đi chơi xuân, đến viếng nấm mồ vô chủ của người kĩ nữ đã chết là Đạm Tiên, họ gặp Kim Trọng, bạn của Vương Quan.

2. Tình thế éo le của Kiều khi phải trao duyên

- Trong khi Kim Trọng về chịu tang chú, gia đình Kiều bị tai họa ập đến, Kiều phải bán mình chuộc cha và trao duyên cho Thúy Vân để khỏi phụ lòng Kim Trọng.

Hoạt động của Gv và Hs

Dự kiến sản phẩm

B1. Chuyển giao nhiệm vụ

1. Đọc:

2. Tác giả: Nguyễn Du

3. Tác phẩm: Đoạn trích “Trao duyên”

Nêu vị trí đoạn trích trong toàn bộ tác phẩm?

Trong “Kim Vân Kiều truyện” của Thanh Tâm tài nhân sự kiện trao duyên trước khi Mã Giám Sinh mua Kiều. Còn đối với Nguyễn Du, ông đã rất tinh tế và

cân nhắc khi để sự kiện trao duyên diễn ra sau khi việc bán mình của Kiều đã xong. Tức là khi sự đã rồi, đó là một sự thay đổi hợp lý để nhằm diễn tả sâu hơn về bi kịch thân phận và bi kịch tình yêu của Kiều.

? Đoạn trích có thể chia làm mấy phần?

Nội dung của từng phần?

? Đại ý của đoạn trích là gì?- Vị trí đoạn trích trong TP?

- Bố cục? Và cho biết ý chính?

B2. Thực hiện nhiệm vụ

B3. Báo cáo thảo luận

B4. Đánh giá kết quả thực hiện:

I. Tìm hiểu chung

1. Tác giả: Nguyễn Du

2. Văn bản: Đoạn trích Trao duyên

- Vị trí: Đoạn trích từ câu 711 đến câu 758 của Truyện Kiều, mở đầu cho cuộc đời đau khổ của Kiều.

- Chia làm 4 phần:

+ 12 câu đầu: Hoàn cảnh trớ trêu của Thúy Kiều.

+ 12 câu thơ tiếp: Kiều tìm cách thuyết phục, trao duyên cho Thúy Vân.

+ 14 câu tiếp: Kiều trao kỉ vật và dặn dò Thúy vân.

+ 10 câu cuối: Kiều đối diện với thực tại và lời nhắn gửi đến Kim Trọng.

Hoạt động của Gv và Hs

Dự kiến sản phẩm

Nhiệm vụ 1:

B1. Chuyển giao nhiệm vụ

B2. Thực hiện nhiệm vụ

Nhóm 1: Tìm hiểu 12 câu đầu.

Nhóm 2: 12 câu tiếp

Nhóm 3: 14 câu tiếp

Nhóm 4: 10 câu còn lại

Thời gian thảo luận: 5-7 phút.

- Đại diện nhóm trình bày.

- Nhận xét, nhận xét chéo.

B3. Báo cáo thảo luận

B4. Đánh giá kết quả thực hiện:

Nhiệm vụ 2: Vẽ sơ đồ tư duy về nội dung bài học ngắn gọn

B1. Chuyển giao nhiệm vụ

B2. Thực hiện nhiệm vụ

B3. Báo cáo thảo luận

B4. Đánh giá kết quả thực hiện:

Nhiệm vụ.....

II. Khám phá văn bản

1. 12 câu đầu: Hoàn cảnh trớ trêu của Thúy Kiều

- 2 câu đầu:

+ Bàn hoàn trước tình cảnh thực tại: gia đình tan nát, tình yêu sắp đổ vỡ.

+ Kiều vẫn cứ thức và khắc khoải đến khi dầu thắp đèn đã cạn hết nhwung vẫn chưa thể ngủ.

- 10 câu tiếp:

+ Trước lời hỏi han của Vân, Kiều dường như thẹn thùng, vừa như ngập ngừng muốn giải bày tâm sự cùng em về tâm tư của mình.

+ Lời của người kể chuyện: Không có dấu ngoặc kép.

+ Lời của nhân vật được đặt trong dấu ngoặc kép.

2. 12 câu thơ tiếp: Kiều tìm cách thuyết phục trao duyên cho Thúy Vân

“ Cậy em……..

………còn thơm lây”.

* 2 câu:

+Từ ngữ:

- “Cậy”: Tin cậy, tin tưởng nhất, gửi gắm.

- “Chịu”: Nghe lời, có phần nài ép, bắt buộc (đặt Thúy Vân vào tình thế khó chối từ.)

- “Lạy,thưa”: Thái độ trân trọng, biết ơn. Thái độ khẩn thiết và sự hệ trọng của vấn đề Kiều sắp nói.

- Sau khi Kiều đã mở lời nhờ cậy Thúy Vân thì mười câu thơ tiếp theo là điều cần nói và ước nguyện của Kiều ngay sau thái độ khẩn thiết, yêu cầu ở hai câu trên. Thúy Kiều đưa ra ước nguyện của mình: mong Thúy Vân thay mình nối duyên cùng Kim Trọng, giải thích ngay cho thái độ khẩn khoản, nhún mình, kính cẩn với Thúy Vân rất khác thường ở trên.

- Kiều kể với Vân về mối tình với chàng Kim, mối tình đẹp đầy thơ mộng, nhưng giờ nàng phải làm sao cho vẹn cả đôi đường, cả chữ tình và chữ hiếu. Đó là những điều bí mật của chị mà Vân chưa biết, tình yêu nam nữ trong lễ giáo phong kiến vốn cấm kị, giờ đây Kiều buộc phải công khai tâm sự với em để em hiểu mọi chuyện. Từ đó mà Kiều sẽ nhờ Vân chuyện hệ trọng.

→ Nguyễn Du sử dụng từ ngữ chính xác, tinh tế diễn tả đúng tâm trạng khẩn

khoản tha thiết của việc Kiều sắp nói, chứng tỏ nó rất hệ trọng.

* 10 câu thơ tiếp (Kiều kể rõ sự tình)

- Cảnh ngộ của Thúy Kiều:

+ Giữa đường đứt gánh.

+ Sóng gió bất kỳ.

+ Lựa chọn giữa hiếu – tình: “ Hiếu tình khôn lẽ hai bề vẹn hai”.

+ Mối tơ thừa - mối tình duyên Kim - Kiều;cách nói nhún mình.; trân trọng với Vân vì nàng hiểu sự thiệt thòi của em.

+ Mặc em: phó mặc, ủy thác; vừa có ý mong muốn vừa có ý ép buộc Thúy Vân

phải nhận lời.

- Kể lại vắn tắt câu chuyện tình yêu của Kiều - Kim.

+ Khi gặp chàng Kim

+ Khi quạt ước

+ Khi chén thề

 Điệp từ “Khi” → Tình yêu sâu nặng, gắn bó bền chặt của Kim – Kiều.

- Lời lẽ thuyết phục Thúy Vân:

- “ Ngày xuân”: Thúy Vân còn trẻ còn có tương lai

- “Tình máu mủ”:Tình chị em, tình ruột thịt thiêng liêng

- Dự cảm hạnh phúc, yên lòng.

 Sử dụng thành ngữ, ngôn ngữ bình dân và ngôn ngữ bác học.

 Phẩm chất của Thúy Kiều:

+ Sắc sảo khôn ngoan.

+ Luôn nghĩ đến người khác hơn cả bản thân mình  đức hi sinh, lòng vị tha.

3. 14 câu tiếp: Kiều trao kỉ vật và dặn dò Thúy Vân.

“ Chiếc vành……

………, vật này của chung"

+ Bức tờ mây: ghi lời chung thuỷ của Kim – Kiều

+ Chiếc vành là xuyến vàng K.Trọng trao cho Kiều làm tin. Kiều như sống lại với kỉ niệm tình yêu qua kỉ vật. (đặc biệt là sự kiện đêm thề nguyền)

+ “ giữ” không nghĩa là trao hẳn mà chỉ để em giữ nên tiếng “ của chung” mới

thật xót xa.

Chú ý cách trao duyên - trao lời tha thiết, tâm huyết ; trao kỉ vật lại dùng dằng, nửa trao, nửa níu - để thấy tâm trạng của Kiều trong thời khắc đoạn trường.

- Vượt nỗi đau để trao duyên, K coi như mình đã chết (chết trong tâm hồn) 

ngôn ngữ trong lời thoại của K gợi ra c/sống ở cõi âm

“ Trông ra ngọn cỏ…..

…………người thác oan”

+ Những từ ngữ và hình ảnh trong câu: Cách mặt khuất lời, dạ đài,hiu hiu gió là hay chị về… Lời K là lời của oan hồn. Tâm trạng đau đớn tột cùng. Nàng tự khóc cho mình. Đó là tiếng khóc cho thân phận.

→ Dù tưởng mình đã chết nhưng K vẫn muốn níu kéo tình yêu bằng mọi cách

,ngay cả khi hóa thành oan hồn ,ở bên kia thế giới cũng thủy chung son sắt với KT.

4. 10 câu cuối: Kiều đối diện với thực tại và lời nhắn gứi đến Kim Trọng.

- Dự cảm về cái chết trở đi, trở lại trong tâm hồn Kiều ; trong lời độc thoại nội tâm đầy đau đớn, Kiều hướng tới người yêu với tất cả tình yêu thương và mong nhớ.

- Từ chỗ nói với em, Kiều chuyển sang nói với mình, nói với người yêu ; từ giọng đau đớn chuyển thành tiếng khóc, khóc cho mình, khóc cho mối tình đầu trong sáng, đẹp đẽ vừa mới chớm nở đã tan vỡ.

+ Bây giờ : Thực tại phủ phàng : trâm gãy gương tan, nước chảy hoa trôi”

+Những hình ảnh” , Những câu cảm thán dồn dập “ Kể làm …, Tơ duyên …,

Phận sao …” như lời than oán đầy nước mắt

- Trong lời độc thoại nội tâm đầy đau đớn, Kiều hướng tới người yêu với tất cả tình yêu thương và mong nhớ.

+ Câu “ Trăm nghìn ….tình quân”; Cái lạy vĩnh biệt tức tưởi, nghẹn ngào.

+ Gọi tên Kim Trọng hai lần “ Ôi ..Kim lang!” + từ “ phụ”; Tự nhận lỗi về mình.

+ Cạn lời … đôi tay giá đồng: đau đớn tột cùng từ thể xác đến tâm hồn.

Hoạt động của Gv và Hs

Dự kiến sản phẩm

B1. Chuyển giao nhiệm vụ

Sau khi tìm hiểu diễn biến tâm trạng của

Thúy Kiều trong đêm trao duyên, em hãy

khái quát lại giá trị của đoạn trích?

B2. Thực hiện nhiệm vụ:

B3. Báo cáo thảo luận:

B4. Đánh giá kết quả thực hiện:

III. Tổng kết

1. Nghệ thuật:

- Miêu tả tinh tế diễn biến tâm trạng nhân vật.

- Ngôn ngữ độc thoại nội tâm sinh động.

2. Ý nghĩa văn bản: Vẻ đẹp nhân cách Thuý Kiều thể hiện qua nỗi đau đớn khi tình duyên tan vỡ và sự hi sinh đến quên mình vì hạnh phúc của người thân.

Hoạt động của Gv và Hs

Dự kiến sản phẩm

B1. Chuyển giao nhiệm vụ

Về nhà viết đoạn văn (khoảng 150 chữ): Phân tích tâm trạng của nhân vật Thúy Kiều ở 10 câu cuối.

B2. Thực hiện nhiệm vụ:

B3. Báo cáo thảo luận

B4. Đánh giá kết quả thực hiện:

Kiều đối diện với thực tại và lời nhắn gứi đến Kim Trọng.

- Dự cảm về cái chết trở đi, trở lại trong tâm hồn Kiều ; trong lời độc thoại nội tâm đầy đau đớn, Kiều hướng tới người yêu với tất cả tình yêu thương và mong nhớ.

- Từ chỗ nói với em, Kiều chuyển sang nói với mình, nói với người yêu ; từ giọng đau đớn chuyển thành tiếng khóc, khóc cho mình, khóc cho mối tình đầu trong sáng, đẹp đẽ vừa mới chớm nở đã tan vỡ.

+ Bây giờ : Thực tại phủ phàng : trâm gãy gương tan, nước chảy hoa trôi”

+Những hình ảnh” , Những câu cảm thán dồn dập “ Kể làm …, Tơ duyên …,

Phận sao …” như lời than oán đầy nước mắt

- Trong lời độc thoại nội tâm đầy đau đớn, Kiều hướng tới người yêu với tất cả tình yêu thương và mong nhớ.

+Câu “ Trăm nghìn ….tình quân”; Cái lạy vĩnh biệt tức tưởi, nghẹn ngào.

+ Gọi tên Kim Trọng hai lần “ Ôi ..Kim lang!” + từ “ phụ”; Tự nhận lỗi về mình.

+ Cạn lời … đôi tay giá đồng: đau đớn tột cùng từ thể xác đến tâm hồn.

Lớp

Tiết

Ngày dạy

Sĩ số

Vắng

11

Hoạt động của Gv và Hs

Dự kiến sản phẩm

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

GV trình chiếu câu hỏi trên màn hình.

Các đại diện đọc và xung phong trả lời

Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS huy động tri thức nền, trải nghiệm cá nhân thực hiện yêu cầu được giao.

- GV quan sát, hỗ trợ HS thực hiện (nếu cần thiết).

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận

- GV mời đại diện của tổ nào nhanh nhất trả lời

- GV yêu cầu các HS khác lắng nghe, nhận xét, đặt câu hỏi (nếu có).

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét, đánh giá.

- Gợi mở, vào bài mới.

Đề tài người phụ nữ ít được các nhà thơ trung đại đề cập đến, ấy vậy mà đại thi hào Nguyễn Du lại viết về người phụ nữ với tất cả tấm lòng trân trọng, thương yêu. Bên cạnh kiệt tác thơ Nôm "Truyện Kiều" viết về người phụ nữ trong xã hội phong kiến, thì bài thơ "Độc Tiểu Thanh kí" là một sáng tác xuất sắc bằng chữ Hán viết về đề tài này.

Câu 1: Tên chữ của Nguyễn Du là ?

Câu 2: Quê của Nguyễn Du ở đâu ?

Câu 3: Nguyễn Du sống ở thế kỉ nào ?

Câu 4: Truyện Kiều được chia làm mấy phần?

Câu 5: Sáng tác của Nguyễn Du gồm mấy bộ phận?

Câu 6: Sáng tác chủ Hán của Nguyễn Du gồm mấy tập thơ ?

Đáp án: Câu 1: Tố Như; Câu 2 :

Hoạt động của Gv và Hs

Dự kiến sản phẩm

B1. Chuyển giao nhiệm vụ

NV: Hướng dẫn học sinh đọc văn bản và tìm hiểu chung

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

- GV chuyển giao nhiệm vụ

+ Gọi Hs đọc bài và trả lời câu hỏi trong hộp chỉ dẫn

Câu 1: Đối chiếu bản phiên âm 1a với bản dịch nghĩa 1b theo từng dòng, từng cặp câu để hiểu nghĩa về nội dung

Câu 2:Hai dòng thơ cuối có mối liên hệ như thế nào với sáu dòng thơ đầu ?

Câu 3: Bài thơ này được viết theo thể loại nào ?

Câu 4: Bài thơ này nằm trong tập thơ nào của Nguyễn Du ?

+ Báo cáo dự án về tác giả, tác phẩm

(Hs thực hiện cá nhân theo PHT số 1 đã giao ở nhà)

- HS tiếp nhận nhiệm vụ

Bước 2: HS trao đổi thảo luận, thực hiện nhiệm vụ

- HS nghe và đặt câu hỏi liên quan đến bài học.

- GV quan sát, gợi mở

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- HS quan sát, theo dõi, suy ngẫm

- GV quan sát, hỗ trợ

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

- GV nhận xét, bổ sung, chốt lại kiến thức

I. Tìm hiểu chung

1. Đọc

Câu 1: Bản dịch nghĩa dịch rất sát, thể hiện được trọn vẹn nội dung và ý nghĩa của bản phiên âm. Nội dung bài thơ: nói về cuộc đời của một người phụ nữ tên là Tiểu Thanh, người đã phải trải qua nhiều sóng gió trong cuộc đời mình. Qua đó thể hiện được những cảm xúc, suy tư của tác giả về số phận bất hạnh của người phụ nữ xã hội cũ. Đồng thời qua tác phẩm, chúng ta có thể cảm nhận sâu sắc và trân trọng tấm lòng nhân đạo, xót thương cho thân phận người phụ nữ của ông.

Câu 2: Mối liên hệ của hai dòng thơ cuối đối với sáu dòng thơ đầu: tác giả Nguyễn Du đã sử dụng hai dòng thơ này để kết thúc bài thơ và tổng kết ý nghĩa của tác phẩm. Sáu dòng thơ đầu được sử dụng để miêu tả cuộc đời Tiểu Thanh, nhân vật chính trong truyện, cũng như những thăng trầm và nỗi đau trong cuộc đời của cô. Hai dòng thơ cuối đưa ra một khía cạnh nhìn khác về cuộc sống và nhân sinh, và cũng giúp cho tác phẩm trở nên sâu sắc hơn trong việc truyền tải thông điệp của mình đến độc giả.

2. Tìm hiểu chung

Câu 3: Thể loại Thất ngôn bát cú Đường luật.

Câu 4: Nằm trong Thanh Hiên thi tập

Hoạt động của Gv và Hs

Dự kiến sản phẩm

Nhiệm vụ 1: Hướng dẫn học sinh tìm hiểu các sự việc chính

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

- GV chuyển giao nhiệm vụ:

+ Gv phát PHT số 1, Hs làm việc nhóm đôi để trả lời câu hỏi số 1

+ Gv phát PHT số 2, Hs làm việc nhóm đôi để trả lời câu hỏi số 2.

+ Gv phát PHT số 3, Hs làm việc nhóm đôi để trả lời câu hỏi số 3.

- HS tiếp nhận nhiệm vụ

Bước 2: HS trao đổi thảo luận, thực hiện nhiệm vụ

- GV quan sát, gợi mở

- HS thảo luận

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- GV gọi hs báo cáo sản phẩm

- HS đại diện báo cáo, HS còn lại lắng nghe, bổ sung, phản biện

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

- GV nhận xét, bổ sung, chốt lại kiến thức

Nhiệm vụ 2: Hướng dẫn học sinh tìm hiểu cảm hứng chủ đạo và thông điệp của bài thơ

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

- GV chuyển giao nhiệm vụ:

Hs thảo luận nhóm 4-6 em hoàn thành PHT số 4

- HS tiếp nhận nhiệm vụ

Bước 2: HS trao đổi thảo luận, thực hiện nhiệm vụ

- GV quan sát, gợi mở

- HS thảo luận

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- GV gọi Hs báo cáo sản phẩm

- HS báo cáo, HS còn lại lắng nghe, bổ sung, phản biện

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

- GV nhận xét, bổ sung, chốt lại kiến thức

Nhiệm vụ 3: Hướng dẫn học sinh một số lưu ý khi đọc một bài thơ chứ Hán của Nguyễn Du

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

- GV chuyển giao nhiệm vụ:

Gv sử dụng kĩ thuật khăn trải bàn

HS làm việc nhóm đôi và lần lượt thực hiện các nhiệm vụ: Thông qua việc đọc VB2, em hãy rút ra một số lưu ý về cách đọc một bài thơ chữ Hán của Nguyễn Du

- HS tiếp nhận nhiệm vụ

Bước 2: HS trao đổi thảo luận, thực hiện nhiệm vụ

- GV quan sát, gợi mở

- HS thảo luận

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- GV gọi các nhóm báo cáo sản phẩm

- HS cử đại diện báo cáo, HS còn lại lắng nghe, bổ sung, phản biện

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

- GV nhận xét, bổ sung, chốt lại kiến thức

II. Khám phá văn bản

1. Tình cảm, cảm xúc của chủ thể trữ tình với số phận của nàng Tiểu Thanh.

* Chủ thể trữ tình.

- Căn cứ nhận biết: tôi, ta, chúng ta, anh, em, hoặc nhập vai, chủ thể ẩn.

- Trong văn bản:“ ngã”= ta.

+ Tố Như = tên hiệu của Nguyễn Du = tác giả.

• Chủ thể trữ tình và tác giả là một.

*Tình cảm, cảm xúc của chủ thể trữ tình với số phận của nàng Tiểu Thanh.

- Dòng 1: Cảnh đẹp (Tây Hồ) hóa gò/bãi hoang  đối lập: Hình ảnh gợi nỗi buồn thương trước sự đổi thay, phai tàn của cái đẹp.

- Dòng 2: nhất chỉ thư ( một tập giấy mỏng), độc điếu (một mình ta thương khóc)  từ ngữ đồng nghĩa (độc, nhất): Hình ảnh gợi nỗi niềm thương xót, ái ngại trước thân phận bé mọn của nàng Tiểu Thanh. Tâm thế cô đơn của nhân vật trữ tình và số phận hẩm hiu cô độc của Tiểu Thanh.

- Dòng 3,4: son phấn có thần, văn chương không mệnh  đối, ẩn dụ tượng trưng: son phấn ->sắc đẹp, văn chương -> tài năng: Thể hiện thái độ trân trọng, niềm tin sẽ tìm được tri âm ở hậu thế.

+ hận, đốt- vương : Gợi niềm thương xót cho số phận của Tiểu Thanh.

-Dòng 5,6: Mối hận cổ kim, nỗi oan lạ lung  Từ ngữ, biện pháp tu từ đối thể hiện nỗi đau đời và tiếng kêu thương cho số phận của những ai tài hoa mà bạc mệnh.

+ trời khôn hỏi, ta tự coi như người cùng một hội: Cho thấy sự ai oán, đồng cảm với những kẻ tài hoa mà bạc mệnh đạt đến mức tri âm.

 Sáu câu thơ đầu: Niềm xót thương cho số kiếp hồng nhan bé mọn, hẩm hiu, bất hạnh của nàng Tiểu Thanh.

- Hai câu cuối: Niềm xót thương cho bản thân (Tố Như) và nỗi mong mỏi có bạn tri âm, ít ra là trong hậu thế.

 Mối liên hệ giữa sáu dòng thơ đầu với hai dòng thơ cuối có mối liên hệ chặt chẽ theo logic liên tưởng tương đồng. Tác giả “trông người lại ngẫm đến ta”, thấy càng “thương người” thì càng “thương mình”, hướng về hậu thế bày tỏ nỗi khao khát tri âm của mọi kiếp người tài hoa mà phải chịu đau khổ trên đời.

2. Cảm hứng chủ đạo và thông điệp

- Cảm hứng chủ đạo: Niềm cảm thương chân tình sâu xa đối với những số phận như nàng Tiểu Thanh và những khách văn nhân như bản thân nhà thơ Nguyễn Du.

- Thông điệp: Tình tri âm, tri kỉ hay là sự thấu cảm và tình thương yêu giữa người với người là vô cùng quý báu, không thể thiếu trong cuộc sống của mỗi người.

3. Một số lưu ý khi đọc một bài thơ chữ Hán của Nguyễn Du:

- Cần tra cứu điển tích, điển cố hay nghĩa của từ khí thường được nêu trong các cước chú.

- Cần đối chiếu bản phiên âm chữ Hán với bản dịch nghĩa, dịch thơ.

- Cần vận dụng tri thức nền về tác giả và thể loại.

- Cần lưu ý đến mối quan hệ chỉnh thể độc đáo ở mỗi bài thơ …

Hoạt động của Gv và Hs

Dự kiến sản phẩm

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

- GV chuyển giao nhiệm vụ

+ Theo em, nội dung của văn bản là gì?

+ Nghệ thuật đặc sắc được thể hiện qua văn bản?

- HS tiếp nhận nhiệm vụ.

Bước 2: HS trao đổi thảo luận, thực hiện nhiệm vụ

- GV quan sát, hướng dẫn

- HS suy nghĩ

Bước 3: Báo cáo kết quả và thảo luận

- Gv tổ chức hoạt động, gọi 4-5 học sinh báo cáo sản phẩm

- HS báo cáo sản phẩm, nhận xét, bổ sung câu trả lời của bạn.

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

- GV nhận xét, đánh giá, bổ sung, chốt lại kiến thức

III. Tổng kết

1.Nội dung:

Đọc truyện -> xót xa, thương tiếc cho nàng Tiểu Thanh tài sắc mà bạc mệnh -> suy nghĩ, tri âm với số phận những tài hoa, tài tử -> tự thương cho số phận tương lại của mình, khao khát tri âm. Tác phẩm mang giá trị nhân đạo sâu sắc.

2. Nghệ thuật:

- Ngôn ngữ : trữ tình đậm chất triết lí.

- Sử dụng tài tình phép đối và khả năng thống nhất những hình ảnh đối lập trong hình ảnh, ngôn từ...

Biểu hiện trong văn bản

Chủ thể trữ tình

Tác giả

Dòng thơ

Từ ngữ, hình ảnh, biện pháp tu từ

Tác dụng thể hiện tình cảm, cảm xúc

1

2

3

4

5

6

Sáu dòng thơ đầu

Hai dòng thơ cuối

Biểu hiện

Hoạt động của Gv và Hs

Dự kiến sản phẩm

B1. Chuyển giao nhiệm vụ

- Gv chuyển giao nhiệm vụ:Hs hoàn thành câu hỏi số 5 trong SGK.

Gợi ý:

-Hình bóng của tác giả là gì ? Đó có phải là hình ảnh hay dấu ấn con người thực của tác giả được thể hiện trong tác phẩm không?

-Việc tác giả mang vào tác phẩm hình bóng con người thực của mình có phải là hiện tượng phổ biến không ? Vì sao?

- Hình bóng con người thực của tác giả ( nếu có) khi được thể hiện trong tác phẩm thơ trữ tình và tác phẩm truyện thơ có gì khác nhau ?

Bước 2: HS trao đổi thảo luận, thực hiện nhiệm vụ

- Gv quan sát, lắng nghe gợi mở

- HS thực hiện nhiệm vụ;

Bước 3: Báo cáo kết quả và thảo luận

- Gv tổ chức hoạt động

- Hs tham gia trò chơi, trả lời câu hỏi

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

Đáp án : Đoạn văn cần đáp ứng các ý sau

-Hình bóng của tác giả có thể hiểu là hình ảnh hay dấu ấn con người thực của tác giả:

+ Hình bóng của một tác giả trong nhiều trường hợp thường in đậm trong tác phẩm văn chương (truyện, kí, thơ) đứa con tinh thần của mình. Tuy nhiên ở mỗi thể loại được thể hiện theo cách riêng như trong thơ thường thể hiện trực tiếp, còn trong truyện được thể hiện gián tiếp.

- Trong hai tác phẩm Độc Tiểu Thanh kí và Truyện Kiều hình bóng hay dấu ấn con người thực của tác giả Nguyễn Du qua hai nhân vật nữ Tiểu Thanh và Thúy Kiều, tuy nhiên cách thể hiện là khác nhau, theo đặc điểm riêng của thể loại.

+ Trong Độc Tiểu Thanh kí – một bài thơ trữ tình – tác giả như đã đồng nhất nỗi cô đơn, thiếu vắng tri âm của Tiểu Thanh với tình trạng tương tự của Nguyễn Du, bất hạnh của Tiểu Thanh cũng là bất hạnh của Nguyễn Du, thương xót Tiểu Thanh cũng chính là cách Nguyễn Du thương xót mình…

+ Trong Truyện Kiều – một truyện thơ Nôm – hình bóng của Nguyễn Du phần nào được thể hiện gián tiếp qua nhân vật Thúy Kiều. Có thể chỉ ra một số biểu hiện gần gũi, tương đồng giữa số phận, cốt cách của Thúy Kiều với số phận, cốt cách của Nguyễn Du: cuộc đời chìm nổi, khốn khó, sự đa sầu, đa cảm…

• Qua hai tác phẩm thuộc hai thể loại lớn trong

sáng tác của ông đã cho thấy: Nguyễn Du đã dung hết tâm huyết cùng những trải nghiệm đau thương của chính mình để viết nên những tác phẩm vừa là bức tranh sinh động về “ những điều trông thấy” vừa là tiếng kêu thương, da diết mãi nỗi “đau đớn lòng”

Hoạt động của GV và HS

Dự kiến sản phẩm cần đạt

GV hướng dẫn HS tìm hiểu đôi nét về văn bản

- Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ: Phân chia lớp thành 4 nhóm lần lượt với các câu hỏi trong SGK.

Câu 1: Nêu hiểu hoàn cảnh ra đời của bài thơ. Hoàn cảnh đó có giúp gì cho bạn trong việc đọc hiểu bài thơ?

Câu 2: Nếu cần chọn một câu thơ có khả năng bao quát nội dung toàn bài, bạn sẽ chọn câu nào? Vì sao? Xác định chủ thể trữ tình và chủ đề của bài thơ.

Câu 3: Trình bày cảm nhận của bạn về đoạn thơ sau:

“Tiếng thơ ai động đất trời

Nghe như non nước vọng lời ngàn thu

Nghìn năm sau nhớ Nguyễn Du

Tiếng thương như tiếng mẹ ru những ngày”

Câu 4: Bài thơ giúp bạn hiểu thêm điều gì về nỗi lòng của Nguyễn Du và tác phẩm của ông?

- Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ: Cả lớp thảo luận nhóm trong 7 phút

- Bước 3: Báo cáo, thảo luận: GV gọi đại diện một HS của từng nhóm trả lời, HS khác nhận xét và bổ sung.

- Bước 4: Kết luận, nhận định: GV chốt lại

Câu 1: Tìm hiểu hoàn cảnh ra đời của bài thơ. Hoàn cảnh đó có giúp gì cho bạn trong việc đọc hiểu bài thơ?

- Hoàn cảnh ra đời của bài thơ: Bài thơ "Kính gửi cụ Nguyễn Du" của Tố Hữu được viết vào năm 1953, trong bối cảnh đất nước Việt Nam đang chịu sự thống trị của thực dân Pháp. Tại thời điểm đó, nhân dân đang phải đối mặt với nhiều khó khăn và thách thức, từ cuộc chiến tranh giành độc lập đến việc bảo vệ văn hóa, truyền thống và danh dự của dân tộc.

- Hoàn cảnh của bài thơ sẽ giúp em hiểu rõ hơn ý nghĩa và tác động của bài thơ đối với xã hội và văn học Việt Nam trong thời kỳ đó. Đồng thời có thể cảm nhận được tình cảm và tâm huyết của Tố Hữu đối với văn hóa truyền thống của dân tộc Việt Nam và niềm hy vọng của tác giả vào một tương lai tươi sáng. Ngoài ra, việc hiểu rõ hoàn cảnh còn giúp em có thêm thông tin để giải thích những chi tiết và ý nghĩa trong bài thơ.

Câu 2: Nếu cần chọn một câu thơ có khả năng bao quát nội dung toàn bài, bạn sẽ chọn câu nào? Vì sao? Xác định chủ thể trữ tình và chủ đề của bài thơ.

- Theo em, câu thơ có khả năng bao quát nội dung toàn bài là câu thơ “Tấm lòng thơ vẫn tình đời thiết tha”. Vì câu thơ đã bao quát được cảm xúc chủ đạo của bài thơ đó là: thể hiện sự tôn kính và kính trọng của Tố Hữu đối với Nguyễn Du. Đồng thời thể hiện sự trân trọng, ca ngợi của Tố Hữu đối với những giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc Việt Nam.

- Chủ thể trữ tình của bài thơ là: Tố Hữu, nhà thơ có tâm hồn tràn đầy tình cảm và tình yêu quê hương, như được thể hiện qua việc tôn vinh và kính trọng Nguyễn Du.

 Chủ đề của bài thơ: thể hiện sự kính trọng và tôn vinh đối với Nguyễn Du, một nhà văn, nhà thơ có tầm ảnh hưởng lớn đến văn học Việt Nam. Đồng thời, tôn vinh văn hóa truyền thống của dân tộc Việt Nam, sự tôn trọng và kính trọng đối với những giá trị văn hóa cao cổ và sự hy vọng vào một tương lai tươi sáng cho đất nước.

Câu 3: Trình bày cảm nhận của bạn về đoạn thơ sau:

Tiếng thơ ai động đất trời

Nghe như non nước vọng lời ngàn thu

Nghìn năm sau nhớ Nguyễn Du

Tiếng thương như tiếng mẹ ru những ngày

- Đoạn thơ là tình cảm của dân tộc đối với đại thi hào Nguyễn Du - thể hiện tinh thần kế thừa phát huy giá trị tinh hoa truyền thống thông qua những khái niệm gắn giá trị to lớn, cao cả, trường tồn, thiêng liêng “đất trời”, “non nước”.

- Tiếng thơ – nghệ thuật tác phẩm của Nguyễn Du, được tôn vinh ở mức độ cảm hoá được đất trời, hoà hợp các yếu tố “thiên – địa – nhân”. Tầm vóc lớn lao ấy cũng nhằm khắc họa đậm nét tâm hồn của một Con Người đã sống hết mình trong bao nhân vật của ông – để cất lên tiếng kêu thương, lời nguyền rủa, một giấc mơ của những cuộc đời bế tắc trong cuộc đời bế tắc trong màn đêm dày đặc của xã hội phong kiến. Để qua tiếng thơ ấy, người đọc hôm nay nhận ra nỗi đau và khát vọng của non nước nghìn thu. Để qua thơ Nguyễn Du, thế hệ hiện tại nhận được thông điệp từ quá khứ khổ đau của cha ông, đồng thời nhận lãnh trách nhiệm thực hiện lời nhắn nhủ thiêng liêng bảo vệ quyền sống, quyền làm người cao cả.

- Tiếng thơ – tiếng thương như tiếng mẹ ru những ngày đã ăn sâu vào hồn dân tộc. Đó là sự tôn vinh xứng đáng cho giá trị lớn lao nhất của Nguyễn Du để lại cho hậu thế: tinh thần nhân đạo cao cả trong mỗi tâm hồn Việt Nam.

Câu 4: Bài thơ giúp bạn hiểu thêm điều gì về nỗi lòng của Nguyễn Du và tác phẩm của ông?

- Thông qua bài thơ, em hiểu hơn về nỗi lòng của “đại thi hào” Nguyễn Du: Nguyễn Du đã thông qua những nhân vật trong tác phẩm mà thể hiện nỗi lòng mình. Đó là hình ảnh một Thúy Kiều thông minh, tài năng, trí tuệ, với tâm hồn nhạy cảm, ước mơ cao cả, đầy tình yêu thương và nỗi đau khổ.Hay một Tiểu Thanh trầm lặng, lặng lẽ, đơn độc, yêu thích văn học, văn chương, với sự tinh tế trong cảm nhận tình yêu và tình bạn…..

- Đồng thời thông qua bài thơ, có thể thấy các tác phẩm của Nguyễn Du là những tác phẩm văn học và thơ ca đầy cảm xúc, tình cảm và sâu sắc. Những tác phẩm của ông thể hiện sự đau đớn, tâm trạng u sầu và niềm khát khao tự do của người Việt Nam thời đó. Với tinh thần yêu nước, ông đã dành cả cuộc đời để viết văn và làm công tác nhà nước, góp phần xây dựng đất nước và giữ gìn văn hóa truyền thống của dân tộc.

Hoạt động của GV và HS

Dự kiến sản phẩm cần đạt

Bước1: Chuyển giao nhiệm vụ

- GV chuyển giao nhiệm vụ

Nêu hiểu biết tác giả, tác phẩm, bố cục của văn bản Kính gửi cụ Nguyễn Du.

- HS tiếp nhận nhiệm vụ.

Bước 2: HS trao đổi thảo luận, thực hiện nhiệm vụ

Bước 3: Báo cáo kết quả và thảo luận

- Gv tổ chức hoạt động, gọi 4-5 hs trình bày sản phẩm

- Hs khác nhận xét, bổ sung, phản biện câu trả lời của bạn.

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

- GV nhận xét, đánh giá, bổ sung, chốt lại kiến thức

1. Tác giả

- Tố Hữu sinh năm 1920, mất năm 2000, tên khai sinh là Nguyễn Kim Thành

- Quê quán: làng Phù Lai, nay thuộc xã Quảng Thọ, huyện Quảng Điền, tỉnh Thừa Thiên – Huế

- Đường thơ, đường cách mạng: con đường thơ và con đường hoạt động cách mạng của ông có sự thống nhất, không thể tách rời. Mỗi tập thơ của ông là một chặng đường cách mạng.

- Tác phẩm: Tập thơ “Từ ấy” (1937-1946); Tập thơ “Việt Bắc” (1946-1954); Tập thơ “Gió lộng” (1955-1961)...

- Thơ Tố Hữu là tấm gương phản chiếu tâm hồn một người chiến sĩ cách mạng suốt đời phấn đấu, hi sinh vì tương lai tươi đẹp của dân tộc, cuộc sống hạnh phúc của con người.

2. Tác phẩm

- Bài thơ ra đời vào ngày 1-11-1965.

- Bố cục:

Phần 1 (4 câu đầu): mảnh đất sinh ra con người thiên tài Nguyễn Du.

Phần 2 (4 câu thơ tiếp): Nỗi thương tiếc cho những số phận của chính Nguyễn Du và nhân vật trong tác phẩm của ông.

Phần 3 (8 câu thơ tiếp theo): Tố Hữu đã bày tỏ nỗi lòng thành kính của mình khi nhắc lại những băn khoăn trăn trở của nhà thơ hai trăm năm trước

Phần 4 (Trải bao...nghìn thu.): số phận người đàn bà qua câu thơ của Nguyễn Du.

Phần 5 (còn lại): Tấm lòng thương nhớ kính trọng tổ tiên của nhà thơ với Nguyễn Du

Hoạt động của Gv và Hs

Dự kiến sản phẩm

B1. Chuyển giao nhiệm vụ

GV yêu cầu HS viết đoạn văn ngắn cảm nhận về các câu thơ

B2. Thực hiện nhiệm vụ:

HS viết đoạn văn ngắn trong thời gian 5 phút.

B3. Báo cáo thảo luận

GV gọi bất kì HS nào đọc phần bài làm của mình và cùng các HS khác góp ý.

B4. Đánh giá kết quả thực hiện:

Cảm nhận câu thơ “ Bâng khuâng nhớ Cụ, thương thân nàng Kiều” với nội dung chính là nhớ ơn Nguyễn Du và thương thân nàng Kiều

Lớp

Ngày dạy

Sĩ số

Vắng

Hoạt động của GV và HS

Dự kiến sản phẩm

B1. Chuyển giao nhiệm vụ: GV mời HS trả lời 2 câu hỏi để kích hoạt kiến thức nền về biện pháp tu từ đối.

Câu 1: Điền từ ngữ thích hợp vào các ô trống trong đoạn văn sau đây để có một định nghĩa đúng về biện pháp tu từ đối:

Đối là biện pháp tu từ đặt những………….có âm thanh và ý nghĩa…………vào vị trí cân xứng để tạo nên sự hài hoà về ý nghĩa, đồng thời làm nên…………..cho câu thơ, câu văn.

Câu 2: Lựa chọn nào sau đây không phải là tác dụng của biện pháp tu từ đối khi sử dụng trong văn thơ?

1. Tạo nên sự cân xứng về ý nghĩa và nhạc điệu.

2. Tạo nên cái đẹp hài hoà theo quan niệm truyền thống của người Việt Nam.

3. Tạo nên cái đẹp chắc, khoẻ và hiện đại.

4. Giúp miêu tả sự việc, cảnh vật một cách cô đúc, khái quát.

B2. Thực hiện nhiệm vụ:

Cá nhân HS suy nghĩ tìm câu trả lời.

B3. Báo cáo thảo luận:

HS giơ tay giành quyền trả lời. Nếu trả lời sai, các HS khác tiếp tục giơ tay giành quyền trả lời.

B4. Đánh giá kết quả thực hiện:

- GV kết luận, nhận định về đáp án hai câu hỏi

- Từ đáp án hai câu hỏi, GV khơi gợi, giúp HS nhắc lại kiến thức về biện pháp tu từ đối đã học ở phần Tri thức Ngữ văn.

Câu 1:

Đối là biện pháp tu từ đặt những từ ngữ có âm thanh và ý nghĩa tương phản hoặc tương hỗ vào vị trí cân xứng để tạo nên sự hài hoà về ý nghĩa, đồng thời làm nên nhạc điệu cho câu thơ, câu văn.

Câu 2:

Đáp án: c

Hoạt động của GV và HS

Dự kiến sản phẩm

B1. Chuyển giao nhiệm vụ: HS theo hình thức nhóm đôi (think – pair – share) và làm các bài tập ở phần Thực hành tiếng Việt (SGK, tr.45)

B2. Thực hiện nhiệm vụ: HS suy nghĩ, thực hiện các bài tập ở phần Thực hành tiếng Việt, trao đổi với bạn cùng nhóm đôi.

B3. Báo cáo thảo luận: HS trình bày kết quả thảo luận trước lớp, các HS khác nhận xét, bổ sung (nếu có).

B4. Đánh giá kết quả thực hiện:

- GV nhận xét cách HS thảo luận nhóm, từ đó kết luận về những lưu ý khi giao tiếp và hợp tác trong khi thảo luận để cùng giải quyết một vấn đề (bài tập) mà GV yêu cầu/ đặt ra

- GV nhận xét, kết luận đáp án đúng của các bài tập.

Đáp án bài tập 1,2,3 tham khảo phần phụ lục

Hoạt động của GV và HS

Dự kiến sản phẩm

B1. Chuyển giao nhiệm vụ

GV hướng dẫn HS thực hiện bài tập Từ đọc đến viết vào vở trong 10 phút theo nhóm nhỏ (khoảng 4 đến 6 HS)

B2. Thực hiện nhiệm vụ

HS đọc kỹ lại yêu cầu đề và thực hiện theo nhóm nhỏ (4 – 6 HS)

B3. Báo cáo thảo luận

Đại diện 2 nhóm trình bày đoạn văn (khuyến khích HS trình bày trước lớp để rèn sự tự tin trước đám đông)

B4. Đánh giá kết quả thực hiện:

GV nhận xét và góp ý đoạn văn của 2 nhóm, dặn dò các nhóm còn lại về nhà chỉnh sửa, bổ sung để hoàn chỉnh đoạn văn.

Các bước để thực hiện bài tập:

• Đọc đề bài, gạch chân từ ngữ quan trọng để xác định yêu cầu của đề bài.

• Tìm ý, sắp xếp ý cho đoạn văn.

• Xác định kiểu đoạn văn sẽ tạo lập (diễn dịch, quy nạp hay tổng – phân – hợp).

• Viết nhanh đoạn văn và đọc lại để chỉnh sửa từ ngữ, câu văn.

Hoạt động của GV và HS

Dự kiến sản phẩm

B1. Chuyển giao nhiệm vụ

GV yêu cầu HS làm việc theo cá nhân, thiết kế một sơ đồ tư duy tóm tắt kiến thức về biện pháp tu từ đối

B2. Thực hiện nhiệm vụ

HS đọc xem lại phần Tri thức Ngữ văn và Thực hành tiếng Việt đã thực hiện và phác thảo ý tưởng sơ đồ tư duy.

B3. Báo cáo thảo luận

HS chia sẻ ý tưởng với các bạn trong lớp. Các HS khác nhận xét, bổ sung (nếu có). Trên cơ sở đó, HS tiếp tục hoàn thiện sản phẩm sơ đồ tư duy ở nhà.

B4. Đánh giá kết quả thực hiện:

GV kết luận, nhận định, khái quát về kiến thức tiếng Việt HS cần nắm.

Các bước để thực hiện bài tập:

• Đọc đề bài, gạch chân từ ngữ quan trọng để xác định yêu cầu của đề bài.

• Tìm ý, sắp xếp ý cho đoạn văn.

• Xác định kiểu đoạn văn sẽ tạo lập (diễn dịch, quy nạp hay tổng – phân – hợp).

• Viết nhanh đoạn văn và đọc lại để chỉnh sửa từ ngữ, câu văn.

Dòng

Dòng thơ sử dụng phép đối

Tác dụng

712

Dầu trong trắng đĩa, lệ tràng thắm khăn

Tạo nên vẻ đẹp hài hòa cho câu thơ, đồng thời giúp miêu tả tâm trạng thao thức, dằn vặt của nhân vật Thúy Kiều một cách cô đúc, nổi bật và gợi cảm.

728

Khi ngày quạt ước, khi đêm chén thề

Tạo nên vẻ đẹp hài hòa cho câu thơ, đồng thời giúp gợi nhắc một cách khái quát các sự việc gắn với kỉ niệm khó quên.

730

Xót tình máu mủ thay lời nước non

Tạo nên vẻ đẹp hài hòa cho câu thơ, đồng thời nhấn mạnh sự hơp lẽ của việc Thúy Vân thay Thúy Kiều lấy Kim Trọng.

733

Chị dù thịt nát xương mòn

Tạo nên vẻ đẹp hài hòa cho câu thơ, đồng thời nhấn mạnh sự tin cậy vả đề cao ân nghĩa mà em (Thúy Vân) dành cho chị (Thúy Kiều) .

742

Đốt lò hương ấy, so tơ phím này

Tạo nên vẻ đẹp hài hòa cho câu thơ, đồng thời nhấn mạnh ý nghĩa hòa hợp của các kỉ vật thiêng liêng của tình yêu Kim – Kiều.

746

Nát thân bồ liễu, đền gì trúc mai

Tạo nên vẻ đẹp hài hòa cho câu thơ, đồng thời thể hiện sự sẵn sàng hi sinh để đền đáp ân tình

749

Bây giờ trâm gãy gương tan

Tạo nên vẻ đẹp hài hòa cho câu thơ, đồng thời thể hiện sự đau sót bởi cảnh tan lìa của đôi lứa trong tình yêu.

Hoạt động của GV và HS

Dự kiến sản phẩm cần đạt

- GV hướng dẫn HS tìm hiểu đôi nét về văn bản

- Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ: Nêu xuất xứ và nội dung của văn bản?

- Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ: Cả lớp thảo luận trong 2 phút (TL cặp đôi)

- Bước 3: Báo cáo, thảo luận: GV gọi đại diện một vài HS trả lời, nhận xét và bổ sung.

- Bước 4: Kết luận, nhận định: GV chốt lại

I. Tìm hiểu chung

1. Xuất xứ

- Văn bản trích từ câu 1799 – 1884 trong “Truyện Kiều”

2. Nội dung

- Kể việc Hoạn Thư bắt Thúy Kiều hầu rượu để hạ nhục nàng và răn đe Thúc Sinh

- GV hướng dẫn, phân công HS đọc văn bản và tìm hiểu chú thích cuối mỗi trang

- HS đọc văn bản và tìm hiểu chú thích cuối mỗi trang

Câu 1. Các sự kiện trong văn bản.

- Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ: Liệt kê các sự kiện trong văn bản?

- Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ: Cả lớp thảo luận trong 5 phút (TL cặp đôi)

- Bước 3: Báo cáo, thảo luận: GV gọi đại diện một vài HS trả lời, nhận xét và bổ sung.

- Bước 4: Kết luận, nhận định: GV chốt lại

II. Tìm hiểu văn bản

1. Các sự kiện trong văn bản.

- Thúc Sinh về thăm nhà, Hoạn Thư vui vẻ đón chào.

- Hoạn Thư bày tiệc hàn huyên, tâm tình cùng Thúc Sinh.

- Hoạn Thư gọi Thúy Kiều ra hầu rượu để hạ nhục nàng và răn đe Thúc Sinh.

- Thúc Sinh nhận ra Thúy Kiều và thương xót chứng kiến cảnh nàng hầu rượu.

Câu 2. Tâm trạng Thúy Kiều

- Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:

+ Nhóm 1 và 2: Phân tích diễn biến tâm trạng của Thúy Kiều (lời người kể chuyện và đoạn độc thoại nội tâm)

+ Nhóm 3 và 4. Chỉ ra một số chi tiết làm nổi bật sự khác biệt giữa hành động, vẻ bề ngoài với nội tâm của Hoạn Thư và Thúc Sinh

- Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ: 4 nhóm thảo luận trong 7 phút

- Bước 3: Báo cáo, thảo luận: GV gọi 2 nhóm làm xong sớm nhất trình bày và 2 nhóm còn lại nhận xét, bổ sung.

- Bước 4: Kết luận, nhận định: GV chốt lại

3. Hoạn Thư và Thúc Sinh

2. Tâm trạng Thúy Kiều

- Ngỡ ngàng khi gặp lại Thúc Sinh “Bước ra một bước một dừng”

- Xót xa khi nhận ra Thúc Sinh đã có vợ “tình mới rõ tình”

- Đau đớn khi biết rõ mưu kế và con người thật của Hoạn Thư “Thôi thôi đã mắc vào vành chẳng sai/ Chước đâu có chước lạ đời?/ Người đâu mà lại có người tinh ma?/ Bề ngoài thơn thớt nói cười/ Mà trong nham hiểm giết người không dao”

- Tiếc nuối cho duyên phận của mình “Lỡ làng chút phận thuyền quyên/ … Đĩa dầu vơi, nước mắt đầy năm canh”.

-> Tâm trạng Kiều theo thời gian càng trở nên nặng nề, đau đớn, càng nghĩ càng cay đắng, khóc than cho phận mình đầy oan trái, nghiệt ngã.

3. Hoạn Thư và Thúc Sinh (PHT 1)

Tình huống

Nhân vật

Hành động/ vẻ bề ngoài

Nội tâm

Thúy Kiều mời rượu

Hoạn Thư

- Vui vẻ nói cười

“Chén tạc chén thù”

- Ân cần hỏi han, an ủi Thúc Sinh khi thấy chàng đổ lệ

- Mưu mô, dùng nhiều thủ đoạn để hành hạ tinh thần Kiều, bắt nàng ra hầu rượu cho mình và Thúc Sinh.

- Chứng kiến Thúc Sinh khóc, Hoạn Thư sinh lòng ghen, mượn cớ thét mắng, sai Thúy Kiều ra gảy đàn cho Thúc Sinh vui.

Thúc Sinh

- Bàng hoàng, ngỡ ngàng.

- Buồn bã, muộn phiền, khóc khi mãn tang mẹ.

- Khóc vì xót thương khi nhận ra Kiều và nghe khúc đàn nàng đánh “Giọt dài giọt ngắn chén đầy chén vơi”; “nát ruột nát gan”

Thúy Kiều hầu đàn

Hoạn Thư

- Ân cần hỏi han, an ủi Thúc Sinh, bảo Kiều gảy khúc đàn khác cho vui.

- Sinh lòng ghen, mượn cớ thét mắng, sai bảo Kiều, làm cho nàng tan nát cõi lòng.

- Hả hê khi chứng kiến cảnh Thúy Kiều buồn bã, đau thương gảy khúc đoạn trường.

“Vui này đã bỏ đau ngầm xưa nay”

Thúc Sinh

- Gượng nói gượng cười cho qua chuyện

- Buồn bã, thương xót cho Kiều, càng nghĩ càng cay đắng nhưng vẫn “gạt thầm giọt tương”, để Hoạn Thư không làm khó Kiều nữa.

- Nhận ra bản chất ghen tuông của Hoạn Thư

Trường THPT:………………………

Lớp:…………………………………..

Họ và tên:……………………………..

PHIẾU BÀI TẬP

VĂN BẢN THÚY KIỀU HẦU RƯỢU HOẠN THƯ – THÚC SINH

Khoanh tròn vào đáp án đặt trước câu trả lời đúng:

Câu 1: Văn bản “Thúy Kiều hầu rượu Hoạn Thư – Thúc Sinh” thuộc thể loại nào?

A. Tùy bút.

B. Tản văn.

C. Truyện ngắn.

D. Truyện thơ Nôm.

Câu 2: “Thúy Kiều hầu rượu Hoạn Thư – Thúc Sinh” được trích từ tác phẩm nào của Nguyễn Du?

A. Văn chiêu hồn

B. Truyện Kiều

C. Thanh Hiên thi tập

D. Nam Trung tạp ngâm

Câu 3: “Thúy Kiều hầu rượu Hoạn Thư – Thúc Sinh” thuộc phần nào của Truyện Kiều?

A. Gặp gỡ đính ước.

B. Gia biến lưu lạc.

C. Đoàn tụ.

D. Gặp gỡ lưu lạc.

Câu 4: Nhân vật nào không được nhắc đến trong văn bản “Thúy Kiều hầu rượu Hoạn Thư – Thúc Sinh”?

A. Kim Trọng, Từ Hải

B. Hoạn Thư, Thúc Sinh

C. Thúy Kiều, Hoạn Thư

D. Thúy Kiều, Thúc Sinh

Câu 5:

“Bề ngoài thơn thớt nói cười

Mà trong nham hiểm giết người không dao”

Hai câu thơ trên gợi nhắc đến nhân vật nào trong văn bản “Thúy Kiều hầu rượu Hoạn Thư – Thúc Sinh”?

A. Thúy Kiều

B. Thúc Sinh

C. Hoạn Thư

D. Kim Trọng

ĐÁP ÁN

Hoạt động của GV và HS

Dự kiến sản phẩm cần đạt

Bước1: Chuyển giao nhiệm vụ

- GV chuyển giao nhiệm vụ

Câu 4: Cảnh ngộ, tâm trạng của nhân vật Thúy Kiều qua hai dòng thơ độc thoại nội tâm Lỡ làng chút phận thuyền quyên/ Bể sâu sóng cả có tuyền được vay? Và cảnh ngộ, tâm trạng của chủ thể trữ tình trong các câu ca dao dưới đây có điểm gì gần gũi với nhau? Theo bạn, vì sao có sự gần gũi như vậy?

- Thân em như trái bần trôi

Gió dập sóng dồi biết tấp vào đâu?

- Lênh đênh một chiếc thuyền tình

Mười hai bến nước biết gửi mình về đâu?

- HS tiếp nhận nhiệm vụ.

Bước 2: HS trao đổi thảo luận, thực hiện nhiệm vụ

Bước 3: Báo cáo kết quả và thảo luận

- Gv tổ chức hoạt động, gọi 4-5 hs trình bày sản phẩm

- Hs khác nhận xét, bổ sung, phản biện câu trả lời của bạn.

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

- GV nhận xét, đánh giá, bổ sung, chốt lại kiến thức

- Thúy Kiều và nhân vật trữ tình đều đại diện cho người phụ nữ thời kì phong kiến với số phận bị vùi dập, dẫm đạp, hành hạ bởi những hủ tục. Họ cảm thấy mình lạc lối trong con sóng đời, không biết điều gì sẽ đến và không biết phải làm sao để vượt qua những khó khăn này.

- Họ đều là những thân phận đánh thương, bị xã hội dồn tới đường cùng, bị mắc kẹt trong cuộc sống đầy khổ đau và bất hạnh, không thể phản kháng, chỉ biết lặng lẽ chấp nhận một mình, mặc cho dòng đời xô ngã, quyết định vận mệnh thay họ. Nghĩ về tương lai, họ chỉ đầy tâm trạng bất an, mơ hồ, không rõ ràng.

- Theo em, xuất hiện sự gần gũi ấy bởi sự bế tắc, lạc lối và không biết điều gì sẽ đến với mình của những người phụ nữ thời phong kiến. Cả hai đều đang tìm kiếm lối thoát và hy vọng sẽ tìm được đường đi đúng đắn.