Đề Thi HSG Môn Văn 12 Sở Giáo Dục Quảng Nam 2023-2024 Có Đáp Án

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TỈNH QUẢNG NAM

KỲ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI CẤP TỈNH THPT

N ĂM HỌC 2023-2024 ĐỢT 2

I. Yêu cầu về kĩ năng

- Nắm vững cách làm bài văn nghị luận xã hội.

- Bố cục đầy đủ 03 phần, kết cấu rõ ràng, lập luận chặt chẽ, diễn đạt lưu loát, không mắc lỗi chính tả, dùng từ, ngữ pháp...

- Có những cách diễn đạt hay, hấp dẫn, văn phong giàu hình ảnh, cảm xúc; dẫn chứng mới mẻ, thuyết phục…

1.0

II. Yêu cầu về kiến thức

HS có thể trình bày theo nhiều hướng, miễn sao đưa ra quan điểm rõ ràng và luận giải hợp lý, thuyết phục. Dưới đây là một hướng giải quyết vấn đề.

1. Giải thích

- “hành động như thể ta sẽ không bao giờ chết”: làm việc thong dong, hướng đến những lợi ích lâu dài bởi đời sống là vô tận.

- “hành động như thể tôi có thể chết bất cứ lúc nào”: hành động hết mình trong hiện tại bởi đời người luôn có những biến động khôn lường.

=> Mẩu đối thoại xoay quanh những cách thức hành động phản chiếu quan niệm về đời sống/cái chết của mỗi người. Từ đó đặt ra suy tư về quan niệm và cách sống.

1.5

• 2. Bình luận

• a. Bình

• - Sống là hành trình con người đi tìm ý nghĩa cuộc sống, mưu cầu hạnh phúc, trên cơ sở nhận thức và quan niệm riêng của mỗi người về cuộc đời, sự sống, cái chết,… Quan niệm ấy có vai trò quan trọng, chi phối từng hành động con người.

• - Mỗi quan niệm – hành động được đề cập luôn có những ưu điểm và hạn chế nhất định.

• * Với quan niệm « hành động như thể ta sẽ không bao giờ chết”.

• - Quan niệm này thể hiện cái nhìn lạc quan về cuộc sống, tạo nên động lực để con người ung dung làm những việc đòi hỏi thời gian lâu dài mới thu được kết quả.Và như thế, con người sẽ có những đóng góp tích cực cho tương lai, cho hậu thế.

• - Tuy nhiên, quan niệm ấy còn thiếu tính thực tế. Bởi lẽ, cuộc đời con người là ngắn ngủi, hữu hạn.

• * Với quan niệm « hành động như thể tôi có thể chết bất cứ lúc nào”.

• - Quan niệm này thể hiện cái nhìn tỉnh táo về cuộc đời đầy bất trắc, để rồi từ đó con người làm việc hết sức mình, tròn bổn phận và tận hưởng trọn vẹn từng phút giây của hiện tại.

• - Tuy nhiên, điều hạn chế về quan niệm và lối sống này là con người không quan tâm đến tương lai, đến ngày mai, nghĩa là con người sống không có ước mơ, hoài bão hướng đến những mục tiêu lớn lao. Điều đó không thúc đẩy sự vận động, phát triển của cuộc sống, xã hội.

• * Hai quan niệm trên có những điểm bổ khuyết cho nhau

• - Để sống được ta phải nhìn vào những điều trước mắt, nhưng để sống cho xứng đáng ta phải hướng đến cái muôn đời

- Việc thỏa mãn những nhu cầu thiết thực, những niềm hạnh phúc đơn giản sẽ là nền tảng cho tình yêu cuộc sống, hướng con người đến những ước mơ cao cả

b. Luận

- Sống cho tương lai hay sống cho hiện tại, sống cho mình hay sống cho người… luôn là sự trăn trở và cần sự lựa chọn thông minh của mỗi người. Vậy nên, mỗi người cần nhận thức đầy đủ về ý nghĩa cuộc sống để đề ra những quan niệm đúng đắn, phù hợp với lý tưởng sống của mình, với quy luật khách quan của đời sống.

- Mỗi người chỉ sống một lần trong đời và họ có quyền sống theo quan niệm riêng của mình, với điều kiện lối sống ấy tốt đẹp, lành mạnh và không ảnh hưởng xấu đến cộng đồng. Nói cách khác, chúng ta cần khách quan, tôn trọng khi nhìn nhận, đánh giá quan niệm và lối sống của người khác.

- ---

4.5

3. Bài học nhận thức, hành động

- Từ những trải nghiệm riêng, con người cần có quan niệm đúng đắn về ý nghĩa đời sống và có những hành động thực tiễn tích cực hiện thực hóa lý tưởng sống.

- Con người cần đam mê theo đuổi khát vọng nhưng đồng thời biết sống nhiệt tâm với từng khoảnh khắc, hiểu và trân trọng những giá trị mình đang có, … để cảm nhận và kiến tạo hạnh phúc cho chính mình.

1.0

I. Yêu cầu về kĩ năng

- Nắm vững cách làm bài văn nghị luận văn học. Bố cục đầy đủ 03 phần: Mở bài, thân bài, kết bài.

- Hệ thống luận điểm sáng rõ, lập luận chặt chẽ, lí lẽ xác đáng, chọn và phân tích dẫn chứng tiêu biểu…

- Vận dụng linh hoạt các thao tác lập luận; văn viết giàu hình ảnh, biểu cảm; không mắc lỗi chính tả, dùng từ, đặt câu.

1.5

II. Yêu cầu về kiến thức

- Thí sinh có thể trình bày theo nhiều cách, sau đây là một số ý cơ bản cần hướng đến.

1. Giải thích

• Vị trí của nhà văn: Chỗ đứng, điều kiện để xác định lập trường của nhà văn.

• Cái đẹp: Phẩm chất thẩm mĩ của văn chương

• Nỗi đau: Những đau thương, bất hạnh của con người

• Giằng xé giữa nỗi đau và cái đẹp: Những trăn trở, tìm tòi của nhà văn trong sáng tạo nghệ thuật xoay quanh hai phạm trù: Nỗi đau và cái đẹp

Vấn đề nghị luận: Vị trí của nhà văn trong quan hệ với hiện thực đời sống và với lý tưởng thẩm mĩ muôn đời của văn chương.

2.0

2. Bình luận

a. Bình

• Nhà văn là chủ thể sáng tạo. Việc nhà văn xử lý mối quan hệ giữa cái đẹp với nỗi đau, giữa nghệ thuật với cuộc đời là điều quan trọng góp phần làm nên giá trị tác phẩm.

• Nhà văn luôn hướng về niềm đau khổ

+ Văn học lấy con người làm trung tâm, viết về con người, viết cho con người. Cuộc sống không chỉ có cái đẹp mà còn bao đau khổ, con người cần một nguồn yêu thương, cần một sự nâng đỡ, chở che.

+ Quan tâm nỗi đau của con người là phần nhân bản nhất của văn chương. Điều đó góp phần đưa văn học đến gần hơn với nhân sinh.

• Nhà văn cũng luôn hướng về cái đẹp:

+ Nghệ thuật là địa hạt của cái đẹp. Văn học phản ánh đời sống theo quy luật thẩm mĩ, thỏa mãn nhu cầu thưởng thức và sáng tạo cái đẹp của con người, nhất là đối với nghệ sĩ.

+ Cái đẹp trong nội dung và hình thức của tác phẩm văn học khơi gợi cảm xúc chân thực mãnh liệt, cao đẹp, bồi đắp và làm phong phú tâm hồn con người.

• Nhà văn luôn giằng xé giữa nỗi đau và cái đẹp

+ Nhà văn yêu cái đẹp, coi cái đẹp là lý tưởng, song cũng không thôi day dứt trước bao đau thương, bất hạnh ở đời.

+ Thiên chức của văn học là phải hướng đến con người, chia sẻ nỗi đau, nâng đỡ con người khi cùng đường tuyệt lộ nhưng cũng phải nâng con người vượt lên trên đời sống đau thương để vươn đến cái đẹp.

+ Nếu chỉ chú tâm sáng tạo cái đẹp thuần túy, nhà văn đẩy văn chương xa rời đời sống, sa vào “vị nghệ thuật”; nếu chỉ quan tâm đến niềm đau khổ mà quay lưng với cái đẹp, nhà văn đang làm suy giảm giá trị của văn chương, sa vào “vị nhân sinh”.

+ Biểu hiện nỗi đau để tạo ra những rung cảm sâu sắc, nhân văn là con đường kiến tạo cái đẹp của nhà văn.

+ Biểu hiện nỗi đau trong một hình thức đẹp, giàu mĩ cảm cũng là sứ mệnh của nhà văn.

b. Luận

- Cái đẹp không phải là thứ phù phiếm, xa vời mà phải gắn với cái chân, cái thiện đích thực.

- Biểu hiện niềm đau khác với sự sao chép thô thiển nỗi đau khổ hoặc bày tỏ thái độ bi lụy, quay lưng bất mãn mà phải hướng đến bồi đắp những tình cảm nhân văn cao đẹp.

- Nhà văn không chỉ biểu hiện niềm đau khổ mà còn phải hướng đến biểu hiện niềm hạnh phúc và các vấn đề khác của đời sống dưới ánh sáng của cái đẹp.

7.0

3. Đánh giá, liên hệ

- Quan niệm trên đã xác định đúng đắn vị trí của nhà văn trong đời sống văn học và đặt ra những vấn đề có ý nghĩa sâu sắc trong sáng tác và tiếp nhận:

+ Nhà văn phải coi sự giằng co giữa cái đẹp và niềm đau là lý tưởng thẩm mỹ đích thực.

+ Nhà văn vừa phải sống sâu với đời thấu cảm những niềm đau nhân thế, vừa phải nỗ lực sáng tạo vì lý tưởng thẩm mĩ của văn chương.

+ Người đọc nâng tầm đón đợi, trân trọng, đồng hành cùng những sáng tạo của nhà văn.

1.5