Lớp

Tiết

Ngày dạy

Sĩ số

Vắng

Hoạt động của Gv và Hs

Dự kiến sản phẩm

Bước 1. Giao nhiệm vụ học tập

• GV chiếu video về nạn đói năm Ất Dậu (1945) và gợi dẫn: Em biết gì về nạn đói năm Ất Dậu (1945)

• Link: https://www.youtube.com/watch?v=RV0gK8Myv_I

Bước 2. Thực hiện nhiệm vụ

Học sinh theo dõi và chia sẻ

Bước 3. Báo cáo, thảo luận

Chia sẻ của HS

Bước 4. Kết luận, nhận định

Giáo viên chốt ý và dẫn dắt vào bài học.

GV linh hoạt sử dụng câu trả lời của HS

• Dẫn dắt vào bài học

Hoạt động của Gv và Hs

Dự kiến sản phẩm

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:

GV hướng dẫn HS trao đổi với nhau về phần Tri thức ngữ văn trong SGK để nêu những hiểu biết về thể loại.

GV giúp HS tổ chức buổi tọa đàm với chủ đề: Vẻ đẹp của truyện ngắn hiện đại

* Chia nhóm nhỏ và giao nhiệm vụ:

Nhóm 1:

GV trực tiếp hướng dẫn để nhóm MC thiết kế bộ câu hỏi về truyện ngắn hiện đại

Nhóm 2:

Tìm câu chuyện và truyện kể để kể lại theo trí nhớ

Nhóm 3:

Chuẩn bị các tri thức về điểm nhìn trong truyện kể

Nhóm 4:

Chuẩn bị các tri thức lời người kể chuyện và lời nhân vật

Nhóm 5:

Chuẩn bị các tri thức ngôn ngữ nói và ngôn ngữ viết

Dự kiến bộ câu hỏi và phân hướng:

? Chọn kể một truyện hiện đại mà bạn yêu thích.

? Tìm và kể lại một câu chuyện hiện đại mà em đã từng đọc.

?Điểm nhìn trong truyện kể là gì? Các câu chuyện kể có thể được nhìn theo những điểm nhìn nào.

? Trong truyện hiện đại lời người kể chuyện và lời nhân vật được xác định bằng cách nào?

? Phân biệt ngôn ngữ nói và ngôn ngữ viết? Lấy ví dụ về ngôn ngữ nói và ngôn ngữ viết trong cuộc sống hàng ngày mà em biết

Bước 2. Tổ chức tọa đàm theo nhiệm vụ đã phân công

Bước 3. Các nhóm bổ sung, hoàn thành phiếu học tập về thể loại truyện hiện đại

GV kiểm tra phiếu học tập sau tiết học.

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện

- GV nhận xét và chuẩn kiến thức.

A. TRI THỨC NGỮ VĂN

1. Truyện ngắn hiện đại

Truyện ngắn hiện đại là thể loại tự sự cỡ nhỏ, ở đó, sự ngắn gọn được nhìn nhận là một đặc trưng nổi bật, phản ánh nét riêng của tư duy thể loại. Truyện ngắn thường chỉ xoay quanh một, hai tình huống diễn ra trong khoảng thời gian, không gian hạn chế. Tuy nhiên, những lát cắt đời sống này lại giàu sức khơi gợi, có khả năng gây ấn tượng mạnh đối với người đọc, Do dung lượng bị giới hạn, truyện ngắn đòi hỏi sự chắt lọc, dồn nén của các chi tiết và việc vận dụng các bút pháp chấm phá trong trần thuật.

2. Câu chuyện và truyện kể

- Câu chuyện (còn có thể gọi là truyện gốc) là nội dung của tác phẩm tự sự bao gồm nhân vật, bối cảnh và sự kiện được sắp xếp theo trật tự thời gian. Truyện kể gắn liền với câu chuyện nhưng không đồng nhất: nó bao gồm các sự kiện được tổ chức theo mạch kể của văn bản tự sự, gắn liền với vai trò của người kể chuyện, hệ thống điểm nhìn là chú ý dến cách câu chuyện kể tức là chú ý đến cách câu chuyện được kể như thế nào.

3. Điểm nhìn trong truyện kể

- Để câu chuyện được kể ra, nhất thiết phải có người kể chuyện (tức người biết, nhìn thấy và kể lại câu chuyện ấy). Người kể chuyện bao giờ cũng kể chuyện từ điểm nhìn nhất định, được hiểu là vị trí để quan sát, trần thuật, đánh giá.

- Có thể phân chia điểm nhìn trong tác phẩm tự sự thành nhiều thể loại khác nhau như: điểm nhìn của người kể chuyện và điểm nhìn của nhân vật được kể; điểm nhìn bên ngoài (miêu tả sự vật, con người ở những bình diện ngoại hiện, kể về những điều mà nhân vật không biết) và điểm nhìn bên trong (kể và tả xuyện qua cảm nhận, ý thức của nhân vật); điểm nhìn không gian (nhìn xa – nhìn gần) và điểm nhìn thời gian (nhìn từ thời điểm hiện tại, miêu tả sự việc như nó đang diễn ra hay nhìn lại quá khứ, kể lại qua lăng kính hồi ức,…) Điểm nhìn còn mang tính tâm lí, tư tưởng, gắn liền với vai kể của người kể chuyện hoặc hoàn cảnh, trải nghiệm của nhân vật.

- Câu chuyện được kể có thể được kể có thế gắn với một điểm nhìn thấu suốt mọi sự việc, một quan điểm, một cách đánh gía mang tính định hướng cho người đọc. Nhưng có thể câu chuyện được kể từ nhiều điểm nhìn, gắn với nhiều quan điểm, cách đánh giá khác nhau, thậm chí đối lập nhau, xoay quanh sự việc hay nhân vật. Điều này tạo nên tính đối thoại của tác phẩm đặt người đọc vào một vai trò chủ động, tích cực hơn trong việc diễn giải và đánh giá.

4. Lời người kể chuyện và lời nhân vật

- Lời người kể chuyện và lời nhân vật là những yếu tố cấu thành lời văn và nghệ thuật của văn bản tự sự.

- Lời người kể chuyện gắn với ngôi kể, điểm nhìn, ý thức và giọng điệu của người kể chuyện. Chức năng của nó là miêu tả, trân thuật, đưa ra những phán đoán, đánh giá đối với đối tượng miêu tả, trần thuật cũng như định hướng việc hình dung, theo dõi mạch kể của người đọc. Trong khi đó, lời nhân vật là ngôn ngữ độc thoại hay đối thoại gắn với ý thức, quan điẻm, giọng điệu của chính nhân vật.

- Trong văn bản tự sự, đặc biệt ở các thể loại tự sự hiện đại, lời người kể chuyện và lời nhân vật có khả năng kết nối, cộng hưởng, giao thoa với nhau tạo nên một số hiện tượng đặc biệt về lời văn như lời nửa trực tiếp (lời của người kể chuyện như tái hiện ý thức, giọng điệu của nhân vật), lời độc thoại nội tâm (tái hiện lời nói bên trong nhân vật), lời nhại (lời mô phỏng quan điểm, ý thức của nhân vật với chủ ý mỉa mai hay bông đùa,…)

5. Ngôn ngữ nói và ngôn ngữ viết

- Ngôn ngữ nói (còn gọi là khẩu ngữ) là ngôn ngữ âm thanh được tiếp nhận bằng thính giác. Ngôn ngữ nói gắn liền với hoạt động giao tiếp của con người trong đời sống thường nhật như trò chuyện ở gia đình, nhà trường, nhà máy, công sở,…; phát biểu giờ học, cuộc họp, hội thảo; trao đổi khi mua bán ở chợ, siêu thị;…

- Trong một số trường hợp đặc biệt, ngôn ngữ nói cũng xuất hiện dưới hình thức văn bản viết. Ví dụ: tin nhắn qua điện thoại hoặc qua các ứng dụng trên mạng xã hội, văn bản bóc băng ghi âm một cuộc phỏng vấn hay lời khai,… Những đoạn hội thoại giữa các nhân vật trong tác phẩm truyện thực chất là ngôn ngữ viết mô phỏng ngôn ngữ nói. Ở đây ngôn ngữ nói được tái tạo, nghệ thuật hoá nhằm thực hiện chức năng thẩm mĩ, không còn là ngôn ngữ nói đích thực, “nguyên dạng”.

- Ngôn ngữ viết là ngôn ngữ được thể hiện bằng chữ viết, được dùng trong sách báo,văn bản hành chính, thư từ,… Ngôn ngữ viết tồn tại trong các văn bản xuất hiện dưới nhiều hình thức vật thể khác nhau: bản viết tay, bản đánh máy, bản in, bản chữ nổi dành cho người khiếm thị,…

- Có những văn bản viết mà nội dung thông tin được truyền tải bằng âm thanh, chẳng hạn bài diễn văn, bản tin trên truyền hình,… Tuy các văn bản này được tiếp nhận bằng thính giác, nhưng ngôn ngữ trong đó vẫn mang đầy đủ đặc điểm của ngôn ngữ viết.

* Tìm hiểu khái quát

a. Mục tiêu: Học sinh vận dụng tri thức ngữ văn để:

- HS trình bày được những nét khái quát về cuộc đời, sự nghiệp, phong cách sáng tác của tác giả Kim Lân và quá trình sáng tác truyện ngắn Vợ nhặt.

- HS tóm tắt được tác phẩm, nội dung của đoạn trích.

- Học sinh phân tích được mối liên hệ giữa nhan đề và nội dung câu chuyện

- Học sinh xác định và nêu được ý nghĩa tình huống truyện

- Học sinh xác định trình tự kể truyện và bố cục của văn bản

b. Nội dung

- HS thực hiện nhiệm vụ được giao: sưu tầm tư liệu về tác giả và tác phẩm, thuyết minh sáng tạo về tác giả, tác phẩm...

c. Sản phẩm

- Các tài liệu HS sưu tầm

- Sản phẩm giới thiệu về tác giả, tác phẩm (video, sơ đồ tư duy, power point,…)

d. Tổ chức thực hiện

Hoạt động của GV và HS

Dự kiến sản phẩm

2.1 Đọc văn bản và tìm hiểu chung

Bước 1. Giao nhiệm vụ học tập

Đọc văn bản và suy ngẫm, GV phát vấn

+ Một số hiểu biết của em về tác giả?

+ Nhan đề văn bản với nội dung câu chuyện và hoàn cảnh ra đời (Gợi ý: Quan điểm của Kim Lân khi sáng tác truyện ngắn này)

+ Tình huống truyện có gì đặc sắc

+ Trình tự kể và bố cục của truyện.

Thời gian: 35ph

Chia sẻ và thảo luận: 10ph

Bước 2. Thực hiện nhiệm vụ

- HS đọc kĩ văn bản

- HS suy ngẫm các câu hỏi

- Dựa vào gợi ý của GV – HS trả lời câu hỏi và thảo luận

Bước 3. Báo cáo, thảo luận

Học sinh chia sẻ

Bước 4. Kết luận, nhận định

Giáo viên chốt những kiến thức cơ bản

I. Tìm hiểu chung

1. Tác giả

Kim Lân (1920 – 2007)

- Tên khai sinh là Nguyễn Văn Tài

- Quê quán: Bắc Ninh

- Là cây bút chuyên viết truyện ngắn

- Thế giới nghệ thuật của ông chủ yếu tập trung ở khung cảnh nông thôn và hình tượng người nông dân. Ông am hiểu sâu sắc cảnh ngộ và tâm lí của những người nông dân nghèo, rất gần gũi với sinh hoạt của ông – những con người gắn bó tha thiết với quê hương và cách mạng

2. Tác phẩm

a. Nhan đề và mối liên hệ với nội dung, hoàn cảnh ra đời

- Hoàn cảnh ra đời: Truyện ngắn “Vợ nhặt” có tiền thân là tiểu thuyết “Xóm ngụ cư”. Cuốn tiểu thuyết được viết ngay sau khi CMT8 thành công nhưng còn dang dở, sau đó bị lạc mất bản thảo trong kháng chiến chống Pháp. Sau khi hoà bình lập lại (1954), Kim Lân dựa vào một phần cốt truyện cũ để viết truyện ngắn “Vợ nhặt”.

+ Tác phẩm được in trong tập “Con chó xấu xí” (1962).

- Nội dung: Truyện viết về bối cảnh nạn đói năm 1945. Câu chuyện xoay quanh một gia đình nghèo với nhân vật anh cu Tràng, bà cụ Tứ, nhân vật “thị”. Trong hoàn cảnh khốn cùng, dù cận kề bên cái chết nhưng những con người ấy không nghĩ đến cái chết mà vẫn hướng tới sự sống, vẫn hi vọng, tin tưởng ở tương lai.

- Nhan đề:

+ “Vợ nhặt” là một nhan đề độc đáo, phù hợp với tình huống truyện. Kim Lân đã kết hợp hai khái niệm trái ngược nhau: Chuyện lấy chồng gả vợ - chuyện hệ trọng của đời người - với việc “nhặt nhạnh, lượm lặt” được một cách tình cờ, vu vơ...

+ Qua nghịch lí ấy, người đọc sẽ cảm thấy tò mò bởi nhan đề và đặc biệt còn cảm thấy xót xa cho thân phận con người, nhưng cũng từ đó xúc động vì tình người mà những người nông dân dành cho nhau trong hoàn cảnh khốn cùng; xúc động vì vẻ đẹp tâm hồn, vì khát khao yêu thương và trân trọng hạnh phúc của họ

MỐI LIÊN HỆ:

1. Nạn đói – Khổ đau tận cùng của con người, đến việc ma chay, cưới hỏi là việc quan trọng vậy mà phải dùng từ “nhặt” là việc tạm bợ, vô thức, không có giá trị trân trọng 🡪 Nỗi khổ của con người trong nạn đói

2. Đồng cảm, xót xa cho số phận con người

3. Xúc động và trân trọng vẻ đẹp tâm hồn, khát khao tin tưởng sống của những con người trong nạn đói

b. Tình huống truyện

- Tình huống là yếu tố làm nảy sinh ra truyện; là thành phần cốt lõi để từ đó các sự việc, chi tiết trong truyện được phát triển; bản chất của tình huống là nhằm nảy sinh những mẫu thuẫn và cách nhà văn hướng tới giải quyết tình huống chính là giải quyết những mâu thuẫn

- Tình huống trong truyện: Anh cu Tràng xấu xí, thô kệch, nghèo xơ xác, lại là dân ngụ cư không ai thèm lấy, trong thảm cảnh đói khát đang hoành hành dữ dội, bỗng nhiên “nhặt” được vợ một cách thật dễ dàng, nhanh chóng, ở giữa chợ chỉ nhờ “bốn bát bánh đúc” đã gây nên sự ngạc nhiên, thương cảm đến xót xa trong lòng người đọc

- Tình huống nhìn bề ngoài tưởng như đơn giản nhưng lại chứa đầy những mâu thuẫn,xung đột gay gắt hiếm có bên trong. Tình huống bi thảm cười ra nước mắt; vừa lạ, vừa hết sức éo le, độc đáo; vừa thấm đẫm tình người vừa hấp dẫn, lôi cuốn người đọc

- Đó là sự kết hợp nghịch lí đến mức vô lí : giữa một đám cưới//với một nạn đói khủng khiếp; một sự kiện trọng đại của đời người// với một hành động “nhặt” rất giản đơn; một niềm vui hạnh phúc lứa đôi// với một tai hoạ khủng khiếp của dân tộc. Khiến người đọc tự đặt ra câu hỏi: Liệu có hạnh phúc nào được đặt trên nền của đói khát, tai hoạ?

Ý nghĩa:

• Phản ánh số phận rẻ rúng, bọt bèo của con người trong nạn đói năm 1945

• Gián tiếp lên án tội ác của thực dân, của phát xít và tầng lớp phong kiến đã gây ra nạn đói khủng khiếp năm 1945 khiến số phận con người bọt bèo như cỏ rác

• Ca ngợi sự đùm bọc, chở che, đạo lí, tình cảm yêu thương của con người với con người trong nạn đói “Một miếng khi đói bằng một gói khi no”. Tình cảm ấy được thể hiện rõ qua thái độ của Tràng và bà cụ Tứ với cô vợ nhặt

• Thể hiện thái độ của nhà văn Kim Lân: trân trọng trước niềm khát khao sống và khát khao hạnh phúc của con người trong nạn đói. Dù trong hoàn cảnh bi thảm đến đâu, con người vẫn hướng về sự sống, hướng về ánh sáng, vẫn tin tưởng, lạc quan, hi vọng vào tương lai

c. Trật tự kể và bố cục

Trật tự kể theo trình tự thời gian, có thể chia làm hai phần để thấy được sự thay đổi của các nhân vật

1. Từ đầu đến “u thương quá…”: Tràng nhặt vợ và thị theo Tràng về nhà ra mắt

2. Còn lại: Sự thay đổi của các nhân vật vào buổi sáng ngày hôm sau.

*Khám phá văn bản

a. Mục tiêu hoạt động: Học sinh vận dụng tri thức ngữ văn để:

- Học sinh phân tích sự thay đổi của các nhân vật từ khía cạnh điểm nhìn, lời kể và giọng điệu

- Học sinh nêu chủ đề và đánh giá giá trị tư tưởng cảu tác phẩm

- Học sinh viết được đoạn văn khoảng 150 chữ trình bày suy nghĩ về một thông điệp ý nghĩa trong văn bản

b. Nội dung thực hiện:

GV triển khai tìm hiểu văn bản qua các hình thức: phát vấn, thực hiện phiếu học tập, thảo luận nhóm

c. Sản phẩm

- Phiếu học tập nhóm

- Câu trả lời của HS

d. Tổ chức thực hiện

Hoạt động của GV và HS

Dự kiến sản phẩm

2.2 Hình tương nhân vật qua điểm nhìn, lời kể và giọng điệu

Bước 1. Giao nhiệm vụ học tập

GV chia lớp thành các nhóm (đôi hoặc nhóm lớn) hoàn thành phiếu học tập hoặc thực hiện sơ đồ tư duy theo câu hỏi gợi dẫn để tìm hiểu nhân vật qua trật tự kể và qua lời người kể chuyện

*Qua trật tự kể: Trước và Sau khi Tràng nhặt vợ

+ Trước khi nhặt vợ Tràng là người thế nào? (Lưu ý về ngoại hình, hoàn cảnh sống). Sau khi nhặt vợ Tràng đã có những thay đổi ra sao?

+ Trước khi theo Tràng về nhà, cô vợ nhặt hiện lên với ngoại hình ra sao? Hành động có gì đáng chú ý? Sau khi theo Tràng về nhà cô vợ nhặt hiện lên là người như thế nào?

+ Trước khi Tràng đưa vợ về bà cụ Tứ là người mẹ ra sao? Sau khi con trai giới thiệu người vợ và chấp nhận có con dâu mới, bà cụ Tứ có những suy nghĩ và tâm trạng gì?

*Qua lời người kể chuyện: Lời kể, điểm nhìn và giọng điệu

+ Người kể chuyện thể hiện sự thay đổi của Tràng vào sáng hôm sau bằng lời kể thế nào? Điểm nhìn từ đâu? Giọng điệu có gì đặc biệt?

+ Người kể chuyện thể hiện sự thay đổi của cô vợ nhặt vào sáng hôm sau bằng lời kể thế nào? Điểm nhìn từ đâu? Giọng điệu có gì đặc biệt?

+ Người kể chuyện thể hiện sự thay đổi của bà cụ Tứ vào sáng hôm sau bằng lời kể thế nào? Điểm nhìn từ đâu? Giọng điệu có gì đặc biệt?

+ Qua đó, ta thấy được điều gì đáng chú ý trong cách kể chuyện của Kim Lân, cách nhìn nhận về con người trong nạn đói của tác giả có gì đặc biệt?

Thời gian: 45ph

Bước 2. Thực hiện nhiệm vụ

- HS đọc kĩ văn bản

- HS thảo luận và thực hiện nhiệm vụ

Bước 3. Báo cáo, thảo luận

Học sinh chia sẻ

Bước 4. Kết luận, nhận định

Giáo viên chốt những kiến thức cơ bản

2.3 Chủ đề và tư tưởng

Bước 1. Giao nhiệm vụ học tập

Đọc văn bản và suy ngẫm, GV phát vấn HS có thể làm nhóm và cùng suy ngẫm theo kĩ thuật KHĂN TRẢI BÀN: Hãy nêu chủ đề và đánh giá tư tưởng của tác phẩm.

Thời gian: 10ph

Chia sẻ: 10ph

Bước 2. Thực hiện nhiệm vụ

- HS đọc kĩ văn bản

- HS suy ngẫm các câu hỏi

Bước 3. Báo cáo, thảo luận

Học sinh chia sẻ

Bước 4. Đánh giá kết quả nhận định

Giáo viên chốt những kiến thức cơ bản

II. Khám phá văn bản

1. Hình tượng các nhân vật qua điểm nhìn, lời kể và giọng điệu

a. Sự thay đổi của các nhân vật theo trình tự của câu chuyện

NHÂN VẬT TRÀNG

NHÂN VẬT CÔ VỢ NHẶT

NHÂN VẬT BÀ CỤ TỨ

b. Sự thay đổi của các nhân vật qua lời kể của người kể chuyện (điểm nhìn, lời kể và giọng điệu)

2. Đề tài, chủ đề và tư tưởng

* Đề tài: Người nông dân

* Chủ đề

- Phản ánh thành công hình ảnh nông thôn Việt Nam trong nạn đói 1945. Không khí nạn đói như đang bao trùm khắp mọi nơi, được thể hiện qua những hình ảnh như

- Thương cảm cho số phận cảu con người bèo bọt như cỏ rác

- Anh Tràng đứng trước tình cảnh ế vợ vậy mà lại có thể nhặt được vơ một cách dễ dàng chỉ với một câu đùa vu vơ và bốn bát bánh đúc

- Thái độ xót xa của nhà văn thể hiện rõ nhất qua cách nhà văn miêu tả về hình ảnh , về số phận của người đàn bà không tên

- Số phận tiêu biểu cho biết bao số phận của con người trong nạn đói: không tên, không quê

* Tư tưởng

- Cái đói, cái chết lại càng khiến con người lao động ngời lên những phẩm chất tốt đẹp.

- Lòng nhân hậu, tình cảm yêu thương vị tha, niềm khát khao sống, khát khao hạnh phúc và niềm tin mãnh liệt vào một tương lai

3. HOẠT ĐỘNG 3: LUYỆN TẬP

a. Mục tiêu hoạt động: Dựa vào nội dung tìm hiểu về bài cáo, HS viết kết nối với đọc

b. Nội dung thực hiện

Học sinh thực hành viết kết nối với đọc theo đề bài

c. Sản phẩm

Bài làm của HS: đoạn văn 150 chữ

d. Tổ chức thực hiện

Hoạt động của GV và HS

Dự kiến sản phẩm

Bước 1. Giao nhiệm vụ học tập

Giáo viêm giao nhiệm vụ

Viết đoạn văn khoảng 150 chữ trình bày suy nghĩ của bạn về một thông điệp có ý nghĩa với bản thân được rút ra từ truyện ngắn vợ nhặt

Bước 2. Thực hiện nhiệm vụ

Học sinh thực hiện bài làm

Bước 3. Báo cáo, thảo luận

Học sinh trình bày phần bài làm của mình

Bước 4. Đánh giá kết quả thực hiện

GV chốt ý theo bài làm của HS

Bài làm tham khảo

Truyện ngắn “Vợ nhặt” của nhà văn Kim Lân là một bài học về tình yêu thương giữa người với người đối với mỗi chúng ta. Tình yêu thương có vô vàn hình trạng, nó như một viên đá ngũ sắc lung linh. Tuy nó vô hình nhưng lại hữu hình, luôn xuất hiện vào cuộc sống hằng ngày. Tình yêu thương giống như một chiếc túi khổng lồ mà nhân loại không định nghĩa được. Nó trừu tượng đến mức khó hiểu. Nhìn đứa trẻ mồ côi nằm ở hàng ghế đá, nhìn cụ già đang mon men đi xin ăn, nhìn người dân miền trung đang chịu những cơn bão, người thì bị chết, gia đình li tán, của cải mất mát…..chúng ta cảm thấy sao xót xa, sao đau lòng quá. Tình yêu thương chính là sự lo lắng cho người với người, dù chưa từng gặp mặt, dù chị là sự lướt quá, nhưng trái tim con người là thế, tình yêu thương là vô tận. Và rồi, vì yêu vì thương chúng ta sẵn sàng giúp đỡ, bỏ tâm huyết chăm lo xây dựng các nhà tình thương tình nghĩa, để bao bọc các em nhỏ mồ côi, để cho các cụ già neo đơn có một mái nhà, để những người tàn tật, những trẻ em bị mắc bệnh hiểm nghèo có thể được chữa trị,… Dù là âm thầm giúp đỡ, hay công khai giúp đỡ, họ đều không cần mọi người biết đến, không cần mọi người tuyên dương, ghi danh. Chỉ cần nơi nào có tình yêu thương, nơi ấy thật ấm áp, và hạnh phúc.

(Vietjack.com)

4. HOẠT ĐỘNG 4: VẬN DỤNG, LIÊN HỆ

a. Mục tiêu hoạt động: Học sinh vận dụng liên hệ về tinh thần lạc quan, ý chí tin tưởng vào tương lai và vượt qua khó khăn trong cuộc sống; hoặc chủ đề về tình yêu thương con người,…

b. Nội dung thực hiện:

GV đưa vấn đề: Có thể xem truyện ngắn Vợ nhặt là một câu chuyện cổ tích trong nạn đói hay không? Hãy nêu và phân tích quan điểm của em về điều này? Tìm một ví dụ khác về sự lạc quan tin tưởng trong cuộc sống ngay cả trong hoàn cảnh khổ đau.

c. Sản phẩm

- Bài viết sáng tạo, trình chiếu của HS

d. Tổ chức thực hiện:

Hoạt động của GV và HS

Dự kiến sản phẩm

Bước 1. Giao nhiệm vụ học tập

GV đưa vấn đề: Có thể xem truyện ngắn Vợ nhặt là một câu chuyện cổ tích trong nạn đói hay không? Hãy nêu và phân tích quan điểm của em về điều này? Tìm một ví dụ khác về sự lạc quan tin tưởng trong cuộc sống ngay cả trong hoàn cảnh khổ đau.

Thời gian: 15ph

Bước 2. Thực hiện nhiệm vụ

Học sinh suy nghĩ và trả lời

Bước 3. Báo cáo, thảo luận

Học sinh trình bày phần bài làm của mình

Bước 4. Kết luận, nhận định

GV chốt lại các chia sẻ, lựa chọn các chia sẻ tốt để cả lớp tham khảo

GV sử dụng linh hoạt phần trả lời của HS

Có thể tham khảo gợi ý sau:

- Có thể xem truyện ngắn Vợ nhặt là một câu chuyện cổ tích trong nạn đói bởi:

- Câu chuyện trong truyện ngắn “Vợ nhặt” có motip giống với truyện cổ tích, đám cưới của Tràng với thị cũng được coi là đám cưới cổ tích.

+ Giữa cái cảnh đói kém, khi mà bản thân còn lo chưa xong nhưng vẫn ánh lên tình thương giữa người với người trong hoàn cảnh khốn cùng ấy. Tràng và bà cụ Tứ sẵn sàng đèo bồng thêm một người vợ nhặt, thị cũng sẵn sàng theo không Tràng về làm vợ. Khát vọng hạnh phúc gia đình lớn lao hơn những nhu cầu cuộc sống tầm thường.

+ Chuyện kết thúc bằng một chi tiết “sáng” mở ra một tương lai mới cho các nhân vật (hình ảnh phá kho thóc Nhật, đoàn người đi trên đê và lá cờ đỏ sao vàng bay phấp phới).

- HS tìm thêm những tấm gương.

Nhân vật

Trước

Sau

Tràng

Thị

Bà cụ Tứ

Người kể chuyện

Nhân vật Tràng

Nhân vật thị

Nhân vật bà cụ Tứ

Điểm nhìn

*Trước khi nhặt vợ: Bên ngoài (Hình dáng, tính cách, lời nói ngôn ngữ và hoàn cảnh sống)

*Sau khi nhặt vợ: Bên trong – kết hợp bên ngoài (Suy nghĩ, cảm xúc tâm trạng, lời nói với cô vợ và người mẹ, suy nghĩ và cảm xúc vào buổi sáng ngày hôm sau)

*Trước khi theo Tràng: Bên ngoài (Hình dạng, tính cách, cách nói chuyện)

*Sau khi theo Tràng và buổi sáng ngày hôm sau: Bên ngoài (Hành động, nét mặt, biểu hiện qua những chi tiết nhỏ trên gương mặt)

*Khi Tràng vừa đi Thị về: Bên ngoài (lời nói) và Bên trong (suy nghĩ, cảm xúc dành cho đứa con)

*Sáng ngày hôm sau: Bên ngoài (Lời nói và hành động)

Lời kể

- Lời tái hiện ý thức và giọng điệu nhân vật (Hắn nghĩ bụng: “Quái sao nó lại buồn thế nhỉ?... Ồ sao nó lại buồn thế nhỉ”)

- Lời độc thoại nội tâm (Người ta có gặp bước khó…. có vợ được)

- Lời nhại (có khối cơm trắng mấy giò đấy),…

- Lời tái hiện ý thức và giọng điệu nhân vật (Thị đảo mắt nhìn xung quanh, cái ngực gầy lép nhô lên, nén một tiếng thở dài)

- Lời tái hiện ý thức và giọng điệu nhân vật (Bà lão nhìn người đàn bà, lòng đầy thương xót. Nó bây giờ là dâu là con trong nhà rồi)

Giọng điệu

- Mộc mạc, giản dị. Ngôn ngữ gần với khẩu ngữ, nhưng có sự chắt lọc kĩ lưỡng, có sức gợi đáng kể

- Diễn tả chân thật từng ánh mắt, cử chỉ và nội tâm của nhân vật

TIÊU CHÍ

CẦN CỐ GẮNG

(0 – 4 điểm)

ĐÃ LÀM TỐT

(5 – 7 điểm)

RẤT XUẤT SẮC

(8 – 10 điểm)

Hình thức

(2 điểm)

0 điểm

Bài làm còn sơ sài, trình bày cẩu thả

Sai lỗi chính tả

1 điểm

Bài làm tương đối đẩy đủ, chỉn chu

Trình bày cẩn thận

Không có lỗi chính tả

2 điểm

Bài làm tương đối đẩy đủ, chỉn chu

Trình bày cẩn thận

Không có lỗi chính tả

Có sự sáng tạo

Nội dung

(6 điểm)

1 - 3 điểm

Chưa trả lơi đúng câu hỏi trọng tâm

Không trả lời đủ hết các câu hỏi gợi dẫn

Nội dung sơ sài mới dừng lại ở mức độ biết và nhận diện

4 – 5 điểm

Trả lời tương đối đầy đủ các câu hỏi gợi dẫn

Trả lời đúng trọng tâm

Có ít nhất 1 – 2 ý mở rộng nâng cao

6 điểm

Trả lời tương đối đầy đủ các câu hỏi gợi dẫn

Trả lời đúng trọng tâm

Có nhiều hơn 2 ý mở rộng nâng cao

Có sự sáng tạo

Hiệu quả nhóm

(2 điểm)

0 điểm

Các thành viên chưa gắn kết chặt chẽ

Vẫn còn trên 2 thành viên không tham gia hoạt động

1 điểm

Hoạt động tương đối gắn kết, có tranh luận nhưng vẫn đi đến thông nhát

Vẫn còn 1 thành viên không tham gia hoạt động

2 điểm

Hoạt động gắn kết

Có sự đồng thuận và nhiều ý tưởng khác biệt, sáng tạo

Toàn bộ thành viên đều tham gia hoạt động

Điểm

TỔNG

TIÊU CHÍ

CẦN CỐ GẮNG

(0 – 4 điểm)

ĐÃ LÀM TỐT

(5 – 7 điểm)

RẤT XUẤT SẮC

(8 – 10 điểm)

Hình thức

(3 điểm)

1 điểm

Bài làm còn sơ sài, trình bày cẩu thả

Sai lỗi chính tả

Sai kết cấu đoạn

2 điểm

Bài làm tương đối đẩy đủ, chỉn chu

Trình bày cẩn thận

Chuẩn kết câu đoạn

Không có lỗi chính tả

3 điểm

Bài làm tương đối đẩy đủ, chỉn chu

Trình bày cẩn thận Chuẩn kết câu đoạn

Không có lỗi chính tả

Có sự sáng tạo

Nội dung

(7 điểm)

1 – 4 điểm

Nội dung sơ sài mới dừng lại ở mức độ biết và nhận diện

5 – 6 điểm

Nội dung đúng, đủ và trọng tâm

Có ít nhất 1 – 2 ý mở rộng nâng cao

7 điểm

Nội dung đúng, đủ và trọng tâm

Có ít nhất 1 – 2 ý mở rộng nâng cao Có sự sáng tạo

Điểm

TỔNG

Lớp

Tiết

Ngày dạy

Sĩ số

Vắng

Hoạt động của Gv và Hs

Dự kiến sản phẩm

B1. Chuyển giao nhiệm vụ

? Em hãy ghi lại cách hiểu của em về những từ sau:

- tha hóa

- con quỷ

- cô lập

- mồ côi

- bần cùng

? Nhận xét ý nghĩa chung của chúng

B2. Thực hiện nhiệm vụ:

Học sinh theo dõi và đưa ra cách hiểu của mình về các từ ngữ đã cho

B3. Báo cáo thảo luận:

Học sinh trả lời cá nhân

B4. Đánh giá kết quả thực hiện:

GV chốt ý và dẫn dắt vào bài

Các từ ngữ đã cho mang tính chất châm biếm, thể hiện sự tột cùng đau khổ của con người lại xuất hiện ở một người, bị áp đặt bởi những định kiến xã hội.

Hoạt động của Gv và Hs

Dự kiến sản phẩm

B1. Chuyển giao nhiệm vụ

Giáo viên phát phiếu học tập về tác giả, tác phẩm

B2. Thực hiện nhiệm vụ

HS đọc thông tin, tìm hiểu và hoàn thành phiếu

B3. Báo cáo thảo luận

Học sinh chia sẻ bài làm và báo cáo phần tìm hiểu.

B4. Đánh giá kết quả thực hiện

Giáo viên chốt những kiến thức cơ bản

I. Tìm hiểu chung

1. Tác giả

- Nam Cao (1915 - 1951) tên khai sinh là Trần Hữu Tri, quê ở làng Đại Hoàng, tổng Cao Đà, huyện Nam Sang, phủ Lý Nhân; Xuất thân trong một gia đình công giáo bậc trung.

- Trước CMT8: làm nhiều nghề để kiếm sống: dạy trường tư, làm gia sư, viết văn,...Đề tài: xoay quanh đời sống cơ cực của người nông dân và các bi kịch của tầng lớp trí thức nghèo ở thành thị.

- Sau CM: tích cực tham gia các hoạt động báo chí, văn nghệ phục vụ cuộc sống mới,...

- Quan điểm nghệ thuật: nghệ thuật vị nhân sinh, sống đã rồi hãy viết.

- Tác phẩm chính: SGK (tr34)

-> Là nhà văn hiện thực tiêu biểu của VHVN TK XX.

2. Văn bản

a. Bối cảnh và hoàn cảnh ra đời:

- Bối cảnh: nông thôn Việt Nam trước Cách mạng tháng Tám năm 1945. Xây dựng dựa trên một số nguyên mẫu tại làng Đại Hoàng.

b. Nhan đề: Tác phẩm ban đầu được Nam Cao đặt tên là Cái lò gạch cũ, khi ra mắt độc giả lần đầu, NXB tự đổi thành Đôi lứa xứng đôi. Sau này, khi in lại trong tập Luống cày Nam Cao đặt lại tên là Chí Phèo.

Hoạt động của Gv và Hs

Dự kiến sản phẩm

Nhiệm vụ 1: Cốt truyện và trật tự kể chuyện

B1. Chuyển giao nhiệm vụ

- Giáo viên phát phiếu học tập cung cấp các sự kiện liên quan đến cuộc đời của nhân vật Chí Phèo

- Cuộc đời của nhân vật Chí Phèo được kể theo trật tự nào? Tác dụng?

B2. Thực hiện nhiệm vụ

HS đọc văn bản, sắp xếp các sự kiện liên quan đến cuộc đời Chí Phèo theo trình tự thời gian; Trả lời câu hỏi

B3. Báo cáo thảo luận

Học sinh chia sẻ sản phẩm và báo cáo sản phẩm hoàn thiện.

B4. Đánh giá kết quả thực hiện:

Giáo viên chốt những kiến thức cơ bản

Nhiệm vụ 2: Đoạn mở đầu theo điểm nhìn trần thuật

B1. Chuyển giao nhiệm vụ

HS đọc đoạn mở đầu và thực hiện bảng theo điểm nhìn trần thuật và nhận xét

B2. Thực hiện nhiệm vụ

Nhóm đôi – hoàn thành bảng trong thời gian 20 phút

B3. Báo cáo thảo luận

Nhóm đôi thảo luận để hoàn thành bảng; Đại diện báo cáo kết quả

B4. Đánh giá kết quả thực hiện:

Giáo viên chốt những kiến thức cơ bản

Nhiệm vụ 3: Nhân vật Chí Phèo

B1. Chuyển giao nhiệm vụ

- Tìm những chi tiết miêu tả hình ảnh, suy nghĩ của Chí trong quá khứ trước khi đi tù trở về? (Hoàn cảnh, công việc, tính cách, ước mơ) – HS có thể vẽ hoặc tái hiện chân dung nhân vật

- Qua những chi tiết đó em có nhận xét gì về nhân vật Chí Phèo

- Đọc đoạn văn “Hồi ấy hắn hai mươi … chứ yêu đương gì” và cho biết lời và điểm nhìn của người kể chuyện thể hiện thái độ như thế nào đối với Chí Phèo?

- Phân tích phản ứng tâm lí và hành động của Chí Phèo sau khi bị thị Nở từ chối chung sống?

B2. Thực hiện nhiệm vụ

HS trả lời các câu hỏi phát vấn (cá nhân)

B3. Báo cáo thảo luận

HS trả lời câu hỏi

B4. Đánh giá kết quả thực hiện:

Giáo viên chốt những kiến thức cơ bản

Nhiệm vụ 4: Đoạn kết truyện

B1. Chuyển giao nhiệm vụ

- Nhận xét về điểm nhìn và giọng điệu trần thuật ở đoạn kết của truyện khi Chí Phèo tìm đến nhà bá Kiến lần cuối và phản ứng của dân làng Vũ Đại về cái chết của hai nhân vật. Phân tích ý nghĩa cái chết của Chí Phèo

- So sánh đoạn kết của hai truyện ngắn Chí Phèo và Vợ nhặt (bảng so sánh)

B2. Thực hiện nhiệm vụ

- Cá nhân thực hiện trả lời câu hỏi

- Nhóm đôi – hoàn thành bảng so sánh

B3. Báo cáo thảo luận

Nhóm đôi thảo luận để hoàn thành bảng; Đại diện báo cáo kết quả

B4. Đánh giá kết quả thực hiện:

Giáo viên chốt những kiến thức cơ bản

Nhiệm vụ 5: Đặc sắc trong cách kể chuyện

B1. Chuyển giao nhiệm vụ

HS chia nhóm và tổng hợp thông tin quá trình đọc và tìm hiểu văn bản và vẽ sơ đồ tư duy hệ thống hóa đặc sắc trong cách kể chuyện của Nam Cao trên ba bình diện: người kể chuyện, điểm nhìn và lời trần thuật.

B2. Thực hiện nhiệm vụ

- Cá nhân thực hiện trả lời câu hỏi

- Nhóm lớn - hoàn thành nội dung

B3. Báo cáo thảo luận

Nhóm đôi thảo luận để hoàn thành bảng; Đại diện báo cáo kết quả

B4. Đánh giá kết quả thực hiện:

Giáo viên chốt những kiến thức cơ bản

II. Khám phá văn bản

1. Cốt truyện và trật tự kể chuyện

a. Cốt truyện

- Chí Phèo mồ côi sinh ra ở cái lò gạch cũ

- Lớn lên, Chí làm thuê cho bá Kiến

- Vợ bá Kiến dụ dỗ Chí, Bá Kiến ghen tuông đẩy Chí vào tù

- Ra tù Chí thay đổi nhân hình, nhân tính

- Chí gặp Thị Nở, nảy sinh tình cảm và khát khao làm người lương thiện

- Bị Thị Nở từ chối, Chí Phèo chìm trong hơi rượu, kết liễu Bá Kiến và chính mình

b. Trật tự kể chuyện: Hiện tại -> Quá khứ -> Hiện tại

- Hiện tại: Khơi gợi tò mò, băn khoăn của người đọc về sự tồn tại của Chí Phèo; Khắc họa chân dung khác lạ của Chí Phèo

- Quá khứ: Gợi dẫn về quá khứ; Lí giải vì sao có sự xuất hiện của một kẻ khác lạ như Chí? Hắn đã được sinh ra và trở thành người như hiện tại ra sao?

- Hiện tại: Đặt ra câu hỏi: Liệu có con đường nào khác dành cho Chí Phèo của hiện tại và tương lai? Chí Phèo đã tìm lại cuộc đời mình như thế nào?

2. Đoạn mở đầu theo điểm nhìn trần thuật

- Điểm nhìn từ người kể chuyện: Tạo sự chú ý đối với người đọc; Tái hiện đậm nét chân dung của nhân vật

- Điểm nhìn từ Chí Phèo: Chí bất lực khi không thay đổi được số phận, Chí rất đơn độc.

- Điểm nhìn từ dân làng Vũ Đại: Sự chối bỏ của dân làng Vũ Đại đối với Chí Phèo, họ không còn coi Chí là một con người trong xã hội.

=> Đoạn mở đầu không có một điểm nhìn duy nhất bao trùm. Người kể chuyện không đứng hẳn về ý thức của nhân vật nào. Đây chính là biểu hiện của lối trần thuật đa thanh thể hiện được cái nhìn đa chiều của tác giả và nội tâm sâu sắc của nhân vật.

3. Nhân vật Chí Phèo

a. Trước khi ở tù, Chí là một nông dân lương thiện

- Hoàn cảnh xuất thân: mồ côi, lớn lên ở làng quê nghèo

- Tính cách, phẩm chất: chăm chỉ làm ăn, ước mơ chân chính; Có lòng tự trọng cao

=> Chí Phèo có đủ điều kiện để sống cuộc sống yên bình như bao người khác.

b Sau khi ra tù, Chí Phèo là con quỷ dữ của làng Vũ Đại

- Thay đổi về hình dạng (…)

- Thay đổi về nhân tính: du côn, du đãng, triền miên trong cơn say, đập đầu, chửi bới, phá phách và làm tay sai cho Bá Kiến.

- Nguyên nhân: Sự ghen tuông vô lí của Bá Kiến, chế độ nhà tù thực dân PK (trực tiếp); Những người nông dân cùng quẫn đâm chém, giành giật lẫn nhau. Bọn địa chủ cường hào như đàn cá tranh mồi (Sâu xa)

c. Cuộc gặp gỡ giữa Chí Phèo và Thị Nở

- Tình yêu thương mộc mạc, chân thành của Thị Nở- người đàn bà xấu như ma chê quỷ hờn, lại dở hơi ấy đã đánh thức bản chất lương thiện của Chí Phèo.

- Chí Phèo đã thức tỉnh

+ Về nhận thức: Nhận biết được mọi âm thanh trong cuộc sống.

+ Nhận ra bi kịch trong cuộc đời của mình và sợ cô đơn, cô độc đối với Chí Phèo “cô độc còn đáng sợ hơn đói rét và ốm đau”.

+ Về ý thức: Chí Phèo thèm lương thiện và muốn làm hòa với mọi người.

- Hình ảnh bát cháo hành là hình ảnh độc đáo, chân thật và giàu ý nghĩa: Lần đầu tiên và cũng là lần cuối cùng Chí được ăn trong tình yêu thương và hạnh phúc.

=> Chí Phèo đã hoàn toàn thức tỉnh, Chí đang đứng trước tình huống có lối thoát là con đường trở về với cuộc sống của một con người. Cái nhìn đầy chiều sâu nhân đạo của nhà văn.

d. Bi kịch bị cự tuyệt

- Nguyên nhân:

+ Do bà cô Thị Nở không cho Thị lấy Chí Phèo → định kiến của xã hội.

+ Thị Nở từ chối Chí Phèo -> con đường trở thành người lương thiện bị cắt đứt.

- Diễn biến tâm trạng của Chí Phèo:

+ Lúc đầu: Chí ngạc nhiên trước thái độ của Thị Nở

+ Sau Chí hiểu ra mọi việc: ngẩn người, nắm lấy tay Thị Nở, bị thị xô ngã, Chí thấy hơi cháo hành nhưng lại tuyệt vọng Chí uống rượu và khóc “rưng rức”, xách dao đến nhà Bá Kiến đâm chết Bá Kiến và tự sát.

- Ý nghĩa hành động đâm chết Bá Kiến và tự sát của Chí:

+ Đâm chết Bá Kiến là hành động lấy máu rửa thù của người nông dân thức tỉnh về quyền sống.

+ Cái chết của Chí Phèo là cái chết của con người trong bi kịch đau đớn tột cùng trên ngưỡng cửa trở về cuộc sống làm người.

4. Đoạn kết truyện

- Giọng điệu: Tự nhiên, sinh động, sử dụng khẩu ngữ quần chúng một cách triệt để, mang hơi thở đời sống, giọng văn hoá đời sống. Ngôn ngữ kể chuyện vừa là ngôn ngữ của tác giả, vừa là ngôn ngữ của nhân vật, nhiều giọng điệu đan xen, tạo nên một thứ ngôn ngữ đa thanh đặc sắc.

- Cái chết cũng thể hiện lòng tin của tác giả vào bản chất lương thiện của người nông dân lao động sẽ mãi mãi không bao giờ mất đi.

- Cái chết của Chí Phèo là một cái kết đầy ám ảnh.

5. Đặc sắc trong cách kể chuyện

- Điểm nhìn: Điểm nhìn có sự thay đổi linh hoạt, luân phiên. điểm nhìn của người kể chuyện/ điểm nhìn của nhân vật; điểm nhìn bên ngoài và điểm nhìn bên trong

- Người kể chuyện: Người kể chuyện ở ngôi thứ ba, thể hiện cảm xúc và suy nghĩ của nhân vật. Giọng điệu kể đa thanh.

- Lời trần thuật: Kể truyện linh hoạt tự nhiên phóng túng mà vẫn nhất quán, chặt chẽ, đảo lộn trình tự thời gian, mạch tự sự có những đoạn hồi tưởng, liên tưởng tạt ngang, tưởng như lỏng lẻo mà thực sự rất tự nhiên, hợp lý, hấp dẫn.

Hoạt động của Gv và Hs

Dự kiến sản phẩm

B1. Chuyển giao nhiệm vụ

Giáo viên nêu câu hỏi về giá trị nội dung và nghệ thuật của tác phẩm
B2. Thực hiện nhiệm vụ:

Học sinh suy nghĩ và hoàn thành câu trả lời cá nhân
B3. Báo cáo thảo luận:

Học sinh trình bày cá nhân khi được GV đặt câu hỏi

B4. Đánh giá kết quả thực hiện:

Giáo viên chốt những kiến thức cơ bản

III. Tổng kết

1. Nội dung

“Chí Phèo” tố cáo mạnh mẽ xã hội thuộc địa phong kiến tàn bạo đã cướp đi nhân hình lẫn nhân tính của người nông dân lương thiện đồng thời nhà văn phát hiện và khẳng định bản chất tốt đẹp của con người ngay cả khi họ đã biến thành quỷ dữ.

2. Nghệ thuật

- Xây dựng nhân vật điển hình trong hoàn cảnh điển hình. Nghệ thuật miêu tả tâm lí nhân vật sắc sảo.

- Ngôn ngữ giản dị, diễn đạt độc đáo.

- Kết cấu truyện mới mẻ, tưởng như tự do nhưng lại rất chặt chẽ, lôgic.

- Cốt truyện và các tình tiết hấp dẫn, biến hóa giàu kịch tính.

1

Tác giả Nam Cao

- Những nét chính về cuộc đời: ………

- Quan điểm sáng tác: ……………

2

Tác phẩm Chí Phèo

- Xuất xứ: ……………….

- Tên gọi: …………………

Cột A

Cột B

1

Vợ bá Kiến dụ dỗ Chí, Bá Kiến ghen tuông đẩy Chí vào tù

2

Bị Thị Nở từ chối, Chí Phèo chìm trong hơi rượu, kết liễu Bá Kiến và chính mình

3

Chí gặp Thị Nở, nảy sinh tình cảm và khát khao làm người lương thiện

4

Chí Phèo mồ côi sinh ra ở cái lò gạch cũ

5

Ra tù Chí thay đổi nhân hình, nhân tính

6

Lớn lên, Chí làm thuê cho bá Kiến

Bình diện

Nội dung thể hiện

Điểm nhìn người kể chuyện (Điểm nhìn bên ngoài)

Điểm nhìn Chí Phèo (điểm nhìn bên trong)

Điểm nhìn dân làng Vũ Đại (Điểm nhìn bên ngoài)

Nhận xét:

Hoạt động của Gv và Hs

Dự kiến sản phẩm

B1. Chuyển giao nhiệm vụ

Giáo viên giao nhiệm vụ

B2. Thực hiện nhiệm vụ:

Học sinh thực hiện bài làm viết kết nối đọc

B3. Báo cáo thảo luận

Học sinh trình bày phần bài làm của mình

B4. Đánh giá kết quả thực hiện:

GV chốt lại các chia sẻ, lựa chọn các chia sẻ tốt để cả lớp tham khảo

Đoạn văn mẫu:

Cháo hành vốn là một món ăn bình thường, nếu không nói là xoàng xĩnh, lại được nấu bởi sự vụng về của người đàn bà thô kệch, xấu xí là Thị Nở thì lại càng tầm thường đến mức nào. Thế nhưng, đối với Chí Phèo, thứ vật chất tầm thường ấy lại là một thứ lớn lao, đáng trân trọng. Bởi chính bát cháo hành đã khiến hắn yêu và khao khát được yêu. Khơi dậy niềm khát vọng sống lên đến cực điểm của Chí lúc này. Bát cháo hành không còn là bát cháo thông thường mà trở thành bát cháo của tình thương người và thức tỉnh lương tri con người. Khi đón nhận bát cháo hành từ tay Thị Nở. Đầu tiên, hắn ngạc nhiên. Ngạc nhiên vì lần đầu tiên được người ta cho ăn, ngạc nhiên vì có được sự quan tâm từ người khác, có được cái ăn mà không phải cướp bóc, doạ nạt. Rồi mắt hắn “ươn ướt”. Có gì đó như là chút ăn năn, hối hận trong lòng hắn. Hắn khóc vì nhận được tình thương từ người khác, khóc với niềm hi vọng cái tương lai cô độc kia sẽ không còn nữa, hắn khóc vì hắn tin rằng mình vẫn còn cơ hội để làm lại cuộc đời. Bát cháo như một động lực thúc đẩy những cảm xúc vốn đã chết lặng từ lâu trong Chí

Hoạt động của Gv và Hs

Dự kiến sản phẩm

B1. Chuyển giao nhiệm vụ

- GV yêu cầu HS đọc phần tri thức Ngữ văn, phần Nhận biết của bài học, kết hợp hiểu biết của mình trả lời các câu hỏi.

- HS làm việc nhóm, lập bảng làm rõ sự khác biệt của ngôn ngữ nói và ngôn ngữ viết trên 4 phương diện: tình huống giao tiếp, phương tiện ngôn ngữ, phương tiện hỗ trợ, hệ thống các yếu tố ngôn ngữ.

B2. Thực hiện nhiệm vụ

- HS đọc sách, trả lời các câu hỏi

- HS hoạt động nhóm

B3. Báo cáo thảo luận

- HS trả lời câu hỏi

- Đại diện 1 nhóm trả lời, các nhóm khác góp ý, bổ sung.

B4. Đánh giá kết quả thực hiện:

Giáo viên đánh giá kết quả, chốt kiến thức.

I. Nhận biết ngôn ngữ nói và ngôn ngữ viết

Em hiểu thế nào là ngôn ngữ nói? Thế nào là ngôn ngữ viết?

- Ngôn ngữ nói là ngôn ngữ âm thanh, là lời nói trong giao tiếp, ở đó người nói và người nghe tiếp xúc trực tiếp với nhau.

- Ngôn ngữ viết: được thể hiện bằng chữ viết trong văn bản và được tiếp nhận bằng thị giác.

Ngôn ngữ nói và ngôn ngữ viết được hình thành trong những tình huống giao tiếp khác nhau như thế nào?

- Ngôn ngữ nói: tình huống tiếp xúc trực tiếp.

- Ngôn ngữ viết: không tiếp xúc trực tiếp

Điều gì quy định đặc điểm của ngôn ngữ nói và ngôn ngữ viết?

- Mục đích và tình huống giao tiếp sẽ quyết định đặc điểm của ngôn ngữ nói và ngôn ngữ viết

* Bảng so sánh sự khác biệt của ngôn ngữ nói và ngôn ngữ viết.

Hoạt động của Gv và Hs

Dự kiến sản phẩm

B1. Chuyển giao nhiệm vụ

- Bài 1: HS hoạt động nhóm 5, vận dụng kết quả lập bảng ở trên để làm bài tập. (3 nhóm làm câu a, 3 nhóm làm câu b)

- Bài 2: HS hoạt đông cá nhân thực hiện yêu cầu.

B2. Thực hiện nhiệm vụ: HS đọc SGK, vận dụng kiến thức và làm bài.

B3. Báo cáo thảo luận

- Bài 1: 1 nhóm báo cáo, các nhóm khác nhận xét bổ sung

- Bài 2: 1 HS báo cáo. HS khác bổ sung, góp ý.

B4. Đánh giá kết quả thực hiện:

- GV đánh giá và chữa bài.

Bài tập 1:

Hoạt động của Gv và Hs

Dự kiến sản phẩm

B1. Chuyển giao nhiệm vụ

- Hoạt động cá nhân, làm bài tập luyện tập

B2. Thực hiện nhiệm vụ: HS vận dụng kiến thức và làm bài.

B3. Báo cáo thảo luận

- HS trao đổi bài cho nhau, nhận xét, góp ý.

- HS báo cáo. HS khác bổ sung, góp ý

B4. Đánh giá kết quả thực hiện:

- GV đánh giá và chữa bài.

Bài tập luyện tập: Phân tích lỗi và chữa lại các câu dưới đây cho phù hợp với ngôn ngữ viết.

a) Trong thơ ca Việt Nam thì đã có nhiều bức tranh mùa thu đẹp hết ý.

b) Còn như máy móc, thiết bị do nước ngoài đưa vào góp vốn thì không được kiểm soát, họ sẵn sàng khai uống lên đến mức vô tội vạ.

c) Cá, rùa, ba ba, ếch nhái, chim ở gần nước thì như cò, vạc, vịt, ngỗng… thì cả ốc, tôm, cua,... chúng chẳng chùa ai sắt.

Hướng dẫn làm bài:

a) Bỏ từ thì, hết ý. => Trong thơ ca Việt Nam, đã xuất hiện nhiều bức tranh mùa thu đẹp, thơ mộng.

b) Bỏ từ như, vống lên, vô tội vạ => Còn máy móc, thiết bị do nước ngoài đưa vào góp vốn thì không được kiểm soát. Họ sẵn sàng khai quá mức thực tế đến mức tùy tiện.

c) Câu văn tối nghĩa, bỏ từ sất và viết lại câu => Từ cá, rùa, ba ba, ếch nhái hay những loài chim ở gần nước như cò vạc, vịt, ngỗng, thậm chí cả một số loài như ốc, tôm, cua, chúng đều vơ vét về làm thức ăn, không chừa bất cứ loài nào.