Bộ 35 Đề Văn Ôn Thi Vào 10 Đọc Hiểu Nghị Luận Xã Hội 2025-2026 Có Đáp Án

ĐỀ 1

ĐỀ THI TUYỂN SINH VÀO LỚP 10

NĂM HỌC 2025-2026

MÔN: NGỮ VĂN 9

Thời gian làm bài: 120 phút (không kể thời gian giao đề)

ĐỀ 2

ĐỀ THI TUYỂN SINH VÀO LỚP 10

NĂM HỌC 2025-2026

MÔN: NGỮ VĂN 9

Thời gian làm bài: 120 phút (không kể thời gian giao đề)

Câu

Nội dung

ĐỌC HIỂU

1

- Vấn đề chính bàn về Đức tính khiêm tốn

2

Người có tính khiêm tốn có biểu hiện:

-Người có tính khiêm tốn thường hay tự cho mình là kém, còn phải phấn đấu thêm, trau dồi thêm, cần được trao đổi, học hỏi nhiều thêm nữa.

- Người có tính khiêm tốn không bao giờ chịu chấp nhận sự thành công của cá nhân mình trong hoàn cảnh hiện tại, lúc nào cũng cho sự thành công của mình là tầm thường, không đáng kể, luôn luôn tìm cách để học hỏi thêm nữa

3

 - Biện pháp liệt kê: Liệt kê các biểu hiện của khiêm tốn: tự cho mình là kém, phải phấn đấu thêm, trau dồi thêm, học hỏi thêm…

- Tác dụng của biện pháp liệt kê: diễn tả được đầy đủ hơn, sâu sắc hơn những biểu hiện của lòng khiêm tốn.

4

Tài nghệ của mỗi người quan trọng nhưng hữu hạn, bé nhỏ như “những giọt nước” trong thế giới rộng lớn, mà kiến thức của loài người lại mênh mông như đại dương bao la. Vì thế cần khiêm tốn để học hỏi.

5

-Đồng tình với quan điểm trên

-Vì:

+ Tài năng là cái vốn có, nó chỉ thực sự phát huy khi ta có kiến thức và vận dụng kiến thức vào thực tiễn.

+ Kiến thức là đại dương, không chỉ vậy mỗi ngày lượng kiến thức mới lại có thêm. Bởi vậy chúng ta cần liên tục trau dồi để làm phong phú tri thức của bản thân.

LÀM VĂN

1

Triển khai vấn đề cần nghị luận

Học sinh lựa chọn các thao tác lập luận phù hợp để triển khai vấn đề cần nghị luận theo nhiều cách nhưng cần làm rõ

Có thể theo hướng sau:

- Giải thích được Khiêm tốn là gì? (là đức tính nhã nhặn, nhún nhường, không đề cao cái mình có và luôn coi trọng người khác.); Thành công là gì? (là đạt được kết quả như mong muốn, thực hiện được mục tiêu đề ra.)

⟹ Khiêm tốn và thành công có mối quan hệ chặt chẽ với nhau, chỉ khi bạn có lòng khiêm tốn mới đạt được thành công thực sự trên đường đời.

- Bàn luận được về vai trò, ý nghĩa của sống khiêm tốn  :

Vai trò của lòng khiêm tốn:

+ Cá nhân dù có tài năng đến đâu cũng chỉ là giọt nước bé nhỏ giữa đại dương bao la. Bởi vậy cần học nữa, học mãi để làm đầy, làm phong phú vốn tri thức, sự hiểu biết của bản thân.

+ Khi đạt được thành công bước đầu, nếu có lòng khiêm tốn, không ngừng học hỏi thêm chúng ta sẽ đạt được thành công lớn hơn, vinh quang hơn.

- Ý nghĩa của lòng khiêm tốn:

+ Khiêm tốn là biểu hiện của con người biết nhìn xa, trông rộng.

+ Khiêm tốn giúp hiểu mình, hiểu người.

- Rút ra được bài học cho bản thân – làm thế nào để hình thành đức tình khiêm tốn.

2

*Yêu cầu chung: Học sinh biết cách tạo lập một bài văn nghị luận về một ý kiến bàn về văn học. Văn viết có cảm xúc, diễn đạt trôi chảy, đảm bảo tính liên kết, không mắc lỗi chính tả, từ ngữ, ngữ pháp.

* Mở bài

Giới thiệu tên bài thơ, tác giả và nêu cảm nghĩ chung của em về bài thơ.

* Thân bài

Tập trung phân tích những đặc sắc về chủ đề và nghệ thuật của bài thơ.

*/ Phân tích chủ đề của bài thơ:

Bài thơ “Hành quân giữa rừng xuân” thể hiện nỗi nhớ quê hương da diết của những người lính ra đi bảo vệ độc lập, hòa bình cho Đất Nước.

a. Bốn câu thơ đầu: Hình ảnh người lính hành quân giữa rừng xanh.

- Âm thanh: Tiếng chim gù, tiếng suối: Rộn rã, tươi vui

- Hình ảnh: Đẫm lá ngụy trang, vàng hoa mai: Màu sắc tươi sáng, thắp lên hi vọng về ngày toàn thắng.

- Biện pháp nhân hóa “ngân nga tiếng suối”, ẩn dụ “mùa xuân”: chỉ mùa xuân của tuổi trẻ, mùa xuân của đát trời, mùa xuân của non sông, “tiền tuyến nở vàng hoa mai”: tin vui thắng lợi, sao vàng tung bay.

-> Thiên nhiên tươi đẹp, con người lạc quan, cùng hòa tấu tạo nên bức tranh tươi vui, rạng rỡ, tràn đầy hi vọng. Hiện ra trên trang thơ, trong lòng người đọc hôm nay vẫn còn mãi bức tranh thiên nhiên góp nhặt, nâng niu từng chi tiết với đầy đủ âm thanh, màu sắc vô cùng thi vị, quyện vào nhau làm nền cho con người trên con đường hướng về tương lai đầy rạng rỡ, thắm thiết.

b. Bốn câu thơ tiếp theo: Tâm tình người lính

- Hình ảnh: Ba lô trên vai, tay súng: Ý chí và tấm lòng vác cả non sông trên lưng để chiến đấu chống giặc, cứu nước.

- Tâm tư: Nhớ thương, mẹ ở quê nhà: Tình yêu thăm thẳm, chất chưa nỗi nhớ, lo lắng về mẹ già của người lính => Đáng quý, đáng trân trọng.

-> Biện pháp ẩn dụ, so sánh (nhớ thương dài như mấy dặm đường xa xôi) nhấn mạnh tâm hồn cao đẹp của anh bộ đội cụ Hồ.

c. Bốn câu còn lại: Ý chí của người lính

- Hình ảnh: Đêm mưa, ngày nắng: ẩm dụ những khó khăn, vất vả của người lính trên đường đánh giặc.

- Lòng quyết tâm: Quân thù còn đó, ta đi chưa về: mạnh mẽ, ý chí sắt đá, lời thề sắt son với non sông, Tổ quốc.

- Hình ảnh: Chim rừng thánh thót, bốn bề rừng xuân: Niềm hân hoan nối tiếp lên đường và hi vọng thắng lợi nối liền hành trình các anh đi.

+ Liên hệ với hình ảnh người lính trong các bài thơ như “Đồng chí” của Chính Hữu, “Bài thơ về tiểu đội xe không kính” của Phạm Tiến Duật…

-> Khắc họa rõ nét tinh thần của những người lính trẻ đối với tổ quốc, non sông.

*/ Đặc sắc nghệ thuật:

Dấu ấn rõ nét, độc đáo, sáng tạo vẻ đẹp hình thức nghệ thuật bài thơ.

-Thể thơ lục bát đã giúp cho nhà thơ diễn tả hiện thực và bộc lộ cảm xúc một cách linh hoạt.

- Bút pháp hiện thực - bi tráng nhưng không kém phần lãng mạn. Lê Anh Xuân thật tài tình khi sử dụng những hình ảnh về núi rừng, thiên nhiên tuyệt đẹp để nói lên khát vọng mãnh liệt của lính hành quân.

- Những những chi tiết, hình ảnh tuy giản đơn, mộc mạc nhưng chứa đựng tấm lòng, tình yêu thương to lớn của tác giả dành cho người lính, quê hương, đất nước và con người Việt Nam.

- Hình ảnh thơ cô đọng, mộc mạc, giản dị, chân thực song rất lãng mạn.

- Ngôn ngữ thơ hàm súc, súc tích, có khi dồn nén, giàu sức biểu cảm.

-> Những sáng tạo độc đáo của bài thơ tạo nên nét riêng cho phong cách thơ Lê Anh Xuân.

* Kết bài

- Khẳng định lại giá trị của đoạn thơ.

- Cảm xúc hoặc lời nhắn gửi tới mọi người.

*/ Chính tả, ngữ pháp: Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ nghĩa, ngữ pháp tiếng Việt.

*/ Sáng tạo: Có cách diễn đạt sáng tạo, thể hiện suy nghĩ sâu sắc, mới mẻ về vấn đề nghị luận.

ĐỀ 3

ĐỀ THI TUYỂN SINH VÀO LỚP 10

NĂM HỌC 2025-2026

MÔN: NGỮ VĂN 9

Thời gian làm bài: 120 phút (không kể thời gian giao đề)

I. Đọc hiểu

Thực hiện các yêu cầu sau khi đọc đoạn trích.

4,0

1

- Luận đề : Làm người tử tế, nó đẹp lắm.

0,5

2

- Tác giả đã chỉ ra những biểu hiện của sự tử tế mà mỗi người có thể làm được ngay: .Ở trên xe biết nhường chỗ cho người già, phụ nữ mang bầu..., đi ngang đám ma biết im giọng không cười, nhìn thấy chị hàng xóm xách đồ nặng biết chạy tới xách phụ..., hay chủ động đỡ xe của một người không quen vừa té. , khi bạn chuẩn bị comment ném đá ai đó, cân nhẳc coi comment của bạn có làm hại gì cuộc sống người ta không, để thôi, bớt làm anh hùng bàn phím chỉ để cho vui. Hay những ai giữ trong lòng ‎ý niệm hại người, ngưng lại.

0,5

3

- BPTT : Liệt kê: . Ở trên xe biết nhường chỗ cho người già, phụ nữ mang bầu..., đi ngang đám ma biết im giọng không cười, nhìn thấy chị hàng xóm xách đồ nặng biết chạy tới xách phụ..., hay chủ động đỡ xe của một người không quen vừa té.

- Tác dụng:

+ Tặng sức gợi hình, gợi cảm cho sự diễn đạt, làm câu văn dễ hiểu, thuyết phục.

+ Diễn tả cụ thể, sinh động những việc làm tử tế để giúp đỡ người khác trong cuộc sống hàng ngày.

+ Tác giả trân trọng những việc làm bé nhỏ nhưng có ý nghĩa lớn. Mong muốn mọi người thường xuyên làm những việc tốt.

0,25

0,25

0,25

0,25

4

- HS có thể lựa chọn đồng ý hoặc không đồng ý

Đ * Đồng ý

- Vì: Bản thân khi có ý thức làm người tử tế ta sẽ luôn có hành động đúng đắn, tốt tốt đẹp. Tâm hồn ta sẽ rộng mở, có nhiều năng lượng tích cực. Bản thân thấy thanh thản, có ích cho cuộc đời. Khi làm người tử tế khiến cuộc sống thanh thản, hạnh phúc, XH tốt đẹp

* HS có thể không đồng ý (lí giải được)

0.25

0.75

5

- HS rút ra được bài học sâu sắc phù hợp từ nội dung đoạn trích.

- Có thể là bài học: Cần biết trân trọng những việc tử tế , biết cảm thông, chia sẻ, biết giúp đỡ người khác, thực hành làm những việc có ích trong cuộc sống ....

1.0

II. Làm văn

1

Ý nghĩa của những việc làm tử tế trong cuộc sống.

2,0

a. Đảm bảo cấu trúc, dung lượng của một đoạn văn nghị luận theo yêu cầu.

0,25

b. Xác định đúng vấn đề nghị luận: Ý nghĩa của những việc làm tử tế trong cuộc sống.

0,25

c. Triển khai vấn đề: Vận dụng tốt các thao tác lập luận để triển khai vấn đề, rút ra bài học nhận thức và hành động. Thí sinh có thể viết theo nhiều cách nhưng cần tập trung làm nổi bật ý nghĩa của những lời cảm ơn. Có thể theo hướng:

- Giải thích: Việc tử tế là những việc tốt, có ích lương thiện, luôn hướng đến mọi người, sẵn sàng giúp đỡ người khác khi gặp khó khăn, sẵn sàng sẻ chia với người khác.

- Biểu hiện của người tử tế: Sống và làm việc có kỉ luật, biết lễ phép, yêu thương chan hòa, hướng đến và làm theo những điều tích cực. Lan tỏa được những hành động, thông điệp tích cực ra cộng đồng.

- Bàn luận về ý nghĩa của việc sống tử tế:

+ Đối với bản thân: Khi làm việc tử tế bản thân sẽ cảm thấy vui vẻ, hạnh phúc, thanh thản, hoàn thiện bản thân, phát triển bản thân.

+ Khi giúp đỡ người khác, ta sẽ nhận lại sự kính trọng, niềm tin yêu của người khác và cả sự sẵn sàng giúp đỡ lại mình lúc mình gặp khó khăn.

+ Khi người giúp đỡ người, xã hội sẽ ấm áp, có tình người. Từ đó sẽ phát triển tốt đẹp, vững mạnh hơn.

+ Một người làm cha, làm mẹ khi có lối sống tử tế sẽ làm gương cho con cái của mình, cho thế hệ măng non sau này làm theo, từ đó làm nền tảng để xây dựng một xã hội tử tế.

(Dẫn chứng về nhân vật, sự việc yêu thương, chia sẻ)

- Mở rộng: Trong xã hội vẫn có không ít người có tính ích kỉ, nhỏ nhen, chỉ biết đến bản thân mình mà không cần suy nghĩ cho người khác, lại có những người vô cảm mặc kệ nỗi đau của đồng loại,…

- Bài học trong nhận thức và hành động.

1,0

d. Sáng tạo: Cách diễn đạt độc đáo, có suy nghĩ riêng, phù hợp với chuẩn mực đạo đức và thuần phong mĩ tục.

0,25

e. Chính tả: Đảm bảo những quy tắc về chuẩn chính tả, ngữ pháp,...

0,25

2

Phân tích truyện ngắn Bát phở của nhà văn Phong Điệp.

4,0

a. Đảm bảo cấu trúc của một bài văn nghị luận: Đủ ba phần Mở bài, Thân bài, Kết bài.

0,25

b. Xác định đúng yêu cầu của kiểu bài: Nghị luận văn học – phân tích truyện.

0,25

c. Triển khai vấn đề nghị luận: Vận dụng tốt các thao tác lập luận, kết hợp chặt chẽ giữa lí lẽ và dẫn chứng. Thí sinh có thể triển khai vấn đề nghị luận theo nhiều cách nhưng về cơ bản, cần làm rõ chủ đề, đặc sắc về nội dung và nghệ thuật của tác phẩm. Có thể triển khai theo hướng sau:

Mở bài: Giới thiệu tác giả, tác phẩm

Thân bài:

* Về nội dung:

Nêu ngắn gọn nội dung chính ( Tóm tắt)

Nhân vật tôi vào ăn sáng tại một quán phở ngon nổi tiếng. Ở đây, tôi tình cờ chứng kiến có hai người cha đưa hai cậu con trai lên Hà Nội thi đại học. Họ vào quán mà chỉ gọi hai bát phở bò và trứng cho hai người con, còn hai người cha lặng lẽ ngồi chuyện phiếm. Họ nói về mùa màng thất bát, về giá cả ở Hà Nội gì cũng đắt đỏ. Hai người con lặng lẽ ăn, không một lời bình phẩm mặc dù đây là quán phở rất ngon. Hai người cha đếm những đồng tiền lẻ ít ỏi trả tiền hai bát phở, đợi các con thì xong, trên đường về họ sẽ mua tạm mấy ổ bánh mì để ăn.

Phân tích chủ đề của tác phẩm: Truyện ca ngợi tình phụ tử thiêng liêng và cảm động.

- Đó là tình cảm, sự hi sinh của những người cha dành cho con.

Dù hai người cha nhà quê, hoàn cảnh chẳng khá giả gì.Bộ quần áo chỉn chu nhất trong tủ quần áo của hai ông bổ nông dân ấy, đều đã mang cả ra đây để mặc rồi. Những bộ quần áo không còn rõ mầu sắc ban đầu của vải nữa, nhưng họ vẫn bỏ công bỏ việc, cất công đưa các con lên Hà Nội thi đại học, những mong các con có tương lai xán lạn, tốt đẹp hơn. Họ vào quán và chỉ gọi phở cho các con trong khi bản thân họ nhịn chạy. Khi gọi phở, họ còn không quên gọi thêm trứng để bồi bổ cho các con Thêm cả quả trứng cho chắc bụng nhé Hai người cha đã tính đến việc các con thi xong, trên đường đi xe về quê, họ sẽ mua mấy ổ bánh mỉ ăn tạm. Những người cha nông dân chất phác đã cố gắng dành những gì tốt đẹp nhất trong khả năng của họ cho những đứa con.

-Tình cảm của con dành cho cha:

Những người con thấu hiểu sự hi sinh âm thầm của cha. Bởi thế mà khi ăn phở, dù là một bát phở rất ngon Hàng phở này ngon thật. Tôi vẫn rảnh ăn phở, những quán thể này không thật nhiều nhưng họ không dám bình phẩm nữa lời, chỉ biết lặng lẽ ăn. Họ hiểu rằng, những người cha cũng đói, nhưng vì hoàn cảnh, những người cha chỉ dành dụm lo được cho họ. Một lời suýt soa, một tiếng khen chê về bát phở lúc này đều là điều tàn nhẫn với hai người cha. Rồi khi nhìn cha đếm những đồng tiền lẻ để trả hai bát phở, họ không giấu được tâm trạng âu lo Chúng nhìn những đồng tiền đi ra khỏi vi của cha. Trên gương mặt chúng hiển hiện rõ ràng nỗi âu lo, mỏi mệt. Họ biết rằng trong cuộc đời này, họ không chỉ nợ cha mình bát phở bò mà con nợ nhiều hơn thế. Điều đó có lẽ sẽ là động lực mạnh mẽ giúp họ cố gắng để có thể sống tốt hơn, có thể báo đáp công ơn cha mẹ.

* Chỉ ra và phân tích tác dụng của một số nét đặc sắc về hình thức nghệ thuật

+ Cốt truyện đơn giản, chỉ như câu chuyện đời thưởng vụn vặt, nhưng qua đó cho thấy được sự hi sinh âm thầm của những bậc làm cha và làm toát lên tư tưởng, chủ đề của tác phẩm.

+ Nghệ thuật xây dựng nhân vật: Các nhân vật, nhất là nhân vật hai người cha được khắc hoạ chủ yếu qua ngoại hình, hành động, lời nói, cử chỉ bên ngoài. Chi tiết Những bộ quần áo không còn rõ mầu sắc ban đầu của vải nữa hé lộ phần nào gia cảnh của họ, đưa con lên phổ thi, chắc chắn họ sẽ chọn những bộ cánh mới nhất, đẹp nhất mà mình có, nhưng đó cũng chỉ là những bộ quần áo đã bạc màu thời gian, chẳng còn rõ màu sắc ban đầu của vải. Hành động gọi hai bát phở, thêm hai trứng cho các con ăn, còn mình ngồi chuyện phiếm đợi con ăn đến giọt nước cuối cùng rồi trả tiền thực sự khiến ta cảm động về tình yêu thương dành cho con cái của những người làm cha mẹ.

+ Truyện còn đặc sắc ở việc chọn ngôi kể thứ nhất, nhân vật tôi chỉ là một người khách qua đường, tình cờ được chứng kiến câu chuyện của bốn người ở quán phở. Nhưng với cách chọn ngôi kể này, câu chuyện vửa có yếu tố khách quan, lại vừa chân thực.

+ Ngôn ngữ mộc mạc, chân chất như chính bản chất dân dã, chân thành của những người dân quê.

+ Ngoài ra, truyện neo đậu trong tâm trí người đọc qua những chi tiết truyện đắt giá, như chi tiết trong cuộc trò chuyện của hai người cha khi ngồi đợi con ăn phở: Rồi tới nữa là chuyện phòng trọ trên này sao đắt chỉ mà đắt. Sáng mất ngủ dậy, mình phải trả phòng luôn, không là họ tính thêm một ngày nữa. Mình đợi chúng nó ngoài phòng thi, thi xong thì ra bến xe về luôn. Cần thì mua mấy tấm bánh mì, lên xe ăn tạm. Chi tiết thoáng qua trong câu chuyện phiếm nhưng đã đủ để tố cáo cái khó, cái nghèo của những người dân quê, đồng thời làm nổi bật sự tần tiệm, tiết kiệm và tình yêu thương của hai người cha cho con cái. Họ sẵn sàng nhịn ăn để lo cho các con được tốt nhất…

*Liên hệ: Những tác phẩm cùng đề tài, cùng tác giả.

*Đánh giá: Khái quát thành công về nội dung, nghệ thuật.

Kết bài: Khẳng định thành công của truyện. Ý nghĩa của tác phẩm với bản thân.

0.25

2.5

0.25

d. Sáng tạo: Có cách diễn đạt độc đáo; suy nghĩ, kiến giải mới mẻ.

0,25

e. Chính tả: Đảm bảo những quy tắc về chuẩn chính tả, ngữ pháp,...

0,25

Tổng điểm

10,0

ĐỀ 4

ĐỀ THI TUYỂN SINH VÀO LỚP 10

NĂM HỌC 2025-2026

MÔN: NGỮ VĂN 9

Thời gian làm bài: 120 phút (không kể thời gian giao đề)

Yêu cầu kiến thức – kĩ năng

Điểm

Mã đề 1

Câu

I. ĐỌC HIỂU

4,00

1

Kiểu văn bản nghị luận

0.5

2

Lối sống không có sự đố kị

0.5

3

+ Phép liên kết: phép lặp

+ Từ ngữ thực hiện phép lặp: đố kị

+ Tác dụng: -Giúp lời văn có tính liên kết logic và mạch lạc giữa các câu trong đoạn văn.

-Làm nổi bật ý và tác giả muốn nhấn mạnhcon người đùng nên sống đó kị

1,0

4

Người có tính đố kị thường “không muốn nhắc đến thành công của người khác” vì:

+ Họ không chịu thừa nhận thành công của người khác

+ Họ không muốn người khác thành công hơn mình

0,5

0.5

5

1. Gợi ý: Đồng ý

2. - Vì: + Đố kị khiến con người nảy sinh những cảm xúc tiêu cực như giận giữ, thù ghét đối với người khác; gây chán nản, thất vọng về bản thân; do đó, dẫn đến sự mệt mỏi.

3. + Đố kị khiến con người luôn bận tâm đến cuộc sống của người khác, sự thành đạt của người khác mà đánh mất thời gian, cơ hội để tập trung cho sự nghiệp, công việc của bản thân mình.

0.5

0.5

II. Viết:

Câu 1

Từ nội dung đoạn trích phần Đọc - hiểu, hãy viết một đoạn văn trình bày suy nghĩ của em về vẻ đẹp của lối sống không có sự đố kị.

2,0

a. Đảm bảo hình thức của đoạn văn theo yêu cầu của đề; nội dung bàn luận về một vấn đề tư tưởng, đạo lý.

b. Triển khai vấn đề nghị luận, đảm bảo được một số nội dung cơ bản sau:

*MĐ: Dẫn dắt giới thiệu vấn đề cần nghị luận

*TĐ:

- Giải thích

+ Đố kị nghĩa là bực tức, khó chịu là sự ghen ghét, không công nhận, thậm chí có suy nghĩ, hành động bài trừ đối với những thành tựu của người khác.

+ Lối sống không đố kị là lối sống đẹp, lành mạnh, phong phú; sống theo đạo lý con người, lối sống vui vẻ, hạnh phúc

- Biểu hiện:

+ Sống văn minh, khoan dung, yêu thương và quan tâm đến mọi người

+ Luôn lạc quan yêu đời, sống đúng lương tâm, không đi ngược đạo lý làm người.

-Ý nghĩa của lối sống không đố kị: Được mọi người yêu quý, cảm thấy thoải mái, sống gần gũi nhau, giúp cuộc sống và xã hội tốt đẹp hơn.

- Dẫn chứng:

-Bài học nhận thức và hành động

+Thói ghen ghét, đố kị làm cho con người trở nên ti tiện, nhỏ nhen, tầm thường, ích kỷ, tự hạ thấp giá trị bản thân mình và từ đó sẽ bị mọi người coi thường, xa lánh, ghét bỏ.

+ Đố kị là một thói xấu bạn cần phải loại bỏ ra khỏi bản thân để con người trở nên cao thượng. Phải biết thi đua,cạnh tranh lành mạnh, vượt qua khó khăn để đạt được thành công .

KĐ:-Khẳng định vẻ đẹp, ý nghĩa của lối sống không đố kị

0,25

0.25

0.25

0.25

0.5

0.25

c. Chính tả, dùng từ, đặt câu

Đảm bảo chuẩn về chính tả, ngữ nghĩa, ngữ pháp tiếng Việt.

d. Sáng tạo: thể hiện suy nghĩ sâu sắc về vấn đề nghị luận; có cách diễn đạt chặt chẽ, thuyết phục

0,25

Câu 2

Phân tích truyện ngắn “Đôi tai của tâm hồn”

4,0đ

a. Đảm bảo cấu trúc 3 phần của bài văn nghị luận văn học: Mở bài giới thiệu được vấn đề nghị luận; Thân bài triển khai được các luận điểm; Kết bài khái quát, gợi mở được vấn đề.

b. Xác định đúng vấn đề nghị luận:

c. Triển khai vấn đề nghị luận thành các luận điểm: vận dụng tốt các thao tác lập luận, kết hợp chặt chẽ giữa lí lẽ và dẫn chứng, biết trích dẫn và phân tích dẫn chứng để luận điểm có sức thuyết phục, bài viết có cảm xúc, rung động chân thực...

HS có thể trình bày theo nhiều cách. Dưới đây là một phương án triển khai:

1. MB: Giới thiệu ngắn gọn về tác phẩm (nhan đề, tên tác giả,...) và ý kiến khái quát của người viết về tác phẩm. Nêu cảm nhận chung của em về truyện ngắn.

0,5

2.TB:Nêu chủ đề và phân tích các biểu hiện làm rõ chủ đề của tác phẩm:

- Nêu đề tài và những nét đặc sắc của cốt truyện trong việc làm sáng tỏ chủ đề.

*Tóm tắt ngắn gọn nội dung cốt truyện: Truyện kể vể cuộc gặp gỡ giữa cô bé và ông lão trong công viên. Khi nghe cô hát, ông lão đã bị thu hút bởi gọng hát trong trẻo, đầy cảm xúc của cô bé ông lão đã động viên và giúp đỡ cô bé bằng cách hằng ngày lắng nghe cô hát bằng cảm nhận của cả trái tim . Nhờ sự cổ vũ của ông lão, cô bé đã dần hoàn thiện khả năng ca hát và trở thành một ca sĩ nổi tiếng.

* Phân tích chủ đề của truyện: Truyện ngắn “ Đôi tai của tâm hồn” đã đề cao giá trị của lòng nhân ái, sự đồng cảm và vẻ đẹp tâm hồn cả những con người bình dị.

- Lòng nhân ái: Ông lão đã thể hiện lòng nhân ái khi giúp đỡ cô bé mồ côi, có hoàn cảnh khó khăn. Ông đã không ngại dành thời gian và công sức để cổ vũ cô bé.

- Sự đồng cảm: Ông lão đã đồng cảm với hoàn cảnh và nỗi khổ của cô bé. Ông hiểu được khao khát được hát của cô bé và đã giúp đỡ cô bé theo đuổi ước mơ.

- Vẻ đẹp tâm hồn: cô bé có nghị lực phi thường và một tâm hồn trong sáng, lạc quan, cô bé gặp hoàn cảnh khó khăn luôn yêu đời và khao khát được hát. Ông lão là một người già hiền từ, tốt bụng, luôn sẵn sàng giúp đỡ những người có hoàn cảnh khó khăn.

* Phân tích nhân vật:

- Nhân vật Cô bé: Là một cô bé mồ côi, sống lang thang, thiếu thốn tình thương, có tài năng ca hát nhưng vì hoàn cảnh khó khăn, ăn mặc rách rưới nên không được tham gia vào dàn đồng ca. Mặc dù vậy, cô bé vẫn luôn lạc quan, yêu đời và khát khao được hát.( HS triển khai thành các ý và lấy dẫn chứng để phân tích chứng minh)

-> Đánh giá khái quát về nhân vật cô bé

-Nhân vật Ông lão: Là một người già hiền từ, tốt bụng, bị khiếm thính nhưng có một trái tim nhân hậu. Ông đã cổ vũ để tài năng của cô bé và giúp đỡ cô bé theo đuổi ước mơ âm nhạc. .( HS triển khai thành các ý và lấy dẫn chứng để phan tích chứng minh)

-> Đánh giá khái quát về nhân vật ông lão

*Phân tích những nét đặc sắc nghệ thuật của truyện: -Nhân vật được xây dựng sinh động có tính cách riêng.

- Cốt truyện đơn tuyến, kết cấu ngắn gọn, tình tiết, sự việc đời thường gần gũi, tạo được tình hướng bất ngờ khơi gợi trong lòng người đọc nhiều cảm xúc và suy ngẫm, ý nghĩa sâu sắc.

- Ngôi kể, ngôn ngữ giản dị dễ hiểu, giàu sức gợi.

-Nghệ thuật đối lập: Làm nổi bật vẻ đẹp tâm hồn của cô bé và ông lão.

*Đánh giá: Khái quát lại giá trị nội dung và nghệ thuật của truyện: Tình cảm, suy nghĩ về thông điệp, bài học thấm thía mà tác giả gửi gắm trong câu truyện.

3.KB: Khẳng định giá trị và ý nghĩa của truyện, liên hệ, mở rộng.

0,25

1,0

1,25

0,75

0,25

0,5

d. Sáng tạo: cách diễn đạt độc đáo, có suy nghĩ riêng về vấn đề nghị luận

0.25

e. Chính tả, dùng từ, đặt câu: đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp, ngữ nghĩa tiếng Việt.

0.25

ĐỀ 5

ĐỀ THI TUYỂN SINH VÀO LỚP 10

NĂM HỌC 2025-2026

MÔN: NGỮ VĂN 9

Thời gian làm bài: 120 phút (không kể thời gian giao đề)

CÂU

NỘI DUNG

PHẦN I. ĐỌC HIỂU

1

Học sinh tìm được 1 câu văn đúng:

Gợi ý:

• Ai trong chúng ta cũng có một ước mơ cho riêng mình, trẻ em cũng vậy.

• Khi đó nhiệm vụ của cha mẹ là nuôi dưỡng ước mơ của con một cách hợp lí, giúp chúng định hướng tương lai.

• ……

2

Thành phần biệt lập trong câu là: Chắc chắn – thành phần tinh thái

3

Học sinh có thể giải thích theo ý hiểu của mình, có lý giải

Gợi ý:

Đoạn trích đang nói tới thực hướng dạy con của các bậc phụ huynh hiện nay. Đồng thời nói lên tiếng nói con trẻ với mong muốn được thực sự phát triển, hướng tới đam mê của mình.

4

Học sinh trình bày quan điểm của mình, có lý giải.

Gợi ý: Cho con chứng kiến cuộc sống của những trẻ em nghèo là một cách dạy con trải nghiệm cuộc sống. Tiếp cận những hoàn cảnh khó khăn giúp con quý trọng hơn cuộc sống đủ đầy mình đanh có. Từ đó cũng gây dựng cho con lòng biết ơn, sự chia sẻ…

5

Học sinh trình bày quan điểm của mình, có lý giải.

Gợi ý: Không đồng tình: Vì việc ép những đứa trẻ đi theo con đường mà cha mẹ chúng muốn sẽ khiến những đứa trẻ trở thành những người máy, luôn làm theo những gì được sắp đặt từ trước. Không phát huy được hết khả năng của mình....

PHẦN II. VIẾT

1

1.Mở đoạn:

C1: Con người chúng ta từ khi sinh ra cho tới lúc trưởng thành, ai cũng có một ước mơ, hoài bão của riêng mình.

C2: Dân gian ta thường nói “Sống là phải có ước mơ”…

2.Thân đoạn:

a. Giải thích

Ước mơ chính là những dự định, khát khao mà mỗi chúng ta mong muốn đạt được trong thời gian ngắn hoặc dải. Ước mơ chính là động lực để mỗi chúng ta vạch ra phương hướng đường đi để dẫn tới ước mơ.

b. Bàn luận chứng minh

- Vai trò và ý nghĩa của ước mơ trong cuộc sống:

+ Ước mơ chính là ngọn đuốc soi sáng trong tim mỗi chúng ta nó hướng chúng ta tới những điều tốt đẹp
+ Ước mơ cũng chính là mong muốn được cống hiến sức lực của mình cho xã hội và khi chúng ta đạt được ước mơ cũng là lúc chúng ta được thừa nhận năng lực của mình.

Phân tích được con người đi tới ước mơ có dễ dàng không?

+ Con đường dẫn tới ước mơ cũng vô cùng khó khăn, không phải lúc nào cũng dễ dàng đạt được, nhưng với những người kiên trì, bền chí, thì ước mơ sẽ giúp cho bạn định hướng cho tương lai của mình một cách tốt đẹp nhất.

Dẫn chứng cụ thể.

- Nó là vì sao sáng soi những lối ta đi, khi đi qua những khó khăn nhìn thấy ước mơ của mình lấp lánh ở phía xa xa, bạn sẽ nỗ lực bước tiếp.

- Những ước mơ sẽ đưa con người đi tới những tương lai, không quản ngại những chông gai, nghiệt ngã, những khó khăn trên con đường đi của mình.

- Cuộc sống mà không có ước mơ thì sẽ như thế nào?

+ Ước mơ là điều mà ai cũng nên có và cần có trong cuộc sống bởi nếu không có ước mơ cuộc sống của bạn sẽ mất phương hướng vô định. Dẫn chứng cụ thể.

+ Không có ước mơ bạn sẽ không xác định được mục tiêu sống của mình là gì. Chính vì không xác định được phương hướng sẽ dẫn tới bạn sẽ sống hoài sống phí, và trở thành người tụt hậu bị bạn bè, xã hội bỏ lại phía sau.

c. Bàn luận mở rộng: Phê phán những người không có khát vọng, ước mơ,..

d. Bài học nhận thức và hành động: Là một học sinh ngồi trên ghế nhà trường chúng ta cần phải có ước mơ mục đích sống cho riêng mình.

3. Kết đoạn:

- Để đạt được ước mơ chúng ta cần ra sức rèn luyện học tập, tu dưỡng đạo đức để chuẩn bị những tư trang cần thiết cho con đường đi tới ước mơ của mình.

2

*Mở bài

Giới thiệu tên bài thơ, tác giả và nếu cảm nghĩ chung của em về bài thơ.

Vũ Quần Phương sinh năm 1940, quê ở Nam Định. Ông là bác sĩ y khoa đồng thời là nhà thơ, nhà phê bình văn học, trưởng ban biên tập văn học của NXB Văn học, chủ tịch Hội đồng thơ Hội nhà văn Việt Nam. Ông là nhà thơ nổi tiếng với nhiều bài thơ hay về tình yêu, và ở nhiều đề tài khác, trong đó có thơ thiếu nhi. Tác phẩm chính như: Cỏ mùa xuân (1966), Hoa trong cây (1977), Chỗ ấy sóng (2008). Bài thơ Nói với em gợi nhắc tuổi thơ chúng ta phải biết học cách nghe, học cách nhìn, học cách nghĩ, nghĩa là phải biết sống đẹp, sống nhân hậu, sống có tình nghĩa thủy chung

*Thân bài

Tập trung phân tích nội dung và nghệ thuật của bài thơ.

- Nội dung:

Luận điểm 1: Đặc sắc về chủ đề của bài thơ:

- Chủ đề, nhan đề bài thơ:

+ Bài thơ thuộc chủ đề tình yêu thiên nhiên, tình cảm gia đình. Bài thơ gợi nhắc tuổi thơ chúng ta phải biết học cách nghe, học cách nhìn, học cách nghĩ, nghĩa là phải biết sống đẹp, sống nhân hậu, sống có tình nghĩa thủy chung. Chủ đề ấy được thể hiện rõ trong nhan đề và nội dung các khổ thơ.

+ Nhan đề: “Nói với em” không hoa mĩ cầu kì, không trau chuốt từ ngữ hay công phu hàm ẩn mà chỉ như lời trò chuyện, tâm tình của thi nhân- người đi trước, với các em thiếu nhi về tình cảm gia đình, tình yêu thiên nhiên, cuộc sống. Từ đó góp phần thể hiện chủ đề của bài thơ.

- Khổ thơ thứ nhất: Hãy nhắm mắt để cảm nhận vẻ đẹp của thiên nhiên.

+ Bài thơ mở ra bằng cụm từ “Nếu nhắm mắt” và trạng ngữ chỉ thời gian “trong vườn lộng gió”, ấy là nhắm mắt để lắng nghe và cảm nhận thế giới tự nhiên. Bao giờ cũng vậy, khi ta khép bớt một giác quan lại, thì các giác quan khác sẽ làm việc mạnh hơn, mức độ tập trung cao hơn. “ Nếu nhắm mắt...”có nghĩa là em phải thật yên lặng, thật chú ý lắng nghe và thật chú ý “nhìn” bằng trí tưởng tượng- vì mắt đã nhắm rồi.

+ Và khi ấy, giác quan thính giác sẽ phát huy mạnh nhất: “sẽ được nghe nhiều tiếng chim hay”. Với tuổi thơ, còn gì hấp dẫn hơn những điều đẹp đẽ của thế giới tự nhiên quanh mình, của cỏ cây hoa lá, của chim muông vườn nhà.

+ Trong vườn lặng gió, có những loài chim rất nhỏ, rất hiền, chỉ đến khu vườn vào những sáng, những chiều thật bình yên. Chúng hót khẽ, chuyền cành rất nhẹ, mà nếu nhắm mắt, em sẽ nghe được cả tiếng của những chú chim sâu bé tí như trái cau lích chích trong vòm lá, tiếng đôi cánh chim chìa vôi thân nửa trắng nửa đen nhẹ nhàng phất lên cụp xuống, tiếng hót vừa ở cành này đã bay sang cành khác.

-> Những âm thanh ấy, nếu mở mắt và ồn ào gọi nhau, hay chạy theo đuổi bắt, ... em sẽ không bao giờ thấy được. Tiếng chim ở đây cũng là tiếng đời, là âm thanh của thiên nhiên, của sự sống. Hãy thật yên, thật khẽ, thật dịu dàng mở rộng tâm hồn, em sẽ được thấy bao điều từ thiên nhiên kì diệu, trong khu vườn, trên đồng ruộng hay trong cánh rừng, dòng sông, bãi cỏ quanh em. Những câu thơ gieo vào tâm hồn trẻ thơ khao khát được khám phá và cảm nhận thế giới tự nhiên và cuộc sống quanh mình bằng tất cả tâm hồn, tình yêu tha thiết.

- Khổ thơ thứ 2: Hãy nhắm mắt để cảm nhận về thế giới thần tiên qua những câu chuyện của bà.

+ Từ không gian rộng là khu vườn, nhà thơ đưa dẫn ta đến không gian thân thuộc và gần gũi hơn nữa, đó là khung cảnh “nghe bà kể chuyện”. Và khi ấy, “nếu nhắm mắt” thì điều gì sẽ xảy ra?

+ Từ thế giới thực, cả một thế giới thần tiên kì ảo sẽ mở ra. Ở đó, các em không chỉ được nghe mà còn được nhìn thấy- cái nhìn bằng trí tưởng tượng, hình dung của một tâm hồn trẻ thơ luôn tin vào những câu chuyện cổ tích.

+ Thế giới đó có những bà tiên có quyền năng đặc biệt, luôn suốt hiện đúng lúc, đúng chỗ để giúp đỡ người tốt và trừng trị kẻ xấu; có chú bé đi hài bảy dặm với những phép màu kì diệu để thoả thích khám phá, chinh phục thế giới muôn màu; có cô Tấm dịu hiền- đại diện cho những phẩm chất tốt đẹp của con người,…

-> Nếu biết "nhắm mắt nghe" thì tuổi thơ sẽ hạnh phúc biết bao. Hình ảnh bà và thế giới cổ tích mãi mãi sống trong tâm hồn tuổi thơ, sẽ là hành trang đẹp để tuổi trẻ bước vào đời. Khổ thơ khơi lên trong tâm hồn trẻ thơ tình yêu thương, trân trọng người bà kính yêu và những niềm tin trong veo, những ước vọng đẹp đẽ.

- Khổ thơ thứ 3: Hãy nhắm mắt để suy ngẫm về công ơn của cha mẹ.

+ “Nếu nhắm mắt nghĩ” đó là nhắm mắt để suy ngẫm về lẽ đời, nó sẽ kích thích không chỉ thính giác hay trí tưởng tượng, mà nó sẽ tác động cả vào khối óc và trái tim. Có lẽ ở một lứa tuổi nhất định, các em mới có được, làm được điểm này.

+ Khi ấy, điều đầu tiên em cần nghĩ, nên nghĩ là “Nghĩ về cha mẹ”, nghĩ về công ơn nuôi dưỡng, bồng bế, dạy bảo... vô cùng vất vả, chẳng gì đong đếm hết của cha mẹ dành cho mình: “Đã nuôi em khôn lớn từng ngày- Tay bồng bế sớm khuya vất vả”. "Công cha như núi Thái Sơn - Nghĩa mẹ như nước trong nguồn chảy ra" sao chúng ta không "nghĩ"? Có biết "nghĩ" về công ơn của cha mẹ thì mới biết cách đền đáp, mới biết báo hiếu mẹ cha.

+ Câu thơ cuối gói ghém bao ý tình sâu sắc, thấm thía. Tính hàm ngôn, lời ít mà ý nhiều của thơ được thể hiện rõ ở đây. Câu thơ có thể hiểu theo hai cách như sau:

Cách hiểu thứ nhất, câu thơ cuối tiếp mạch cảm xúc để nói về công ơn của cha mẹ. Nó gợi tả sự vất vả, yêu thương, hết lòng hi sinh vì con của bậc sinh thành. Ai từng làm cha mẹ hẳn sẽ thấu cảnh “Tay bồng bế sớm khuya vất vả- Mắt nhắm rồi lại mở ra ngay” đó là có những đêm trắng thức giấc ru con, canh cho giấc ngủ của con, cha mẹ mệt mỏi, buồn ngủ đến độ “nhắm mắt vào” trong vô thức, nhưng nhớ tới giấc ngủ con chưa tròn nên cha mẹ “Nhắm mắt rồi lại mở ra ngay.”

Nếu hiểu theo cách này, câu thơ càng khiến ta thấm thía công ơn trời biển của mẹ cha dành cho mình.

Cách hiểu thứ hai, câu thơ là lời nhắn “em” biết yêu thương, hiếu kính cha mẹ bằng cách ứng xử và các hành động cụ thể hằng ngày. Khi nghĩ về cha mẹ, nhân vật trữ tình “nhắm mắt rồi lại mở ra ngay” vì nhắm mắt để cảm nhận, thấu hiểu nỗi vất vả của cha mẹ đã nuôi ta khôn lớn. Còn mở mắt ra để nhận thức về trách nhiệm, bổn phận của mỗi chúng ta với cha mẹ. Công lao của bố mẹ chỉ cần ta “nhắm mắt nghĩ” một thoáng thôi đã dạt dào niềm cảm động, biết ơn. Tác giả đã phải dùng một động tác mạnh, xốc dậy cảm xúc “lại mở ra ngay”. Nếu hiểu theo cách này, bài thơ càng thêm sâu sắc, ý nghĩa.

-> Dù được hiểu theo cách nào, thì khổ thơ vẫn là lời gợi nhắc về tình cảm gia đình thiêng liêng, sâu nặng. Là ơn nghĩa trời biển của bậc sinh thành và bổn phận, trách nhiệm của người con. Tác giả nhắc nhở tuổi thơ chúng ta phải biết học cách nghe, học cách nhìn, học cách nghĩ, nghĩa là phải biết sống đẹp, sống yêu thương, sống đúng đạo làm người.

Luận điểm 2: Đặc sắc về hình thức nghệ thuật của bài thơ:

- Bài thơ được viết theo thể thơ bảy chữ: mỗi câu thơ gồm bảy tiếng, cả bài thơ gồm ba khổ, mỗi khổ là bốn câu thơ.

- Bài thơ có bố cục chặt chẽ theo mạch cảm xúc: từ lắng nghe thanh âm cuộc sống đến lắng nghe, suy tưởng về thế giới thần tiên qua lời kể của bà và khép lại là những nghĩ suy thấm thía về công ơn cha mẹ.

- Vần: bài thơ gieo vần chân, là vần vần cách ở các câu 2-4 trong mỗi khổ. Cụ thể “hay- bay”; “tiên- hiền”, “Ngày- ngay”.

- Nhịp: bài thơ ngắt 4/3- nhịp phổ biến của bài thơ thất ngôn.

- Ngôn ngữ, hình ảnh thơ gần gũi, giản dị và tươi tắn, nên thơ, giàu sức gợi: Chim sâu, chim chìa vôi, bà kể chuyện, tay bế tay bồng, …

- Sử dụng hiệu quả các biện pháp tu từ: Một số biện pháp tiêu biểu như:

+ Điệp ngữ: Mỗi khổ thơ đều mở đầu bằng cụm từ có ý nghĩa giả định “Nếu nhắm mắt…sẽ được…”, (riêng khổ cuối có khác là “đã”). Tác dụng: Ba tiếng “Nếu nhắm mắt...” được điệp lại ba lần, qua đó nhà thơ khẽ nhắc các em thơ gần xa hãy nhắm mắt để lắng nghe âm thanh của thiên nhiên và của sự sống. Nhắm mắt để hồi tưởng về thế giới thần kì, bay lên cùng các tiên nữ, cùng cô Tấm, cùng chú bé đi hài bảy dặm, mãi mãi sống trong tâm hồn tuổi thơ, sẽ là hành trang đẹp để tuổi trẻ bước vào đời. Nhắm mắt để suy nghĩ: "nghĩ" về công ơn của cha mẹ thì mới biết cách đền đáp, mới biết báo hiếu mẹ cha…

+ Liệt kê: tiếng lích chích chim sâu trong lá, chim chìa vôi vừa hót vừa bay; bà tiên, chú bé đi hài bảy dặm, quả thị thơm, cô Tấm; … Là những điều kì diệu trong cuộc sống thường ngày mà nếu nhắm mắt, tĩnh tâm nghe bằng tâm hồn, ta sẽ được đón nhận và khám phá.

+ Ẩn dụ: Nhắm mắt là lắng lại, bình thản, nhìn nhận cuộc sống bằng tâm hồn. Mở mắt là nhận thức, đánh giá, nhìn nhận cuộc sống bằng trí tuệ.

Kết bài

- Bài thơ “Nói với em” là thi phẩm kết tinh thành công cả ở phương diện nội dung và nghệ thuật. Với những đặc sắc tiêu biểu của thể thơ bảy chữ, bài thơ nói với em rằng cuộc sống có biết bao điều kì diệu, nhưng tình yêu thương của cha mẹ dành cho chúng ta bao giờ cũng là điều kì diệu nhất. Như những tiếng chim trong vườn lặng gió, như bà tiên, như cô Tấm,... trong thế giới thần tiên, những vần thơ dịu dàng này “Nói với em” rằng, đừng bao giờ quên công ơn của Mẹ, của Cha...

ĐỀ 6

ĐỀ THI TUYỂN SINH VÀO LỚP 10

NĂM HỌC 2025-2026

MÔN: NGỮ VĂN 9

Thời gian làm bài: 120 phút (không kể thời gian giao đề)

Phần

Câu

Đáp án

Điểm

Phần I

(4 điểm)

Câu 1

Thể loại văn bản của đoạn trích: Nghị luận

0,5

Câu 2

Luận điểm của đoạn văn trên là:Tuổi trẻ là đặc ân vô giá của tạo hóa ban cho bạn

0,5

Câu 3

(1 điểm)

• Các câu in đậm thuộc kiểu câu nghi vấn (câu hỏi tu từ)

• Tác dụng: thể hiện sự trăn trở về việc sử dụng quỹ thời gian, cảnh báo việc để thời gian trôi qua một cách vô nghĩa. Từ đó nhắc nhở mỗi người trân quý thời gian và có ý thức sử dụng thời gian hiệu quả, ý nghĩa

0,5

0,5

Câu 4

Tác giả cho rằng: “Trường đời là trường học vĩ đại nhất”Đó là một quan điểm đúng vì:

- Đời sống thực tiễn là một môi trường lí tưởng, tuyệt vời để chúng tatrau dồi kiến thức, rèn luyện kinh nghiệm, bồi dưỡng nhân cách…

- Song muốn thành công truowcs hết ta cần chuẩn bị hành trang, xây dựng nền móng vững chắc từ nhiều môi trường giáo dục khác như gia đình, nhà trường, xã hội, bạn bè….

1,0

Câu 5

HS nêu rõ quan điểm: Nên đồng ý với quan điểm: “Tài năng thiên bẩm chỉ là điểm khởi đầu, thành công của cuộc đời là mồ hôi, nước mắt và thậm chí là cuộc sống”

Vì:

+ Nếu như mỗi người phát hiện được một loại tài năng thiên bẩm của bản thân mình thì đó chính là một điều may mắn mang đến một chút lợi thế cho cuộc sống của người đó.

+ Tuy nhiên để đạt được thành công trong cuộc sống, con người phải bỏ ra mồ hôi, nước mắt, những sự hy sinh và đánh đổi cả cuộc đời để có thể trở nên mạnh mẽ, vững vàng hơn trước những khó khăn và thử thách.

+ Những khó khăn, gian nan dù cho có đau đớn nhưng là những yếu tố mài giũa con người trở thành phiên bản tốt đẹp hơn của chính mình. Dù cho có thất bại và nhận thật nhiều đắng cay, những sự hy sinh của con người rồi sẽ được đền đáp xứng đáng bằng những thành công sau này.

+ Nếu chỉ có tài năng mà không có sự chăm chỉ, không nỗ lực phấn đấu thì sớm muộn gì những tài năng đó cũng dần bị thui chột.

Phần II

(6 điểm)

Câu 1

(2 điểm)

a)Hình thức : Yêu cầu đúng cấu trúc đoạn văn

b)Nội dung :

*Mở đoạn: Từ đoạn trích ở phần đọc hiểu=> giới thiệu vấn đề nghị luận (giá trị của thời gian)

* Thân đoạn :

- Giải thích: Khái niệm về thời gian rất trìu tượng. Có thể hiểu thời gian là cụm từ diễn tả trình tự xảy ra của các sự kiện, các biến cố và khoảng kéo dài giữa chúng

- Nêu giá trị của thời gian

*Mở đoạn: Giới thiệu câu nói từ đó giới thiệu vấn đề nghị luận (giá trị của thời gian)

*Thân đoạn: nêu cụ thể giá trị của thời gian.

- Thời gian là một thứ trừu tượng, trôi qua từng ngày, ta không cảm nhận thời gian một cách trực quan như nhìn hay chạm vào, ta cảm sự trôi chảy của thời gian qua sự thay đổi của sự vật tồn tại xung quanh mình.

- Thời gian là thứ tiền bạc không thể mua được, một đi không trở lại, một khi đã qua đi không thể nào lấy lại được. Nếu để lỡ mất thời gian dù có hối tiếc cũng thể lấy lại được. (“Nếu một người cho bạn thời gian của của mình, anh ta không thể cho bạ món quà nào quý giá hơn nữa”)

- Thời gian giúp vạn vật vận động theo đúng quy luật, trình tự của nó (con người, cây cối trưởng thành rồi chết đi, xã hội cũng thay đổi theo thời gian).

- Thời gian giúp con người tích lũy được giá trị, không chỉ vật chất mà quan trọng hơn là tinh thần, nếu biết tận dụng tốt sẽ tích sẽ khiến giá trị bản thân tăng lên (trưởng thành hơn, hiểu biết hơn, ...)
- Thời gian giúp thay đổi suy nghĩ, tình cảm của con người: giúp xóa nhòa nỗi đau, hận thù, thậm chí làm phai nhạt tình cảm yêu thương, thay đổi tính tình của con người.
- Không chỉ vậy, thời gian còn có ý nghĩa khẳng định giá trị của mỗi cá nhân trong cuộc sống này. Bạn có thể bỏ ra rất nhiều tiền để trang hoàng lên bản thân những món đồ xa xỉ, đắt tiền, nhưng thời gian trôi đi bạn sẽ bị lãng quên vào quá khứ. Chẳng một ai còn nhớ đến bạn. Nhưng đối với con người có ý chí, nghị lực, dành những thành tựu to lớn cho nhân loại, thì thời gian chính là chứng nhân minh chứng cho sự trường tồn vĩnh cửu của bạn.
- Dẫn chứng: Thời gian ở đây là thứ thuốc thử về sự vĩ đại của bạn đối với nhân loại, người ta sẽ còn nhớ mãi về nhà khoa Albert Einstein, Isaac Newton, Galileo Galilei, Charles Robert Darwin,… những nhà khoa học thiên tài, lỗi lạc để lại cho nhân loại những tri thức uyên thâm.
*Kết đoạn

- Thời gian là thứ không thể nhìn thấy, không thể cầm nắm nhưng lại có giá trị to lớn, và tác động sâu sắc đến cuộc sống mỗi người.

- Cuộc sống hiện đại hối hả, gấp gáp càng đòi hỏi hơn nữa chúng ta phải biết cách sử dụng thời gian hợp lí. - Sử dụng thời gian hợp lí là một trong những cách thức để đạt thành công.
c)Sáng tạo

0.25

1,5

0,25

Câu 2

(4 điểm)

a.Đảm bảo cấu trúc của bài nghị luận:

- H/s phải xác định đúng kiểu bài nghị luận

- H/s phải viết thành một bài văn, có bố cục đầy đủ, rõ ràng.

b.Xác định đúng vấn đề : Vẻ đẹp của thiên nhiên và con người miềm Trung.

c.Thực hiện nội dung nghị luận.

Sau đây là một số gợi ý về nội dung:

A. Mở bài:

* Giới thiệu tác giả, tác phẩm, và nêu ý kiến chung của người viết.

- Nhà thơ Hoàng Trần Cương (1948 - 2020) sinh ra tại Nghệ An nhưng sống ở thủ đô Hà Nội từ nhỏ. Ông có rất nhiều tác phẩm hay về thiên nhiên, con người miền Trung.

- Miền Trung là thị phẩm được trích từ trường ca Trầm tích. Ban đầu là bài thơ độc lập, sau này được nhà thơ đưa vào chương cuối của trường ca Trầm tích. Bài thơ Miền Trung là bài thơ hay đặc sắc được nhiều người biết đến, trong đó có đoạn trích ở đề bài trên.

B. Thân bài.

*Tập trung nêu nội dung, chủ đề và phân tích tác dụng của một số nét đặc sắc về nghệ thuật của đoạn thơ…

- Khái quát về bài thơ, đoạn thơ.

+ Hoàn cảnh sáng tác bài thơ và thể loại:

Hoàn cảnh sáng tác bài thơ: Bài thơ Miền Trung được sáng tác năm 1990. Đoạn trích trong đề bài là phần cuối của thi phẩm.

Thể loại của bài thơ: Bài thơ được viết theo thể thơ tự do. Cả bài thơ gồm sáu khổ, phần trích trong đề bài là ba khổ cuối của bài thơ.

Nêu nội dung chủ đề: Bài thơ Miền Trung nói chung và đoạn trích trong đề bài nói riêng đã miêu tả về thiên nhiên miền Trung rất khắc nghiệt “nắng cháy trời, mưa dầm đất” và con người miền Trung còn nhiều vất vả, lam lũ, cuộc sống mưu sinh còn nhiều khó khăn, gian khổ. Qua đó, nhà thơ ca ngợi những phẩm chất, đức tính của con người miền Trung. Đồng thời thể hiện niềm thương cảm, chia sẻ với con người miền Trung và đó cũng chính là bức thông điệp mà nhà thơ muốn gửi gắm đến mọi người.

- Làm rõ nội dung, chủ đề

Đoạn thơ trích trong đề bài gồm có ba khổ thơ. Cảm xúc chủ đạo chung của đoạn trích là hình ảnh thiên nhiên miền Trung khắc nghiệt nhưng con người miền Trung vẫn kiên cường chịu thương, chịu khó vượt qua thiên tai, nắng bão. Từ đó bộc lộ tình yêu quê hương sâu sắc của tác giả và nỗi niềm trăn trở về phát triển của một miền quê nghèo khó.

+ Trước hết là sự khắc nghiệt của thiên nhiên miền Trung Câu ví dặm nằm nghiêng/ Trên nắng và dưới cát là hai hình ảnh thể hiện sự khắc nghiệt của thiên nhiên miền Trung gợi cho người đọc về một vùng đất đầy nắng gắt và cát bao phủ, đó là vùng đất khô cằn và khắc nghiệt. Sự khắc nghiệt của thiên nhiên miền Trung đã khiến cho: Đến câu hát cũng hai lần sàng lại/ Sao lọt tai rồi vẫn day dứt quanh năm. Mảnh đất miền Trung nắng, mưa, gió, bão ùn ùn kéo đến đè nặng kiếp người, khiến họ không dễ làm ăn sinh sống. Đến nỗi câu hát ví dặm ngàn xưa cũng phải nhọc nhằn bới lên vùi xuống, sàng đi sẩy lại năm lần bảy lượt nên nghe “lọt tai” nhưng vẫn thấy day dứt đến quặn lòng.

+ Bắt đầu từ “Bao giờ” như một lời mời, như một câu hỏi thời gian: Bao giờ em về thăm, mảnh đất nghèo mồng tơi không kịp rớt/ Lúa con gái mà gầy còm của đỏ/ Chỉ gió bão là tốt tươi như cỏ/ Không ai gieo cũng mọc trắng mặt người. Sự nghiệt ngã của thiên nhiên nơi đây đã khiến cho cuộc sống của người miền Trung nghèo nàn xơ xác. Hình ảnh mồng tơi không kịp rớt đã thể hiện sự nghèo nàn khốn khó. Lúa thời con gái mà gầy còm ủa đỏ là sự héo hắt, tàn lụi của cây lúa do khắc nghiệt của thiên nhiên. Chỉ có gió bão như cây cỏ chẳng ai gieo trồng mà mọc trắng cả mặt người

-> Ý thơ vừa nói lên hiện tượng thiên nhiên đặc trưng của vùng đất nhiều bão lũ, mưa giông vừa là nỗi trăn trở, xót xa, thương cảm của nhà thơ. Đó còn là cảm phục, ngợi ca ý chí, nghị lực phi thường của con người miền Trung đã dũng cảm vượt qua thiên tai, bão lũ.

Cụm từ “miền Trung” được lặp lại để một lần nữa nhấn mạnh mảnh đất quê hương với đặc điểm địa hình: Eo đất này thắt đáy lưng ong -> Gợi ra mảnh đất miền Trung bé nhỏ, dài và hẹp, lại cong cong và bị chia cắt thành nhiều đồng bằng nhỏ, đất đai cằn cỗi. Tất cả những yếu tố đó làm cho mảnh đất miền Trung khó sống và phát triển.

+ Thiên nhiên miền Trung khắc nghiệt nhưng con người miền Trung qua câu thơ: Cho tình người đọng mật lại thể hiện người miền Trung đậm đà tình nghĩa, giàu yêu thương, chân thành, giản dị. Đây là sự đối lập với thiên nhiên khắc nghiệt của miền Trung. Hai câu cuối: Em gắng về/ Đừng để mẹ già mong... vừa như là lời chào mời những ai chưa đến miền Trung thì hãy ghé về miền Trung để cảm nhận được sự khắc nghiệt và tình người của người dân miền Trung lại vừa như lời nhắc nhở chính bản thân con người miền Trung. Dù đi bất cứ nơi đâu cũng không được quên mảnh đất quê hương - nơi có mẹ cha cả đời lam lũ, có tình làng nghĩa xóm đậm đà khúc dân ca.

=> Ba khổ thơ ngắn gọn nhưng đã thể hiện được hình ảnh thiên nhiên khắc nghiệt và hình ảnh con người miền Trung chịu thương chịu khó, giàu ý chí và nghị lực vươn lên, tình nghĩa mặn mà, chân chất. Đồng thời thể hiện được tình yêu mến, cảm thương, chia sẻ và những trăn trở, khắc khoải của nhà thơ dành cho miền Trung khiến ai đọc đoạn thơ cũng cảm thấy xúc động, rưng rưng như chính bản thân ta cũng được sinh ra từ miền Trung vậy.

- Phân tích tác dụng một số nét đặc sắc về hình thức nghệ thuật của đoạn thơ.

+ Thể thơ tự do với những câu thơ dài ngắn khác nhau phù hợp với việc diễn tả cảm xúc khi thì tự hào, ca ngợi, khi thì trăn trở, khắc khoải của nhà thơ.

+ Hình ảnh thơ giàu sức gợi câu thơ nằm nghiêng, mồng tơi không kịp rớt, lúa con gái gầy còm ủa đỏ, eo đất thắt đáy lưng ong có tác dụng gợi tả mảnh đất miền Trung khô cằn, rất khó làm ăn sinh sống, đồng thời, gợi niềm thương cảm, xót xa cho người đọc.

+ Các biện pháp nghệ thuật được sử dụng thành công:

- Điệp từ “miền Trung” nhấn mạnh mảnh đất miền Trung đã khắc sâu vào trong lòng tác giả và còn là tiếng gọi thân thương dành cho quê hương.

-Ẩn dụ: Mồng tơi không kịp rớt là sự nghèo nàn, khốn khó của miền Trung; Lúa con gái là ẩn dụ cho độ xuân thì; trắng mặt người là tượng trưng cho sự tàn phá của thiên nhiên khắc nghiệt; tình người đọng mật là tình người đậm đà, ngọt ngào, chân thành của con người miền Trung. Các hình ảnh ẩn dụ đã làm sâu sắc thêm ý thơ và cách diễn đạt thêm tinh tế.

- Nhân hoá: Câu ví dặm nằm nghiêng làm cho câu hát cũng có hoạt động như con người bởi câu hát thể hiện tâm hồn, sức sống, sự vất vả của con người miền Trung; Lúa con gái gầy còm úa đỏ gợi sự tàn lụi, héo hắt của cây lúa và cũng là cuộc sống của con người miền Trung do thời tiết khắc nghiệt nên khó phát triển.

-So sánh: Gió bão tốt tươi như cỏ diễn tả sức mạnh tự nhiên của gió bão - một trong những đặc điểm nổi bật của thiên nhiên miền Trung. => Việc sử dụng kết hợp các biện pháp tu từ đã góp phần thể hiện được hình ảnh một miền quê nghèo khó, quanh năm thời tiết khắc nghiệt. Nhưng đối lập với thời tiết là hình ảnh con người miền Trung chịu thương chịu khó, mộc mạc, giản dị, đậm đà tình nghĩa, giàu ý chí, niềm tin. Từ đó thể hiện niềm thương cảm, xót xa, trăn trở, khắc khoải của nhà thơ đối với quê hương. Đồng thời còn là cảm xúc tự hào, mến yêu, trân trọng, ngợi ca dành cho mảnh đất, con người miền Trung.

Tất cả đã làm nên nét riêng trong chủ đề viết về miền Trung của tác giả.

Kết bài

- Đoạn thơ đã giúp ta hiểu hơn về thiên nhiên và con người miền Trung

- Từ đó, ta cảm thương, chia sẻ và mong muốn được đến miền Trung vào một ngày gần nhất.

0.25

0.25

0.25

0.25

0.25

1.5

1.5

0.25

0.25

0.25

ĐỀ 7

ĐỀ THI TUYỂN SINH VÀO LỚP 10

NĂM HỌC 2025-2026

MÔN: NGỮ VĂN 9

Thời gian làm bài: 120 phút (không kể thời gian giao đề)

Câu

Nội dung

Điểm

Phần I

4,0

1

(0,5đ)

- Thể loại: văn bản nghị luận

0,5

2

(0,5đ)

- HS nêu ngắn gọn nội dung của đoạn trích: Trước khi theo đuổi giấc mơ về một thần tượng nổi tiếng mà chúng ta không quen biết thf hãy yêu thương những người ở bên cạnh mình, mang lại cuộc sống ý nghĩa cho mình

0,5

3

(1,0đ)

* Biện pháp tu từ: điệp ngữ (họ đã làm gì)

* Tác dụng:

+ Tạo sự nhịp nhàng cho đoạn văn

- Tác giả hỏi liên tiếp những câu để tác động đến cảm xúc, suy nghĩ của người đọc, khẳng định:

+ Việc chúng ta thần tượng, quan tâm đến một ai đó, không phải là những người luôn bên cạnh mình, không mang lại cho chúng ta cuộc sống tốt và ý nghĩa hơn

+ Chúng ta cần quan tâm đến những người thân luôn bên cạnh, coi ta là “đặc biệt và không thể thay thế”

0,25

0,25

0,5

4

(1đ)

- Câu nói khẳng định con người muốn làm những điều lớn lao, "to tát", kì vĩ, muốn thần tượng, theo đuổi một người nổi tiếng nào đó trước tiên hãy yêu quý những điều giản dị, những người giản dị gần gũi với mình hàng ngày

- Câu nói chỉ ra một nghịch lí của các bạn trẻ: thần tượng những người không quen biết nhưng lại quên đi yêu thương những người quanh mình thực sự có ý nghĩa với mình, từ đó gửi gắm thông điệp cần yêu thương người gần gũi với mình (bố mẹ, ông bà, ...)

0,5

0,5

5

(1đ)

HS có thể rút ra những bài học sau:

- Mỗi người đều có thần tượng của riêng mình, nhưng không nên thần tượng quá mức mà theo đuổi những giấc mơ viển vông, cần có những ước mơ thực tế, phù hợp với hoàn cảnh và khả năng của bản thân

- Cần biết quan tâm, yêu thương bố mẹ, những người thân yêu bên cạnh mình bởi họ mới thực sự có ý nghĩa và mang lại cho chúng ta một cuộc sống ý nghĩa.

0,5

0,5

PHẦN II

5

(2,0đ)

* Hình thức:

- Đúng hình thức đoạn

- Viết mạch lạc, rõ ý, bố cục đoạn rõ ràng, không mắc lỗi diễn đạt, lỗi chính tả

* Nội dung:

1. Nêu, khẳng định vấn đề: Hãy yêu người luôn ở cạnh mình

2. Giải thích:

- Yêu: yêu thương, quan tâm, lo lắng, sẻ chia, thấu hiểu...

- Người bên cạnh mình: người luôn đồng hành cùng mình, quan tâm, yêu thương mình trong mọi hoàn cảnh, có thể là người thân ruột thịt (ông bà, bố mẹ, anh chị em...), có thể là những người bạn...

- Câu nói gửi gắm thông điệp về việc chúng ta cần biết quan tâm những người thật sự quan trọng đối với mình, có thể mang lại cho mình một cuộc sống thật sự ý nghĩa

3. Vai trò, ý nghĩa của việc quan tâm, yêu thương người bên cạnh mình.

- Gắn kết các thành viên trong gia đình, bồi đắp tình cảm

- Mọi người hiểu nhau hơn, sẻ chia nhiều hơn, từ đó cuộc sống luôn hạnh phúc, ấm áp...

- Những lúc khó khăn, gặp những điều không như ý muốn sự quan tâm yêu thương sẽ giúp mỗi người có thêm động lực, niềm tin để vượt qua

- Giúp con người nhận ra một điều không gì quan trọng hơn những người thực sự luôn bên cạnh mình, cùng mình trong mọi hoàn cảnh dù hạnh phúc hay khổ đau, mọi sự quan tâm đối với những con người khác chỉ là những cảm xúc nhất thời, không mang lại những giá trị bền vững

4. Dẫn chứng, phản đề (ưu tiên cho dẫn chứng trong thực tế cuộc sống)

- Thomas Edison nhờ tình yêu thương của mẹ mà từ một cậu bé bị trường học trả về thành một thiên tài với phát minh vĩ đại cho nhân loại.

- Nick Vuijicic sinh ra khiếm khuyết, cha mẹ đã yêu thương và dạy dỗ, rèn luyện cho anh như một đứa trẻ bình thường, giúp anh tự lập và vươn lên hoàn cảnh từ bé

- Trong cuộc sống tình yêu thương của những người bên cạnh mình sẽ giúp cho con người sống cuộc sống ý nghĩa

- Phản đề: nhiều người không quan tâm đến những người bên cạnh mình, chạy theo thần tượng, quan tâm đời sống sự nghiệp của những người mình thần tượng...

5. Liên hệ cá nhân, bài học...

- Quan tâm, yêu thương những người trong gia đình bằng lời nói, hành động, thái độ cụ thể

- Sẵn sàng chia sẻ với người thân yêu bên cạnh mình, sống chân thành với họ

- Phấn đấu nỗ lực trong học tập để những người bên cạnh mình yên tâm.

0,5

0,25

0,25

1,5

0,25

0,25

0,5

0,25

0,25

6

(4,0đ)

* Hình thức: bài văn, đảm bảo dung lượng, lập luận chặt chẽ ngữ pháp, chính tả...

* Nội dung:

a. Mở bài:

- Nhắc đến nhà thơ VQP không thể không nhắc đến bài thơ "Nói với em", một tác phẩm đặc sắc của ông. Tác giả đã ghi dấu ấn sâu đậm trong lòng độc giả khi diễn tả một cách tinh tế cách cảm nhận cuộc sống đặc biệt bằng tất cả tâm hồn qua bài thơ.

b. Thân bài:

- Với thể thơ bảy chữ giản dị, ngôn ngữ thơ gần gũi, cùng biện pháp tu từ điệp ngữ đặc sắc, mỗi khổ đều bắt đầu bằng giả định "nếu nhắm mắt...sẽ được" nhà thơ đã đưa người đọc đến với cách cảm nhận cuộc sống thật diệu kì...

- Ở khổ thơ đầu, ta cảm nhận được thế giới thiên nhiên thật tươi đẹp (trích thơ). Đó là tiếng chim hót trong vườn, tiếng chim sâu, chim chìa vôi. Cả một không gian vô cùng yên bình và thơ mộng để kích thích trí tưởng tượng phong phú, để ta được hòa mình vào thiên nhiên, cảm nhận tất cả những gì đẹp nhất của thiên nhiên.

- Không dừng lại ở đó, nhà thơ còn “nói với em” những điều thú vị hơn nữa: (trích khổ 2). Nhắm mắt lại để cả tâm hồn và trái tim lắng nghe những lời kể ngọt ngào ấm áp của bà với những câu chuyện cổ tích thần tiên. Và bà sẽ dẫn cháu vào thế giới diệu kỳ, cũng chính điều này sẽ nâng bước chân cháu trên mọi nẻo đường. Cháu sẽ được bay lên với các cô tiên, cô Tấm hay chú bé đi hài bảy dặm...

- Chưa hết, những câu thơ cuối, tác giả tiếp tục nói với em những điều gần gũi, thiết thân hơn nữa: (trích khổ 3). Vẫn với hình ảnh thơ giản dị nhà thơ đã giúp người đọc hình dung hình ảnh cha mẹ đã tần tảo sớm hôm nuôi lớn con cái từng ngày, người không chỉ “bồng bế” mà còn từng trải qua biết bao “vất vả” để nuôi ta được lớn khôn như ngày hôm nay.

- Bài thơ là bức thông điệp vừa bình dị, vừa sâu sắc về tình yêu cuộc sống, biết sống cao đẹp, hiếu nghĩa, thủy chung. “Mắt nhắm rồi lại mở ra ngay” là lời nhắn “em” biết sáng suốt yêu thương, hiếu kính cha mẹ bằng cách ứng xử và các hành động cụ thể hằng ngày.

- Phải là một người có tâm hồn sâu sắc, biết trân trọng tất cả những gì bình dị trong cuộc sống thì nhà thơ mới cất lên được những vần thơ làm lay động trái tim người đọc đến vậy!

c. Kết bài:

- Chúng ta thật trân trọng biết bao cuộc sống này sau khi đọc bài thơ. Bằng việc sử dụng những hình ảnh thơ gần gũi mà sinh động, ngôn ngữ thơ đặc sắc tác giả VQP đã không chỉ khắc họa rõ nét những điều kì diệu của thiên nhiên, cuộc sống, con người mang đến mà ông còn giúp người đọc hiểu rằng hãy biết lắng nghe, nhìn nhận, suy nghĩ về cuộc sống quanh ta để từ đó biết sống đẹp, sống có tình có nghĩa.

1,0

3,0

0,5

2,0

0,25

0,5

0,5

0,5

0,25

0,5

ĐỀ 8

ĐỀ THI TUYỂN SINH VÀO LỚP 10

NĂM HỌC 2025-2026

MÔN: NGỮ VĂN 9

Thời gian làm bài: 120 phút (không kể thời gian giao đề)

Phần

Câu

Nội dung

Thang điểm

I

ĐỌC HIỂU

1

2

- Thể loại: Nghị luận

- Theo đoạn trích, một tâm hồn trong sáng, khỏe mạnh mang lại cho ta: cuộc sống yên vui, hạnh phúc ngay cả khi ta gặp phải những nghịch cảnh khó khăn. Còn nếu “sống buông trôi, thiếu hiểu biết” thì cuộc đời sẽ phải trả giá bằng những u ám, tối tăm kéo dài.

0,5

0,5

3

• Lý lẽ 1: Và xét về nhiều khía cạnh, tâm hồn là quan trọng và cần chú ý quan tâm hơn rất nhiều.

• Lý lẽ 2: Cuộc sống quanh ta có biết bao nhiêu điều tốt đẹp đáng quý và cần trân trọng.

• Lý lẽ 3: Nuôi dưỡng tâm hồn cũng quan trọng, cần thiết không kém gì việc nuôi dưỡng thể xác, nhưng chúng ta rất thường lãng quên không chú ý đến việc này.

1.0

4

• Hình ảnh ẩn dụ: Khô cằn, mọc đầy cỏ dại.

• Ý nghĩa: Giúp cho câu văn sinh động, gợi lên những liên tưởng ý vị, sâu sắc.

+ Bỏ mặc tâm hồn mình khô cằn: Sống khô khan, thờ ơ vô cảm với mọi người, với chính mình

+ Mọc đầy cỏ dại:không chăm chút tâm hồn, để những đều không tốt xâm chiếm.

0,5

0,5

5

Trình bày ý kiến của em, lí giải hợp lí. Gợi ý:

- Em đồng ý với ý kiến. - Vì:

+ Chúng ta vẫn thường chăm chút nhiều cho vẻ bề ngoài mà quên đi rằng tâm hồn cũng cần được nuôi dưỡng, cần được chăm chút. Tâm hồn lành mạnh cũng sẽ góp phần nuôi dưỡng và phát triển thể xác, giúp người ta có cơ thể khỏe mạnh, dẻo dai.

+ Vẻ đẹp tâm hồn không có hình hài thực sự, chúng ta cũng không thể sờ vào, cầm nắm được nhưng nó mang ý nghĩa sâu xa và bền vững. Một tâm hồn đẹp sẽ giúp chúng ta biết yêu thương, biết lắng nghe, biết suy nghĩ, giúp chúng ta sống đẹp và sống có ích hơn.

+ Hơn nữa, vẻ đẹp tâm hồn tạo nên những nét riêng biệt, đặc trưng cho mỗi người. Nó khiến bạn trở nên độc đáo, khác biệt hơn trong mắt người khác.

- Hoặc không đồng ý với lý giải hợp lý.

1.0

5

HS đưa ra ý kiến của bản thân về cách nuôi dưỡng tâm hồn và so sánh với ý kiến của tác giả.

Trình bày thành 1 đoạn văn khoảng 4 - 5 câu

1.0

II

1

1.Yêu cầu chung: đoạn văn phải rõ ràng; văn viết có cảm xúc; diễn đạt trôi chảy, bảo đảm tính liên kết

2.Yêu cầu cụ thể

a. Đảm bảo cấu trúc đoạn văn nghị luận: mở đoạn, thân đoạn, kết đoạn

b. Xác định đúng vấn đề cần nghị luận: cách nuôi dưỡng vẻ đẹp tâm hồn.

c. Chia vấn đề cần nghị luận thành các luận điểm phù hợp; các luận điểm được triển khai theo trình tự hợp lí, có sự liên kết chặt chẽ

Đảm bảo các yêu cầu trên; có thể trình bày theo định hướng sau:

I/ Mở đoạn:

• Dẫn dắt

• Nêu vấn đề

II Thân đoạn

1. Giải thích:

Tâm hồn con người là tổng hòa của nhiều yếu tố như cảm xúc, nhận thức, lí trí, khát vọng... Người có tâm hồn đẹp là người có tấm lòng nhân ái, bao dung, nhạy cảm trước mọi nỗi niềm của con người.

2. Bàn luận. Vì sao chúng ta phải nuôi dưỡng tâm hồn đẹp?

- Vẻ đẹp tâm hồn là vẻ đẹp của phẩm chất bên trong, là yếu tố tạo nên nét đẹp chân chính của mỗi người.

- Nuôi dưỡng tâm hồn là điều rất quan trọng và thật cần thiết. Việc làm ấy cần được tiến hành thường xuyên và ngay từ khi còn nhỏ.

- Làm thế nào để nuôi dưỡng tâm hồn đẹp: Biết quan sát, lắng nghe, học hỏi, nhạy cảm, thấu hiểu, chia sẻ với người khác để cùng hướng tới những điều thiện.

- Mỗi người có thể nuôi dưỡng tâm hồn mình bằng nhiều cách khác nhau:

+ Biết lắng nghe sự chỉ bảo của ông bà, cha mẹ, thầy cô giáo

+ Không ngừng học hỏi để nâng cao vốn sống, vốn hiểu biết

+ Luôn hướng thiện và có tâm hồn đồng cảm với người khác

+ Biết cách sống mình vì mọi người, bản thân không bao giờ vụ lợi và luôn có ý chí vươn lên trong cuộc sống

+ Tránh gây tổn thương cho những người xung quanh

+ Biết chia sẻ niềm vui mà bạn mình vừa nhận được,... lời nói đi đôi với việc làm, hành động bên ngoài thống nhất với suy nghĩ bên trong...

+ Lấy dẫn chứng

* Mở rộng vấn đề : Phê phán một số người hiện nay thường chỉ quan tâm đến vẻ đẹp hình thức, ra sức chăm chút cho vẻ đẹp hào nhoáng bên ngoài mà không quan tâm trau dồi vẻ đẹp tâm hồn (công, dung, ngôn, hạnh)

3. Bài học nhận thức và hành động

- Từ văn bản trên đã thức tỉnh mỗi người chúng ta hãy biết

cái đẹp tiềm ẩn bên trong phẩm chất, tính cách mới tạo nên giá trị đích thực của mỗi con người, vẻ đẹp tâm hồn tôn vinh thêm cho vẻ đẹp hình thức.

III/ Kết đoạn

- Vẻ đẹp tâm hồn làm nên giá trị sâu xa, bền vững của con người.

- Con người ta chỉ hoàn thiện khi có sự hài hoà giữa vẻ đẹp hình thức với vẻ đẹp tâm hồn.

- Liên hệ với bản thân

2.0

2

* Về kỹ năng

- Biết cách làm kiểu bài nghị luận về một đoạn trích thơ

- Xác định đúng vấn đề cần nghị luận :

- Vận dụng tốt các thao tác lập luận, kết hợp chặt chẽ giữa lý lẽ và dẫn chứng, thể hiện sự cảm nhận sâu sắc.

- Diễn đạt lưu loát, có cảm xúc, không mắc lỗi chính tả, dùng từ, ngữ pháp.

* Về kiến thức

Học sinh có thể trình bày theo nhiều cách khác nhau song cần tập trung làm rõ các ý sau:

I/ Mở bài

Giới thiệu tác giả, tác phẩm, và nêu ý kiến chung của người viết

- Nhà thơ Đoàn Văn Cừ (1913 - 2004) là một nhà thơ có phong cách đặc biệt viết về nông thôn. Làng quê Bắc Bộ đã trở thành một phần kí ức lấp lánh trong thơ ông. Tuy viết về những hình ảnh quen thuộc như ngôi nhà, cánh đồng hay một phiên chợ nhưng tất cả những hình ảnh gần gũi, quen thuộc ấy đều gắn liền với những nét đẹp văn hoá của làng quê Việt Nam yêu dấu.

Bài thơ Tết quê bà đã để lại trong lòng người đọc những ấn tượng khó quên về hình ảnh ngôi nhà của người bà và Tết cổ truyền của dân tộc, khiến ai đọc cũng bồi hồi cảm xúc.

II/ Thân bài: Tập trung nêu nội dung, chủ đề và phân tích tác dụng của một số nét đặc sắc về nghệ thuật của bài thơ.

- Khái quát về bài thơ.

+ Hoàn cảnh sáng tác bài thơ: Bài thơ Tết quê bà được sáng tác năm 1941, được đưa vào tập thơ Thôn ca năm 1944. Đến năm 2013, Nhà xuất bản Hội Nhà văn đưa vào cuốn Đoàn Văn Cừ toàn tập. Bài thơ được trích ra từ cuốn sách đó.

+ Thể loại của bài thơ: Bài thơ được viết theo thể thơ bảy chữ. Cả bài thơ gồm tám câu thơ ngắn gọn.

- Nêu nội dung chủ đề: Bài thơ Tết quê bà miêu tả, biểu cảm về ngôi nhà giản dị, quen thuộc của bà nơi làng quê yên bình và cảnh ngày Tết cổ truyền của dân tộc Việt Nam. Từ đó, nhà thơ thể hiện tình cảm yêu mến, gắn bó với con người, cảnh vật, ngày Tết cổ truyền của dân tộc. Đồng thời nhắc khẽ người đọc phải biết trân trọng, giữ gìn những vẻ đẹp bình dị ấy, đặc biệt là nét đẹp văn hoá ngày Tết cổ truyền của dân tộc. - Làm rõ nội dung, chủ đề bài thơ:

+ Chủ đề của bài thơ thể hiện ở hình ảnh ngôi nhà của bà và cảnh ngày Tết ở quê bà trong bài thơ.

Hình ảnh ngôi nhà của bà hiện lên thật giản dị “một túp nhà trẻ”, “một hàng cau trước hè”, “một mảnh vườn”, “giậu nứa”. Hình ảnh “một túp nhà trẻ” vừa gợi ngôi nhà bé nhỏ, đơn sơ vừa gợi cuộc sống nghèo, bình dị của bà. Đó cũng là tình cảm yêu thương, trân trọng pha lẫn chút xót xa của đứa cháu trước hoàn cảnh sống của bà. Nhưng hình ảnh “có một hàng cau chạy trước hè”, “một mảnh vườn bên rào giậu nứa” giúp ta hình dung ra ngôi nhà, mảnh vườn, bờ giậu, thật tươm tất, gọn gàng, sạch sẽ và cuộc sống không bon chen. Đó cũng là cuộc sống bình dị, dân dã nơi làng quê Việt Nam. Cuộc sống nghèo, mảnh vườn nhỏ nhưng không gợi sự heo hút, buồn vắng mà biểu thị một sắc màu tươi vàng của rau cải vườn nhà. “Xuân về hoa cải nở vàng hoe” một cuộc sống đời thường thanh đạm, quen thuộc, gần gũi. Cuộc sống thật yên bình nơi làng quê thôn dã và đằng sau hình ảnh ngôi nhà, mảnh vườn, bờ giậu ấy thấp thoáng hình ảnh người bà tần tảo, cần cù, chịu thương, chịu khó và đảm đang, tháo vát, gọn gàng,

Cảnh Tết đến xuân về: Tết cổ truyền là ngày Tết quan trọng và ý nghĩa đối với mọi gia đình Việt Nam. Dù cuộc sống còn nhiều khó khăn vất vả, cái nghèo còn chưa hết nhưng ngày Tết nhà nào cũng có: Thịt mỡ dưa hành câu đối đỏ/ Cây nêu tràng pháo bánh chưng xanh. Theo đó, hình ảnh ngày Tết cổ truyền trong Tết quê bà của nhà thơ cũng có đầy đủ: Gạo nếp ngày xuân gói bánh chưng/ Cả đêm cuối chạp nướng than hồng/ Quần đào, áo đỏ, tranh gà lợn/ Cơm tám, dưa hành, thịt mỡ đông. Đó là những hình ảnh quen thuộc, đặc trưng của ngày Tết: gạo nếp, bánh chưng, quần đào, áo đỏ, tranh gà lợn, cơm tám, dưa hành, thịt mỡ đông. Khung cảnh ngày Tết trong thơ Đoàn Văn Cừ thật tấp nập, đông vui, ấm cúng, tràn ngập niềm vui và và rực rỡ sắc màu. Khung cảnh rộn rã, đông vui, ấm cúng của ngày Tết tại chính ngôi nhà giản dị, mộc mạc của bà đã gợi ra những niềm vui bình dị nhưng đầy ý nghĩa. Đặc biệt là ngày Tết cổ truyền, mọi thành viên trong gia đình đều được trở về mái nhà bình dị xưa để đoàn viên, cùng nhau làm mâm cơm cúng ông bà, tổ tiên, cầu mong một năm mới nhiều sức khoẻ, bình an và may mắn, thuận lợi.

Ngày nay, khi những giá trị văn hoá cổ truyền của dân tộc đang dần bị mai một, con người đang chạy theo xu hướng hiện đại thì những giá trị văn hoá nói chung và ngày Tết cổ truyền nói riêng càng đáng quý biết bao.

Đó là nét đẹp văn hoá cổ truyền của dân tộc có từ ngàn đời nay mà nhà thơ muốn nhắc nhở mọi người hãy trân trọng, giữ gìn.

- Phân tích tác dụng một số nét đặc sắc về nghệ thuật của bài thơ:

+ Thể thơ bảy chữ, cách ngắt nhịp và gieo vần tự do, không bị gò bó thể hiện cảm xúc của nhà thơ một cách tự nhiên, trôi chảy.

+ Hình ảnh thơ giản dị, gần gũi, giàu sức gợi dễ dàng đưa ta trở về với những ngôi nhà thân yêu, quen thuộc và trở về với ngày Tết cổ truyền - nét đẹp văn hoá của dân tộc.

+ Biện pháp tu từ liệt kê: “ngôi nhà, mảnh vườn, bờ giậu, gạo nếp, bánh chưng, quần đào, áo đỏ, tranh gà lợn, cơm tám, dưa hành,... làm cho sự vật, sự việc hiện lên phong phú và đa dạng, cụ thể hơn. Đồng thời làm hiện lên Tết của bà trong kí ức của nhà thơ có đủ đầy những món ăn dân dã trong ngày Tết.

+ Kết hợp các phương thức biểu đạt kể, tả, biểu cảm làm cho nội dung vừa cụ thể vừa lắng sâu.

=> Bài thơ ngắn gọn, có sự liên kết chặt chẽ giữa nội dung với những hình thức nghệ thuật độc đáo tạo cho bài thơ trọn vẹn về nội dung, nghệ thuật vừa thể hiện được chủ đề tác phẩm lại vừa thể hiện được tài năng, tình cảm của tác giả.

III/Kết bài:

Khẳng định lại giá trị của bài thơ. Cảm xúc của cá nhân hoặc bức thông điệp, lời nhắn gửi tới mọi người.

0,5

ĐỀ 9

ĐỀ THI TUYỂN SINH VÀO LỚP 10

NĂM HỌC 2025-2026

MÔN: NGỮ VĂN 9

Thời gian làm bài: 120 phút (không kể thời gian giao đề)