Giáo Án Ngữ Văn 11 Chân Trời Sáng Tạo Bài 8 Cái Tôi–Thế Giới Độc Đáo

HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

- Gv chuyển giao nhiệm vụ

+ Kể tên một số tác phẩm thơ đã học

+ Ấn tượng của anh chị, khi được học tác phẩm thơ

+ Đố…

- HS tiếp nhận nhiệm vụ.

Bước 2: HS trao đổi thảo luận, thực hiện nhiệm vụ

- HS quan sát, lắng nghe

- GV quan sát

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- Gv tổ chức hoạt động

- Hs trả lời câu hỏi

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

- GV nhận xét, bổ sung, dẫn dắt vào bài

- Thơ: Trao duyên, Đoàn thuyền đánh cá, Thu điếu, Tràng Giang, ...

- Cấu tứ, biện pháp tu từ, tình cảm cảm xúc…

- Điều làm nên sức hấp dẫn của tác phẩm thơ là hình ảnh, yếu tố thơ, hình thức và cấu tứ, biện pháp tu từ…

HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

NV1: Hướng dẫn Hs tìm hiểu

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

- Gv chuyển giao nhiệm vụ

+ GV yêu cầu HS đọc phần Tri thức ngữ văn trong SGK. GV yêu cầu HS trả lời câu hỏi:

- HS tiếp nhận nhiệm vụ

Bước 2: HS trao đổi thảo luận, thực hiện nhiệm vụ

- Hs làm việc cá nhân, tham gia trò chơi

- GV quan sát

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- HS trình bày sản phẩm

- GV gọi hs nhận xét, bổ sung câu trả lời của bạn.

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

- GV nhận xét, bổ sung, chốt kiến thức

I. Khám phá Tri thức ngữ văn

* Tượng trưng

-  Là loại hình ảnh mang tính trực quan, sinh động nhưng hàm nghĩa biểu đạt tư tưởng, quan niệm, khái niệm trìu tượng.

* Yếu tố tượng trưng trong thơ trữ tình

- Là những chi tiết, hình ảnh cụ thể, gợi cảm, gợi lên những ý niệm trừu tượng và giàu tính triết lý, đánh thức suy ngẫm của người đọc về bản chất sâu xa của con người và thế giới.

* Hình thức và cấu tứ trong thơ trữ tình.

- Là tổng hòa của thể thơ, câu thơ, lời thơ, giọng điệu, nhịp, vần, hình ảnh,

- Cấu tứ là cách triển khai mạch cảm xúc và tổ chức hình tượng.

* Biện pháp tu từ lặp cấu trúc.

- Là biện pháp tổ chức những vế câu hoặc những câu có cùng một kết cấu ngữ pháp, nhằm nhấn mạnh ý tưởng và tạo sự nhịp nhàng, cân đối cho văn bản.

HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

NV: Hướng dẫn học sinh đọc trang 62,63

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

- GV chuyển giao nhiệm vụ

+ Hướng dẫn cách đọc văn bản

+ Tìm hiểu về tác giả: Cho học sinh xem video về Xuân Diệu https://www.youtube.com/watch?v=ZCKNXqIONkI

- HS tóm tắt nét chính về tác giả Xuân Diệu

Bước 2: HS trao đổi thảo luận, thực hiện nhiệm vụ

- HS nghe và đặt câu hỏi liên quan đến bài học.

- GV quan sát, gợi mở

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- HS quan sát, theo dõi, suy ngẫm

- GV quan sát, hỗ trợ

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

- GV nhận xét, bổ sung, chốt lại kiến thức

II. Đọc và tìm hiểu chung

1. Đọc văn bản

- HS đọc

2. Tìm hiểu chung

a. Tác giả: Xuân Diệu (1916-1985)

Quê: Hà Tĩnh

Thơ XD góp phần đẩy mạnh quá trình HĐH văn học VN thế kỉ XX

b. Tác phẩm:

- Thể loại: Thơ

- Phương thức biểu đạt: trữ tình

HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

NV1: Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

- GV chuyển giao nhiệm vụ

+ Hướng dẫn chú ý các hộp chỉ dẫn

- HS tiếp nhận nhiệm vụ

- GV phát PHT , Hs thảo luận nhóm đôi

- HS tiếp nhận nhiệm vụ

Bước 2: HS trao đổi thảo luận, thực hiện nhiệm vụ

- GV quan sát, gợi mở

- HS thảo luận

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- GV gọi các nhóm báo cáo sản phẩm

- HS cử đại diện báo cáo, HS còn lại lắng nghe, bổ sung, phản biện

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

- GV nhận xét, bổ sung, chốt lại kiến thức

III. Suy ngẫm và phản hồi (Trả lời câu hỏi hộp chỉ dẫn)

*1. Hình ảnh “mỗi giọt rơi tàn”

NV2: Hướng dẫn học sinh tìm hiểu câu hỏi 2

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

- GV chuyển giao nhiệm vụ:

Hình dung âm thanh “long lanh tiếng sỏi” như thế nào?

- HS tiếp nhận nhiệm vụ

Bước 2: HS trao đổi thảo luận, thực hiện nhiệm vụ

- GV quan sát, gợi mở

- HS thảo luận

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- GV gọi các nhóm báo cáo sản phẩm

- HS cử đại diện báo cáo, HS còn lại lắng nghe, bổ sung, phản biện

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

- GV nhận xét, bổ sung, chốt lại kiến thức

*2. Hình dung âm thanh “Long lanh tiếng sỏi”

Câu thơ đảo từ “long lanh” lên đầu cho ta thấy ánh sáng phát ra từ tiếng đàn, đọng vào sỏi đá. Cái cảm giác xù xì, trầm đục ấy lẽ ra phải được cảm nhận bằng thị giác nay “vang vọng” thì đã chuyển sang thính giác. Tiếng đàn đẹp và hay nay lại là tiếng vang của những mối hận trong lòng, những mối hận đã lên tiếng. Thi nhân đã thu lòng mình vào khí thu lạnh lẽo, ánh trăng tỏ ngời và nỗi niềm uất hận từ tiếng đàn, những nỗi niềm ấy còn tồn tại trong cả sỏi đá.

NV3: Hướng dẫn học sinh tìm hiểu câu 3

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

- GV chuyển giao nhiệm vụ: Gv phát PHT số 3

- HS tiếp nhận nhiệm vụ

Bước 2: HS trao đổi thảo luận, thực hiện nhiệm vụ

- GV quan sát, gợi mở

- HS thảo luận

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- GV gọi các nhóm báo cáo sản phẩm

- HS cử đại diện báo cáo, HS còn lại lắng nghe, bổ sung, phản biện

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

- GV nhận xét, bổ sung, chốt lại kiến thức

Sau khi đọc:

NV4: Hướng dẫn học sinh trả lời các câu hỏi sau khi đọc.

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

- GV chuyển giao nhiệm vụ

- HS tiếp nhận nhiệm vụ

Bước 2: HS trao đổi thảo luận, thực hiện nhiệm vụ

- GV quan sát, gợi mở

- HS đọc thảo luận

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- GV gọi các nhóm báo cáo sản phẩm

- HS cử đại diện báo cáo, HS còn lại lắng nghe, bổ sung, phản biện

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

- GV nhận xét, bổ sung, chốt lại kiến thức

*3.  Hình ảnh "biển" và "chiếc đảo" có mối quan hệ :

"Biển":  Không gian bao quanh, tiếng đàn hoá thành đại dương chứa âm thanh, mỗi giọt âm thanh vừa là trăng, là bạc, là pha lê, là một bể sầu vô định, mênh mông, choáng ngợp mà trên đó có một linh hồn - chiếc đảo đang bơ vơ.

“Chiếc đảo...": là nỗi lòng tự bạch của thi sĩ nói riêng và một tầng lớp lúc bấy giờ.

=> Cả hai hình ảnh đều gợi không gian mênh mông, rộng lớn, chứa đựng nồi sầu vô định của thi sĩ, gợi lên cảnh tượng con người thật bé nhỏ, khó xác định, cứ bị ngợp dần.

Câu 1:  Hình ảnh trăng nhập vào dây đàn ở khổ thơ đầu tiên của bài "Nguyệt cầm" có sự độc đáo trong cách tạo hình ảnh rất tinh tế và sáng tạo.

Ở một số tác phẩm nghệ thuật khác, hình ảnh trăng và đàn cũng được sử dụng nhiều nhưng thường được đặt ở vị trí riêng biệt, không kết hợp với nhau như trong bài thơ này.

VD:

- Trong nghệ thuật hội hoạ, hình ảnh trăng và đàn thường được vẽ thành hai chủ thể khác nhau trong cùng một bức tranh.

- Trong âm nhạc, trăng và đàn thường được dùng như các hình ảnh biểu tượng cho những cảm xúc sâu sắc, nhưng cũng không được kết hợp với nhau như hình ảnh trong bài thơ "Nguyệt cầm".

Câu 2:

 Ý nghĩa của bài thơ:

- “Nguyệt” có nghĩa là trăng, “Cầm” có nghĩa là cây đàn, vì vậy Nguyệt cầm có nghĩa là cây đàn nguyệt.

- Nguyệt và cầm: Hai yếu tố tương đồng ngữ nghĩa, trùng phùng hình ảnh, tuy hai mà có thể trở thành một, hoặc biến hoá đến vô cùng: Trăng là nguyệt, là đàn (đàn hình tròn như trăng),

NV5: Hướng dẫn học sinh trả lời câu 3

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

- GV chuyển giao nhiệm vụ

- HS tiếp nhận nhiệm vụ

Bước 2: HS trao đổi thảo luận, thực hiện nhiệm vụ

- GV quan sát, gợi mở

- HS đọc thảo luận

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- GV gọi các nhóm báo cáo sản phẩm

- HS cử đại diện báo cáo, HS còn lại lắng nghe, bổ sung, phản biện

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

- GV nhận xét, bổ sung, chốt lại kiến thức

NV6: Hướng dẫn học sinh trả lời câu 4

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

- GV chuyển giao nhiệm vụ

- HS tiếp nhận nhiệm vụ

Bước 2: HS trao đổi thảo luận, thực hiện nhiệm vụ

- GV quan sát, gợi mở

- HS đọc thảo luận

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- GV gọi các nhóm báo cáo sản phẩm

- HS cử đại diện báo cáo, HS còn lại lắng nghe, bổ sung, phản biện

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

- GV nhận xét, bổ sung, chốt lại kiến thức

Câu 3: Các cảm giác “lạnh” (khổ 1), “rung mình” (khổ 2), “ghê như nước” (khổ 3), “rọn” (khổ 4),... là cảm giác của ai và toát ra từ đâu?

- Là cảm giác của nhân vật trữ tình, được toát lên từ một hồn thơ dạt dào cảm xúc tươi mới, sự hối hả, vội vàng đầy đắm say với tình yêu, với cảnh sắc, vẻ đẹp của “thời tươi” thì trong bài thơ này tuy vẫn dạt dào cảm xúc, song lại mang âm vị trầm buồn, chất chứa những nỗi suy tư, những bí mật không thể dãi bày, không thể tâm sự.

Câu 4: Chủ thể trữ tình trong bài thơ đã thể hiện cảm xúc gì khi lắng nghe tiếng đàn? Các chi tiết nào trong bài thơ cho thấy điều đó?

- Chủ thể trữ tình trong bài thơ đã thể hiện trầm buồn, chất chứa những nỗi suy tư, những bí mật không thể dãi bày, không thể tâm sự.

-  Trong không gian tuyệt sắc của không gian đêm trăng đó, vang vọng đâu đó tiếng đàn đầy u uẩn, bởi nó lạnh như nước, làm tái tê cõi lòng người nghe “Đàn ghê như nước, lạnh, trời ơi..”, câu thơ gợi cho người đọc liên tưởng cho người đọc liên tưởng đến một thứ âm thanh réo rắt, lạnh lẽo, khắc khoải đến tận tâm can. Và sở dĩ tiếng nhạc bi thương, réo rắt như thế là bởi chính chủ thể của tiếng đàn ấy đang đeo mối sầu không có người dãi tỏ “Trăng nhớ Tầm Dương, nhạc nhớ người”.

NV7: Hướng dẫn học sinh tìm hiểu câu 5

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

- GV chuyển giao nhiệm vụ

- HS tiếp nhận nhiệm vụ

Bước 2: HS trao đổi thảo luận, thực hiện nhiệm vụ

- GV quan sát, gợi mở

- HS thảo luận

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- GV gọi các nhóm báo cáo sản phẩm

- HS cử đại diện báo cáo, HS còn lại lắng nghe, bổ sung, phản biện

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

- GV nhận xét, bổ sung, chốt lại kiến thức

NV8: Hướng dẫn học sinh tìm hiểu câu 5

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

- GV chuyển giao nhiệm vụ

- HS tiếp nhận nhiệm vụ

Bước 2: HS trao đổi thảo luận, thực hiện nhiệm vụ

- GV quan sát, gợi mở

- HS thảo luận

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- GV gọi các nhóm báo cáo sản phẩm

- HS cử đại diện báo cáo, HS còn lại lắng nghe, bổ sung, phản biện

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

- GV nhận xét, bổ sung, chốt lại kiến thức

Câu 5: Xác định ý nghĩa tượng trưng của hình ảnh người phụ nữ ở khổ thơ thứ hai, bến Tầm Dương ở khổ thơ thứ ba và sao Khuê ở khổ thơ cuối. Chỉ ra mối liên hệ giữa những hình ảnh này, từ đó xác định cấu tứ của bài thơ.

- Biểu tượng cho nỗi nhớ về một tình yêu xa xôi đã qua. Người phụ nữ là hình ảnh của người phụ nữ yêu và hy vọng chờ đợi, trong khi bến tầm dương là nơi nối vòng tay của người yêu xa xôi và trông chờ vào một ngày hẹn hò.

- Sao Khuê ở khổ thơ cuối là hình ảnh của người phụ nữ đã đi vào quên lãng và trở thành một vì sao trên bầu trời. Sự so sánh này nhằm bày tỏ sự tiếc nuối về một tình yêu đã qua.

- Bài thơ được xây dựng dựa trên cấu trúc 4 khổ, mỗi khổ có 7 chữ, tạo nên một sự cân đối và hài hòa trong từng câu thơ.

Câu 6: Xác định cách ngắt nhịp và phối hợp thanh điệu trong bài thơ. Cách ngắt nhịp và phối hợp thanh điệu đó đã tạo nên nhạc diệu như thế nào cho bài thơ và giúp bạn hình dung như thế nào về tiếng đàn nguyệt trong đêm lạnh?

- Cách ngắt nhịp 2/2/3 vừa tạo nên nhạc tính nhuần nhị cho câu thơ vừa gợi lên một bức tranh đã có hình lại có thanh. Nếu ngôn ngữ là sợi dây đàn thì nhạc tính và âm điệu là những cung bậc thanh âm ngân lên từ sợi dây đàn ấy. Bằng khả năng sử dụng ngôn ngữ điêu luyện, Xuân Diệu tạo ra âm điệu cũng chính là tạo nên nhạc tính trong thơ. Từ đó dẫn dụ người đọc đi vào thế giới lung linh màu nhiệm của Nguyệt Cầm.

- Việc sử dụng những từ láy và lặp lại chúng “long lanh”, “lung linh”… là một trong những biện pháp tạo nhịp điệu trong thơ. Nhịp điệu có vai trò quan trọng trong việc tạo nhạc tính trong thơ, đồng thời thể hiện một cách tinh tế những trạng thái cảm xúc của nhà thơ.

Lớp

Tiết

Ngày dạy

Sĩ số

Vắng

HĐ của GV và HS

Dự kiến sản phẩm

*Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

GV cho HS xem 1 đoạn video bài hát Mùa xuân đầu tiên của nhạc sĩ Văn Cao do ca sĩ Thanh Thúy thể hiện và yêu cầu HS nêu cảm nhận về bài hát và về hình ảnh nhạc sĩ Văn Cao được thấy trong Video.

*Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

HS xem video và phát biểu cảm nhận

*Bước 3: Báo cáo, thảo luận

Ít nhất 2 Hs trả lời cá nhân. Các HS khác lắng nghe, nhận xét, bổ sung.

*Bước 4: Kết luận, nhận định

Gv nhận xét, kết luận.

Dẫn dắt vào bài học: Văn Cao không chỉ là một nhạc sĩ nổi tiếng với những ca khúc đi cùng năm tháng, ông còn là một nhà thơ để lại cho đời nhiều vần thơ hàm súc mang những trải nghiệm cuộc sống thâm sâu. Một trong số đó là bài thơ “Thời gian” mà chúng ta sẽ tìm hiểu ngay sau đây.

Hoạt động của Gv và Hs

Dự kiến sản phẩm

B1. Chuyển giao nhiệm vụ

1. Trước khi đọc: GV yêu cầu HS trả lời câu hỏi: Khi hình dung về thời gian, người ta thường nghĩ đến những từ ngữ nào?

2. Đọc diễn cảm văn bản

3. Dựa vào SGK tìm thông tin về tác giả và tác phẩm

B2. Thực hiện nhiệm vụ:

1. Trả lời cá nhân (khoảng 3,4 Hs) câu hỏi trước khi đọc.

2. Hs đọc to diễn cảm VB trước lớp.

3. Dựa trên sản phẩm đã chuẩn bị sẵn ở nhà (bảng phụ, word, trình chiếu,…)

B3. Báo cáo thảo luận

1. Khoảng 3,4 HS trả lời câu hỏi Trước khi đọc, các Hs khác lắng nghe

2. Khoảng 1,2 Hs đọc to VB, cả lớp lắng nghe, nhận xét

3. Một Hs đại diện trình bày thông tin về tác giả, tác phẩm trước lớp. Các Hs còn lại nhận xét, bổ sung.

B4. Đánh giá kết quả thực hiện:

GV tổng hợp nhận xét lần lượt từng nhiệm vụ Hs đã hoàn thành.

I. Tìm hiểu chung

1. Tác giả Văn Cao (1923-1995)

- Tên thật là Nguyễn Văn Cao, quê gốc ở Nam Định nhưng sinh ra và lớn lên ở Hải Phòng.

-Là một nghệ sĩ đa tài, Văn Cao có nhiều ảnh hưởng đối với nghệ thuật Việt Nam đương đại trên nhiều lĩnh vực: âm nhạc, hội họa và thơ ca.

-Tác phẩm tiêu biểu:

+Ca khúc: Tiến quân ca, Thiên thai, Trương Chi, Làng tôi, Trường ca sông Lô, Mùa xuân đầu tiên…

+Thơ ca: Lá, Tuyển tập thơ Văn Cao

2. Văn bản

-Bài thơ ra đời vào mùa xuân Đinh Mão (tháng 2/ 1987)

-Văn bản được in trong tập thơ “Lá” (1988).

-Bố cục:

+ 6 dòng thơ đầu: Sức mạnh tàn phá của thời gian

+ 6 dòng thơ cuối: Những điều bất chấp quy luật khắc nghiệt của thời gian

Hoạt động của Gv và Hs

Dự kiến sản phẩm

Nhiệm vụ 1: Tìm hiểu 6 dòng thơ đầu

B1. Chuyển giao nhiệm vụ

GV phân công nhóm 1,2 trả lời câu hỏi:

Câu 1: Dòng thơ đầu tiên cho thấy nhà thơ hình dung như thế nào về thời gian và về quan hệ giữa thời gian với con người? (nhóm 1)

Câu 2: Hình ảnh chiếc lá khô và “tiếng sỏi trong lòng giếng cạn” gợi cho bạn cảm nhận gì về thời gian? (nhóm 2)

B2. Thực hiện nhiệm vụ:

- Nhóm 1, 2 chuẩn bị sản phẩm bằng bảng phụ, trình chiếu, word… (làm trước ở nhà)

B3. Báo cáo thảo luận

-Nhóm 1 cử đại diện trình bày sản phẩm. Các nhóm còn lại nhận xét, bổ sung.

-Nhóm 2 cử đại diện trình bày sản phẩm. Các nhóm còn lại nhận xét, bổ sung.

B4. Đánh giá kết quả thực hiện:

-Gv cho Hs tự đánh giá bằng Rubrics

-Gv tổng hợp, kết luận

Nhiệm vụ 2: Tìm hiểu 6 dòng thơ cuối

B1. Chuyển giao nhiệm vụ: Gv dùng phiếu học tập phân công nhóm 3,4 trả lời câu hỏi 3,4 trước ở nhà.

-Phân công nhóm 3 trình bày Câu 3: Hãy chỉ ra:

1. Điểm tương đồng giữa các hình ảnh “những câu thơ”, “những bài hát” và “đôi mắt em” ở sáu dòng thơ cuối.

2. Điểm khác biệt giữa các hình ảnh vừa nêu (ở sáu dòng thơ cuối) với hình ảnh “những chiếc lá” (ở sáu dòng thơ đầu).

-Phân công nhóm 4 trình bày câu 4: Nhận xét về mối tương quan giữa các hình ảnh thơ theo cột ngang và cột dọc trong bảng sau: (xem bảng trong SGK trang 63)

B2. Thực hiện nhiệm vụ

- Nhóm 3,4 chuẩn bị sản phẩm bằng bảng phụ, trình chiếu, word… (làm trước ở nhà)

B3. Báo cáo thảo luận

-Đại diện nhóm 3 trình bày sản phẩm. Các nhóm còn lại nhận xét, bổ sung.

-Đại diện nhóm 4 trình bày sản phẩm. Các nhóm còn lại nhận xét, bổ sung.

B4. Đánh giá kết quả thực hiện:

-HS tự đánh giá bằng Rubrics

-GV tổng hợp, kết luận

II. Khám phá văn bản

1. Sáu dòng thơ đầu: Sức mạnh của thời gian (câu hỏi 1,2 SGK trang 63)

-Dòng thơ đầu: “Thời gian qua kẽ tay”

Nhà thơ hình dung thời gian như dòng nước trôi chảy không ngừng nhưng con người không thể níu kéo và nắm giữ được thời gian.

- Năm dòng thơ tiếp theo:

“Làm khô những chiếc lá

Kỉ niệm trong tôi

Rơi

như tiếng sỏi

trong lòng giếng cạn”

Hình ảnh chiếc lá khô và “tiếng sỏi trong lòng giếng cạn” gợi cảm nhận về sự suy tàn, khô héo, mất dần sức sống. Thời gian khiến cho sự sống và cái đẹp cũng tàn phai.

Thời gian êm đềm, nhẹ nhàng nhưng có sức tàn phá khủng khiếp đến cuộc sống và con người.

2. Sáu dòng thơ cuối: Những điều bất chấp quy luật khắc nghiệt của thời gian (câu hỏi 3,4 trang 63)

- Điệp từ “riêng”, điệp ngữ “còn xanh” (2 lần) thể hiện mạnh mẽ thái độ thách thức thời gian.

-Hình ảnh biểu tượng:

+ “Những câu thơ”, “bài hát”: chỉ những sáng tạo nghệ thuật

+ “đôi mắt em”: biểu tượng tình yêu

- Điểm tương đồng giữa các hình ảnh “những câu thơ”, “những bài hát” và “đôi mắt em”: đều gợi cho ta nghĩ đến cái đẹp trường tồn của nghệ thuật và tình yêu, vì nó sống mãi trong tâm hồn con người.

-Sự khác biệt của ba hình ảnh trên với hình ảnh “những chiếc lá” (ở sáu dòng thơ đầu): một bên là cái đẹp và sự trường tồn, một bên là sự hủy hoại và tàn phai.

-Mối tương quan giữa các hình ảnh thơ:

+Sự tương phản giữa các hình ảnh:

+Sự tương đồng giữa các hình ảnh:

Hoạt động của Gv và Hs

Dự kiến sản phẩm

B1. Chuyển giao nhiệm vụ: thực hiện đồng thời 2 nhiệm vụ:

-Gv yêu cầu 4 nhóm trưởng thống nhất đáp án câu hỏi 5 (đã được các nhóm chuẩn bị trước ở nhà)

-Gv yêu cầu các học sinh còn lại khái quát nội dung tư tưởng của bài thơ.

B2. Thực hiện nhiệm vụ:

-Đại diện 4 nhóm thống nhất đáp án, chọn 1 đáp án đầy đủ nhất cho câu hỏi 5.

-Các Hs còn lại thảo luận cặp đôi khái quát nội dung tư tưởng của bài thơ.

B3. Báo cáo thảo luận:

-Một HS đại diện các nhóm trình bày sản phẩm đã thống nhất. Cả lớp nhận xét, bổ sung. Gv nhận xét, chốt lại.

-Khoảng 2,3 học sinh phát biểu cá nhân về nội dung tư tưởng của bài thơ. Các Hs khác nhận xét, bổ sung. Gv nhận xét chốt lại.

B4. Đánh giá kết quả thực hiện:

GV đánh giá tổng quát về tinh thần, thái độ, hiệu quả thực hiện nhiệm vụ.

III. Tổng kết

1. Nghệ thuật:

-Bài thơ viết theo thể thơ tự do, gần như không có vần, nhịp điệu chậm rãi khiến bài thơ có sự giản dị, trầm lắng, dồn nén, hàm súc, giàu chất suy tưởng.

-Bài thơ sử dụng nhiều yếu tố tượng trưng

-Phát huy hiệu quả phép điệp cấu trúc, điệp từ, điệp ngữ.

2. Nội dung:

Bài thơ thể hiện những suy tư về thời gian và niềm tin mãnh liệt của tác giả vào sự trường tồn của nghệ thuật và tình yêu.

Hoạt động của Gv và Hs

Dự kiến sản phẩm

B1. Chuyển giao nhiệm vụ

- GV yêu cầu HS viết 1 đoạn văn khoảng 7 dòng trình bày thông điệp mà tác giả gửi gắm qua bài thơ “Thời gian” trong 7 phút

B2. Thực hiện nhiệm vụ:

4 nhóm viết đoạn văn vào bảng phụ trong 7 phút.

B3. Báo cáo thảo luận

-4 nhóm treo bảng phụ. Đại diện Hs 4 đọc đoạn văn của nhóm mình.

-Cả lớp cùng theo dõi, nhận xét, chọn 1 sản phẩm tốt nhất.

B4. Đánh giá kết quả thực hiện:

Gv đánh giá tổng quát.

Hoạt động của GV và HS

Dự kiến sản phẩm

B1. Chuyển giao nhiệm vụ

- GV đặt câu hỏi: Quan sát các bức tranh sau và cho biết tên của bức tranh là gì? Của họa sĩ nào?

B2. Thực hiện nhiệm vụ:

- HS lắng nghe câu hỏi của GV, suy nghĩ để chuẩn bị chia sẻ.

B3. Báo cáo thảo luận:

- GV mời 2 HS chia sẻ trước lớp, yêu cầu cả lớp nghe, nhận xét.

B4. Đánh giá kết quả thực hiện:

- GV nhận xét, đánh giá

Dẫn vào bài học: Các tiết học trước, chúng ta đã học các văn bản về cái tôi của người nghệ sĩ. Cũng trong chủ đề này, hôm nay cô và cả lớp sẽ đi tìm hiểu một bài viết về câu chuyện nghệ thuật, đó là Ét-va-mun- chơ và “Tiếng thét”.

HS trả lời:

(1): Sự dai dẳng của ký ức – Salvador Dali.

(2) Mona Lisa - Leonardo da Vinci

HOẠT ĐỘNG CỦA GV – HS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV yêu cầu HS đọc thông tin trong SGK, nêu nguồn dẫn và nội dung chính; bố cục của VB Ét-va-mun- chơ và “Tiếng thét theo phiếu học tập số 1.

PHIẾU HỌC TẬP 01: Tìm hiểu chung

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS lắng nghe yêu cầu của GV, đọc thông tin trong SGK để trả lời câu hỏi.

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- GV mời 1 HS phát biểu trước lớp, yêu cầu cả lớp nghe, nhận xét.

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét, đánh giá, chốt kiến thức.

I. Tìm hiểu chung

1. Xuất xứ:

Ét-va-mun- chơ và “Tiếng thét”.trích từ “Câu chuyện nghệ thuât” của Su-si Hút-gi.

2. Nội dung

Văn bản trên đề cập đến những chi tiết nghệ thuật quan trọng, những cái hay, cái thú vị sâu trong bức tranh "Tiếng thét".

3. Bố cục

 Bố cục:

• Phần 1 (Từng trải... Trường phái Biểu hiện Đức): Phong cách vẽ của Ét-va-Mun-chơ.

• Phần 2 (Còn lại): Cảm nhận về bức tranh của họa sĩ Ét-va-Mun-chơ.

HOẠT ĐỘNG CỦA GV – HS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV yêu cầu HS đọc thầm VB sau đó thảo luận theo cặp để trả lời các câu hỏi theo phiếu học tập.

PHIẾU HỌC TẬP 02: Tìm hiểu chi tiết văn bản

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS đọc thầm VB và thảo luận theo cặp để trả lời câu hỏi trong SGK.

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- GV mời 3 HS trả lời 3 câu hỏi trong SGK, yêu cầu cả lớp nghe, nhận xét.

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét, đánh giá, chốt kiến thức.

II. Đọc hiểu chi tiết

Câu 1:

- Những chi tiết nghệ thuật quan trọng trong bức tranh "Tiếng thét"

+ Nhân vật chính trong tranh có đôi bàn tay xương xẩu, gầy gò ôm lấy chiếc đầu trông như hộp sọ với đôi mắt mở to và miệng há hốc như thốt lên một tiếng thét câm lặng.

+ Hai người đang đi bộ trên cầu ở đằng sau

+ Những đường xoáy và màu sắc chói chang thiếu tự nhiên càng làm tăng thêm cảm giác lo âu.

Câu 2: Cảm giác đối với người xem:

• Nhân vật quái dị với những hình thù uốn éo xuất hiện trong bức tranh mang lại cảm giác ghê sợ và rùng rợn.

• Sự mô hồ, dị thường của nhân vật chính và hai người đang đi bộ trên cầu ở đằng sau tạo nên một cảm giác đe dọa khó hiểu.

• Những đường xoáy và màu sắc chói chang thiếu tự nhiên càng làm tăng thêm cảm giác lo âu.

Câu 3: Giá trị của các yếu tố tượng trưng trong bức tranh "Tiếng thét":

• Các yếu tố tượng trưng trong bức tranh

+ Nhân vật chính trong tranh có đôi bàn tay xương xẩu, gầy gò ôm lấy chiếc đầu trông như họp sọ

+ Hai người đang đi bộ trên cầu

+ Những đường xoáy và màu sắc chói chang thiếu tự nhiên: bầu trời đột nhiên chuyển sang màu đỏ như máu, những lưỡi lửa lửng lơ phía trên vịnh biển hẹp màu xanh đen và trên thành phố.

• Giá trị của các yếu tố tượng trưng

+ Thể hiện được cảm xúc của nhân vật, sự vật trong bức tranh

+ Thể hiện được tài năng hội họa trong việc nắm bắt chi tiết để phác họa vào trong tranh của nghệ sĩ

+ Gợi cho người đọc nhiều liên tưởng, cảm xúc khi xem tranh.

Câu 4:

Để xác định yếu tố tượng trưng trong một tác phẩm nghệ thuật, ta cần dựa vào các cơ sở như:

1. Ngữ cảnh lịch sử, văn hóa, xã hội trong thời điểm tác phẩm được sáng tác.

2. Các yếu tố nghệ thuật như phong cách, kỹ thuật, màu sắc, âm nhạc, hình ảnh, biểu tượng và sử dụng ngôn ngữ tượng trưng.

3. Nội dung của tác phẩm, bao gồm các sự kiện, nhân vật, đối tượng và mối liên hệ giữa chúng.

4. Cách tác giả truyền đạt thông điệp của mình thông qua các yếu tố tượng trưng.

Từ những cơ sở này, ta có thể giải mã những yếu tố tượng trưng trong tác phẩm nghệ thuật và hiểu rõ hơn về ý đồ và thông điệp mà tác giả muốn truyền tải.

Hoạt động của giáo viên và học sinh

Dự kiến sản phẩm

Bước 1: GV giao nhiệmvụ: Trình bày đặc sắc giá trị nội dung và nghệ thuật của văn bản?

Bước 2:HS thực hiện nhiệm vụ:

HS thảo luận theo cặp để trả lời câu hỏi.

Bước 3:Báo cáo kết quả hoạt động

Bước 4:GV đánh giá, chốt lại vấn đề

III. Tổng kết

1. Nghệ thuật

- Văn bản ngắn gọn, súc tích, cô đọng, cung cấp đầy đủ thông tin.
- Văn phong, ngôn từ rõ ràng, mạch lạc.

2. Nội dung

Văn bản trên đề cập đến những chi tiết nghệ thuật quan trọng sâu trong bức tranh "Tiếng thét". Qua đó, người đọc cảm nhận một cách rõ nét hơn những dụng ý của người họa sĩ ẩn sau bức tranh. Đồng thời thấu hiểu hơn về cảm xúc của nhân vật chính và nghệ thuật vẽ tài tình của người họa sĩ.

Hoạt động của giáo viên và học sinh

Dự kiến sản phẩm

Bước 1:GV giao nhiệm vụ:

Làm việc cá nhân, chia sẻ suy nghĩ.

Câu 1:Thông điệp em ấn tượng sâu sắc nhất về cuộc đời và sự nghiệp của Ét-va mun-chơ là gì? Vì sao?

Câu 2: Từ những thông điệp mà bản thân rút ra hãy viết đoạn văn ngắn trình bày suy nghĩ của bản thân về vấn đề đó

Bước 2:HS thực hiện nhiệm vụ.

Bước 3:Nhận xét.

Bước 4:Chuẩn kiến thức.

Luyện tập

Câu 1:HS tự đưa ra thông điệp và lí giải.

HS có thể chọn 1 trong những thông điệp sau:

• Trong cuộc sống cần biết vượt lên nghịch cảnh.

• Xây dựng nguồn cảm hứng cho bản thân trong cuộc sống

• Phải biết tạo dựng cho mình một phong cách

Câu 2: Viết đoạn văn ngắn trình bày suy nghĩ của bản thân về vấn đề đặt ra

• HS thực hiện theo các bước làm bài

+ Đặt vấn đề

+ Lý giải vấn đề

+ Kết thúc vấn đề

Hoạt động của GV và HS

Dự kiến sản phẩm

Bước1. Chuyển giao nhiệm vụ

Học sinh đọc tên bài học và hoàn thành cột K, W của phiếu KWL để xác định những điều đã biết và muốn biết về nội dung của bài học.

Bước 2. Thực hiện nhiệm vụ:

Cá nhân học sinh hoàn thành cột K, W

Bước 3. Báo cáo thảo luận:

GV yêu cầu 1-2 học sinh trình bày

Một số học sinh khác lắng nghe, nhận xét, bổ sung (nếu có)

Bước 4. Kết luận, nhận định

GV nhận xét, bổ sung

GV kết nối, dẫn vào bài mới: Mỗi biện pháp tu từ được người viết sử dụng có chủ đích nhằm đem lại những hiệu quả tu từ khác nhau. Trong tiết học hôm nay, chúng ta sẽ cùng đi tìm hiểu đặc điểm và tác dụng của biện pháp tu từ lặp cấu trúc.

Học sinh hoàn thiện phiếu học tập KWL theo yêu cầu GV.

Phương pháp: Thảo luận nhóm theo hình thức lẩu băng chuyền (4 nhóm).

Thời gian: 3p (GV có thể kết hợp âm nhạc trong thời gian học sinh thảo luận, hết thời gian học sinh hoàn thiện và trình bày)

Yêu cầu: Biện pháp tu từ nào được sử dụng trong đoạn trích dưới đây? Phân tích tác dụng của biện pháp tu từ ấy?

Nhóm 1 + 2

Nhóm 3 + 4

a.

Không lấy được nhau mùa hạ, ta sẽ lấy nhau mùa đông

Không lấy được nhau thời trẻ, ta sẽ lấy nhau lúc góa bụa về già.

(Trích Lời tiễn dặn, truyện thơ dân tộc Thái)

b.

Trời xanh đây là của chúng ta

Núi rừng đây là của chúng ta

Những cánh đồng thơm mát

Những ngả đường bát ngát

Những dòng sông đỏ nặng phù sa

(Nguyễn Đình Thi)

a.

Nếu là chim, tôi sẽ là loài bồ câu trắng

Nếu là hoa, tôi sẽ làm một đóa hướng dương

Nếu là mây, tôi sẽ là một vầng mây ấm

Là người, tôi sẽ chết cho quê hương.

(Trương Quốc Khánh)

b.

Vậy mà ai ai cũng cho ông là thủ phạm. Vua xa xỉ là vì ông, công khố hao hụt là vì ông, dân gian lầm than là vì ông, man di oán giận là vì ông, thần nhân trách móc là vì ông.Cửu Trùng Đài, họ có cần đâu?Họ dấy nghĩa côt giết ông, phá Cửu Trùng Đài.

(Nguyễn Huy Tưởng)

Nhóm 1 + 2

Nhóm 3 + 4

a.

-Phép lặp cấu trúc: Không lấy được nhau…

-Tác dụng: Khắc họa rõ nét hình ảnh và cảm xúc của nhân vật, họ muốn ở bên nhau dù thời gian có trôi qua bao lâu.

b.

- Phép lặp cấu trúc: Trời xanh đây/ núi rừng đây/ những cánh đồng/ những ngả đường/ những dòng sông…

-Tác dụng: Tạo nên nhịp thơ dồn dập, giọng điệu hào hùng nhằm khẳng định ý thức chủ quyền về lãnh thổ, niềm tự hào về cảnh quan thiên nhiên trù phú của đất nước.

a.

-Phép lặp cấu trúc: Nếu là…tôi sẽ

-Tác dụng: Tăng sức gợi hình, gợi cảm, tạo nhịp điệu cho câu thơ. Nhấn mạnh mong ước chân thành của con người với khát khao hiến dâng. Bộc lộ tình cảm chân thành, tha thiết, khát khao cống hiến của tác giả.

b.

-Phép lặp cấu trúc: …vì ông

-Tác dụng: Tăng sức gợi hình, gợi cảm cho lời nói của nhân vật, nhằm nhấn mạnh những tội ác của người được nói tới.

Biện pháp tu từ lặp cấu trúc

1. Khái niệm

2. Mục đích – tác dụng

3. Phạm vi sử dụng

4. Phân loại/ Dấu hiệu nhận biết

Biện pháp tu từ lặp cấu trúc

1. Khái niệm

Lặp cấu trúc là biện pháp tổ chức những vế câu hoặc những câu có cùng một kết cấu ngữ pháp, nhằm nhấn mạnh ý tưởng và tạo sự nhịp nhàng, cân đối cho văn bản.

2. Mục đích – tác dụng

Nhấn mạnh, khẳng định những nội dung hoặc hình ảnh mà tác giả muốn nhấn mạnh.

3. Phạm vi sử dụng

Dùng cả trong thơ và văn xuôi.

4. Dấu hiệu nhận biết

Chúng ta có thể bắt gặp biện pháp lặp cấu trúc trong phép đối. Đối là cách lặp lại cấu trúc ngữ pháp có sự đối lập về từ ngữ, thanh điệu…

Hoạt động của GV và HS

Dự kiến sản phẩm

Thao tác 1: Xét ví dụ:

Bước 1. Chuyển giao nhiệm vụ

GV chia 4 nhóm

Thảo luận nhóm theo hình thức lẩu băng chuyền trong thời gian 3 phút, hoàn thành Phiếu học tập số 01.

Bước 2. Thực hiện nhiệm vụ

HS suy nghĩ, thảo luận nhóm, viết câu trả lời ra giấy theo hình thức băng chuyền: 1->2->3->4... người cuối cùng.

Bước 3. Báo cáo thảo luận

Đại diện các nhóm trả lời miệng, trình bày kết quả vào giấy A0 đã chuẩn bị.

Bước 4. Kết luận, nhận định:

Giáo viên nhận xét, đánh giá và chuẩn kiến thức.

Thao tác 2: Kết luận

Bước 1. Chuyển giao nhiệm vụ:

HS dựa vào nội dung phần Tri thức Ngữ văn (SGK/ tr 59-60), thảo luận theo cặp đôi: Hoàn thành Phiếu học tập 02 sau:

Bước 2. Thực hiện nhiệm vụ

HS suy nghĩ, viết câu trả lời ra giấy. Sau đó cùng trao đổi với bạn trong bàn theo cặp đôi.

Bước 3. Báo cáo, thảo luận:

-Đại diện HS trả lời miệng, trình bày kết quả.

-Các cặp khác nhận xét, bổ sung.

Bước 4. Kết luận, nhận định

Giáo viên nhận xét, đánh giá và chốt kiến thức.

I. LÝ THUYẾT

1. Xét ví dụ

Dự kiến sản phẩm nhóm 1+2

a.

-Phép lặp cấu trúc: Không lấy được nhau…

-Tác dụng: Khắc họa rõ nét hình ảnh và cảm xúc của nhân vật, họ muốn ở bên nhau dù thời gian có trôi qua bao lâu.

b.

- Phép lặp cấu trúc: Trời xanh đây/ núi rừng đây/ những cánh đồng/ những ngả đường/ những dòng sông…

-Tác dụng: Tạo nên nhịp thơ dồn dập, giọng điệu hào hùng nhằm khẳng định ý thức chủ quyền về lãnh thổ, niềm tự hào về cảnh quan thiên nhiên trù phú của đất nước.

Dự kiến sản phẩm nhóm 3+4

a.

-Phép lặp cấu trúc: Nếu là…tôi sẽ

-Tác dụng: Tăng sức gợi hình, gợi cảm, tạo nhịp điệu cho câu thơ. Nhấn mạnh mong ước chân thành của con người với khát khao hiến dâng. Bộc lộ tình cảm chân thành, tha thiết, khát khao cống hiến của tác giả.

b.

-Phép lặp cấu trúc: …vì ông

-Tác dụng: Tăng sức gợi hình, gợi cảm cho lời nói của nhân vật, nhằm nhấn mạnh những tội ác của người được nói tới.

2. Kết luận: Học sinh rút ra nhận xét sau khi hoàn thành PHT số 2

-Khái niệm: Lặp cấu trúc là biện pháp tổ chức những vế câu hoặc những câu có cùng một kết cấu ngữ pháp, nhằm nhấn mạnh ý tưởng và tạo sự nhịp nhàng, cân đối cho văn bản.

-Mục đích-tác dụng: Nhấn mạnh, khẳng định những nội dung hoặc hình ảnh; tạo sự nhịp nhàng, cân đối cho văn bản.

-Phạm vi sử dụng: Dùng cả trong thơ và văn xuôi.

-Dấu hiệu nhận biết: Chúng ta có thể bắt gặp biện pháp lặp cấu trúc trong phép đối. Đối là cách lặp lại cấu trúc ngữ pháp có sự đối lập về từ ngữ, thanh điệu…

Hoạt động của GV và HS

Dự kiến sản phẩm

Bước 1. Chuyển giao nhiệm vụ

- GV yêu cầu học sinh thảo luận cặp đôi

- HS thảo luận để hoàn thành các bài tập 1, 2, (SGK/tr.65-67)

- Mỗi bài tập GV dành khoảng 03 phút để HS thảo luận cặp đôi hoặc nhóm trong bàn, sau đó GV mời phát biểu.

Bài tập 1: Chỉ ra và nêu tác dụng của biện pháp tu từ lặp cấu trúc trong những đoạn trích dưới đây:

a. Trăng nhập vào dây cung nguyệt lạnh,

Trăng thương, trăng nhớ, hỡi trăng ngần.

Đàn buồn, đàn lặng, ôi đàn chậm!

Mỗi giọt rơi tàn như lệ ngân.

(Xuân Diệu, Nguyệt Cầm)

b. Sự thật là từ mùa thu năm 1940, nước ta đã thành thuộc địa của Nhật, chứ không phải thuộc địa Pháp nữa. Khi Nhật hàng Đồng minh thì  nhân dân cả nước ta đã nổi dậy giành chính quyền lập nên nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.

Sự thật là dân ta đã lấy lại nước Việt Nam từ tay Nhật, chứ không phải từ tay Pháp.

Pháp chạy, Nhật hàng, vua Bảo Đại thoái vị. Dân ta đã đánh đổ các xiềng xích thực dân đã gần một trăm năm nay để gây dựng nên nước Việt Nam độc lập. Dân ta lại đánh đổ chế độ quân chủ mấy mươi thế kỉ mà lập nên chế độ dân chủ Cộng hòa.

[...]

Một dân tộc đã gan góc chống dịch nô lệ của Pháp hơn tám mươi năm nay, một dân tộc đã gan góc đứng về phe Đồng minh chống phát xít mấy năm nay, dân tộc đó phải được tự do! Dân tộc đó phải được độc lập!

Vì những lẽ trên, chúng tôi, Chính phủ lâm thời của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, trịnh trọng tuyên bố với thế giới rằng:

Nước Việt Nam có quyền hưởng tự do và độc lập, và sự thật đã trở thành một nước tự do độc lập. Toàn thể dân tộc Việt Nam quyết đem tất cả tinh thần và lực lượng, tính mạng và của cải để giữ vững quyền tự do, độc lập ấy.

(Hồ Chí Minh, Tuyên ngôn Độc lập)

c. Gió, gió thổi rào rào

Trăng, trăng lay chấp chới.

Trời tròn như buồm căng

Tất cả lên đường mới

Hồn ta cánh rộng mở

Đôi bên gió thổi vào,

Nghĩ những điều hớn hở

Như trời cao, cao, cao.

(Xuân Diệu, Gió)

d. Rau cần, với cải bắp cho một tí rau răm vào, muối xổi, lấy ra ăn với thịt đông hay kho tàu, nó lạ miệng và có khi thú hơn cả dưa cải nữa... Nhưng ăn cháo ám mà không có rau cần thì... hỏng, y như thế là vào một khoảng vườn mà không có hoa, đi trong mùa xuân mà không thấy bướm.

(Vũ Bằng, Thương nhớ mười hai)

Bài tập 2: Đọc đoạn thơ sau và thực hiện các yêu cầu:

Riêng những câu thơ

còn xanh

Riêng những bài hát

còn xanh

Và đôi mắt em

như hai giếng nước.

(Văn Cao, Thời gian)

a.Chỉ ra và nêu tác dụng của biện pháp tu từ lặp cấu trúc trong đoạn thơ.

b.Cách diễn đạt "những câu thơ còn xanh", "những bài hát còn xanh" có gì đặc biệt?

Bước 2. Thực hiện nhiệm vụ:

- HS suy nghĩ cá nhân rồi thảo luận nhóm trong bàn/ cặp đôi.

- HS thảo luận-> trình bày giấy A0/A3

- GV quan sát, động viên, khuyến khích.

Bước 3. Báo cáo thảo luận

- GV gọi đại diện một số HS phát biểu.

- Các HS khác nhận xét, bổ sung.

Bước 4. Kết luận, nhận định

-GV nhận xét và chỉnh sửa, bổ sung (nếu cần)

II.Thực hành:

1.Bài tập 1:

a. Biện pháp tu từ lặp cấu trúc:

-Lặp cấu trúc trong từng dòng thơ:

Trăng thương/ trăng nhớ

Đàn buồn/ đàn lặng

-Lặp cấu trúc ở hai dòng thơ:

Trăng nhập vào dây cung nguyệt lạnh,

Trăng thương, trăng nhớ, hỡi trăng ngần.

-Tác dụng: Làm cho cấu trúc thơ ngắt thành những nhịp ngắn, mô phỏng tiếng đàn đang bắt đầu tấu lên, rải từng nốt chậm rãi; thể hiện sự lặp đi lặp lại của cảm giác trống rỗng, cô đơn và buồn bã một cách sâu sắc của nhân vật.

b. Biện pháp tu từ lặp cấu trúc:

- Phép lặp cấu trúc câu (1) và (3): Sự thật là…

Câu (5) và câu (6): Dân ta đã đánh đổ/ Dân ta lại đánh đổ

- Phép lặp cấu trúc giữa các vế câu ở câu (4): Pháp chạy, Nhật hàng, vua Bảo Đại thoái vị.

-> Đây là phép lặp cấu trúc cụm C-V trong cùng một câu ghép.

- Phép lặp cấu trúc thành phần câu:

một dân tộc đã gan góc chống dịch nô lệ của Pháp hơn tám mươi năm nay/ một dân tộc đã gan góc đứng về phe Đồng minh chống phát xít mấy năm nay.

tinh thần và lực lượng/tính mạng và của cải->lặp cấu trúc các bổ ngữ.

-Phép lặp cấu trúc cụm C-V nòng cốt câu: dân tộc đó phải được tự do/Dân tộc đó phải được độc lập!

-Tác dụng: Tạo giọng văn đanh thép, hùng hồn, mạnh mẽ, khẳng định những sự thật lịch sử không thể chối cãi.

c.Biện pháp tu từ lặp cấu trúc:

-Phép lặp cấu trúc: Gió, gió thổi rào rào/ Trăng, trăng lay chấp chới

-> Phép lặp cấu trúc giữa hai dòng thơ.

-Tác dụng: Nhấn mạnh sự tươi mới của mọi sự vật trong trời đất.

d. Biện pháp tu từ lặp cấu trúc:

-Phép lặp cấu trúc: một khoảng vườn mà không có hoa, đi trong mùa xuân mà không thấy bướm.

-Tác dụng:nhấn mạnh ý nghĩa quyết định của rau răm đối với chất lượng của món cháo ám.

2.Bài tập 2:

a. Biện pháp tu từ lặp cấu trúc giữa hai dòng thơ: Riêng những câu thơ còn xanh/ Riêng những bài hát còn xanh

-Tác dụng: nhấn mạnh sự trường tồn của những giá trị tinh thần, nghệ thuật.

b. Cách diễn đạt "những câu thơ còn xanh" và "những bài hát còn xanh" hữu hình hóa những đối tượng trừu tượng như câu thơ, bài hát; biến câu thơ, bài hát thành những thực thể có sức sống, có sức trẻ, chống lại sự tàn phá của thời gian.

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:

Phương pháp: Dạy học dự án

HS làm việc theo 4 nhóm

Yêu cầu: Viết đoạn văn (khoảng 200 chữ) tự phác họa nét nổi bật trong tính cách của bạn, trong đó có sử dụng biện pháp tu từ lặp cú pháp.

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:

Trên cơ sở HS đã chuẩn bị ở nhà, GV hướng dẫn HS hoàn thiện nhanh tại lớp theo các bước sau:

+ Đọc kĩ nhiệm vụ HT, xác định yêu cầu về nội dung và hình thức của bài viết.

+ Xác định đề tài cho đoạn văn dựa trên một số câu hỏi gợi ý sau: Xác định một hoặc hai nét nổi bật trong tính cách của bản thân là gì?

+ Hoàn thiện đoạn văn → Đọc lại → Chỉnh sửa.

Bước 3: Báo cáo, thảo luận:

- GV cung cấp bảng kiểm đoạn văn.

- Gọi đại diện một vài HS trình bày đoạn văn.

- HS đổi bài theo nhóm đôi để đọc, đánh giá theo bảng kiểm cho trước và đề xuất phương án sửa.

- Các HS khác lắng nghe, nhận xét.

Bước 4: Kết luận, nhận định:

-GV nhận xét và chuẩn kiến thức.

3.Bài tập từ đọc đến viết:

-HS viết đoạn văn theo yêu cầu: Viết đoạn văn (khoảng 200 chữ) tự phác họa nét nổi bật trong tính cách của bạn, trong đó có sử dụng biện pháp tu từ lặp cú pháp.

-Dựa vào bảng kiểm để chỉnh sửa lại đoạn văn.

STT

Tiêu chí

Đạt/ Chưa đạt

1

Đảm bảo hình thức đoạn văn với dung lượng khoảng 200 chữ.

2

Đoạn văn đúng yêu cầu: tự phác họa một hoặc hai nét tính cách nổi bật của bản thân (trong đó có sử dụng biện pháp tu từ lặp cú pháp).

3

Có câu chủ đề.

4

Đoạn văn đảm bảo tính liên kết giữa các câu trong đoạn văn.

5

Đoạn văn đảm bảo về yêu cầu về chính tả, cách sử dụng từ ngữ, ngữ pháp.

6

Đoạn văn có sử dụng biện pháp tu từ lặp cú pháp.

HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ HS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

B1. Giao nhiệm vụ học tập: GV yêu cầu học sinh đọc khung Yêu cầu cần đạt trong SGK tr.59, tên đề mục phần kĩ năng Viết và xác định nhiệm vụ học tập.

GV đặt cho HS câu hỏi:

"Dựa vào yêu cầu cần đạt và tên đề mục phần kĩ năng Viết, các em hãy cho biết: trong bài học này, chúng ta sẽ thực hiện nhiệm vụ viết nào?"

B2. Thực hiện nhiệm vụ học tập: Cá nhân HS đọc khung Yêu cầu cần đạt trong SGK tr.59 và tìm câu trả lời.

B3. Báo cáo, thảo luận: HS trả lời trước lớp về nhiệm vụ học tập sẽ thực hiện.

B4. Kết luận, nhận định: GV nhận xét câu trả lời của HS, xác nhận lại nhiệm vụ học tập: trong bài học này, HS cần viết bài văn nghị luận phân tích, đánh giá một tác phẩm thơ/ tác phẩm nghệ thuật nêu và nhận xét về nội dung, những nét đặc sắc về nghệ thuật.

• Biết viết VB bảo đảm các bước: Chuẩn bị trước khi viết (xác định đề tài, mục đích, thu thập tư liệu); Tìm ý và lập dàn ý; Viết bài; Xem lại và chỉnh sửa, rút kinh nghiệm.

• Viết được bài văn nghị luận phân tích, đánh giá một tác phẩm thơ/ tác phẩm nghệ thuật: Chủ đề, những nét đặc sắc về nghệ thuật và tác dụng của chúng.

• NL tự chủ và tự học: Biết chủ động, tích cực thực hiện những công việc của bản thân trong HT.

• NL giao tiếp, hợp tác: thông qua hoạt động đọc, viết, nói và nghe, năng lực hợp tác thông qua các hoạt động làm việc nhóm, chia sẻ, góp ý cho bài viết và bài nói của bạn.

HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ HS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

* Giao nhiệm vụ học tập: GV tổ chức cho HS thảo luận nhóm đôi về câu hỏi: Sau khi đọc một bài thơ hay trên sách, báo chí, mạng Internet bạn muốn phân tích đánh giá về bài thơ ấy, bạn đã gặp những khó khăn nào?

* Thực hiện nhiệm vụ học tập: HS thảo luận nhóm và tìm câu trả lời.

* Báo cáo, thảo luận: Đại diện 2-3 nhóm HS trình bày, các nhóm khác góp ý, bổ sung (nếu có). Hoặc tất cả các nhóm cùng dán/ đính câu trả lời lên bảng phụ.

* Kết luận, nhận định:

– GV nhận xét kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập của HS và hướng dẫn HS tổng hợp vấn đề mà HS cảm thấy khó khăn khi viết đoạn văn ghi lại cảm xúc sau khi đọc một bài thơ¹

– GV dẫn dắt, giới thiệu nội dung bài học mới.

HS nêu những khó khăn sau khi đọc một bài thơ hay trên sách, báo chí, mạng Internet bạn muốn phân tích đánh giá về bài thơ ấy

Ví dụ: - Xác định vấn đề nghị luận

• Tìm ý

• Diễn đạt…

• ….

HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ HS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

B1. Giao nhiệm vụ học tập: GV yêu cầu HS trả lời theo cặp nội dung câu hỏi của GV: Theo em để có thể viết tốt một bài văn nghị luận luận phân tích, đánh giá một tác phẩm thơ/ tác phẩm nghệ thuật nêu và nhận xét về nội dung, những nét đặc sắc, em cần đảm bảo những ý nào?

B2. Thực hiện nhiệm vụ học tập: HS tìm câu trả lời cho câu hỏi mà GV đặt ra.

B3. Báo cáo, thảo luận: Đại diện học sinh trả lời câu hỏi trước lớp.

B4. Kết luận, nhận định: GV nhận xét ý kiến của học sinh.

- Mở bài: Giới thiệu nhan đề, tác giả và cảm xúc chung về bài thơ

- Thân bài: Trình bày sự phân tích đánh giá của người viết về nội dung và nghệ thuật của bài thơ. Làm rõ sự phân tích đánh giá của bản thân người viết bằng những hình ảnh, từ ngữ được trích từ văn bản.

- Kết bài: Khẳng định lại cảm xúc về bài thơ và ý nghĩa của bài thơ đối với bản thân

HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ HS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

B1. Giao nhiệm vụ học tập: GV yêu cầu HS đọc khung thông tin trong SGK/tr.68 và chốt kiến thức lí thuyết về đoạn văn ghi lại cảm xúc sau khi đọc một bài thơ bằng sơ đồ

B2. Thực hiện nhiệm vụ học tập: HS đọc khung thông tin trong SGK/tr.68 theo cặp, nhận biết thông tin và thực hiện sơ đồ tóm lược kiến thức. (phiếu học tập 1)