Bộ 10 Đề Kiểm Tra Giữa Học Kỳ 2 Ngữ Văn 9 Kết Nối Tri Thức 2024-2025 Có Đáp Án

Phần

Câu

Nội dung

Điểm

I

1

Truyện trinh thám

2

Sherlock Holmes đã sử dụng đúng thủ đoạn của hung thủ để trừng phạt hung thủ về mặt tâm lí.

3

Đặc điểm của không gian trong văn bản Năm hạt cam khô:

- Không gian hẹp, trong cuộc sống sinh hoạt của một thám tử: Sherlock Holmes ngồi trầm tư ở một phía lò sưởi, tra cứu những hồ sơ hình sự.

- Không gian rộng; qua các địa danh, quốc gia: Pondicherry, Texas, London, Mỹ,...

- Không gian mang tính hành trình của vụ án: Được thể hiện qua việc Openshaw đến tìm Sherlock Holmes để giúp đỡ điều tra về cái chết của chú và cha mình, việc Openshaw bị sát hại trên đường về nhà, việc Sherlock Holmes trực tiếp đi điều tra vụ án.

- Không gian đa dạng, biến đổi linh hoạt: Từ không gian cận cảnh, chi tiết đến không gian bao la rộng lớn, từ không gian đất liền đến không gian biển cả, từ không gian nước Anh đến không gian nước Mỹ.

4

- Sherlock Holmes là một người cần mẫn, nghiêm túc trong công việc, chịu khó tìm tòi, nghiên cứu những vấn đề liên quan đến công việc của mình.

- Sherlock Holmes là một thám tử có óc phán đoán nhanh, linh nhạy; phân tích sắc sảo, logic. Chỉ cần một vài thông tin, Sherlock Holmes đã nắm được tình hình của vụ án, đã tìm ra được tung tích của hung thủ.

- Sherlock Holmes là một thám tử quyết tìm ra sự thật; căm phẫn và quyết tiêu diệt cái xấu, cái ác.

5

- Cái kết của câu chuyện: Chúng tôi chờ đợi bọn sát nhân bị bắt, bị pháp luật trừng trị; nhưng vẫn không thấy thông tin nào về bọn chúng. Bọn sát nhân có những dấu hiệu bị tai nạn ngoài khơi giữa Đại Tây Dương.

- Nhận xét về cái kết của câu chuyện: Cái kết đột ngột, bất ngờ, để lại nhiều phỏng đoán cho người đọc. Cho thấy bọn sát nhân mặc dù chưa bị pháp luật trừng trị thì cũng bị luật trời trừng phạt. Cái kết mang đến bài học về lẽ sống thiện ác ở đời; theo lẽ nhân quả, báo ứng.

II

1

* Yêu cầu về hình thức, kĩ năng: Đảm bảo đoạn văn nghị luận có bố cục mạch lạc, sử dụng linh hoạt các kiểu câu và có sự liên kết chặt chẽ giữa các câu, các ý trong đoạn văn. Có cách diễn đạt trong sáng độc đáo, thể hiện những suy nghĩ, kiến giải mới mẻ về vấn đề nghị luận.

Yêu cầu về kiến thức:

Học sinh có thể triển khai theo nhiều cách, nhưng cần giới thiệu được vấn đề cần bàn luận, nêu rõ lí do và quan điểm của bản thân, hệ thống luận điểm chặt chẽ, lập luận thuyết phục, sử dụng dẫn chứng thuyết phục.

Sau đây là một hướng gợi ý:

- Khái niệm về cái thiện và cái ác:

+ Cái thiện: Lòng nhân ái, sự giúp đỡ và tình thương giữa con người.

+ Cái ác: Ích kỷ, bạo lực, gây đau khổ và tổn thương cho người khác.

- Mối quan hệ đối lập và song hành giữa cái thiện và cái ác:

+ Cái thiện và cái ác luôn tồn tại song song, tạo nên sự đa dạng trong cuộc sống.

+ Mỗi cá nhân đều có khả năng thể hiện cái thiện và ác, tùy vào hoàn cảnh và lựa chọn.

- Tác động của cái thiện và cái ác đối với xã hội:

+ Cái thiện thúc đẩy sự phát triển của xã hội, mang lại hạnh phúc và hòa bình.

+ Cái ác gây ra đau khổ, mâu thuẫn và sự bất ổn trong cộng đồng.

- Tầm quan trọng của việc phát huy cái thiện và kiềm chế cái ác:

+ Mỗi người cần nuôi dưỡng cái thiện, đồng thời kiểm soát và kiềm chế cái ác trong bản thân.

+ Xây dựng một xã hội công bằng, nhân văn nhờ vào sự lan tỏa của cái thiện.

Có sự sáng tạo trong cách viết

2

a. Đảm bảo cấu trúc bài văn

- Học sinh biết tạo lập một truyện kể đảm bảo đủ cấu trúc 3 phần: Mở bài, Thân bài, Kết bài.

b. Xác định đúng vấn đề cần nghị luận

Dựa vào một truyện tranh mà em yêu thích, hãy chuyển thể thành một truyện ngắn.

c. Triển khai vấn đề

- Chia vấn đề nghị luận thành các luận điểm, luận cứ phù hợp, có sức thuyết phục; sử dụng tốt các thao tác lập luận; biết kết hợp giữa nêu lí lẽ và đưa dẫn chứng.

- HS có thể triển khai theo những cách khác nhau, nhưng cần đảm bảo các ý cơ bản sau:

1. Mở bài:

- Giới thiệu truyện tranh em yêu thích (có thể giới thiệu ngắn về nhân vật chính hoặc bối cảnh).

- Nêu lý do vì sao em muốn chuyển thể truyện tranh này thành truyện ngắn.

2. Thân bài:

- Giới thiệu nhân vật chính và bối cảnh:

+ Nhân vật chính là ai? (Tính cách, ước mơ, hoàn cảnh sống).

+ Bối cảnh câu chuyện diễn ra ở đâu? (Thành phố, thế giới phép thuật, trường học, v.v.)

- Sự kiện chính:

+ Miêu tả sự kiện làm thay đổi cuộc đời của nhân vật (nhận được sức mạnh, gặp người thầy đặc biệt, một cuộc phiêu lưu bất ngờ, v.v.)

+ Những khó khăn và thách thức mà nhân vật gặp phải sau sự kiện đó.

- Phát triển câu chuyện:

+ Nhân vật chính sử dụng sức mạnh hoặc kinh nghiệm mới để vượt qua khó khăn.

+ Tương tác với các nhân vật phụ (bạn bè, kẻ thù, người thân) để phát triển câu chuyện.

+ Tâm lý nhân vật thay đổi, trưởng thành qua từng tình huống.

- Cao trào:

+ Cuộc đối đầu lớn nhất hoặc thử thách quan trọng nhất mà nhân vật phải đối mặt.

+ Nhân vật chính đối diện với những quyết định quan trọng về đạo đức, tình cảm, hoặc sự hy sinh.

3. Kết bài:

- Kết quả của cuộc phiêu lưu: Nhân vật chính thành công hay thất bại?

- Bài học mà nhân vật và người đọc có thể rút ra.

- Gợi mở về tương lai của nhân vật (có thể kết thúc mở nếu phù hợp với câu chuyện).

d. Chính tả, ngữ pháp

Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp Tiếng Việt.

e. Sáng tạo

- Bài viết có luận điểm rõ ràng, lập luận thuyết phục, diễn đạt trong sáng, bài viết thể hiện được sự sáng tạo, độc đáo riêng.

- Chữ viết sạch đẹp, rõ ràng, văn phong lưu loát; không mắc lỗi chính tả, lỗi dùng từ, đặt câu.

Phần

Câu

Nội dung

Điểm

I

1

Tóm tắt: Truyện bắt đầu khi sáu người tham gia bữa tiệc ở nhà ông Phạm Viên đang chờ đợi thanh tra Trúc Tâm, người đã tìm ra manh mối của vụ án ám sát ông Phạm Viên. Thanh tra tóm tắt mối quan hệ giữa sáu người và chủ nhà Phạm Viên. Thanh tra Trúc Tâm phân tích rằng mỗi người đều có lợi ích khi Phạm Viên qua đời, nhưng tất cả đều không có chứng cớ chối cãi. Thậm chí, vào lúc thanh tra đang nói, tiếp tục diễn ra một tiếng súng nổ giống như trong đêm án mạng. Thanh tra kết luận: Phan Vỹ đã thực hiện một kế hoạch tinh tế để làm mọi người tưởng tượng rằng ông Phạm Viên tự sát. Phan Vỹ đã sử dụng một chiếc pháo và một chiếc lư đồng để tạo ra tiếng súng nổ và bùn nước, tất cả để che đậy vụ án ám sát. Cuối cùng, nhờ vào một chiếc vé coi hát bị dính ở trên chai, thanh tra phát hiện ra kế hoạch của Phan Vỹ và đưa ra ánh sáng sự thật.

- Nhân vật chính: Tranh tra Trúc Tâm và Phan Vỹ.

- Thể loại văn bản Sáu kẻ tình nghi là: truyện trinh thám.

2

- Sự việc cần sáng tỏ: kẻ đã giết ông Phạm Viên.

- Truyện được kể bởi: ngôi thứ ba, người ở ngoài quan sát sự việc.

3

- Manh mối quan trọng trong vụ án mạng ông Phạm Viên: cuống vé xem hát; khảo sát về chai rượu và pháo; kẻ được lợi nhất trong cái chết của ông Phạm Viên.

- Cuộc điều tra của thanh tra Trúc Tâm: Cuộc điều tra của thanh tra Trúc Tâm có vai trò làm sáng tỏ vụ án mạng.

+ Thanh tra Trúc Tâm là người quyết định, vì anh ta đã tìm ra manh mối về cuộc đời và quan hệ giữa các nhân vật. Cuộc điều tra của anh không chỉ tập trung vào bằng chứng vật chất mà còn vào tâm lý và mối quan hệ, giúp đưa ra cái nhìn toàn diện về vụ án.

+ Khảo sát về chai rượu và pháo:

Vai trò: Chai rượu và chiếc pháo được sử dụng để tạo tiếng súng nổ.

à Những manh mối trên đóng vai trò quan trọng trong việc phát hiện tội ác và làm sáng tỏ vụ án mạng. Chúng giúp người đọc cảm nhận sự phức tạp của câu chuyện, đồng thời thách thức khả năng tư duy và suy luận của họ, tăng tính hấp dẫn và kịch tính của truyện.

4

- Nhân vật tội phạm Phan Vỹ được tác giả khắc họa là kẻ có tính cách phức tạp và mưu mô, tham lam và vô cùng tàn nhẫn.

+ Anh ta là kẻ ranh mãnh, có khả năng lên kế hoạch rất hoàn hảo.

+ Kế hoạch giả mạo: từ chai rượu đến đi rót rượu, thời gian ngoại phạm.

+ Mối quan hệ gia đình, đặc biệt là quan hệ giữa Phan Vỹ và Phạm Viên tạo ra một lớp tình thế phức tạp. Điều này không chỉ làm giàu nội dung mà còn tăng cường sự liên kết giữa những nhân vật khác trong câu chuyện.

- Nhân vật có vai trò trong sự phát triển của câu chuyện: Phan Vỹ đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển của câu chuyện. Hành động và mưu đồ của anh tạo ra những thách thức và bất ngờ, làm tăng độ hồi hộp và căng thẳng cho độc giả.

5

- HS tự làm theo đánh giá của cá nhân.

- Gợi ý: bám sát quá trình phá án, phạm tội ở văn bản đọc (thanh tra Trúc Tâm, tội phạm Phan Vỹ)

+ Sự ranh mãnh, quỷ quyệt, nhẫn tâm của Phan Vỹ.

+ Suy luận, và cách buộc kẻ phạm tội phải nhận tội của thanh tra.

+ Phân tích kết thúc (chi tiết/sự việc/lời nói của nhân vật) thanh tra hoặc kết cục của kẻ phạm tội (Phan Vỹ tham lam phải đền tội) tác động tới nhận thức, cảm xúc của cá nhân.

II

1

* Yêu cầu về hình thức, kĩ năng: Đảm bảo đoạn văn nghị luận có bố cục mạch lạc, sử dụng linh hoạt các kiểu câu và có sự liên kết chặt chẽ giữa các câu, các ý trong đoạn văn. Có cách diễn đạt trong sáng độc đáo, thể hiện những suy nghĩ, kiến giải mới mẻ về vấn đề nghị luận.

Yêu cầu về kiến thức:

Học sinh có thể triển khai theo nhiều cách, nhưng cần giới thiệu được vấn đề cần bàn luận, nêu rõ lí do và quan điểm của bản thân, hệ thống luận điểm chặt chẽ, lập luận thuyết phục, sử dụng dẫn chứng thuyết phục.

- Đoạn đủ dung lượng, hướng vào nội dung sau:

Kỹ thuật tả cảnh: chi tiết không gian và môi trường giúp độc giả dễ dàng hình dung và nhận thức được tâm trạng, cảm xúc của các nhân vật, sự căng thẳng và bí ẩn trong suốt câu chuyện.

- Linh hoạt trong lối kể: chuyển đổi giữa các góc nhìn và nhân vật một cách thuần thục. Điều này tạo nên một cấu trúc tác phẩm đa chiều, giúp khám phá nhiều khía cạnh của câu chuyện.

- Cốt truyện nhiều sự việc, tình tiết phức tạp và logic. Các nhân vật và sự kiện tạo nên một bức tranh hình sự rối ren và hấp dẫn với các tình tiết bất ngờ, điều này giữ cho độc giả luôn tò mò và hứng thú, không dễ đoán trước được kết quả của câu chuyện.

- Sử dụng kỹ thuật nhớ lại (flashback) để mở rộng chiều sâu của các nhân vật và sự kiện giúp làm sáng tỏ quá khứ, tạo ra những liên kết và giải đáp bí ẩn.

Có sự sáng tạo trong cách viết.

2

a. Đảm bảo cấu trúc bài văn nghị luận

- Học sinh biết tạo lập một bài văn nghị luận đảm bảo đủ cấu trúc 3 phần: Mở bài, Thân bài, Kết bài.

b. Xác định đúng vấn đề cần nghị luận

Bàn luận về ý kiến trên và đề xuất một giải pháp rèn luyện thói quen đọc sách và tự đặt câu hỏi cho bản thân.

c. Triển khai vấn đề nghị luận

- Chia vấn đề nghị luận thành các luận điểm, luận cứ phù hợp, có sức thuyết phục; sử dụng tốt các thao tác lập luận; biết kết hợp giữa nêu lí lẽ và đưa dẫn chứng.

- HS có thể triển khai theo những cách khác nhau, nhưng cần đảm bảo các ý cơ bản sau:

1. Mở bài

- Nêu vấn đề: Tự học và vai trò của tự học.

- Giới thiệu ý kiến.

- Tầm quan trọng của việc đọc và đặt câu hỏi đối với học sinh.

2. Thân bài

* Bàn luận về ý kiến của của Richard Paul.

- Đặt câu hỏi để hiểu: Việc đặt câu hỏi giúp người đọc tập trung vào nội dung và tìm kiếm câu trả lời cho những điều họ chưa biết. Điều này khuyến khích sự tò mò và ham học, giúp họ hiểu rõ hơn về các khái niệm và thông tin mà tác giả muốn truyền đạt.

- Đặt câu hỏi để đánh giá: Bằng cách đặt câu hỏi, người đọc có thể đánh giá và phê phán thông tin một cách tự lập. Điều này đặt họ ở vị trí chủ động trong quá trình đọc sách, từ đó xây dựng khả năng phân tích và đánh giá  thông tin một cách toàn diện hơn.

- Đặt câu hỏi để đưa ý niệm vào tư duy: Việc đặt câu hỏi giúp người đọc tạo ra những ý niệm cá nhân và đưa chúng vào quá trình tư duy. Câu hỏi không chỉ giúp họ nắm bắt thông tin mà còn kích thích sự sáng tạo và tư duy độc lập.

- Kỹ năng đặt câu hỏi là một công cụ tư duy: đặt câu hỏi là cầu nối giữa người đọc và tác phẩm, đồng thời tạo nên một không gian tư duy độc lập và đa chiều.

* Thể hiện chính kiến cá nhân.

- Đánh giá ý kiến.

- Nhận thức, hành động của cá nhân.

3. Kết bài

- Khẳng định lại vai trò của việc đọc và đặt câu hỏi.

- Đề xuất giải pháp của cá nhân.

d. Chính tả, ngữ pháp

Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp Tiếng Việt.

e. Sáng tạo

- Bài viết có luận điểm rõ ràng, lập luận thuyết phục, diễn đạt trong sáng, bài viết thể hiện được sự sáng tạo, độc đáo riêng.

- Chữ viết sạch đẹp, rõ ràng, văn phong lưu loát; không mắc lỗi chính tả, lỗi dùng từ, đặt câu.

Phần

Câu

Nội dung

Điểm

I

1

- Các nghi phạm: Sandford: là kiến trúc sư, là nghi can số một ban đầu. Thứ hai là Joe Ellis: thợ mộc, được thêm vào danh sách nghi can sau khi anh ta được mô tả bởi thằng nhóc Jimmy Brown và được biết đến là người yêu của nạn nhân.

- Người đầu tiên bị tình nghi là Sandford, do mảnh giấy hẹn gặp được tìm thấy trong túi áo của nạn nhân. Tuy nhiên, trong quá trình điều tra, họ phát hiện ra rằng không có bằng chứng nào liên quan đến Sandford, và họ chuyển sự tình nghi sang Joe Ellis sau khi có lời khai mới từ thằng nhóc Jimmy Brown.

2

- Có tới 3 người: Ông cảnh sát trưởng, ngài Henry - cựu cảnh sát trưởng và viên thanh tra mật thám Drewitt.

- Người phá án thành công là cựu cảnh sát trưởng.

3

- Một số manh mối quan trọng:

+ Mảnh giấy của bà Marple.

+ Khai báo của của cậu nhóc Jimmy Brown.

+ Một vết bầm trên cánh tay - phía tay trong.

+ Tiếng huýt gió của Joe Ellis.

+ Thường tối thứ Sáu bà Bartlett đi giao đồ giặt ủi cho mấy nhà trong xóm.

- Vai trò của manh mối.

+ Mảnh giấy của bà Marple; Một vết bầm trên cánh tay - phía tay trong à khẳng định nạn nhân không tự vẫn mà do có người giết hại.

+ Khai báo của của cậu nhóc Jimmy Brown à tình tiết để đánh lạc hướng độc giả, truyện thêm li kì (hai người, xe cút kít...).

+ Tiếng huýt gió của Joe Ellis à loại trừ Joe Ellis không phải là nghi phạm.

=> Những manh mối này tăng kịch tính của câu chuyện, khiến quá trình phá án thêm phúc tạp, cuốn hút.

+ Tối thứ Sáu à?... Thường tối thứ Sáu bà Bartlett đi giao đồ giặt ủi cho mấy nhà trong xóm à thông tin quan trọng đối với người điều tra (suy luận, kết nối các tình tiết) và với toàn cốt truyện. Xác định được đích danh thủ phạm và khép lại câu chuyện, bởi bí ẩn đã được làm sáng tỏ.

4

- Những suy luận đắt giá:

+ Ngài Henry nhìn nét mặt bà tươi cười, chợt một thoáng hồ nghi hiện ra.

+ Bình thường gã ăn nói chậm chạp, vậy là cho thấy gã đã chuẩn bị trước lời đối đáp.

+ Vậy thì có ai tung ra chuyện này trước? Lấy gì làm bằng chứng đối chiếu... ngoại trừ bằng chứng hồ nghi cho câu trả lời sắp đặt trước cửa Joe Ellis... khi nghe hỏi tới gã mau miệng nói ra ngay.

+ Phải đối phó với một tên tội phạm viện cớ vắng mặt tại hiện trường.

+ Không có chuyện anh lo sửa kệ tủ dưới nhà bếp lúc từ tám giờ tới tám rưỡi. Chỉ vài phút trước khi Rose Emmot bị giết anh đi ra bờ sông, về phía đầu cầu.

+ Lời kết luận khiến bà Bartlett phải nhận tội.

- Đánh giá của em về nhân vật Henry Clithering: HS trả lời và tham khảo gợi ý:

+ Clithering không ngần ngại đối mặt với những thách thức trong quá trình điều tra. Ông tìm kiếm sự thật và không sợ đối đầu với những người có thể liên quan đến vụ án.

+ Nhân vật này thể hiện sự thông minh và kiên nhẫn trong quá trình giải quyết vụ án. Ông không hấp tấp mà cẩn thận xem xét mọi khía cạnh, từ đó tạo ra những suy luận có tính logic và hợp lý.

+ Clithering thường xuyên tìm kiếm sự hợp tác và đồng tình từ những nhân vật khác trong truyện. Ông hiểu rằng sự hợp tác là chìa khóa để giải quyết một vụ án phức tạp.

- Yếu tố thời gian có vai trò quan trọng trong việc phá án:

+ Thời gian ngoại phạm giả của bà Bartlett: gây khó khăn cho việc điều tra.

+ Thời gian: thứ sáu, bà Bartlett đi giao đồ giặt là căn cứ để xác định tội phạm (có mặt ở nơi gây án).

5

Động cơ gây án: vì tình ái (không sâu sắc, thâm thù, nạn nhân không đáng phải chịu kết cục như vậy).

- Kết cục của kẻ phạm tội rất bi đát: mất tất cả, chắc chắn Joe Ellis sẽ rất kinh sợ bà Bartlett. Bản thân kẻ phạm tội sẽ ám ảnh bởi tội ác mà mình đã gây ra.

- Vụ án tác động nhất định tới độc giả:

+ Đã phạm tội, dù che đậy tội ác tinh vi đến đâu cũng vẫn bị bại lộ. Sự thật không thể che giấu, nhất là hành động đen tối.

+ Không thể giải quyết bất cứ việc gì bằng hành động giết người.

+ Giết người là hành động bất nhân nhất và không mang lại điều gì tốt đẹp cho các bên liên quan.

II

1

* Yêu cầu về hình thức, kĩ năng: Đảm bảo đoạn văn nghị luận có bố cục mạch lạc, sử dụng linh hoạt các kiểu câu và có sự liên kết chặt chẽ giữa các câu, các ý trong đoạn văn. Có cách diễn đạt trong sáng độc đáo, thể hiện những suy nghĩ, kiến giải mới mẻ về vấn đề nghị luận.

Yêu cầu về kiến thức:

Học sinh có thể triển khai theo nhiều cách, nhưng cần giới thiệu được vấn đề cần bàn luận, nêu rõ lí do và quan điểm của bản thân, hệ thống luận điểm chặt chẽ, lập luận thuyết phục, sử dụng dẫn chứng thuyết phục.

Đoạn đủ dung lượng, nội dung hướng vào yêu cầu của đề (đặc trưng của truyện trinh thám: tính logic, bất ngờ, tài trí của thám tử, mưu kế nhân vật tội phạm) và thể hiện rõ màu sắc cá nhân.

Có sự sáng tạo trong cách viết.

2

a. Đảm bảo cấu trúc bài văn nghị luận

- Học sinh biết tạo lập một bài văn nghị luận đảm bảo đủ cấu trúc 3 phần: Mở bài, Thân bài, Kết bài.

b. Xác định đúng vấn đề cần nghị luận

Bàn luận về giải pháp hữu hiệu để khắc phục tình trạng học theo văn mẫu đối với học sinh THCS.

c Triển khai vấn đề nghị luận

- Chia vấn đề nghị luận thành các luận điểm, luận cứ phù hợp, có sức thuyết phục; sử dụng tốt các thao tác lập luận; biết kết hợp giữa nêu lí lẽ và đưa dẫn chứng.

- HS có thể triển khai theo những cách khác nhau, nhưng cần đảm bảo các ý cơ bản sau:

1. Mở bài

- Nêu vấn đề: tình trạng học theo văn mẫu đối với học sinh THCS.

- Tầm quan trọng của vấn đề.

2. Thân bài

* Làm rõ cách hiểu lối học theo văn mẫu:

- Học theo kiểu bài có sẵn.

- Lúc đi thi chỉ tái hiện phần đã học thuộc.

* Tác hại và nguyên nhân học theo văn mẫu:

- Gò ép sự sáng tạo: Học theo văn mẫu nếu không được thực hiện đúng cách có thể dẫn đến việc gò ép sự sáng tạo. Người học có thể giữ chặt theo mô hình có sẵn mà không dám thử nghiệm ý tưởng mới.

- Nguy cơ nói theo những điều mình không hiểu.

- Học theo văn mẫu có thể làm mất đi sự tự nhiên và cá nhân trong việc sáng tạo. Người học có thể trở nên quá phụ thuộc vào mô hình và không thể phát triển phong cách riêng.

* Thể hiện quan điểm cá nhân.

- Đồng tình/Phản đối.

- Nhận thức, hành động của bản thân.

3. Kết bài

- Khẳng định sự nguy hại của lối học theo văn mẫu.

- Đề xuất giải pháp của cá nhân.

+ Giải pháp tình thế (giải quyết tồn tại trước mắt).

+ Giải pháp bền vững (cải tạo dứt điểm thực trạng).

d. Chính tả, ngữ pháp

Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp Tiếng Việt

e. Sáng tạo

- Bài viết có luận điểm rõ ràng, lập luận thuyết phục, diễn đạt trong sáng, bài viết thể hiện được sự sáng tạo, độc đáo riêng.

- Chữ viết sạch đẹp, rõ ràng, văn phong lưu loát; không mắc lỗi chính tả, lỗi dùng từ, đặt câu.

Phần

Câu

Nội dung

Điểm

I

1

- Về nhân vật: có nhân vật thám tử, tội phạm, nạn nhân.

- Về cốt truyện: các sự việc chứa mâu thuẫn, bí ẩn và kết thúc tác phẩm, mọi bí ẩn đã được sáng tỏ (kẻ gây án, động cơ gây án).

- Cần làm sáng tỏ: ông Hosmer Angel mất tích.

2

- Cốt truyện cấu trúc theo trình tự phi tuyến tính: Việc Hosmer Angel mất tích được kể trước - cuộc gặp gỡ của Mary và Hosme - chuyện ngày bố cô còn sống.

- Cấu trúc theo trình tự phi tuyến tính tạo nên sức hấp dẫn cho câu chuyện, khiến những chi tiết tưởng chừng chỉ thoáng qua nhưng có ý nghĩa quan trọng trong việc gợi lên sự liên tưởng, tương đồng nhằm làm rõ bản chất vụ việc.

3

- Quá trình điều tra:

+ Phân tích nhân vật và nguồn gốc: lắng nghe câu chuyện của Mary Sutherland và tìm hiểu về người yêu mất tích, Hosmer Angel, Holmes tỏ ra quan tâm đặc biệt đến nguồn gốc và tính cách của các nhân vật liên quan, trong trường hợp này là Mary Sutherland và cha dượng của cô, ông Windibank.

+ Phân tích chữ ký và bức thư: nhận dạng trên bức thư và chữ ký của Hosmer Angel. Việc phát hiện những đặc điểm chung giữa các bức thư của Hosmer và chữ ký đánh máy là một phần quan trọng của quá trình điều tra.

+ Gửi 2 lá thư để kiểm tra: mỗi lá đến một địa chỉ khác nhau. Một lá gửi đến một công ty để kiểm tra về Hosmer Angel, và một lá gửi đến cha dượng của Mary, ông Windibank.

+ Nghiên cứu, suy luận: phát hiện đặc điểm đặc trong thư đánh máy và chữ ký. Sự suy luận của Holmes dựa trên quan sát chi tiết và sự nhạy bén trong việc phân tích thông tin.

+ Phát hiện sự lừa dối: Sự biến mất của Hosmer Angel là một kịch bản do ông Windibank dựa trên mục đích ích kỷ và gian lận tài chính.

- Các đặc điểm nổi bật ở thám tử Hosmer.

+ Có tài quan sát: về bức thư: chữ “e” đều có những vết nhòe nhỏ, và tất cả những chữ “t” đều có dấu gạch ngang không được rõ.

+ Khả năng suy luận: lá thư đó đều được đánh máy, địa chỉ mơ hồ; Cha dượng là người hưởng lợi; Giọng nói, kính, tóc ...ngụy tạo để tìm ra sự thật: Windibank chính là Hosmer.

+ Hành động mau lẹ, quyết liệt: - Chắc chắn là như thế? - Holmes đáp, vừa lẹ làng đứng lên khoá trái cửa lại - Ông nên biết rằng tôi đã bắt được Hosmer rồi.

- Nghệ thuật xây dựng nhân vật: Khắc họa nhân vật sinh động, cuốn hút hành động, lời nói... đối thoại, nhận xét của nhân vật phụ. Làm nổi bật tài nắng quan sát và suy luận. Đây là một yêu cầu nghiêm ngặt của truyện trinh thám.

4

- Bức thư đánh máy gồm 4 bức thư gửi cho Mary, một bức thư trả lời thám tử: đặc điểm ở các bức thư, gửi thư để nhận phản hồi, đối chiếu đặc điểm từ 5 bức thư, tạo hoàn cảnh để hung thủ xác nhận thư đánh máy là của mình, buộc tội bằng những bức thư.

- Vai trò, ý nghĩa của chi tiết: Thể hiện tính logic của vấn đề, tài năng phát hiện, tìm ra quy luật, sơ hở của tội phạm à Nổi bật tài năng của nhân vật thám tử Holmes; cuốn hút sự chú ý của độc giả.

5

- HS tự trả lời theo quan điểm cá nhân.

- Có ít nhất 2 lí lẽ, 2 dẫn chứng để bảo vệ ý kiến của mình.

II

1

* Yêu cầu về hình thức, kĩ năng: Đảm bảo đoạn văn nghị luận có bố cục mạch lạc, sử dụng linh hoạt các kiểu câu và có sự liên kết chặt chẽ giữa các câu, các ý trong đoạn văn. Có cách diễn đạt trong sáng độc đáo, thể hiện những suy nghĩ, kiến giải mới mẻ về vấn đề nghị luận.

Yêu cầu về kiến thức:

Học sinh có thể triển khai theo nhiều cách, nhưng cần giới thiệu được vấn đề cần bàn luận, nêu rõ lí do và quan điểm của bản thân, hệ thống luận điểm chặt chẽ, lập luận thuyết phục, sử dụng dẫn chứng thuyết phục.

* Giới thiệu tác phẩm, tác giả.

- Phân tích nhân vật Windibank (Hosmer) - nhân vật phạm tội trong truyện trinh thám.

+ Là kẻ hám tiền đến mất nhân cách.

+ Kẻ xảo quyệt.

+ Kẻ nhẫn tâm, tàn độc.

Khắc họa nhân vật sinh động, đặc sắc qua nghệ thuật tương phản từ hai điểm nhìn của Mary Sutherland (nạn nhân) trong sáng ngây thơ; điểm nhìn sắc sảo của thám tử Holmes.

Ý nghĩa: Lột trần bộ mặt của kẻ vô lại, truyền bức thông điệp: mọi sự mưu mẹo, sựu giả dối sẽ bị phơi bày.

Có sự sáng tạo trong cách viết.

2

a. Đảm bảo cấu trúc bài văn nghị luận

- Học sinh biết tạo lập một bài văn nghị luận đảm bảo đủ cấu trúc 3 phần: Mở bài, Thân bài, Kết bài.

b. Xác định đúng vấn đề cần nghị luận

Bàn luận về vai trò của những người thám tử/cảnh sát trong bối cảnh hiện đại - thế giới là ngôi nhà phẳng.

c. Triển khai vấn đề nghị luận

- Chia vấn đề nghị luận thành các luận điểm, luận cứ phù hợp, có sức thuyết phục; sử dụng tốt các thao tác lập luận; biết kết hợp giữa nêu lí lẽ và đưa dẫn chứng.

- HS có thể triển khai theo những cách khác nhau, nhưng cần đảm bảo các ý cơ bản sau:

1. Mở bài

- Nêu vấn đề: vai trò của những người thám tử/cảnh sát trong bối cảnh hiện đại - thế giới là ngôi nhà phẳng.

- Tầm quan trọng của vấn đề.

2. Thân bài

* Làm rõ cách hiểu về những người thám tử/cảnh sát.

- Cách hiểu: HS tự làm.

- Biểu hiện trong đời sống.

* Vai trò của những người thám tử/cảnh sát trong thời đại công nghệ.

- Tội phạm phức tạp: ẩn trong xã hội, tội phạm xuyên quốc gia; lừa đảo qua mạng..

* Phát hiện, ngăn chặn.

- Cảnh báo với người dân.

- Giữ nghiêm minh cho xã hội, bình yên cho xã hội.

* Cái nhìn cá nhân đối với những người thám tử/cảnh sát chân chính.

- Đánh giá cụ thể về tài năng, phẩm chất cần có của thám tử/cảnh sát.

- Thái độ, tình cảm...

3. Kết bài

- Khẳng định sự cần thiết của thám tử/cảnh sát trong xã hội hiện đại.

- Sự cống hiến, sự hi sinh của thám tử/cảnh sát trong xã hội hiện đại.

d. Chính tả, ngữ pháp

Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp Tiếng Việt.

e. Sáng tạo

- Bài viết có luận điểm rõ ràng, lập luận thuyết phục, diễn đạt trong sáng, bài viết thể hiện được sự sáng tạo, độc đáo riêng.

- Chữ viết sạch đẹp, rõ ràng, văn phong lưu loát; không mắc lỗi chính tả, lỗi dùng từ, đặt câu.

Phần

Câu

Nội dung

Điểm

I

1

- Thể thơ: 8 chữ.

- Về luật bằng trắc ở khổ thơ đầu:

Gọi cho mẹ, tuần một lần cũng được

Gọi chơi thôi, hỏi thăm mẹ thế nào...

Ở nhà mẹ, ngoài cửa, đông giá buốt

Cửa nhà con, đang nhộn nhịp, xuân trào....

Yêu cầu luật bằng trắc của thơ 8 chữ: Chữ thứ 8 có thanh trắc thì chữ thứ 3 trắc, chữ thứ 5 và 6 bằng; Chữ thứ 8 có thanh bằng thì chữ thứ 3 bằng, chữ thứ 5 và 6 trắc.

Ba dòng thơ đầu khổ: chữ thứ 6 không tuân thủ luật bằng trắc của thể thơ 8 chữ (có thể coi đó sáng tạo luật bằng trắc của nhà thơ).

Dòng thơ cuối khổ tuân thủ luật bằng trắc của thơ tám chữ.

2

- Nhân vật trữ tình: người mẹ nơi quê nhà.

- Cảm hứng chủ đạo: thương cảm (người mẹ già nơi quê nhà đang ngóng chờ con).

3

- Hai dòng thơ: Ở nhà mẹ, ngoài cửa, đông giá buốt/Cửa nhà con, đang nhộn nhịp, xuân trào....

- Sử dụng thủ pháp đối lập xuân trào>< đông giá buốt, hình ảnh hàm xúc, giàu sức gợi để diễn tả hiện thực và cảm xúc của lòng người: buốt giá, xuân trào được cả nghĩa đen và nghĩa bóng, mùa đông lạnh lẽo, sự trống vắng của lòng người mẹ, ngôi nhà khi thiếu vắng bóng con; nhà con tưng bừng mùa xuân, đông vui, náo nhiệt (có thể gợi ra cảnh thực về khí hậu đối lập ở 2 vị trí địa lý khác biệt).

Dấu 3 chấm lửng (...) gợi ra bao cảnh đông vui của mùa xuân nơi cửa nhà con.

Hai dòng thơ không chỉ diễn tả nỗi khao khát cháy bỏng trong lòng mẹ mà còn gợi bao nỗi thương cảm về người mẹ già nhớ con nơi xa.

- Người mẹ nói: Hiểu giùm mẹ, giờ mẹ hay tủi phận/ Lỡ con mình đã quên hẳn mình đi...? Vì mẹ biết mình đã già, luôn mong ngóng con, lo ngại sẽ làm phiền con...nhưng mẹ không thể nói vì lo lắng con quên mất mẹ..

4

- Biện pháp tu từ, từ ngữ:

+ Điệp ngữ, điệp cấu trúc câu: Về thăm nhé, mẹ luôn luôn mừng đón/Về thăm me, khi nhé, mẹ không cần quà cáp; Gọi cho mẹ, tuần một lần cũng được/Gọi cho mẹ khi thu còn chưa hết đứng đầu các khổ thơ đã diễn tả nỗi mong ngóng cháy dạ, nỗi khát khao đến khắc khoải của người mẹ được con gọi điện, được con về thăm.

+ Từ ngữ: Một lần cũng được; Gọi chơi thôi, hỏi thăm; lỡ...ngày mau qua; chả thấy ai thưa à mang đến cho người đọc bao sự tưởng tượng, hình dung đau lòng: con quên mẹ, con chưa gọi chưa về.. mà mẹ đã đi xa...

- Người mẹ.

+ Cảnh ngộ: già mua nơi quê nhà đang mong ngóng con.

+ Tha thiết mong con gọi điện hoặc trở về thăm mẹ.

+ Người mẹ nhân hậu, thấu hiểu con, luôn sẵn sàng chăm sóc con mà không đòi hỏi gì.

+ Người mẹ lo lắng một ngày bị quên lãng và không nghe tiếng con gọi.

5

- Về người con:

+ Đã lâu không gọi điện hỏi thăm, không về thăm mẹ.

+ Không hiểu nỗi lòng của mẹ, tưởng thời gian còn rất dài.

+ Để mẹ nhớ mong khắc khoải.

+ Đứa con còn non dại (Mẹ còn sống thì con còn được bé/Thấu điều này, phải tới những ngày sau...)

- Cảm xúc trước 2 câu thơ cuối: HS trả lời theo cảm xúc chân thành của cá nhân.

II

1

* Yêu cầu về hình thức, kĩ năng: Đảm bảo đoạn văn nghị luận có bố cục mạch lạc, sử dụng linh hoạt các kiểu câu và có sự liên kết chặt chẽ giữa các câu, các ý trong đoạn văn. Có cách diễn đạt trong sáng độc đáo, thể hiện những suy nghĩ, kiến giải mới mẻ về vấn đề nghị luận.

Yêu cầu về kiến thức:

Học sinh có thể triển khai theo nhiều cách, nhưng cần giới thiệu được vấn đề cần bàn luận, nêu rõ lí do và quan điểm của bản thân, hệ thống luận điểm chặt chẽ, lập luận thuyết phục, sử dụng dẫn chứng thuyết phục.

- Khát khao của người mẹ nhân hậu, giàu tình cảm và nỗi nhớ thương nhắn nhủ tới con mình: mẹ khao khát tình mẫu tử.

- Nhắn nhủ con quy luật ở đời: còn mẹ là con còn nhỏ dại và được yêu thương.

- Đặc điểm nghệ thuật: ngôn ngữ giản dị, sâu lắng; thấm đẫm triết lý; đối thoại mẹ con dịu dàng, trìu mến, tha thiết (về thăm nhé).

Có sự sáng tạo trong cách viết.

2

a. Đảm bảo cấu trúc bài văn nghị luận

- Học sinh biết tạo lập một bài văn nghị luận đảm bảo đủ cấu trúc 3 phần: Mở bài, Thân bài, Kết bài.

b. Xác định đúng vấn đề cần nghị luận

Bàn luận về những điều được gợi ra ở khổ thơ cuối của bài thơ Gọi cho mẹ (của tác giả Tanya Alelasjitsuke - Hồng Thanh Quang dich).

c. Triển khai vấn đề nghị luận

- Chia vấn đề nghị luận thành các luận điểm, luận cứ phù hợp, có sức thuyết phục; sử dụng tốt các thao tác lập luận; biết kết hợp giữa nêu lí lẽ và đưa dẫn chứng.

- HS có thể triển khai theo những cách khác nhau, nhưng cần đảm bảo các ý cơ bản sau:

1. Mở bài

- Nêu vấn đề nghị luận/luận đề: Hãy gọi về thăm mẹ đi, thời gian trôi nhanh lắm.

- Tầm quan trọng của vấn đề.

2. Thân bài

* Làm rõ nội dung trong khổ thơ:

- Thời gian trôi rất mau, hãy gọi về thăm mẹ đi.

- Lỡ mai có gọi cũng chỉ chả có ai thưa (chỉ còn tuyết lạnh).

à Ý nghĩa của khổ thơ: Hãy quan đến mẹ, về thăm mẹ khi chưa muộn.

* Bàn luận vấn đề trong thực tiễn.

* Có người con thấu hiểu, luôn quan tâm đến mẹ.

- Có người chưa quan tâm đến mẹ.

Phân tích lý do, ý nghĩa của từng cách ứng xử với cha mẹ. Nhận thức và hành động của cá nhân.

- Trước đây.

- Trong hiện tại.

- Tương lai gần.

3. Kết bài

- Lời nhắn nhủ của cá nhân đến những người làm con.

- Đề nghị những hành động cụ thể.

d. Chính tả, ngữ pháp

Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp Tiếng Việt.

e. Sáng tạo

- Bài viết có luận điểm rõ ràng, lập luận thuyết phục, diễn đạt trong sáng, bài viết thể hiện được sự sáng tạo, độc đáo riêng.

- Chữ viết sạch đẹp, rõ ràng, văn phong lưu loát; không mắc lỗi chính tả, lỗi dùng từ, đặt câu.

Phần

Câu

Nội dung

Điểm

I

1

- Đề tài: Quê hương.

- Thể loại: thơ 8 chữ (có một biến thể về số chữ và luật bằng trắc).

2

- Cảm hứng chủ đạo của bài thơ: tự hào (về quê hương tôi).

- Cách thể hiện cảm hứng: qua điệp ngữ Quê hương tôi (đứng đầu các khổ thơ).

3

- Quê hương tôi.

+ Quê hương tôi: đã từng trải qua những năm tháng đớn đau bởi mất nước.

+ Quê hương tôi dấn thân, kiên cường, bền bỉ trong hành trình cứu nước. .

+ Quê hương tôi với bao anh hùng, ở bao thời đại đã làm rạng danh đất nước.

- Nghệ thuật (phân tích một số hình ảnh, từ ngữ).

+ Nghệ thuật nhân hóa, ẩn dụ: Con chim nhỏ cũng đau hồn nước mất; đêm vàng.

+ Từ ngữ: rỏ máu, trả thù chung.

+ Yếu tố, nhân vật lịch sử: bà Trưng, bà Triệu, Lê Lợi, Hưng Đạo Vương, hội Diên Hồng.

à Các nghệ thuật từ ngữ, yếu tố lịch sử đã tái hiện năm tháng đau thương mà anh dũng quật cường.

à Thể hiện nỗi đau mất nước và niềm tự hào dân tộc (về những anh hùng, những sự kiện chói ngời trong sử sách).

4

- Con người (HS tự đưa dẫn chứng).

+ Yêu say đắm những áng ca dao, tiếng đàn bầu (văn học truyền thống).

+ Sống nghĩa tình, thủy chung.

+ Yêu quê hương đất nước.

- Vẻ đẹp quê hương.

+ Giàu truyền thống văn hóa với bản sắc riêng.

+ Địa lý phong phú, đa dạng, hùng vỹ.

+ Sản vật phong phú gắn với từng vùng đất.

à Nhân hóa: Ông trăng tròn thường xuống mọi nhà chơi; Ẩn dụ: Cánh đồng nào cũng chôn vàng giấu bạc/Bờ biển nào cũng chói ngọc ngời châu.

à Vận dụng sáng tạo yếu tố văn hóa dân gian, những hình ảnh thơ giàu sức gợi, nghệ thuật ẩn dụ, nhấn hóa để gợi tả, khắc họa không gian và con người của quê hương. Quê hương trù phú, tươi đẹp, con người bình dị, nghĩa tình, có đời sống tinh thần và truyền thống văn hóa riêng.

5

- HS tự làm theo nhận thức, cảm xúc của cá nhân.

- Yêu cầu thể hiện tình cảm với quê hương của cá nhân và đất nước.

- Tình cảm phù hợp với văn hóa của dân tộc, bám sát văn bản thơ.

II

1

* Yêu cầu về hình thức, kĩ năng: Đảm bảo đoạn văn nghị luận có bố cục mạch lạc, sử dụng linh hoạt các kiểu câu và có sự liên kết chặt chẽ giữa các câu, các ý trong đoạn văn. Có cách diễn đạt trong sáng độc đáo, thể hiện những suy nghĩ, kiến giải mới mẻ về vấn đề nghị luận.

Yêu cầu về kiến thức:

Học sinh có thể triển khai theo nhiều cách, nhưng cần giới thiệu được vấn đề cần bàn luận, nêu rõ lí do và quan điểm của bản thân, hệ thống luận điểm chặt chẽ, lập luận thuyết phục, sử dụng dẫn chứng thuyết phục.

- Nội dung: Vẻ đẹp của con người, đất nước “tôi”; niềm tự hào về con người của quê hương.

- Nghệ thuật: Vận dụng sáng tạo yếu tố văn hóa dân gian, yếu tố lịch sử.

Có sự sáng tạo trong cách viết.

2

a. Đảm bảo cấu trúc bài văn nghị luận

- Học sinh biết tạo lập một bài văn nghị luận đảm bảo đủ cấu trúc 3 phần: Mở bài, Thân bài, Kết bài.

b. Xác định đúng vấn đề cần nghị luận

Bản sắc văn hóa dân tộc là tổng hòa những giá trị văn hóa bền vững tạo nên nét đặc sắc, độc đáo, riêng có về diện mạo, cốt cách, tâm hồn, lối sống... của một dân tộc, là “tấm thẻ căn cước” phân biệt dân tộc này với dân tộc khác, góp phần tạo nên sự phong phú, đa dạng của nền văn hóa nhân loại.

c. Triển khai vấn đề nghị luận

- Chia vấn đề nghị luận thành các luận điểm, luận cứ phù hợp, có sức thuyết phục; sử dụng tốt các thao tác lập luận; biết kết hợp giữa nêu lí lẽ và đưa dẫn chứng.

- HS có thể triển khai theo những cách khác nhau, nhưng cần đảm bảo các ý cơ bản sau:

1. Mở bài

- Nêu vấn đề nghị luận: giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc mình và tạo nên sự phong phú, đa dạng của nền văn hóa nhân loại.

- Tầm quan trọng của vấn đề.

2. Thân bài

* Làm rõ cách hiểu về ý kiến:

- Trích dẫn ý.

- Nội dung đoạn: Khẳng định vai trò của giá trị văn hóa dân tộc đối với văn hóa của nhân loại.

* Quan điểm/ý kiến của cá nhân.

- Đồng tình: Làm rõ lí do/chứng minh tính đúng đắn của ý kiến.

- Không đồng tình: phản biện để phủ nhận ý kiến (bằng lí lẽ, dẫn chứng cụ thể.

 * Việc làm phù hợp với học sinh để giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc, tạo nên sự phong phú, đa dạng của nền văn hóa nhân loại.

- HS tự đề xuất.

3. Kết bài

- Khẳng định sức sống văn hóa dân tộc; vẻ đẹp của sự phong phú, đa dạng của nền văn hóa nhân loại.

- Nhận thức của cá nhân về vấn đề giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc đồng thời góp phần tạo nên sự phong phú, đa dạng cho nền văn hóa nhân loại.

d. Chính tả, ngữ pháp

Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp Tiếng Việt.

e. Sáng tạo

- Bài viết có luận điểm rõ ràng, lập luận thuyết phục, diễn đạt trong sáng, bài viết thể hiện được sự sáng tạo, độc đáo riêng.

- Chữ viết sạch đẹp, rõ ràng, văn phong lưu loát; không mắc lỗi chính tả, lỗi dùng từ, đặt câu.

Phần

Câu

Nội dung

Điểm

I

1

- Thể thơ: 8 chữ.

- Luật bằng trắc: cả khổ đều sáng tạo trong luật bằng trắc (học sinh tự đối chiếu để thấy sự sáng tạo).

2

- Nhân vật trữ tình: người lính phục kích giặc trong đêm.

- Cảm xúc chủ đạo: bình yên, dạt dào cảm xúc khi ngắm nhìn quê hương và tin vào ngày mai.

3

- Khổ 1 là cảnh, không gian, thời gian bộc lộ cảm xúc:

+ Bên vệ đường trong một chiều hè, cuối ngày.

+ Nhiệm vụ: Chờ vượt đường.

- Cảm xúc: Nóng lòng để thực hiện nhiệm vụ.

Đừng sốt ruột vì đường còn bóng giặc.

Cứ yên lòng đêm nay ta sẽ qua.

à Tự nhủ lòng mình: kiên nhẫn chờ đợi, đêm nay sẽ hoàn thành nhiệm vụ

à Cảm xúc của nhân vật trữ tình được bộc lộ trực tiếp qua từ ngữ giản dị.

4

- Khi chiều buông:

+ Hãy nghe chiều nhẹ xuống trong lòng ta.

Với xao xác bầy chim bay về tổ.

à Nghệ thuật ẩn dụ chuyển đổi cảm giác, từ láy gợi tả bước đi của thời gian những chuyển biến của cảnh vật vang động vào tâm hồn người lính: chiều xuống, hoàng hôn dần buông, những cánh chim về tổ ấm của mình.

+ Trong đáy mắt những người chờ vượt lộ.

Ngôi sao chiều đã mọc phía quê hương.

à Hình ảnh ẩn dụ Ngôi sao chiều đã mọc phía quê hương diễn tả nỗi nhớ nhà nhớ quê của người lính, chờ vượt lộ, lòng hướng về quê nhà.

- Khi đêm xuống:

+ Ngắm nhìn sương, gọi thầm tên bạn và ngân nga hát (diễn trong tâm tưởng)

+ Lắng nghe tín hiệu ở chiến trường (tiếng giặc).

à Những xao động, xúc cảm về thiên nhiên, quê hương, đất nước và bè bạn trong khi làm nhiệm vụ đã thể hiện vẻ đẹp tâm hồn người lính...

5

- Chủ đề: tình yêu quê hương đất nước, vẻ đẹp tâm hồn người lính.

- Bức thông điệp:

+ Cảm nhận vẻ đẹp của quê hương đất nước, nghĩ về bạn bè, quê hương luôn khiến lòng mình thanh thản.

+ Tình yêu quê hương, con người, đất nước sẽ là động lực để người lính chiến đấu, vượt qua muôn ngàn thử thách.

- Bài thơ khơi gợi trong tình cảm: HS tự trả lời.

II

1

* Yêu cầu về hình thức, kĩ năng: Đảm bảo đoạn văn nghị luận có bố cục mạch lạc, sử dụng linh hoạt các kiểu câu và có sự liên kết chặt chẽ giữa các câu, các ý trong đoạn văn. Có cách diễn đạt trong sáng độc đáo, thể hiện những suy nghĩ, kiến giải mới mẻ về vấn đề nghị luận.

Yêu cầu về kiến thức:

Học sinh có thể triển khai theo nhiều cách, nhưng cần giới thiệu được vấn đề cần bàn luận, nêu rõ lí do và quan điểm của bản thân, hệ thống luận điểm chặt chẽ, lập luận thuyết phục, sử dụng dẫn chứng thuyết phục.

- Những xao động, xúc cảm đẹp trong tâm hồn người lính.

- Nhớ về bao ước mơ, khao khát của tuổi trẻ.

- Ước mơ mãnh liệt nhất là tình yêu đất nước sẽ tạo nên sức mạnh để người lính chiến đấu (nghệ thuật hoán dụ, động từ thể hiện sức mạnh, sức trẻ quật cường...)

Có sự sáng tạo trong cách viết.

2

a. Đảm bảo cấu trúc bài văn nghị luận

- Học sinh biết tạo lập một bài văn nghị luận đảm bảo đủ cấu trúc 3 phần: Mở bài, Thân bài, Kết bài.

b. Xác định đúng vấn đề cần nghị luận

Viết bài luận (400- 500 chữ) thể hiện suy nghĩ của em về ý kiến sau đây:

“.. Món ăn tinh thần có ở khắp mọi nơi, ví dụ như đọc sách cũng là một cách hay. Mỗi cuốn sách được viết bởi tâm hồn vĩ đại đều là món ăn giúp gột rửa và bồi đắp tâm hồn chúng ta, chúng đã sớm trở thành kim chỉ nam cho các thế hệ sau, và chúng ta có thể lựa chọn bất cứ cuốn sách nào mình muốn. Những cuốn sách vĩ đại chính là cây trí tuệ vĩ đại, là cây tâm hồn vĩ đại, qua đó chúng ta sẽ được nhào nặn lại, học cách khiêm tốn và trở nên khôn ngoan”.

(38 lá thư Rockefeller gửi cho con trai. NXB Hồng Đức, 2023)

c. Triển khai vấn đề nghị luận

- Chia vấn đề nghị luận thành các luận điểm, luận cứ phù hợp, có sức thuyết phục; sử dụng tốt các thao tác lập luận; biết kết hợp giữa nêu lí lẽ và đưa dẫn chứng.

- HS có thể triển khai theo những cách khác nhau, nhưng cần đảm bảo các ý cơ bản sau:

1. Mở bài

- Nêu vấn đề nghị luận: nuôi dưỡng tâm hồn.

- Tầm quan trọng của vấn đề.

2. Thân bài

* Làm rõ cách hiểu về ý kiến:

- Đọc sách để nuôi dưỡng tâm hồn.

- Sách là cây trí tuệ vĩ đại, là cây tâm hồn vĩ đại dạy ta biết sống.

à Tầm quan trọng của việc nuôi dưỡng tâm hồn qua đọc sách.

* Biểu hiện ở thực tế cuộc sống:

- Một số người chưa chú ý nuôi dưỡng tâm hồn thiếu động lực sống, dễ bị cuốn vào vòng xoáy vật chất, không nhận thức được các trị tinh thần của cuộc sống.

- Một số không biết cách nuôi dưỡng tâm hồn.

- Người biết đọc sách để nuôi dưỡng tâm hồn...

à Phân tích nguyên nhân, lí do, hệ quả/hậu quả...

* Cái nhìn cá nhân về vấn đề....

3. Kết bài

- Khẳng định vai trò việc nuôi dưỡng tâm hồn.

- Nhận thức của cá nhân về vấn đề; Đề xuất giải pháp của cá nhân.

d. Chính tả, ngữ pháp

Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp Tiếng Việt.

e. Sáng tạo

- Bài viết có luận điểm rõ ràng, lập luận thuyết phục, diễn đạt trong sáng, bài viết thể hiện được sự sáng tạo, độc đáo riêng.

- Chữ viết sạch đẹp, rõ ràng, văn phong lưu loát; không mắc lỗi chính tả, lỗi dùng từ, đặt câu.

Phần

Câu

Nội dung

Điểm

I

1

- Thể thơ: Tự do.

- Luật bằng trắc: cả khổ đều sáng tạo trong luật bằng trắc (tức không tuân thủ luật bằng trắc).

2

- Nhân vật trữ tình: người con.

- Cảm xúc chủ đạo: khao khát hiểu mình, được cha mẹ thấu hiểu.

3

- Hiểu về tuổi thơ của nhân vật trữ tình.

+ Mải miết đi tìm khát vọng, ước mơ cho mình; Đã từng chìm trong nỗi buồn; Đã từng lạc bước.

+ Cha con chưa hiểu nhau, cả 2 đều rất buồn.

- Từ ngữ, hình ảnh tiêu biểu:

+ Lối quen đá sỏi gồ ghề; hai bờ toàn hoa dại à gợi không gian, hành trình nhân vật trữ tình đi khát vọng, ước mơ cho mình.

+ Lạc một dòng sông con chẳng có thuyền về à Hình ảnh ẩn dụ gợi nỗi buồn, hành trình dài dặc, trống vắng, lẻ loi, thiếu sự thấu hiểu, sẻ chia.

+ Cổ tích buồn; Màu tím buồn à Nỗi buồn ngự trị trong tâm hồn, khiến cảnh vật, sắc màu thấm đẫm nỗi buồn.

4

- Khao khát của nhân vật trữ tình:

+ Con gào lên vô thanh trong lặng im à diễn tả trực tiếp tâm trạng của nhân vật trữ tình: bất lực, tự gào thét – sự quằn quại diễn ra âm thầm nhưng quyết liệt, đòi được thấu hiểu, được chỉ bảo, yêu thương...

+ Điệp cấu trúc câu (Cha không thấy con lạc dòng mười tám tuổi/Mẹ không thấy con một mình rong ruổi), liên tiếp 2 cụm từ phủ định để khẳng định cha mẹ chưa thấu hiểu con: rằng cha không nhận thấy con lạc bước, con đang chông chênh ở tuổi 18; mẹ không hề nhận thấy con đang cô đơn, lẻ loi trong hành trình của mình.

à Thể hiện nỗi thất vọng và sự khao khát cháy bỏng được thấu hiểu sẻ chia, được cha mẹ nâng đỡ, vỗ về...

à Khẳng định vai trò quan trọng của cha mẹ trên hành trình tìm khát vọng của con...

- Các cung bậc cảm xúc của nhân vật trữ tình.

+ Chờ đợi - buồn - thất vọng - khao khát - nhận thức về cuộc sống (Rồi mùa thu đi qua, rồi mùa thu lặng lẽ) - Giữ lấy niềm riêng (Thả nỗi niềm riêng lên gió mây).

5

- Chủ đề: Tuổi trẻ luôn khao khát thấu hiểu bản thân, sự chia sẻ/gắn kết giữa cha me - con cái.

Bức thông điệp:

+ Những đứa con luôn khao khát sự thấu hiểu, vỗ về, định hướng từ cha mẹ.

+ Cha mẹ hãy gần gũi, thấu hiểu, sẻ chia, cổ vũ con cái, vì không có sự đồng cảm, thấu hiểu của cha mẹ, con cũng không thể sống trọn vẹn niềm vui tuổi thơ (trầm ngâm không hát).

+ Mỗi người con, nhất là những người trẻ cần nuôi khát vọng hiểu thấu bản thân mình để phát huy năng lực bản thân, để sống tự lập, có mục tiêu.

- Hành trình kiếm tìm, hiểu thấu bản thân luôn thật chông gai, thách thức, mỗi con người cần nuôi dưỡng sự kiên trì, niềm tin vào chính mình, vào điểm tựa gia đình.

- Bài thơ khơi gợi trong người đọc: HS trả lời (theo nhận thức, cảm xúc của cá nhân).

II

1

* Yêu cầu về hình thức, kĩ năng: Đảm bảo đoạn văn nghị luận có bố cục mạch lạc, sử dụng linh hoạt các kiểu câu và có sự liên kết chặt chẽ giữa các câu, các ý trong đoạn văn. Có cách diễn đạt trong sáng độc đáo, thể hiện những suy nghĩ, kiến giải mới mẻ về vấn đề nghị luận.

Yêu cầu về kiến thức:

Học sinh có thể triển khai theo nhiều cách, nhưng cần giới thiệu được vấn đề cần bàn luận, nêu rõ lí do và quan điểm của bản thân, hệ thống luận điểm chặt chẽ, lập luận thuyết phục, sử dụng dẫn chứng thuyết phục.

- Hai câu đầu: Cảm nhận về cuộc đời nhiều thăng trầm, tâm trạng thổn thức, khao khát được thấu hiểu trong tâm hồn người con, trong mối quan hệ với cha mẹ (vơi đầy, lênh đênh... giữa hai bờ cha mẹ).

- Hai câu cuối:

+ Nhận thức về dòng chảy của thời gian và sự sống.

+ Thể hiện khát vọng âm thầm, mãnh liệt được hiểu mình, được thấu hiểu của người con dù chưa được đáp ứng/ thỏa mãn nhưng câu kết vẫn vút lên cảm xúc đẹp - phản ứng/lối sống tích cực, chủ động, độc lập. (thả... lên gió mây).

- Khai thác đặc sắc nghệ thuật nhân hóa (con nước đập nhịp), ẩn dụ (hai bờ cha mẹ), từ láy (lênh đênh)...

Có sự sáng tạo trong cách viết.

2

a. Đảm bảo cấu trúc bài văn nghị luận

- Học sinh biết tạo lập một bài văn nghị luận đảm bảo đủ cấu trúc 3 phần: Mở bài, Thân bài, Kết bài.

b. Xác định đúng vấn đề cần nghị luận

Viết bài luận (400 - 500 chữ) trình bày suy nghĩ về mối quan hệ giữa cha mẹ và con cái mà em cho là phù hợp với thời đại hiện nay.

c. Triển khai vấn đề nghị luận

- Chia vấn đề nghị luận thành các luận điểm, luận cứ phù hợp, có sức thuyết phục; sử dụng tốt các thao tác lập luận; biết kết hợp giữa nêu lí lẽ và đưa dẫn chứng.

- HS có thể triển khai theo những cách khác nhau, nhưng cần đảm bảo các ý cơ bản sau:

1. Mở bài

- Nêu luận đề: Mối quan hệ giữa cha mẹ và con cái trong thời hiện đại.

- Ý kiến cá nhân đối với vấn đề: quan tâm/tán thành/phản đối.

2. Thân bài

* Giải thích vấn đề bàn luận.

- Từ ngữ quan trọng: mối quan hệ, cha mẹ - con cái, xã hội hiện đại.

- Kết nối nghĩa bộ phận để làm rõ vấn đề bàn luận.

à Nhận thức đúng đắn về mối quan hệ cha mẹ - con cái, phù hợp với bối cảnh văn hóa, xã hội hiện đại.

+ Biểu hiện của vấn đề bàn luận.

- Mô tả ngắn gọn mối quan hệ giữa cha mẹ - con cái: Những biểu hiện, hành động tiêu biểu.

- Ưu điểm/Nhược điểm của vấn đề (góc nhìn đa chiều).

* Phân tích nguyên nhân, lí do, hệ quả/hậu quả của vấn đề.

* Quan điểm của cá nhân về vấn đề:

- Mối quan hệ cha mẹ - con cái phù hợp: Nêu lí lẽ, bằng chứng.

- Mối quan hệ cha mẹ - con cái không phù hợp: Nêu lí lẽ, bằng chứng.

* Tác động/Ý nghĩa lâu dài của vấn đề bàn luận.

3. Kết bài

- Khẳng định lại ý kiến cá nhân về mối quan hệ cha mẹ - con cái.

- Đề xuất giải pháp lan tỏa ý nghĩa tích cực của vấn đề trong đời sống.

d. Chính tả, ngữ pháp

Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp Tiếng Việt.

e. Sáng tạo

- Bài viết có luận điểm rõ ràng, lập luận thuyết phục, diễn đạt trong sáng, bài viết thể hiện được sự sáng tạo, độc đáo riêng.

- Chữ viết sạch đẹp, rõ ràng, văn phong lưu loát; không mắc lỗi chính tả, lỗi dùng từ, đặt câu.