THIỆU HOÁ

NĂM HỌC 2022-2023

Bầu trời xanh của bà

Vuông bằng khung cửa sổ

Bà nhìn qua mỗi chiều

Nhớ bao là chuyện cũ

Trời xanh của mẹ em

Là vệt dài tít tắp

Khi nhắc về bố em

Mắt mẹ nhìn đăm đắm

Trời xanh của bố em

Hình răng cưa nham nhở

Trời xanh giữa đạn bom

Rách, còn chưa kịp vá

Trời xanh của riêng em

Em chưa nhìn thấy hết

Dài và rộng đến đâu

Ai bảo giùm em biết?

Dài và rộng đến đâu

Lớn rồi em sẽ biết.

Nguồn: https://www.thivien.net/Xuân - Quỳnh

1. Bầu trời xanh của bà

a. dài tít tắp như con đường đo nỗi nhớ mong

2. Bầu trời xanh của mẹ

b. chỉ bé bằng khung cửa - nơi gợi nhắc về bao chuyện trong quá khứ

3. Bầu trời xanh của bố

c. chưa đo được dài và rộng đến mức nào

4. Bầu trời xanh của con

d. là những mảnh vỡ của bom đạn chiến tranh

Phần

Câu

Nội dung

Điểm

Đọc

hiểu

1

C

0.5

2

A

0.5

3

A,C – Đ

B,D – S

0.5

4

Nối 1 với b; 2 với a; 3 với d; 4 với c

0.5

5

A: Ba

B: Câu hỏi tu từ

0.5

6

A

0.5

7

D

0.5

8

B

0.5

9

- Bài thơ gửi đến chúng ta thông điệp:

(HS có thể chọn một trong các thông điệp sau)

+ Mỗi người đều có cho mình những cảm nhận riêng về cuộc sống. Hãy biết trân trọng và hãy tự khám phá.

+ Bầu trời xanh của em…

-Trời xanh trong mắt em: trời xanh ấy có thể là ngôi nhà nhỏ - nơi cả gia đình đoàn tụ yêu thương; có thể là con đường của những chông gai thử thách và nở đầy hoa hồng ở cuối con đường….

( Đây là câu hỏi mở, tuỳ các em lựa chọn miễn sao phù hợp với chuẩn mực đạo lí, diễn đạt tốt)

0.5

1.5

10

* Hình thức: trình bày bằng một đoạn văn (có độ dài khoảng 10-15 dòng)

* Nội dung: đảm bảo các ý sau:

- Gia đình: Là tình cảm gắn bó giữa những người có chung quan hệ huyết thống.

- Biểu hiện của tình cảm gia đình:

+ Sự yêu thương, che chở của cha mẹ với con cái; sự quan tâm, chăm sóc của ông bà với các cháu; sự đùm bọc, yêu thương của anh chị em trong gia đình.

+ Nuôi dưỡng đời sống tình cảm phong phú, là ngọn nguồn của mọi thứ tình cảm đáng quý khác; nâng đỡ con người trên từng bước đường đời, chắp cánh cho những ước mơ; chỗ dựa tinh thần cho con vững bước trong mọi hoàn cảnh.

+ Có những người kém may mắn khi không có gia đình. Có những người con bất hiếu; những bố mẹ nhẫn tâm vứt bỏ con cái -> đáng lên án.

- Tình cảm gia đình rất quan trọng và thiêng liêng với mỗi người. Cần trân trọng tình cảm của những người thân.Yêu thương, chăm sóc, phụng dưỡng ông bà, bố mẹ

0.25

0.75

0.5

0.75

0.75

1.0

Tiêu chí

Yêu cầu mức độ đạt được

Mức điểm

1.Yêu cầu chung:

HS kết hợp được kiến thức và kĩ năng để viết bài văn trải nghiệm. Bài viết phải có bố cục ba phần (mở bài, thân bài, kết bài) đầy đủ, rõ ràng; đúng kiểu bài trải nghiệm; diễn đạt trôi chảy, bảo đảm tính liên kết; không mắc lỗi chính tả, từ ngữ, ngữ pháp.

2.Yêu cầu cụ thể

2.1. Đảm bảo thể thức, dung lượng yêu cầu của một bài văn.

0.25

2.2. Xác định đúng nội dung chủ yếu

0.25

2.3. Triển khai hợp lý nội dung bài văn. Có thể viết bài văn theo hướng sau:

MB:

• Dẫn dắt vấn đề, nêu được trải nghiệm

(Vào dịp nào, địa điểm đến, chuyến đi chơi cùng với ai? …)

0.5

TB:

Đảm bảo các ý cơ bản sau:

* Giải thích câu tục ngữ:

-“đi” hoạt động của bước chân -> hoạt động giao lưu, học hỏi, tiếp xúc với bên ngoài.

- “một ngày đàng” đơn vị đo lường thời gian -> thời gian để trải nghiệm, khám phá thế giới bên ngoài.

-“học” là hoạt động tích luỹ tri thức, mở rộng vốn hiểu biết.

- “sàng khôn” là lượng kết quả thu được sau những trải nghiệm, tìm tòi.

-> Ý nghĩa chung: mỗi hoạt động trải nghiệm, tìm tòi đều mang đến những tri thức, hiểu biết về cuộc sống, xã hội.

* Kể về trải nghiệm một chuyến đi chơi xa.

- Kể về những ngày trước khi đi chơi xa (háo hức, vui, chuẩn bị…)

- Bắt đầu chuyến đi chơi (thời gian khởi hành….)
- Quang cảnh trên đường đi. (thiên nhiên, con đường, phố xá hay làng quê)

- Kể về cảnh đẹp nơi em đến.

- Kể về những hoạt động hoặc kỷ niệm sâu sắc và ý nghĩa nhất của chuyến đi.(có thể được chứng kiến hoặc làm được một việc làm tốt, có ý nghĩa với bản thân.

* Bài học rút ra từ trải nghiệm:

- Trải nghiệm cho ta thêm hiểu biết: kiến thức, lịch sử văn hóa, thiên nhiên …
- Nhận ra chúng ta luôn nhỏ bé trước thiên nhiên, có tư thế sẵn sàng đối mặt với thử thách.

- Biết quý trọng thời gian.

- Có thêm niềm vui trong cuộc sống và sự gắn kết yêu thương trong gia đình, người thân, bạn bè….

Khi kể HS cần kết hợp phù hợp các phương thức biểu đạt (Tự sự, miêu tả, biểu cảm….)

1.0

6.0

1.0

KB

Kết thúc và ấn tượng về chuyến đi chơi xa.

0.5

UBND HUYỆN THANH HÀ

PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

ĐỀ CHÍNH THỨC

ĐỀ GIAO LƯU HỌC SINH GIỎI LỚP 6 NĂM HỌC 2022 - 2023

MÔN NGỮ VĂN

Thời gian: 120 phút (không kể thời gian giao đề)

(Đề gồm 02 phần, 01 trang)

Cánh cò cõng nắng qua sông

Chở luôn nước mắt cay nồng của cha

Cha là một dải ngân hà

Con là giọt nước sinh ra từ nguồn.

Quê nghèo mưa nắng trào tuôn

Câu thơ cha dệt từ muôn thăng trầm

Thương con cha ráng sức ngâm

Khổ đau, hạnh phúc nảy mầm từ hoa.

Lúa xanh, xanh mướt đồng xa

Dáng quê hòa với dáng cha hao gầy

Cánh diều con lướt trời mây

Chở câu lục bát hao gầy tình cha.

(“Lục bát về cha” – Thích Nhuận Hạnh)

CÂU

NỘI DUNG

ĐIỂM

1

- Thể thơ: Lục bát.

- Phương thức biểu đạt: Biểu cảm.

0,5

2

- Nội dung bài thơ: Bài thơ khắc họa hình ảnh người cha hao gầy, vất vả và bày tỏ lòng biết ơn, tình thương cha vô hạn.

0,5

3

- Phép tu từ so sánh: cha - dải ngân hà; con - giọt nước sinh ra từ nguồn. (hoặc: cha với dải ngân hà; con với giọt nước sinh ra từ nguồn)

0,5

- Tác dụng:

+ Ca ngợi tình cha đẹp đẽ, tinh túy, bao la, vĩ đại. Con là giọt nước nhỏ bé mà tinh khiết sinh ra từ nguồn cội sáng đẹp ấy, thể hiện niềm tự hào, hạnh phúc vì là con của cha.

+ Cảm nhận tình cảm cha con ấm áp và tấm lòng biết ơn, trân trọng, kính yêu của người con dành cho cha.

0,25

0,25

4

- HS có thể lựa chọn thông điệp khác nhau và lí giải phù hợp, ý nghĩa. Dưới đây là một số gợi ý:

+ Những vần thơ đẹp viết theo thể thơ lục bát cho em cảm nhận được tình cha ấm áp, công lao vô bờ của cha; sự vất vả của cha. Từ đó em càng thấu hiểu, yêu kính, biết ơn cha sâu nặng.

+ Thông điệp về truyền thống đạo lí của dân tộc Việt Nam về đạo làm con đối với đấng sinh thành.

+ Thông điệp về tình phụ tử thiêng liêng cao quí, đáng trân trọng. Tình cảm ấy thúc giục chúng ta tìm tòi, học hỏi và khám phá để vươn tới chiếm lĩnh chinh phục vũ trụ.

1,0

CÂU

NỘI DUNG

ĐIỂM

1

(2,0 điểm)

Viết một đoạn văn (khoảng 150 chữ) bày tỏ cảm xúc về một đoạn thơ lục bát.

a. Đảm bảo cấu trúc của một đoạn văn theo yêu cầu, đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp tiếng Việt.

0,25

b. Xác định đúng vấn đề: Bày tỏ cảm xúc về một đoạn thơ lục bát.

c. Triển khai vấn đề: Học sinh biết vận dụng kĩ năng viết đoạn văn ghi lại cảm xúc về một đoạn thơ lục bát và cần trình bày đảm bảo các ý sau:

1,5

- Đoạn văn cần đảm bảo các ý sau đây:

+ Bài thơ “Lục bát về cha” của tác giả Thích Nhuận Hạnh là những lời dặn dò giản đơn nhưng cũng hết sức sâu sắc và giàu ý nghĩa về cuộc đời, tình cảm của người cha trong cảm nhận của con.

+ Trong đó đoạn thơ cuối để lại nhiều cảm xúc trong lòng người đọc.

+ Lời thơ nhẹ nhàng tựa câu hát yêu thương, đi vào trong lòng ta, khiến dâng trào trong tim ta tình yêu thương cha dạt dào tha thiết. Tình cảm của cha không bộc lộ như mẹ, cha lặng thầm tiếp bước con đi.

+ Hình dáng cha hòa vào bóng dáng quê hương khiến con nao nao, xúc động.

+ Con trưởng thành, bay cao, bay xa cũng nhờ công lao vất vả, nhọc nhằn của cha.

+ Tình phụ tử cũng sâu nặng, cũng đong đầy chẳng kém tình mẫu tử dạt dào cao đẹp.

-> Bốn câu thơ ngắn nhưng đã khiến ta bùi ngùi, xót thương, kính quý người cha vất vả sớm hôm. Và có lẽ, mỗi chúng ta sau khi đọc đoạn thơ đều muốn báo hiếu cho sự vất vả của cha mẹ.

d. Sáng tạo: Có cách diễn đạt độc đáo, có suy nghĩ riêng về nội dung cảm nhận

0,25

2

(5,0 điểm)

Kể chuyện sáng tạo

a. Đảm bảo cấu trúc: bài văn kể chuyện sáng tạo, có đầy đủ mở bài, thân bài, kết bài.

0,25

b. Xác định đúng yêu cầu của đề: hạt mưa xuân tự kể về cuộc đời mình.

- Kể chuyện nhập vai, theo ngôi thứ nhất (xưng “tôi” hoặc “tớ, mình”).

0,25

c. Học sinh có thể kể câu chuyện theo những sáng tạo của riêng mình, giám khảo cần trân trọng những sáng tạo đó trên cơ sở bài làm có sự sắp xếp sự việc hợp lý, đúng chủ đề. Sau đây là một số gợi ý những ý chính trong bài làm:

0,5

1. Mở bài:

- Giới thiệu về mình (là hạt mưa mùa xuân )...và câu chuyện sẽ kể....

2. Thân bài

- Tôi (tớ, mình) là một hạt mưa bé nhỏ, ngây thơ, trong sáng, vô tư, hồn nhiên.,…

- Mùa đông lạnh giá ẩn mình trong đám mây khô đã qua đi...

- Xuân về, theo chị gió và những luồng không khí ấm áp, trong lành...nhẹ nhàng bay đi khắp nơi...

- Mặt đất đang kiệt sức vì khô cạn, cây cối trơ trụi, khẳng khiu, cành xám xịt, sông suối thiếu nước, ..…bắt đầu biến đổi khi mưa xuống ...

- Hòa mình cùng bạn bè, lao xuống mặt đất- có gặp khó khăn, trở ngại gì không?

- Cảm nhận thấy mặt đất đón chào mình như thế nào?

- Cảm nhận khung cảnh thiên nhiên ra sao?...

- Tiếp sức cho mặt đất khô cằn... cho cỏ cây hoa lá,…hòa vào đất mẹ, len lỏi vào đất...tan biến, hòa quyện vào đất đai, làm nên màu xanh bất tận của cây cối, vào hoa lá, vào sông suối,...để bắt đầu một cuộc đời mới đầy ý nghĩa...

- Hạt mưa xuân: cảm thấy yêu mến... tự hào vì .….

- Gửi lời nhắn nhủ với đất đai, với cây trái, với những bạn mưa mùa xuân của những mùa sau….

3. Kết bài

- Cảm nghĩ về cuộc đời được cống hiến, được hóa thân.....

3,0

0,5

d. Chính tả, ngữ pháp: đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp tiếng Việt.

0,25

e. Sáng tạo: Bố cục rõ ràng, có cách diễn đạt độc đáo, lời kể tự nhiên thể hiện suy nghĩ sâu sắc, mới mẻ về vấn đề mà đề yêu cầu.

0,25

Cảm ơn mẹ vì luôn bên con

Lúc đau buồn và khi sóng gió

Giữa giông tố cuộc đời

Vòng tay mẹ chở che khẽ vỗ về.

Bỗng thấy lòng nhẹ nhàng bình yên

Mẹ dành hết tuổi xuân vì con

Mẹ dành những chăm lo tháng ngày

Mẹ dành bao hi sinh để con chạm lấy ước mơ.

Mẹ là ánh sáng của đời con

Là vầng trăng khi con lạc lối

Dẫu đi trọn cả một kiếp người

Cũng chẳng hết mấy lời mẹ ru…

(Trích “ Con nợ mẹ” , Nguyễn Văn Chung)

Phần

Câu

Nội dung hướng dẫn

Điểm

I.

Đọc hiểu

1

- Mẹ là người đã hi sinh tuổi xuân, ngày tháng, ước mơ để bên con, chăm sóc cho con.

- Đồng thời thấy được tình cảm của tác giả dành cho mẹ nhiều biết nhường nào…

0,5

0,5

2

Nghĩa của từ đi: sống, trải qua

1,0

3

- Biện pháp tu từ nghệ thuật: Điệp ngữ (Mẹ dành).

- Tác dụng:

+ Nhấn mạnh sự chăm lo, hi sinh tuổi xuân, đánh đổi cả cuộc đời để con được trưởng thành, được chạm tới những ước mơ, khát vọng.

+ Khẳng định vai trò và tầm quan trọng của người mẹ trong cuộc đời mỗi con người.

1,0

0,5

0,5

4

Học sinh có nhiều cách diễn đạt khác nhau. Giám khảo tham khảo gợi ý sau để đánh giá câu trả lời:

Nỗi niềm của người con được thể hiện ở hai câu cuối đó là:

- Tình yêu vô bờ bến của người con dành cho mẹ…

- Lòng biết ơn của con trước những hi sinh, vất vả của mẹ…

1,0

1,0

II.

Tạo lập văn bản

1

Yêu cầu:

a. Về kĩ năng: Đảm bảo thể thức, dung lượng yêu cầu của một đoạn văn.

b. Về kiến thức: Xác định đúng nội dung chủ yếu của đoạn văn: viết đoạn văn nghị luận về tình mẫu tử.

c. Triển khai vấn đề: Kết hợp chặt chẽ giữa lí lẽ và dẫn chứng; rút ra bài học nhận thức và hành động. Có thể viết đoạn văn theo hướng sau:

* Mở đoạn: Giới thiệu vấn đề.

* Thân đoạn

- Giải thích: Tình mẫu tử là tình mẹ con, nhưng thường được hiểu là tình cảm thương yêu, đùm bọc, che chở… người mẹ dành cho con.

- Bàn luận

+ Tình mẫu tử có vị trí đặc biệt, thiêng liêng nhất đối với mỗi con người.

+ Tình mẫu tử còn là truyền thống đạo lí tốt đẹp của dân tộc.

+ Tình mẫu tử là sức mạnh giúp con người vượt lên những khó khăn, vấp ngã trong cuộc sống….

- Phê phán những hiện tượng trái đạo lí: những người mẹ vứt bỏ con mình, những người con bất hiếu…

- Bài học nhận thức và hành động của bản thân.

* Kết đoạn: Khẳng định vấn đề.

d. Sáng tạo: Cách diễn đạt độc đáo, có cảm nghĩ riêng, sâu sắc

e. Chính tả, dùng từ, đặt câu: Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp, ngữ nghĩa Tiếng Việt.

0.5

3.0

0.5

2

Yêu cầu:

* Về kĩ năng: Biết cách làm bài kể chuyện tưởng tượng. Đảm bảo bố cục, không mắc lỗi từ và câu, bài viết biểu cảm, có sự sáng tạo trong cách kể chuyện, chuyện kể theo ngôi thứ nhất

( Mầm Non). Bài kết hợp vừa kể chuyện, vừa miêu tả các nhân vật, khung cảnh.

* Về kiến thức: Đề bài yêu cầu học sinh kể chuyện tưởng tượng: Mầm Non kể lại cuộc đời mình khi bị một số bạn học sinh cố tình giẫm đạp lên.

- Học sinh có thể nêu nhiều cách, đảm bảo ý cơ bản sau:

a. Mở bài: Mầm Non tự giới thiệu về bản thân và hoàn cảnh

b. Thân bài:

+ Dựa vào ý thơ trên: Mầm Non như một con người, nó biết lắng nghe những rung động của cuộc sống vui tươi (miêu tả khung cảnh…)

- Nó mang trong mình sức sống căng trào. Và nó lớn lên yêu đời, lạc quan, đường hoàng (nó đứng dậy giữa trời; kết hợp miêu tả đặc điểm bên ngoài của mầm non - áo xanh…).

- Nó đón nhận cuộc sống với thái độ lạc quan, vui tươi và thấy được lợi ích của mình đối với môi trường sống con người.

+ Mầm Non kể lý do bị một số bạn học sinh giẫm đạp? Tình huống như thế nào? Bản thân nó bị ảnh hưởng ra sao?

- Tâm trạng đau đớn xót xa của Mầm Non khi bị thương và oán trách những hành vi nhẫn tâm phá hoại môi trường, hủy cây xanh của một số học sinh…

- Lời nhắc nhở và mong muốn của Mầm Non với một số bạn học sinh nói trên nói riêng và con người nói chung…

3/ Kết bài: Rút ra bài học cho bản thân và mọi người về ý thức trồng, chăm sóc cây xanh, bảo vệ và giữ gìn môi trường xanh- sạch - đẹp.

- Sáng tạo: Cách diễn đạt độc đáo, có suy nghĩ riêng về vấn đề yêu cầu.

1.0

8.0

1.0

PHẦN

CÂU

NỘI DUNG

ĐIỂM

I

1

- Phương thức biểu đạt chính của văn bản: Tự sự

- Câu chuyện được kể theo ngôi nhất

1,0 điểm

2

Học sinh xác định đúng cụm danh từ và gạch chân chính xác dưới phần trung tâm:

+cây cao

+một con sẻ già có bộ ức đen nhánh

(Cụm danh từ thứ 2 có cấu tạo khá đặc biệt vì có cụm danh từ lồng trong cụm danh từ. Nếu học sinh chỉ xác định được “bộ ức đen nhánh” thì có thể cho 0,5 điểm.)

2,0 điểm

3

Nhân vật tôi cảm thấy “lòng đầy thán phục” vì:

- Thấy được sự dũng cảm và sức mạnh của con sẻ nhỏ bé trước con chó lớn hơn nó nhiều lần.

- Cảm phục trước tình mẫu tử thiêng liêng, sẵn sàng quên mình để cứu con của sẻ già.

1,5 điểm

4

Tình mẹ lớn lao và vĩ đại hơn bất cứ thứ gì trên đời.

1,5 điểm

II

1

a. Đảm bảo hình thức đoạn văn nghị luận xã hội

b. Xác định đúng vấn đề cần nghị luận

c. Triển khai hợp lý nội dung đoạn văn : Vận dụng tốt các thao tác lập luận, kết hợp chặt chẽ giữa lý lẽ và dẫn chứng.

Có thể viết đoạn văn như sau:

Đã bao giờ bạn tự hỏi chính bản thân " Làm thế nào để trở nên mạnh mẽ?”. Trước khi trả lời câu hỏi đó, chúng ta cần hiểu mạnh mẽ là gì? Đó chính là sự dũng cảm, kiên cường, dám thử thách bản thân trước sóng gió của cuộc đời. Người có tinh thần mạnh mẽ là người biết cách vượt qua khó khăn, rào cản trong cuộc sống. Thực tế trong cuộc sống có rất nhiều người sở hữu khí chất này. Tiêu biểu như những vận đông viên khuyết tật. Mặc dù không được lành lặn như những người bình thường nhưng trong họ luôn sáng rực ngọn lửa của sự hi vọng, của niềm tin, của hoài bão và khát khao. Cũng nhờ có mạnh mẽ mà họ đã chinh phục được ước mơ của bản thân. Mãnh mẽ là một trong những yếu tố cần có trong mỗi người. Để có mạnh mẽ, bạn phải không ngừng rèn luyện, thử thách bản thân như ông cha ta đã từng căn dặn "Lửa thử vàng, gian nan thử sức". Bên cạnh đó, bạn còn phải học hỏi kinh nghiệm của những người đi trước để hiểu cặn kẽ về cách mà họ chiến thắng được sự tự ti, yếu đuối trong họ. Thật vậy, có mạnh mẽ, ta sẽ đập tan được những cám dỗ, dập tắt được ngọn lửa của sự nhút nhát, rụt rè đang cháy trong mình. Mỗi người hãy tự cho mình những khoảng thời gian để tôi luyện cho mình tinh thần mạnh mẽ.

d. Sáng tạo : Cách diễn đạt độc đáo, có suy nghĩ riêng, mới mẻ, phù hợp với vấn đề nghị luận.

e. Chính tả, dùng từ, đặt câu : Đảm bảo chuẩn xác chính tả, dùng từ, đặt câu, ngữ pháp.

2,0 điểm

2

a. Đảm bảo cấu trúc một bài văn: Có đầy đủ các phần: Mở bài, Thân bài, Kết bài

b. Xác định đúng yêu cầu của đề

c. Triển khai vấn đề rõ ràng, đầy đủ; thể hiện sự nhận thức sâu sắc và vận dung tốt các kiến thức Tập làm văn đã học để làm bài hiệu quả cao. Có thể viết theo định hướng sau:

Có thể viết bài văn theo định hướng sau :

1.Mở bài:

- Giới thiệu về tổ chim nhỏ chót vót trên cây cao và mẹ con chim

- Sau một đêm mưa như trút nước, sáng ra thấy chim non lông cánh còn khô nguyên.

2.Thân bài:

- Cảnh trời mưa: Đám mây đen kịt, mưa nặng nề rơi, sấm sét ầm ầm, trời tối như mực.

- Sự mong manh của tổ chim, nỗi lo của mẹ chim, sự sợ hãi của chim non.

- Những nguy hiểm xảy ra trong đêm mưa gió, nguy hiểm quá đi, chim non vẫn ngủ ngon lành và không bị ướt, chim mẹ mệt mỏi nhưng tràn ngập hạnh phúc.

- HS liên hệ thêm về tình mẫu tử khác ở ngoài cuộc sống.

3. Kết bài:

- Những suy nghĩ về sự can đảm vững vàng của chim mẹ.

- Khẳng định tình mẫu tử qua câu chuyện.

d. Sáng tạo: Cách diễn đạt độc đáo, có suy nghĩ riêng về vấn đề yêu cầu.

e. Chính tả, dùng từ, đặt câu: Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp, ngữ nghĩa Tiếng việt.

5,0 điểm

PHÒNG GIÁO DỤC TIỀN HẢI

TRƯỜNG THCS 14 - 10

ĐỀ KHẢO SÁT HỌC SINH GIỎI

NĂM HỌC 2022-2023

Phần

Hướng dẫn chấm

Điểm

I

ĐỌC HIỂU

6,0

1

Nêu được 2 việc sau:

- Dìu bà ngồi lên chiếc lá đa, đưa bà kiến già đi sưởi nắng.

- Tìm nhà mới cho bà và đưa bà về ngôi nhà mới

1.0

2

Bà Kiến cảm thấy dễ chịu vì: được đi tắm nắng, lại được ở nhà mới cao ráo, xinh đẹp.

1,0

3

- Văn bản sử dụng thành công biện pháp nhân hóa.

- Đoạn trích trên sử dụng thành công biện pháp tu từ nhân hóa:

+ Gọi kiến là “bà”

+ Dùng những từ chỉ tâm trạng của người đề gán cho kiến: khoan khoái, dễ chịu

- Tác dụng: Phép nhân hóa giúp cho các đồ vật, sự vật có thể biểu hiện được những suy nghĩ hay bày tỏ được tình cảm của con người.

+ Tăng sức gợi hình, gợi cảm cho câu văn, tạo ấn tượng sâu sắc cho người đọc.

+ Làm nổi bật hình ảnh đàn kiến có suy nghĩ, tình cảm, tính cách, giống với con người. Qua đó, ngợi ca lòng tốt của đàn kiến con.

+ Thể hiện sự quan tâm, chăm sóc và yêu thương những người lớn tuổi .

2.0

4

Điều đáng khen của đàn kiến là biết thương yêu kiến bà, chăm sóc bà khi bà bị ốm đau. Đồng thời biết đoàn kết các bạn kiến lại với nhau để hợp sức giúp bà.

2.0

II

LÀM VĂN

14,0

1

* Yêu cầu về kĩ năng:

- Nắm cơ bản phương pháp viết đoạn văn.

- Bài làm đủ ba phần: mở đoạn, phát triển đoạn và kết đoạn.

- Diễn đạt mạch lạc, đúng ngữ pháp.

* Yêu cầu về kiến thức:

1. Mở đoạn

Giới thiệu về vấn đề cần nghị luận: Lòng yêu thương của con người trong xã hội hiện nay.

2. Thân đoạn

* Giải thích: Lòng yêu thương là sự quan tâm chăm sóc, che chở, lo lắng cho nhau giữa con người với con người.

*Biểu hiện:

• - Tình yêu thương được xuất phát từ trái tim, luôn yêu thương, quan tâm người khác.

+ Chăm sóc ông bà, bố mẹ khi ốm đau, nhường nhịn em nhỏ.

+ Sẵn sàng giúp đỡ bạn khi gặp khó khăn

+ Ủng hộ đồng bào bị thiên tai, lũ lụt

+ Biết tha thứ khi người khác mắc lỗi

+ Biết hy sinh bản thân mình vì người khác.

+ Có lòng nhân ái, vị tha…

* Ý nghĩa:

• - Mang lại hạnh phúc cho mọi người
• - Tình cảm giữa con người với con người ngày một bền chặt hơn.
• - Xây dựng được một xã hội văn minh, giàu tình người.

* Phê phán Những người sống vô cảm, không biết yêu thương con người, đối xử tệ bạc với nhau.

* Liên hệ, rút ra bài học: Lòng yêu thương rất quan trọng, cần yêu thương con người nhiều hơn

3. Kết đoạn:

- Khẳng định lại vấn đề: Tình yêu thương có vai trò quan trọng trong cuộc sống con người, là lẽ sống của mỗi người

- Rút ra bài học: Mỗi người chúng ta phải biết yêu thương lẫn nhau, yêu thương đồng loại.

4

II. TẬP LÀM VĂN (10,0 điểm)

Theo Báo Điện tử Tuoitre.vn ngày 09/01/2020:

“Cháy rừng đang mang tới nhiều nỗi lo sợ và ám ảnh cho người dân Úc nhưng những bức ảnh chụp mới đây về những chồi non tại bang New South Wales đã mang lại hi vọng về sự kiên cường của thiên nhiên trước thảm họa.”

Từ những thông tin trên kết hợp với trí tưởng tượng của mình, em hãy hóa thân thành một chồi non giữa rừng và kể lại câu chuyện của mình.

10,0

*Yêu cầu về hình thức

Đảm bảo bài văn kể chuyện có cấu trúc 3 phần: mở bài, thân bài, kết bài mạch lạc, văn phong trong sáng, từ ngữ được dùng gợi hình, gợi âm thanh và có sức biểu cảm. Đảm bảo các qui tắc về chuẩn chính tả, ngữ pháp, ngữ nghĩa tiếng Việt.

1,0

*Yêu cầu về nội dung: Học sinh có thể trình bày bằng nhiều cách khác nhau song phải biết dựa vào phần gợi dẫn của đề. Sau đây là định hướng các ý cơ bản

A. Mở bài: Chồi non giới thiệu về bản thân mình và hoàn cảnh.

0,5

B. Thân bài

- Chồi non kể chuyện bị cháy rừng:

+Tình huống như thế nào?

+ Kết quả ra sao?

+ Tâm trạng đau đớn, xót ca khi chồi non bị thương và oán trách những hành vi nhẫn tâm phá hoại môi trường, hủy hoại cây xanh của một số đối tượng xấu.

- Chồi non kể về lợi ích của mình đối với khu rừng, môi trường sống, con người.

+ Tạo không khí trong lành

+ Điều hòa khí hậu

+ Bảo vệ sự đa dạng sinh học và đem đến một môi trường xanh, sạch, đẹp cho con người.

- Chồi non kể về sự kiên cường của chính mình, của thiên nhiên trước thảm họa:

+ Chồi non đã kiên cường như thế nào?

+ Tâm trạng hạnh phúc, sự quyết tâm, cố gắng để hồi sinh và tiếp tục làm đẹp cho đời…

- Lời nhắc nhở và mong muốn của chồi non với con người nói chung.

2.0

2.0

2.5

1,5

C. Kết bài : Rút ra bài học cho bản thân và mọi người về ý thức trồng, chăm sóc cây xanh, bảo vệ và giữ gìn môi trường xanh - sạch - đẹp.

0,5

PHÒNG GD&ĐT HUYỆN YÊN THÀNH

KỲ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI

NĂM HỌC 2022 – 2023

Lời ru ẩn nơi nào

Giữa mênh mang trời đất

Khi con vừa ra đời

Lời ru về mẹ hát

Lúc con nằm ấm áp

Lời ru là tấm chăn

Trong giấc ngủ êm đềm

Lời ru thành giấc mộng

Khi con vừa tỉnh giấc

Thì lời ru đi chơi

Lời ru xuống ruộng khoai

Ra bờ ao rau muống

Và khi con đến lớp

Lời ru ở cổng trường

Lời ru thành ngọn cỏ

Đón bước bàn chân con

Mai rồi con lớn khôn

Trên đường xa nắng gắt

Lời ru là bóng mát

Lúc con lên núi thẳm

Lời ru cũng gập ghềnh

Khi con ra biển rộng

Lời ru thành mênh mông

A

B

1. Mênh mông
2. Mênh mang
3. Êm đềm
4. Ấm áp

1. rộng lớn đến mức như không có giới hạn
2. ấm và tạo cảm giác dễ chịu (nói khái quát)
3. rộng lớn đến mức gây cảm giác mông lung mờ mịt
4. yên tĩnh, không có sự xao động, tạo cảm giác yên ổn

I

ĐỌC HIỂU

4,0

1

C

0,5

2

A

0,5

3

D

0,5

4

Nối 1 với a, 2 với c, 3 với d, 4 với b

0,5

5

Tác dụng của biện pháp tu từ điệp ngữ:

+ Tạo nên giọng điệu thiết tha cho bài thơ

+ Gợi sức sống và sự bền bỉ trong lời ru của mẹ

+ Khẳng định tình mẹ thiêng liêng, bất diệt

+ Thể hiện thái độ trân trọng, ngợi ca tình mẹ của tác giả

1,0

6

HS chia sẻ điều bản thân muốn nói với người mẹ kính yêu của mình miễn là nhân văn, chân thực, sâu sắc. 

1,0

II

Câu 1

VIẾT

16,0

a. Đảm bảo cấu trúc đoạn văn nghị luận: Có đủ các phần mở đoạn, thân đoạn, kết đoạn. Mở đoạn nêu được vấn đề, thân đoạn triển khai được vấn đề, kết đoạn kết luận được vấn đề.

0,5

b. Xác định đúng vấn đề nghị luận: vai trò của tình mẹ trong cuộc sống.

0,5

c. Triển khai được vấn đề nghị luận:

+ Tình mẹ là tình cảm thiêng liêng, cao quý nhất

+ Tình mẹ yêu thương, chăm sóc, chở che, nâng đỡ con trên mọi chặng đường đời

+ Tình mẹ là điểm tựa tinh thần, tiếp thêm cho con động lực, sức mạnh, niềm tin,…

+ Cuộc sống của con người sẽ như thế nào khi thiếu vắng tình yêu thương của mẹ?

+ Trong cuộc sống, mỗi người cần phải nâng niu, trân trọng tình cảm thiêng liêng này.

+ Nhiều người chưa ý thức được vai trò của tình mẹ, lại có những người có hành động, thái độ, cách cư xử chưa đúng mực với mẹ của mình thật đáng chê trách

0,5

1,0

1,0

0,5

0,5

0,5

d. Chính tả, ngữ pháp

Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp tiếng Việt.

0,5

e. Sáng tạo: Có cách diễn đạt mới mẻ, thể hiện suy nghĩ sâu sắc về vấn đề nghị luận.

0,5

Câu 2

a. Đảm bảo cấu trúc một bài văn có đầy đủ mở bài, thân bài, kết bài

0,5

b. Xác định đúng yêu cầu của đề.

Tia nắng ấm kể lại hành trình trải nghiệm một ngày thú vị khi lần đầu tiên được mẹ Mặt Trời giao nhiệm vụ đi tiếp thêm sức sống cho vạn vật

0,5

c. Học sinh triển khai bài viết theo bố cục 3 phần: mở bài, thân bài, kết bài.

- HS tùy sức tưởng tượng và kể sao cho thú vị, sáng tạo và hấp dẫn, miễn là bám vào đặc điểm và vai trò của tia nắng là đem lại sự sống cho vạn vật.

- Sau đây là một số gợi ý:

* Mở bài: Tia nắng ấm giới thiệu về mình, giới thiệu về trải nghiệm

* Thân bài: Tia nắng ấm kể lại diễn biến trải nghiệm

+ Giới thiệu thời gian, không gian diễn ra trải nghiệm

+ Kể lại các sự việc trong hành trình trải nghiệm:

- Một ngày mới bắt đầu, tia nắng nhận nhiệm vụ từ mẹ Mặt Trời

- Những nơi tia nắng đã đi qua( mặt biển, khu rừng, cánh đồng, trường học…); những việc tia nắng đã làm (đánh thức những đàn chim đang ngủ, tỏa ánh nắng xuống các vòm lá, đùa giỡn với các cô cậu học trò…); những nhân vật liên quan đến hành trình trải nghiệm của tia nắng ấm…

- Kết thúc hành trình trải nghiệm của tia nắng

( lưu ý đan xen yếu tố tự sự với miêu tả và biểu cảm)

*Kêt bài: Cảm xúc, suy nghĩ của tia nắng về hành trình trải nghiệm

1,0

1,0

1,5

3,0

1,0

0,5

d. Chính tả, ngữ pháp: Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp tiếng Việt.

0,5

e. Sáng tạo: Có cách kể, diễn đạt tốt, mới mẻ

0,5

UBND HUYỆN GIA BÌNH

PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

ĐỀ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI CẤP HUYỆN

NĂM HỌC 2022-2023

Phần/

Câu

Nội dung

Điểm

I

Phần đọc – hiểu

6,0

1

- Bài thơ là lời của người con muốn gửi tới mẹ.

1,0

2

Những hình ảnh diễn tả cuộc sống khó nhọc, vất vả, gian truân của người mẹ:

• nhà dột
• gió lùa bốn bên
• hạt mưa..những đêm trắng trời

(HS trả lời đúng cả ba hình ảnh trên cho điểm tối đa, còn nếu chỉ liệt kê được một hoặc hai hình ảnh thì mỗi hình ảnh đúng cho 0,5 điểm.

2,0

3

3,0

*Yêu cầu về hình thức:

- Học sinh viết một đoạn văn, không xuống dòng trong quá trình viết.

- Đảm bảo cấu trúc 3 phần của một đoạn văn nghị luận: mở đoạn, thân đoạn, kết đoạn.

- Đảm bảo dung lượng yêu cầu. Học sinh viết ngắn gọn, cô đọng, súc tích, tránh dài dòng, lê thê.

* Yêu cầu về nội dung: Đoạn văn viết về ý nghĩa của lòng biết ơn với các ý sau:

- Giải thích: Thế nào là lòng biết ơn?

- Vì sao phải biết ơn?

- Bài học rút ra cho bản thân.

Cụ thể:

1. Mở đoạn: Giới thiệu về lòng biết ơn.

b. Thân đoạn:

* Giải thích thế nào là lòng biết ơn: Biết ơn là khi chúng ta hiểu, cảm nhận sâu sắc công ơn của người khác dành cho mình, từ đó trân trọng và có những hành động đền đáp.

* Vì sao phải biết ơn:

- Vì đó là lối sống đẹp đẽ thể hiện truyền thống “uống nước nhớ nguồn” của dân tộc ta.

- Việc biết ơn sẽ giúp tâm hồn ta nhẹ nhàng, thanh thản, giúp ta nuôi dưỡng những điều tốt đẹp trong suy nghĩ và hành động của mình.

- Người giàu lòng biết ơn sẽ được người khác yêu mến, nể trọng.

- Không có lòng biết ơn sẽ trở thành kẻ vô ơn, bội bạc, bị mọi người khinh ghét.

(HS có thể đưa thêm dẫn chứng cụ thể)

* Bài học rút ra cho bản thân:

- Là một học sinh, em sẽ luôn biết ơn bố mẹ, thầy cô, biết ơn quê hương, nguồn cội để trở thành một con người có nhân cách cao đẹp.

c. Kết đoạn:

- Khẳng định lại vấn đề cần nghị luận.

0,25

2,5

0,25

II

Phần viết

14,0

4

4,0

* Yêu cầu về hình thức:

- Viết một đoạn văn biểu cảm về một bài thơ lục bát.

- Đảm bảo yêu cầu về cách trình bày đoạn văn biểu cảm

- Trình bày rõ ràng, không mắc lỗi chính tả, dùng từ diễn đạt chuẩn.

0,25

* Yêu cầu về nội dung:

- Yêu cầu HS dựa vào các ý sau để viết đoạn văn theo yêu cầu đề bài:

+ Giới thiệu khái quát về bài thơ Tháng giêng của bé của tác giả Đỗ Quang Huỳnh, bài thơ là những cảm xúc trong sáng, đáng yêu của trẻ thơ về cảnh sắc thiên nhiên tháng giêng – tháng đầu tiên của mùa xuân.

0,25

+ Bức tranh thiên nhiên mùa xuân tháng giêng bừng lên sức sống đẹp đẽ, có màu sắc tươi tắn, hương vị ngọt ngào, âm thanh rộn ràng qua những hình ảnh nhân hóa mầm cây tỉnh giấc sau một mùa đông, hạt mưa trốn tìm, cây đào lim dim mắt cười, quất gom từng hạ nắng... làm cho các câu thơ thêm sinh động, giàu sức gợi cả. Đồng thời thổi hồn vào cảnh vật, làm cho cảnh thiên nhiên tháng giêng trong sáng, đẹp đẽ, đáng yêu. Đó là sự tinh tế, nhạy cảm của nhà thơ trước thiên nhiên.

+ Cảm xúc của trẻ thơ bộc lộ qua câu hỏi tháng giêng đến tự bao giờ? thể hiện tình yêu thiên nhiên, háo hức muốn khám phá thế giới tươi đẹp.

3,0

+ …

+ Bài thơ miêu tả bức tranh thiên nhiên của tháng giêng – tháng đầu tiên của mùa xuân với không gian tươi sáng, có màu sắc, âm thanh, hương vị…thật nên thơ, sinh động đầy sức sống.

0,5

5

10,0

Yêu cầu chung:

- Dạng bài: Kể lại một trải nghiệm của bản thân.

- Hình thức: bài văn kể theo ngôi thứ nhất. Có bố cục đầy đủ ba phần Mở bài – Thân bài - Kết bài.

0,25

Yêu cầu chung:

- Dạng bài: Kể lại một trải nghiệm của bản thân.

- Hình thức: bài văn kể theo ngôi thứ nhất. Có bố cục đầy đủ ba phần Mở bài – Thân bài - Kết bài.

- Nội dung:

+ Kể lại một tiết học Ngữ văn đáng nhớ nhất đối với em. Đó có thể là một tiết Đọc hiểu văn bản; Thực hành tiếng Việt; Viết; Trả bài; Nói và nghe…

+ Cần xác định trong tiết học Ngữ văn ấy giáo viên dạy bài gì? Có nội dung ra sao?

+ Trong tiết học, giáo viên có cách giảng dạy cuốn hút ra sao?

+ Nội dung ấy có tác động đến tâm hồn em như thế nào? Em học được những bài học bổ ích nào? Trong giờ học ấy em được học nhiều điều bổ ích, nhiều kiến thức mà em thấy hứng thú và vô cùng có ích với bản thân em. Tiết học giúp em thêm hiểu biết về thế giới xung quanh, trau dồi những đức tính tốt đẹp, rèn luyện cho em những kĩ năng cần thiết trong cuộc sống…Tiết học giúp em thêm yêu môn Ngữ văn, yêu mến người thầy/cô giáo của mình, yêu quê hương đất nước…

II.Yêu cầu cụ thể:

1. Mở bài:

- Giới thiệu khái quát về trải nghiệm đáng nhớ của em đối với tiết học ngữ văn: học bài gì? Ấn tượng chung về tiết học.

2. Thân bài:

a. Tình huống (hoàn cảnh: địa điểm, thời gian, không gian) xảy ra trải nghiệm, các nhân vật liên quan.

+ Hôm ấy là một buổi sáng mùa xuân, tiết trời ấm áp. Nắng ban mai rải nhẹ những tia nắng vàng óng á xuống cành cây, kẽ lá. Mọi vật như bừng tỉnh giấc. Em tung tăng cắp sách đến trường….

+ Tiếng trống vào lớp vang lên. Các bạn nhanh chóng mở sách chuẩn bị cho bài học mới, tiết học đầu tiên là tiết Ngữ văn, cô giáo bước vào lớp với nụ tươi tắn trên môi. Cả lớp nghiêm trang đứng dậy chào cô…

(Lưu ý: Giới thiệu tình huống, hoàn cảnh kết hợp với các yếu tố miêu tả không gian, cảnh sắc thiên nhiên, con người…)

b. Diễn biến trải nghiệm: ở phần này, tuỳ vào việc học sinh chọn kể những tiết học khác nhau sẽ có những nội dung, trình tự và diễn biến khác nhau. Học sinh cần kể theo trình tự thời gian từ đầu đến cuối buổi học:

Ví dụ với tiết Đọc hiểu văn bản

- Thầy/cô kiểm tra bài cũ:

- Thầy/cô giới thiệu bài mới: thầy/cô dẫn dắt vào bài học hôm ấy thật hấp dẫn, sinh động (Tổ chức trò chơi, hát, đọc thơ hay kể một câu chuyện, hoặc đặt ra một số câu hỏi gợi mở thú vị…

- -Thầy/cô bắt đầu nội dung bài mới: Em dõi theo từng lời thầy/cô giảng từng nội dung của bài học

+ Thầy cô tổ chức các hoạt động tìm hiểu bài thật đa dạng (hoạt động nhóm, hoạt động cặp đôi, cá nhân, đóng kịch… , chúng em tham gia rất sôi nổi, các bạn học sinh thi đua học tập…

+ Lời thầy/cô giảng bài trầm ấm, những dòng phấn trắng nắn nót, những hình ảnh sinh động được trình chiếu trên màn hình về nội dung bài học; cử chỉ, ánh mắt, nụ cười…như hoá thân vào các nhân vật trong bài học…giúp em cảm nhận được nội dung bài học một cách dễ hiểu và sâu sắc.

+ Học sinh liên tưởng đến các hình ảnh được nhắc đến trong bài học, có những tâm tư, tình cảm, suy nghĩ về những hình ảnh, nội dung đó.

- Kết thúc tiết học, thầy/cô tổng kết nội dung bằng sơ đồ tư duy dễ hiểu, dễ nhớ; chơi trò chơi nhỏ để khái quát lại toàn bộ nội dung bài học, giao nhiệm vụ về nhà.

Ví dụ với tiết Nói và nghe:

- Thầy/cô đã cho chúng em chuẩn bị trước ở nhà: bài nói về chủ đề gì? bản thân em chuẩn bị ra sao về bài nói của mình, em đã có sự luyện tập thế nào?

- Thầy/cô hướng dẫn chúng em trước khi nói:

Với người nói: chào hỏi, giới thiệu, trình bày bài nói; kết hợp với cử chỉ, điệu bộ, phong thái tự tin…

Với người nghe: tập trung chú ý, tôn trọng, cầu thị, biết đưa ra những nhận xét sau khi lắng nghe…

- Thầy/cô tổ chức thực hành nói: Các bạn học sinh chia tổ/nhóm hay làm việc cá nhân? Các bạn lên nói về vấn đề gì? Nói như thế nào? Em cảm thấy ấn tượng nhất với bạn nào? Em có được lên nói không? Em nói về vấn đề gì? cảm xúc của em như thế nào?

- Sau khi nói: các bạn nhận xét ra sao? Cô giáo tổng kết nhận xét, rút kinh nghiệm thế nào?

c. Điều đặc biệt của trải nghiệm khiến em ấn tượng và nhớ mãi.

- Ví dụ giờ Đọc hiểu văn bản: giúp em có cái nhìn khác về tình bạn/ giúp em hiểu thêm vai trò to lớn của người cha trong gia đình/ giúp em khám phá thêm nhiều địa danh tuyệt đẹp trên đất nước Việt Nam ta, nuôi dưỡng trong em ước mơ sau này có thể đi khắp nơi để khám phá những điều kì diệu của cuộc sống muôn màu…

- Ví dụ giờ Nói và nghe: trang bị cho em những kĩ năng cần thiết và thiết thực. Biến em từ một cô/cậu bé nhút nhát có thể tự tin hơn vào bản thân, đứng nói trước nhiều người mà không còn run sợ như trước nữa, đó sẽ là hành trang vô cùng quan trọng để em bước vào đời.

- Hoặc đó là lần đầu tiên em được điểm 9 môn Ngữ văn và được cô khen trước lớp…

3. Kết bài: Nêu ý nghĩa của tiết học Ngữ văn ấy đối với bản thân em nói riêng và ý nghĩa của môn Ngữ văn đối với việc hình thành nhân cách con người, hình thành kĩ năng giao tiếp…

1

7.75

1

4.75

2

1

Tổng điểm

20,0

PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

HUYỆN BÌNH LỤC

ĐỀ KIỂM TRA HỌC SINH GIỎI LỚP 6

MÔN: NGỮ VĂN

NĂM HỌC 2021-2022

(Thời gian làm bài: 120 phút, không kể thời gian giao đề)

CÂU

NỘI DUNG CẦN ĐẠT

ĐIỂM

Phần I: Đọc hiểu (6 điểm)

1. Kĩ năng: Thí sinh trả lời câu hỏi theo đúng yêu cầu, ngắn gọn, rõ ràng, mạch lạc.

2. Kiến thức:

Câu 1

- Thể thơ: Lục bát

- Bài thơ Chuyện cổ nước mình; Tác giả: Lâm Thị Mỹ Dạ

0,5

0,5

Câu 2

- Từ láy: mêng mang, liêu xiêu

+ mênh mang: rộng lớn đến mức gây cảm giác mung lung, mờ mịt.

+ liêu xiêu: ở trạng thái ngả nghiêng xiêu lệch như muốn đổ, muốn ngã.

0,5

0,5

0,5

Câu 3

- HS chỉ ra được một biện pháp tu từ trong các biện pháp sau:

+ Điệp ngữ: quê hương được lặp lại 4 lần.

- Tác dụng: làm nhịp điệu bài thơ thêm dồn dập, gợi cảm xúc và nhấn mạnh vai trò quan trọng của quê hương.

+ So sánh: Quê hương là tiếng ve; là góc trời tuổi thơ; là cánh đồng vàng; là dáng mẹ yêu.

- Tác dụng: Nhấn mạnh tình yêu tha thiết, sự gắn bó sâu nặng với quê hương của tác giả. Đồng thời làm nổi bật hình ảnh quê hương thật bình dị, mộc mạc nhưng cũng thật ấm áp, gần gũi, thân thương.

0,5

0,5

Câu 4

- Quê hương gợi lên qua những hình ảnh: dòng sông, góc trời, cánh đồng vàng; âm thanh: tiếng ve, lời ru.

=> Những hình ảnh, âm thanh gần gũi, giản dị, thân thuộc với mỗi con người.Những hình ảnh thơ cho ta thấy quê hương không phải là những gì lớn lao mà là những kỉ niệm gắn bó với quá trình trưởng thành của mỗi con người vì vậy quê hương giản dị nhưng rất đỗi thiêng liêng.

0,5

1,0

Câu 5

- HS chỉ ra được thông điệp có ý nghĩa nhất đối với bản thân và lý giải hợp lý:

+ Vai trò của quê hương.

+ Giáo dục tình yêu quê hương.

1,0

Phần II: Làm văn (14 điểm)

Câu 1

1. Kĩ năng:

- Đáp ứng đúng yêu cầu của một đoạn văn nghị luận xã hội (khoảng 200 chữ). Bố cục rõ ràng, hợp lí , lời văn chính xác, biểu cảm, kết cấu chặt chẽ, diễn đạt lưu loát, ít mắc lỗi về dùng từ, ngữ pháp.

2. Kiến thức: Trên cơ sở hiểu đúng vấn đề, biết cách viết đoạn văn nghị luận xã hội, học sinh có thể trình bày theo nhiều cách khác nhau song về cơ bản cần đảm bảo được các ý sau:

a. Mở đoạn: dẫn dắt, giới thiệu được vấn đề nghị luận

0,5

b. Thân đoạn:

- Quê hương là nơi ta sinh ra và lớn lên; nơi có nhiều kỉ niệm gắn liền với kí ức và tâm hồn của mỗi người; nơi có tuổi thơ yêu dấu, có mẹ, có những gì bình dị, thân thuộc.

- Nhớ về quê hương, ta nhớ những gì gần gũi, thiêng liêng nhất: một tiếng ve, lời ru của mẹ, dòng sông, con nước đầy vơi; góc trời tuổi thơ; cánh đồng vàng; dáng mẹ yêu.

- Hình ảnh quê hương luôn ghi sâu trong tâm trí mỗi người.

- Tự hào, yêu quý, trân trọng quê hương, có ý thức xây dựng quê hương.

( HS nêu được một số dẫn chứng tiêu biểu)

3,0

c. Kết đoạn: Khái quát lại vấn đề.

0,5

Câu 2

Dựa vào đoạn văn đã cho trong đề bài và bằng những quan sát cuộc sống, trí tưởng tượng phong phú, em hãy hóa thân thành hạt mưa mùa xuân kể chuyện về cuộc đời mình.

1. Kĩ năng:

- Học sinh biết làm bài văn dạng: Kể chuyện tưởng tượng. Biết lựa chọn ngôi kể thích hợp: ngôi kể thứ nhất.

- Bài viết có bố cục hoàn chỉnh, diễn đạt mạch lạc, giữa các phần, các đoạn có sự liên kết hợp lý, không sai lỗi chính tả, lỗi diễn đạt, biết kết hợp các yếu tố tự sự, miêu tả, biểu cảm… Có cách kể, diễn đạt tốt, mới mẻ.

2. Kiến thức: Học sinh tưởng tượng và kể sao cho thú vị và sáng tạo, hấp dẫn , nhưng cần bám vào đặc điểm và vai trò của hạt mưa mùa xuân. Về cơ bản cần đảm bảo được các ý sau:

a. Mở bài: Hạt mưa mùa xuân giới thiệu về mình.

0,5

b. Thân bài:

9,0

* Kể về đặc điểm của hạt mưa mùa xuân

- Mùa đông mưa ẩn mình trong những đám mây…

- Xuân về, mưa xuân vui phới phới, những hạt mưa bé nhỏ theo gió và những luồng không khí ấm áp bay đi khắp nơi...

3,0

* Kể về vai trò của hạt mưa mùa xuân

- Kể diễn biến sự việc mưa xuân gặp đất mẹ và gieo mầm sự sống sinh sôi nảy nở.

- Mặt đất đang kiệt sức cằn khô, cây cối trơ trụi, khẳng khiu …bắt đầu biến đổi khi mưa xuống (miêu tả cụ thể).

- Mưa hóa thân vào màu xanh, hoa lá, sông suối, đất đai để bắt đầu một cuộc đời mới đầy ý nghĩa.

3,0

* Cảm xúc của hạt mưa xuân

- Xúc động, tự hào vì kết quả của sự gieo mầm sống ấy là hoa thơm trái ngọt.

- Mưa xuân chia sẻ về niềm hạnh phúc của mình và mong muốn mọi người hãy làm việc tốt, có ý nghĩa để cuộc sống mỗi ngày tốt đẹp hơn.

3,0

c. Kết bài: Tình cảm của hạt mưa mùa xuân với thiên nhiên, với con người.

0,5

PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

HUYỆN VŨ THƯ

ĐỀ KHẢO SÁT HỌC SINH GIỎI

Môn: Ngữ văn lớp 6

Năm học 2022-2023

Bố cục

Nội dung

Điểm

Mở bài

- Giới thiệu tác giả Tế Hanh và bài thơ “Nhớ con sông quê hương”.

- Giới thiệu đoạn thơ và trích dẫn thơ.

0.5

0.5

Thân bài

Lần lượt trình bày những cảm xúc, suy nghĩ của người viết về nội dung và nghệ thuật của đoạn thơ.

Học sinh có thể trình bày theo nhiều cách khác nhau nhưng cần nêu được những ý cơ bản sau:

- Hai câu đầu: nhà thơ giới thiệu vẻ đẹp của con sông quê hương.

+ Câu mở đầu không chỉ giới thiệu về con sông của quê hương mà động từ “có” đã kín đáo bộc lộ niềm tự hào của nhà thơ.

+ Tính từ gợi tả màu sắc “xanh biếc” thể hiện vẻ đẹp của mặt nước sông xanh đậm, trong vắt, đẹp ánh lên dưới ánh mặt trời.

+ Nghệ thuật ẩn dụ “nước gương trong” kết hợp nhân hóa “soi tóc những hàng tre” thể hiện vẻ đẹp của dòng nước sông quê trong xanh như tấm gương khổng lồ; những hàng tre hai bên bờ sông như những cô gái đang nghiêng mình soi tóc trên mặt nước sông trong như gương.

Ngay từ những câu thơ đầu, nhà thơ vừa giới thiệu về con sông quê trong xanh, hiền hòa, thơ mộng vừa kín đáo bộc lộ niềm tự hào, yêu mến con sông quê hương mình.

- Hai câu sau: tình cảm của nhà thơ với con sông quê hương.

+ Nghệ thuật so sánh giữa cái trừu tượng “tâm hồn tôi” với cái cụ thể “một buổi trưa hè” thể hiện rõ nét tình cảm của nhà thơ hòa mình vào dòng sông quê.

+ Động từ “tỏa” thể hiện tình cảm yêu mến của nhà thơ lan rộng khắp và bao trọn dòng sông quê.

+ Từ láy “lấp loáng” khiến con sông quê như đẹp hơn dưới ánh mặt trời nhờ tình cảm yêu mến, gắn bó của nhà thơ.

0.5

0.5

0.75

0.75

0.5

0.5

0.75

0.25

0.5

Kết bài

- Khái quát nghệ thuật và ý nghĩa đoạn thơ.

- Học sinh tự liên hệ thực tế bản thân mình.

0.5

0.5

Bố cục

Nội dung

Điểm

1.Mở bài

- Giới thiệu câu chuyện hướng về tình người

- Ấn tượng, cảm xúc của em về câu chuyện đó.

1.0

2.Thân bài

Học sinh cần kể được những ý cơ bản sau:

- Hoàn cảnh xảy ra câu chuyện:

+ Thời gian, không gian, địa điểm xảy ra câu chuyện

+ Tạo lập tình huống có vấn đề để câu chuyện hấp dẫn hơn và làm nổi bật tình người trong câu chuyện.

- Diễn biến của câu chuyện:

+ Học sinh đi sâu vào tình huống truyện và kể chi tiết, tỉ mỉ diễn biến các sự việc xảy ra trong câu chuyện đặc biệt là tập trung vào các tình tiết thể hiện thái độ, lời nói, hành động, việc làm, cách cư xử của những người tham gia vào câu chuyện giành cho nhau để bật lên tình người sâu sắc, cảm động.

Lưu ý: Trong khi kể, học sinh cần làm nổi bật được sự cảm động của tình người để mỗi chúng ta đều cảm thấy ấm lòng từ câu chuyện được kể.

+ Những cảm xúc của người kể trước thái độ và cách cư xử của những người tham gia vào câu chuyện đó.

- Kết thúc câu chuyện:

+ Kể về kết cục của câu chuyện.

+ Những thay đổi của bản thân sau câu chuyện.

2.0

4.0

1.0

2.0

3.Kết bài

- Cảm nghĩ của em về tình người trong câu chuyện đó.

- Bài học em rút ra cho bản thân mình.

1.0

Phần

Nội dung kiến thức cần đạt

Điểm

Đọc hiểu

(4đ)

Học sinh làm cần đảm bảo những yêu cầu sau:

Câu 1. Đoạn thơ được viết theo phương thức biểu đạt chính là miêu tả.

1,0  

Câu 2. Dòng sông được tác giả miêu tả theo trình tự thời gian từ sáng, trưa, chiều đến tối.

- Tác dụng: Miêu tả màu sắc dòng sông thay đổi biến hóa mọi thời điểm trong một ngày, đêm, khắc họa được vẻ đẹp, sự điệu đà duyên dáng của dòng sông.

0,5

0,5

Câu 3. Đoạn thơ trên đã sử dụng biện pháp tu từ: nhân hóa, so sánh.

- Hình ảnh nhân hóa qua các từ ngữ: điệu, mặc áo, thướt tha, áo xanh sông mặc, mới may, thơ thẩn, cài, thêu, ngực...

- Hình ảnh so sánh: Áo xanh sông mặc như là mới may

Tác dụng:

- Biện pháp tu từ nhân hóa miêu tả một dòng sông rất đẹp, thơ mộng, dòng sông trở nên sống động, có hồn, giống như một người thiếu nữ xinh đẹp, điệu đà, duyên dáng, biết làm đẹp cho mình bằng những tấm áo tuyệt diệu, những tấm áo ấy được thay đổi liên tục khiến dòng sông biến hóa bất ngờ, mỗi lần biến hóa lại mang một sắc màu lung linh, lại là một vẻ đẹp quyến rũ, vừa thực lại vừa như mơ..., một vẻ đẹp đến ngỡ ngàng khiến người đọc say đắm .

- Phép so sánh “Áo xanh sông mặc như là mới may” diễn tả sự thay đổi của dòng sông dưới ánh nắng mặt trời. Đó là một vẻ đẹp mới mẻ tinh khôi.

- Dòng sông vốn là ảnh quen thuộc trong cuộc sống, nhưng nhờ biện pháp nhân hóa, so sánh tác giả đã khiến dòng sông trở nên sống động, vừa đẹp vừa quyến rũ, đáng yêu như một con người.

- Biện pháp nhân hóa, so sánh thể hiện cái nhìn, sự quan sát vô cùng tinh tế, tài tình của nhà thơ về cảnh vật và giúp ta thấy được tâm hồn yêu thiên nhiên của nhà thơ.

0.5

1,5

Tạo lập vb

(16đ)

Câu 1. (4 đ)

1. Yêu cầu về kĩ năng: học sinh trình bày đúng thể thức đoạn văn miêu tả có thể kết hợp biểu cảm, tự sự, diễn đạt trôi chảy, không sai chỉnh tả … đảm bảo độ dài khoảng 15 đến 20 dòng.

2. Yêu cầu cơ bản về kiến thức: HS viết đoạn văn miêu tả về hình ảnh dòng sông theo trí tưởng tượng của em dựa vào bài thơ Dòng sông mặc áo.

- HS biết lựa chọn các hình ảnh về dòng sông ở nhiều thời điểm khác nhau ( sáng, trưa, chiều, tối )

+ Hình ảnh dòng sông khoác lên mình một màu lụa đào khi ánh mặt trời lên.

+ Trưa về, bầu trời cao, trong xanh, dòng sông lại được thay áo mới với một màu xanh trong tươi mát.

+ Những áng mây ráng vàng của buổi chiều tà lại điểm thêm cho chiếc áo của dòng sông một màu hoa sặc sỡ.

+ Buổi tối, dòng sông như lung linh kỳ diệu nhất bởi dòng sông được cài lên ngực một bông hoa của vầng trăng lung linh tỏa sáng cùng với muôn vàn vì sao lấp lánh trên bầu trời chiếu dọi xuông dòng sông…

🡪 Màu sắc dòng sông thay đổi biến hóa mọi thời điểm trong ngày đêm.

0.5

3.5

0.5

0.75

0.75

0.75

0.75

Câu 2 (12.0đ) Kể chuyện tưởng tượng

1. Yêu cầu về kĩ năng:­

- Học sinh cần viết bài kể chuyện tưởng tượng, có bố cục 3 phần mạch lạc, chặt chẽ, kết hợp yếu tố miêu tả và biểu cảm.

- Sử dụng linh hoạt các hình thức ngôn ngữ: đối thoại, độc thoại.

- Văn viết trôi chảy, giàu cảm xúc, biết vận dụng tốt trí tưởng tượng, sáng tạo thêm các chi tiết và ngôi kể phù hợp.

2. Yêu cầu về kiến thức: ­

Học sinh có thể kể nhiều hướng khác nhau. Nhưng cần đảm bảo có các nhân vật như yêu cầu, các chuỗi sự việc liên kết với nhau và theo trình tự hợp lí, câu chuyện phải mang một ý nghĩa, một bài học nào đó.

1.0

11.0

a. Mở bài: ­ Giới thiệu hoàn cảnh nghe được câu chuyện giữa Sâu Rau và Giun Đất.

1.0

b. Thân bài:

- Xây dựng được cuộc trò chuyện của Sâu Rau và Giun Đất thể hiện:

+ Quan điểm, thái độ và cách sống của từng nhân vật.

+ Là hai nhân vật đối lập về tính cách và quan điểm: Giun Đất chăm chỉ, hiền lành; Sâu Rau lười biếng, ăn bám, bảo thủ...

+ Vai trò của từng nhân vật với cuộc sống: Kẻ sống có ích, kẻ phá hoại rau màu...

- Kết cục của từng nhân vật hợp lí để toát lên bài học.

9.0

c. Kết bài: ­ Cảm nghĩ của bản thân:

- Bày tỏ thái độ yêu ghét với từng nhân vật

- Rút ra bài học: tùy học sinh tự rút ra bài học. (Có thể là : phải chăm chỉ làm việc, không được sống ăn bám thì cuộc sống mới có ý nghĩa.

1.0

PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

HUYỆN NINH GIANG

Ngày thi: 25 tháng 3 năm 2023

ĐỀ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI

MÔN NGỮ VĂN 6

Năm học 2022- 2023

Tôi yêu chuyện cổ nước tôi
Vừa nhân hậu lại tuyệt vời sâu xa
Thương người rồi mới thương ta
Yêu nhau dù mấy cách xa cũng tìm

Ở hiền thì lại gặp hiền
Người ngay thì gặp người tiên độ trì
Mang theo chuyện cổ tôi đi
Nghe trong cuộc sống thầm thì tiếng xưa
Vàng cơn nắng, trắng cơn mưa
Con sông chảy có rặng dừa nghiêng soi

Đời cha ông với đời tôi
Như con sông với chân trời đã xa
Chỉ còn chuyện cổ thiết tha
Cho tôi nhận mặt ông cha của mình
Rất công bằng, rất thông minh
Vừa độ lượng lại đa tình, đa mang.

Thị thơm thì giấu người thơm
Chăm làm thì được áo cơm cửa nhà
Đẽo cày theo ý người ta
Sẽ thành khúc gỗ chẳng ra việc gì

Tôi nghe chuyện cổ thầm thì
Lời cha ông dạy cũng vì đời sau.

Đậm đà cái tích trầu cau
Miếng trầu đỏ thắm nặng sâu tình người.
Sẽ đi qua cuộc đời tôi
Bấy nhiêu thời nữa chuyển dời xa xôi.
Nhưng bao chuyện cổ trên đời
Vẫn luôn mới mẻ rạng ngời lương tâm.

1979
Rút từ Bài thơ không năm tháng

(NXB Tác phẩm mới, 1983).

CÂU

HƯỚNG DẪN CHẤM

ĐIỂM

1

( 1,0 điểm)

- Thể thơ: lục bát

- Phương thức biểu đạt chính: Biểu cảm

0,5

0,5

2

( 1,5 điểm)

- Biện pháp tu từ nhân hóa : 

+ Hạt mưa: mải miết trốn tìm

+ Cây đào: lim dim mắt cười

+ Quất: gom từng hạt nắng rơi

Hoặc

- Biện pháp tu từ so sánh :

+ Làm thành quả : những mặt trời vàng mơ.

(HS gọi tên biện pháp tu từ (0,25 đ) và chỉ ra dấu hiệu từ ngữ (0,25 đ))

- Tác dụng:

*Biện pháp so sánh:

+ Làm cho hình ảnh thơ trở nên sinh động, gợi hình, gợi cảm, hấp dẫn...

+ Giúp người đọc hình dung được cây quất gom từng hạt nắng rơi kết đọng lại thành những trái quất có màu sắc giống như những mặt trời vàng mơ.

+ Qua đó, thể hiện tâm hồn nhạy cảm và tình yêu thiên nhiên tha thiết của tác giả.

Hoặc

*Biện pháp nhân hóa:

+ Giúp sự vật trở nên gần gũi với con người.

+ Hai dòng thơ cho ta cảm nhận được cảnh vật như có hồn, bức tranh thiên nhiên mùa xuân hiện lên thật đẹp, nên thơ: Những hạt mưa xuân như những em bé hồn nhiên tinh nghịch đang mải miết chơi trò trốn tìm. Cây đào trước cửa đang lim dim mắt cười đón chào mùa xuân tươi đẹp...

+ Qua đó, thể hiện tâm hồn nhạy cảm và tình yêu thiên nhiên tha thiết của tác giả.

(HS chỉ cần chỉ ra tác dụng của 1 biện pháp tu từ)

0,5

0,25

0,5

0,25

0,25

0,5

0,25

3

( 1,5 điểm)

* Học sinh nêu được thông điệp:

- Thiên nhiên quê hương ta rất đẹp, nên thơ và sống động đặc biệt là vào thời điểm khi mùa xuân về...

- Nhắc nhở mỗi chúng ta phải biết yêu quý thiên nhiên, trân trọng và bảo vệ nó...

*Lưu ý: Người chấm cần tôn trọng suy nghĩ riêng của HS, Hs có thể không dùng chuẩn từ như HDC nhưng có ý hiểu đúng, GV vẫn cho điểm tối đa từng ý.

0,75

0,75

CÂU

HƯỚNG DẪN CHẤM

ĐIỂM

1

( 2,0 điểm)

I. Yêu cầu về kĩ năng:

- Đảm bảo yêu cầu về hình thức đoạn văn nghị luận triển khai một luận điểm; diễn đạt mạch lạc, lập luận chặt chẽ, lời văn sinh động, sáng tạo, không mắc lỗi chính tả, dùng từ, ngữ pháp…

0,5

II. Yêu cầu về kiến thức: Xác định đúng vấn đề nghị luận: Vai trò, ảnh hưởng tích cực của thiên nhiên đối với cuộc sống của con người.

Có thể theo hướng sau:

1,5

- Giải thích: Thiên nhiên theo cách hiểu thông thường là tất cả những sự vật bao quanh con người như: bầu trời, rừng, biển, sông, suối, cây cỏ, chim muông...

0,25

* Vai trò của thiên nhiên trong đời sống của con người:
- Thiên nhiên là nguồn nuôi dưỡng đời sống vật chất của con người: là môi trường sống, không khí giúp con người hô hấp, rừng điều hòa khí hậu, ngăn bão lũ, cung cấp lâm sản, động thực vật; sông biển cung cấp bao cá tôm, đất đai giúp con người định cư, canh tác…

0,5

- Thiên nhiên nuôi dưỡng, làm phong phú thêm đời sống tinh thần cho con người: những danh lam thắng cảnh tươi đẹp, những môi trường sinh thái trong lành là nơi giúp con người nghỉ ngơi, thư thái. Vẻ đẹp của thiên nhiên là nguồn cảm hứng bất tận của thi ca…

0,5

=> Vì vậy, cần nhận thức rõ vai trò, tầm quan trọng của thiên nhiên; có ý thức và hành động giữ gìn và bảo vệ môi trường thiên nhiên…

0,25

2

( 4,0 điểm)

I. Yêu cầu về kĩ năng:

- Hs làm kiểu bài cảm thụ văn học, có bố cục 3 phần: mở bài, thân bài, kết bài; trình bày sạch sẽ, chữ viết rõ ràng; diễn đạt lưu loát, linh hoạt trong sử dụng câu, từ ngữ gợi cảm, kết hợp các phương thức biểu đạt...

II. Yêu cầu về kiến thức: Thí sinh có thể làm bài theo nhiều cách khác nhau, nhưng cần đảm bảo các ý cơ bản sau:

1. MỞ BÀI

- Dẫn dắt giới thiệu bài thơ: “Chuyện cổ nước mình” của Lâm Thị Mỹ Dạ viết bằng thể thơ lục bát, âm điệu nhẹ nhàng, mang màu sắc ca dao, dân ca. Qua bài thơ, tác giả ca ngợi truyện cổ của nước mình mang nhiều ý nghĩa sâu xa, chứa đựng bao bài học quý báu của ông cha truyền lại cho con cháu đời sau.

0,5

2. THÂN BÀI: Hs trình bày cảm xúc của mình về cái hay cái đẹp của bài thơ

a. Cảm xúc về nội dung

a.1. Những bài học được ông cha gửi gắm trong chuyện cổ

- Xuất hiện các ý thơ nêu tên các câu chuyện cổ: 

+ Truyện Tấm Cám "Thị thơm thì giấu người thơm/ Chăm làm thì được áo cơm cửa nhà".

+ Truyện Đẽo cày giữa đường "Đẽo cày theo ý người ta/ Sẽ thành khúc gỗ chẳng ra việc gì".

+ Tích Trầu cau "Đậm đà cái tích trầu cau/ Miếng trầu đỏ thắm nặng sâu tình người".

- Bài học được gửi gắm qua chuyện cổ:

+ Nhân hậu, tình người.

+ Tình yêu không quản ngại khoảng cách.

+ Ở hiền gặp lành.

+ Công bằng, thông minh, độ lượng, đa tình.

1,25

a.2. Ý nghĩa những câu chuyện cổ với đời con cháu

- Cảm xúc của nhân vật "tôi": Yêu chuyện cổ nước tôi. 

- Chuyện cổ là hành trang cuộc sống "Vàng cơn nắng, trắng cơn mưa/ Con sông chảy có rặng dừa nghiêng soi".

- Chuyện cổ là cuộc đối thoại giữa hai thế hệ "Chỉ còn chuyện cổ thiết tha/ Cho tôi nhận mặt ông cha của mình".

- Chuyện cổ cũng thể hiện sự lo nghĩ cho đời sau của ông cha "Tôi nghe chuyện cổ thầm thì/ Lời cha ông dạy cũng vì đời sau".

- Chuyện cổ còn mãi, có ý nghĩa muôn đời "Nhưng bao chuyện cổ trên đời/ Vẫn luôn mới mẻ rạng ngời lương tâm".

1,25

b. Cảm xúc về nghệ thuật

- Dùng thể thơ lục bát truyền thống của dân tộc để nói về những giá trị truyền thống, nhân văn.

- Giọng thơ nhẹ nhàng, tâm tình, thể hiện tình yêu quê hương tha thiết, đằm sâu, nhưng đầy tự hào.

- Các biện pháp nghệ thuật đặc sắc: so sánh, ẩn dụ; điệp ngữ…

0,5

3. KẾT BÀI

- Bài thơ thể hiện tình yêu quê hương, đất nước, niềm tự hào của nhà thơ về những giá trị văn hóa tinh thần của dân tộc được thể hiện qua tình yêu đối với những câu chuyện cổ.

0,5

* Lưu ý : Trên đây chỉ là những gợi ý. Căn cứ vào bài làm của học sinh, giáo viên vận dụng đáp án linh hoạt để cho điểm. Khuyến khích những bài viết sáng tạo...

PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

HUYỆN Ý YÊN

ĐỀ CHÍNH THỨC

ĐỀ KHẢO SÁT CHẤT LƯỢNG HỌC SINH GIỎI

MÔN: NGỮ VĂN 6

Năm học 2022 - 2023

Thời gian làm bài: 120 phút

(Đề khảo sát gồm 01 trang)

PHÒNG GD&ĐT THANH OAI

KỲ THI OLYMPIC LỚP 6, 7, 8

ĐỀ CHÍNH THỨC

Ngày thi: 12 tháng 4 năm 2023

Câu

Yêu cầu cần đạt

Biểu điểm

Phần I

Câu 1: Thể thơ: Lục bát

1,0

Câu 2: Câu cảm thán: Cả nhà đi học, vui thay!

1,0

Câu 3: - Biện pháp tu từ: Điệp từ, điệp cấu trúc.

1,0

- Tác dụng:

+ Tạo nhịp điệu cho câu thơ

+ Nhấn mạnh nội dung tác giả cần diễn đạt: niềm vui của nhân vật khi biết cả nhà đều đến trường.

1,0

Phần II

Câu 1

1.Yêu cầu về kĩ năng: HS biết viết một đoạn văn đáp ứng yêu cầu của đề: có mở đoạn, kết đoạn hoàn chỉnh. Văn viết trong sáng, diễn đạt trôi chảy.

1,0

2. Yêu cầu về nội dung:

- Nêu khái quát ấn tượng, cảm xúc về bài thơ.

- Nêu ấn tượng, cảm xúc của em về các chi tiết miêu tả có trong bài thơ (gợi ý: chi tiết mẹ cũng "thưa thầy", "chào cô"; bố cũng "chào cô", "thưa thầy"; cả nhà vui thay …ba điểm mười, điểm xấu buồn lây”…; sự hồn nhiên, tiếng reo vui của người con).

- Làm rõ vai trò của các yếu tố nghệ thuật được sử dụng trong bài thơ.

- Nêu khái quát điều em tâm đắc về bài thơ.

3,0

Phần II

Câu 2

1. Về kĩ năng:

Vận dụng đúng phương pháp làm văn tự sự kết hợp với yếu tố miêu tả để viết bài.

2,0

2. Về hình thức:

- Bài văn có bố cục 3 phần: Mở bài, thân bài, kết bài.

- Chữ viết đúng chính tả.

- Trình bày sạch sẽ.

2,0

3. Về nội dung:

HS cần tưởng tượng và xây dựng nội dung bài thơ thành một câu chuyện với đầy đủ các yếu tố: Ngôi kể, ngôn ngữ kể, sự việc, tình hương,…

*Ngôi kể:

- HS có thể kể theo các ngôi một cách linh hoạt (ngôi 1 hoặc ngôi 3)

+ Hs có thể hóa thân vào một trong các nhân vật để kể (bướm trắng, ong, ong mẹ, chim hoặc cây cối,…) theo ngôi 1 – xưng “tôi”.

+ Hoặc kể theo ngôi 3 (không xưng “tôi”).

*Ngôn ngữ kể:

Bài viết cần có ngôn ngữ xen kẽ phối hợp nhau. Đó là ngôn ngữ kể, ngôn ngữ tả, ngôn ngữ nhân vật (đối thoại hoặc độc thoại).

*Các yếu tố khác:

- Cần lựa chọn xây dựng các sự việc chi tiết, tình huống hấp dẫn, tiêu biểu, có ý nghĩa.

- Từ ngữ giàu hình ảnh, biểu cảm …phù hợp với nhân vật.

- Câu chuyện xây dựng cần có các nhân vật:

+ Nhân vật bắt buộc: ong, bướm trắng, ong mẹ

+ Ngoài ra học sinh có thể xây dựng thêm các nhân vật khác.

(Xây dựng các nhân vật cần phải có tính cách, lời nói, hoạt động,…)

- Xây dựng được chuỗi những sự việc logic. Các sự việc phải được sắp xếp theo trật tự hợp lí.

- Cần phải bám sát vào bài thơ để kể lại hoạt động của các sự vật trong khoảng thời gian cụ thể (có thể là buổi sáng hoặc buổi chiều,…), trong không gian cụ thể (vườn cây, ao, hồ).

HS có thể tưởng tượng thêm các sự vật, sự việc, tình tiết khác song phải phù hợp với nội dung bài thơ.

Lưu ý: GV linh hoạt trong quá trình chấm bài trước những sáng tạo của học sinh.

8,0

PHÒNG GD&ĐT ……

ĐỀ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI CẤP HUYỆN

MÔN : NGỮ VĂN 6

NĂM HỌC 2022 – 2023

Thời gian làm bài : 90 phút không kể thời gian phát đề.

Ta về nương gió đồng xanh

Nghe hồn cây cỏ dệt thành hồn quê.

Lắng nghe đất thở bộn bề

Lẫn trong hương lúa … hương quê nồng nàn

Tiếng đêm âm hưởng đồng hoang

Cuốc kêu gọi bạn, tiếng đàn dế giun.

Lấm lem chân mẹ lội bùn

Trĩu bông lúa chín vàng ươm trên đồng

[…]

Cánh diều no gió tuổi thơ

Lưng trâu cõng những ước mơ thủa nào

Đêm trăng lòng dạ nôn nao

Câu hò vang vọng cồn cào nhớ nhung

Đâu rồi thăm thẳm ánh nhìn

Bờ môi hé nụ… Nhịp tim chòng chành.

Bao nhiêu năm sống thị thành

Hồn quê vẫn đẫm ngọt lành trong tôi…

(Trích Hồn quê - Hảo Trần)

PHẦN

CÂU

NỘI DUNG

ĐIỂM

I.

ĐỌC HIỂU

1

- Xác định từ láy: lấm lem

- Giá trị biểu đạt:

+ Gợi lên hình ảnh bàn chân người mẹ lấm lem bùn đất trong khi đang làm công việc đồng áng.

+ Khắc sâu ấn tượng về sự vất vả, lam lũ của người mẹ để cho trĩu bông lúa chín vàng ươm trên đồng, …

+ Giúp câu thơ trở nên gợi hình, gợi cảm…

0,5

1,5

2

- Biện pháp tu từ: Nhân hóa: đất thở bộn bề.

- Tác dụng:

+ Làm cho hình ảnh đất trở nên gần gũi, thân thuộc như có linh hồn; thể hiện tình yêu tha thiết, sự gắn bó máu thịt của con người đối với quê hương.

+ Giúp cho sự diễn đạt thêm tinh tế, ấn tượng, hấp dẫn người đọc ...

0,5

1,5

3

- Thông điệp:

+ Quê hương là người mẹ thứ hai đã nuôi dưỡng con người bao tháng ngày nên dù có đi đâu, con người phải luôn nhớ về quê hương.

+ Mỗi người cần có ý thức xây dựng và góp phần phát triển quê hương giàu đẹp…

(Học sinh nêu được ít nhất hai thông điệp có ý nghĩa thì cho điểm tối đa)

1,0

1,0

II.

VIẾT

1

a. Đảm bảo cấu trúc của một đoạn văn (khoảng 6-8 câu) trình bày ý kiến về một vấn đề trong đời sống.

0,25

b. Xác định đúng yêu cầu của đề: Suy nghĩ về vai trò của quê hương đối với cuộc đời mỗi con người.

0,25

c. Học sinh có thể trình bày theo những cách khác nhau song cần đảm bảo những nội dung cơ bản:

- Giải thích: quê hương là gì?

- Vai trò của quê hương đối với cuộc đời mỗi con người:

+ Nuôi dưỡng con người về thể xác: cho con người một nơi ở, một mái ấm; cho con người nơi mưu sinh, …

+ Nuôi dưỡng tâm hồn con người: dạy con người cách sống, lẽ sống, biết sống yêu thương, gắn bó, đùm bọc; có ý chí mạnh mẽ …

+ Là bến đỗ bình yên cho cuộc đời mỗi con người…

+ Là nơi khởi nguồn của những ước mơ, khát vọng trở thành động lực, sức mạnh cho con người trên hành trình dài rộng của cuộc đời…

…………………

3,0

d. Chính tả, ngữ pháp:

Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp Tiếng Việt.

0,25

e. Sáng tạo:

Thể hiện suy nghĩ sâu sắc về vấn đề, có cách diễn đạt ấn tượng.

0,25

2

a. Đảm bảo cấu trúc bài văn tự sự: Kể chuyện tưởng tượng.

0,25

b. Xác định đúng yêu cầu của đề: Kể về hành trình trải nghiệm của một dòng suối ra biển lớn.

0,25

c. Học sinh có thể triển khai cốt truyện theo nhiều cách nhưng cần đảm bảo các yêu cầu sau:

* Sử dụng ngôi kể thứ nhất.

* Nội dung câu chuyện có thể theo định hướng:

- Dòng suối tự giới thiệu về mình và câu chuyện định kể.

- Kể diễn biến hành trình tìm đường ra biển:

+ Hoàn cảnh diễn ra câu chuyện…

+ Diễn biến chính:

Sự việc 1: Hành trình tìm đường ra sông của dòng suối….

Sự việc 2: Hành trình xuôi về biển lớn…

Sự việc 3: Kể về cảm nhận của dòng suối khi ra biển lớn…

(Lưu ý: Trong các sự việc, những gian nan và những điều thú vị không lặp lại một cách máy móc mà có sự phát triển theo chiều hướng tích cực.)

- Kết thúc câu chuyện và bài học dòng suối tự rút ra.

9,0

d. Chính tả, ngữ pháp:

Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp Tiếng Việt.

0,25

e. Sáng tạo: Bố cục mạch lạc, lời kể sinh động, sáng tạo.

0,25

PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

ĐỀ GIAO LƯU HỌC SINH GIỎI

NĂM HỌC 2022-2023

CÂU

NỘI DUNG

ĐIỂM

1

- Thể thơ: Lục bát.

- Phương thức biểu đạt: Biểu cảm.

0,5

2

- Nội dung bài thơ: Bài thơ khắc họa hình ảnh người cha hao gầy, vất vả và bày tỏ sự biết ơn, tình thương cha vô hạn.

0,5

3

4

- Phép tu từ so sánh đặc sắc: cha - dải ngân hà; con - giọt nước sinh ra từ nguồn.

0,25

- Nghệ thuật so sánh: Cha là dải ngân hà; con là giọt nước

- Tác dụng:

+ Ca ngợi tình cha đẹp đẽ, tinh túy, bao la, vĩ đại. Con là giọt nước nhỏ bé mà tinh khiết sinh ra từ nguồn cội sáng đẹp ấy.

+ Niềm tự hào, hạnh phúc vì là con của cha.

+ Cảm nhận tình cảm cha con ấm áp và tấm lòng biết ơn, trân trọng, kính yêu của người con dành cho cha.

0,25

0,25

0,25

0,25

- HS có thể lựa chọn thông điệp khác nhau và lí giải phù hợp, ý nghĩa. Ví dụ:

+ Những vần thơ đẹp viết theo thể thơ dân tộc cho em cảm nhận được tình cha ấm áp, công lao vô bờ của cha; sự vất vả của cha. Từ đó em càng thấu hiểu, yêu kính, biết ơn cha sâu nặng.

+ Thông điệp về truyền thống đạo lí của dân tộc Việt Nam về đạo làm con đối với đấng sinh thành.

+ Thông điệp về tình phụ tử thiêng liêng cao quí, đáng trân trọng.giục chúng ta tìm tòi, học hỏi và khám phá để vươn tới chiếm lĩnh chinh phục vũ trụ.

1,0

II

LÀM VĂN

7,0

1

Viết một đoạn văn (khoảng 150 chữ) bày tỏ cảm xúc về một đoạn thơ lục bát.

2,0

a. Đảm bảo cấu trúc của một đoạn văn, đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp, tiếng Việt.

0,25

b. Xác định đúng vấn đề: Bày tỏ cảm xúc về đoạn thơ lục bát.

0,25

c. Triển khai vấn đề: Học sinh vận dụng tốt thao tác lập luận để triển khai vấn đề và cần trình bày đảm bảo các ý sau:

1,0

- Đoạn văn cần đảm bảo các ý sau đây:

+ Bài thơ "Lục bát về cha" của tác giả Thích Nhuận Hạnh là bao lời dặn dò giản đơn nhưng cũng hết sức sâu sắc và có ý nghĩa.

+ Trong đó đoạn thơ cuối để lại nhiều cảm xúc trong lòng người đọc.

+ Lời thơ nhẹ nhàng tựa câu hát yêu thương, đi vào trong lòng ta, khiến trào dâng trong tim ta tình yêu thương cha dạt dào tha thiết. Tình cảm của cha không bộc lộ như mẹ, cha lặng thầm tiếp bước con đi , nhưng ta có thể thấy, phụ tử thâm tình cũng đong đầy chẳng kém tình mẫu tử dạt dào cao đẹp.

+ Hình dáng cha hòa vào bóng dáng quê hương khiến con nao nao, xúc động.

+ Con trưởng thành, bay cao, bay xa cũng nhờ công lao vất vả, nhọc nhằn của cha.

-> Vài câu thơ ngắn ngủi nhưng đã khiến ta bùi ngùi, xót thương, kính quý người cha vất vả sớm hôm. Và có lẽ, mỗi chúng ta sau khi đọc bài thơ đều muốn báo hiếu cho sự vất vả của người cha già kính quý ấy .

d. Chính tả, ngữ pháp: đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp tiếng Việt.

0,25

e. Sáng tạo: Có cách diễn đạt độc đáo, có suy nghĩ riêng về vấn đề nghị luận

0,25

2

Kể chuyện sáng tạo

5,0

a. Đảm bảo cấu trúc của một bài văn Kể chuyển sáng tạo.

0,25

b. Xác định đúng vấn đề: Nhập vai cá vàng, kể trải nghiệm.

0,25

c. Triển khai bài văn kể chuyện:

4,0

1. Mở bài:

- Giới thiệu về bản thân.

- Giới thiệu hoàn cảnh câu chuyện.

0,5

2.Thân bài

- Kể lại diễn biến trải nghiệm theo trình tự hợp lí.

+ Cá vàng đã đi, đến những đâu?

+ Trải qua những chuyện gì?

+ Câu chuyện nào đáng nhớ nhất?

- Các sự kiện chính trong kỉ niệm đó: bắt đầu – diễn biến – kết thúc.

- Suy nghĩ của cá vàng sau chuyến đi.

3,0

c. Kết bài

- Rút ra bài học cho bản thân.

0,5

d. Chính tả, ngữ pháp: đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp tiếng Việt.

0,25

e. Sáng tạo: thể hiện được suy nghĩ sâu sắc về vấn đề nghị luận, có cách diễn đạt mới mẻ.

0,25

PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

HUYỆN

ĐỀ THI GIAO LƯU CHỌN HỌC SINH GIỎI LỚP 6

NĂM HỌC 2022-2023

Câu

Đáp án

Điểm

1

- Câu chuyện được kể bằng lời của nhân vật "tôi" .

- Ngôi kể: Ngôi thứ nhất.

0,5

0,5

2

- Nghĩa của từ "xin": hành động ngỏ ý với người khác, mong người ấy cho mình cái gì.

0,5

3

- Biện pháp tu từ: điệp ngữ ( không có...)

0,5

4

- Cách ứng xử của các nhân vật trong truyện đã gợi trong em những suy nghĩ:

+ Cách chào hỏi, nói năng lễ phép, lịch sự với người lớn...

+ Tình người, cử chỉ, việc làm thể hiện sự giúp đỡ chân thành với mọi người xung quanh: người gặp khó khăn, người già, đau ốm....

+ Cho đi cũng là nhận lại...

+ Về thái độ ứng xử thân thiện, những hành động đẹp cần có, nên làm,...

0,5

* HS nêu được bài học phù hợp:

+ Không thờ ơ, vô cảm, cần tôn trọng và tế nhị với những người xung quanh....

+ Hãy yêu thương, đồng cảm, chia sẻ với những người có hoàn cảnh bất hạnh, kém may mắn...

0,5

Câu

Đáp án

Điểm

Câu 1

(2,0 đ)

1. Yêu cầu về kĩ năng: Biết vận dụng kĩ năng viết đoạn văn ghi lại cảm xúc về một đoạn thơ đúng hình thức, đảm bảo dung lượng.

- Diễn đạt lưu loát, cảm xúc trong sáng; viết câu đúng ngữ pháp, không mắc lỗi dùng từ, không sai chính tả.

2. Yêu cầu về kiến thức:

Đoạn văn nêu được một số ý cơ bản sau:

*Mở đoạn:

- Dẫn dắt, giới thiệu: ..cây tre là người bạn thân, là biểu tượng cho phẩm chất của con người Việt Nam và đi vào thơ Nguyễn Duy như 1 hoài niệm....

*Thân đoạn: Nêu cảm nhận về nghệ thuật, nội dung, ý nghĩa các hình ảnh..... trong đoạn thơ:

+ Lời thơ giản dị, hình ảnh gợi hình, gợi cảm "búp măng non"gợi ra hình dáng cây măng vừa mọc lên đã giống cây tre với thân cây dáng thẳng, tròn,... nhưng vẫn vượt qua mọi điều kiện khắc nghiệt, không ngừng vươn lên...

+ "búp măng non"-> là biểu tượng cho thế hệ thiếu niên, nhi đồng. Măng mang dáng vẻ của cây tre, tre là biểu tượng cho vẻ đẹp phẩm chất của con người Việt Nam ngay thẳng, kiên cường...

+ Điệp ngữ : năm qua đi, tháng qua đi-> nhấn mạnh...theo thời gian...

+ Thành ngữ" tre già măng mọc": cây tre già đi thì cây măng mới mọc lên thay thế cây tre già...-> sự truyền nối, kế tiếp về sự sinh tồn của tre, gợi liên tưởng về thế hệ những người đi trước đã sáng tạo nên thành quả, thế hệ sau tiếp bước, phát triển thành quả ấy...

+ Điệp ngữ" mai sau" kết hợp với điệp từ "xanh" đã khẳng định, nhấn mạnh sự trường tồn của màu tre xanh dù năm tháng qua đi...->thế hệ thiếu niên nhi đồng lớn lên cũng mang những dáng hình, phẩm chất của ông bà tổ tiên và đến mai sau thì những phẩm chất tốt đẹp của con người Việt Nam vẫn đẹp, được gìn giữ...

-> Đoạn thơ gợi về vẻ đẹp của măng, của cây tre...qua sự cảm nhận, liên tưởng sâu sắc-> tình cảm yêu mến, tự hào về cây tre...về con người Việt Nam...

*Kết đoạn: Khái quát nội dung đoạn thơ, cảm xúc, liên tưởng, suy nghĩ...

3. Các mức đánh giá:

- Mức tối đa 2,0 điểm: Đảm bảo tốt các yêu cầu trên.

- Mức chưa tối đa:

+ 1,0- 1,75 điểm: Cơ bản đảm bảo các yêu cầu trên, còn mắc một vài sai sót nhỏ.

+ 0,25-0,75 điểm: Chỉ nêu được một, một vài ý, đoạn văn sơ sài, còn mắc nhiều lỗi diễn đạt, lỗi chính tả...

- Mức không đạt 0 điểm: Lạc đề hoặc không làm bài.

0,25 đ

1,5 đ

0,25 đ

Câu 2

(5,0 đ)

a. Đảm bảo cấu trúc bài văn tự sự: có đầy đủ MB,TB,KB. Mở bài giới thiệu được vấn đề; thân bài triển khai được vấn đề; kết bài khái quát được vấn đề.

0,25

b. Xác định đúng yêu cầu của đề: hạt mưa xuân tự kể về cuộc đời mình.

- Kể chuyện nhập vai, theo ngôi thứ nhất( xưng "tôi" hoặc

"tớ, mình") .

0,25

c. Học sinh có thể giải quyết vấn đề theo những sáng tạo của riêng mình, giám khảo cần trân trọng những sáng tạo đó trên cơ sở bài làm có sự sắp xếp sự việc hợp lý, đúng chủ đề. Sau đây là một số gợi ý những ý chính trong bài làm:

* Mở bài:

- Giới thiệu về mình (là hạt mưa mùa xuân )...và câu chuyện sẽ kể....

* Thân bài:

- Giới thiệu về mùa xuân..., về mình (là một hạt mưa bé nhỏ, ngây thơ, trong sáng, vô tư, hồn nhiên.,…)...

- Mùa đông lạnh giá ẩn mình trong đám mây khô…

- Xuân về, theo chị gió và những luồng không khí ấm áp, trong lành...nhẹ nhàng bay đi khắp nơi...

- Mặt đất đang kiệt sức vì khô cạn, cây cối trơ trụi, khẳng khiu, cành xám xịt, sông suối thiếu nước, ..…bắt đầu biến đổi khi mưa xuống ...

(Kể, tả cụ thể: hạt mưa hòa mình cùng bạn bè, lao xuống mặt đất- có gặp khó khăn, trở ngại gì không?..cảm nhận thấy mặt đất đón chào như thế nào?....)

- Tiếp sức cho mặt đất khô cằn... cho cỏ cây hoa lá,…hòa vào đất mẹ, len lỏi vào đất...tan biến, hòa quyện vào đất đai,

làm nên màu xanh bất tận của cây cối, vào hoa lá, vào sông suối,...để bắt đầu một cuộc đời mới đầy ý nghĩa...

- Hạt mưa xuân: cảm thấy yêu mến... tự hào vì .….

- Gửi lời nhắn nhủ với đất đai, với cây trái, với những bạn mưa mùa xuân của những mùa sau….

* Kết bài: - Cảm nghĩ về cuộc đời được cống hiến, được hóa thân.....

0,25

3,5

0,25

d. Chính tả, ngữ pháp

Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp Tiếng Việt.

0,25

PHÒNG GD&ĐT

KÌ THI OLIMPIC CẤP THÀNH PHỐ

NĂM HỌC 2022 – 2023

Phần

Câu

Nội dung

Điểm

Đọc, hiểu

(8 điểm)

1

- Bài ca dao làm theo thể thơ lục bát

- Đặc điểm:

+ Là thể thơ mà các dòng được sắp xếp theo từng cặp, một dòng sáu tiếng và một dòng 8 tiếng.

+ Vần: tiếng cuối của dòng 6 gần với tiếng 6 của dòng 8: tiếng cuối của dòng 8 lại vần với tiếng cuối của dòng 6 tiếp theo.

+Thanh điệu: tiếng thứ sáu, thứ tám là thanh bằng còn tiếng thứ tư là thanh trắc…

+ Nhịp điệu: thường ngắt nhịp chẵn (2/2/2, 4/4. ..)

1

2

-Vì đó là lúc nắng gắt, không khí vô cùng oi bức, nóng nực từ đó:

+ Gợi tả sự bận rộn của công việc nhà nông.

+ Nhấn mạnh nỗi vất vả cực nhọc của công việc cày đồng.

+ Sự chăm chỉ, chịu thương chịu khó của người nông dân…

* Lưu ý: Học sinh có thể có nhiều cách cảm nhận khác nhau nhưng phải hợp lí. Giám khảo cần tôn trọng sự sáng tạo của học sinh.

1,5

3

* Học sinh có thể có nhiều cách diễn đạt khác nhau nhưng tập chung làm nổi bật những nội dung sau:

- Từ láy thánh thót giàu sức gợi: Trong không gian tĩnh lặng của buổi trưa hè êm ả, dường như ta nghe rõ tiếng từng giọt, từng giọt mồ hôi đang rơi thánh thót xuống ruộng cày.

- Nghệ thuật so sánh cùng phép nói quá: Những giọt mồ hôi thi nhau rơi xuống được ví như mưa ruộng cày nhấn mạnh và tô đậm về sự vất vả cực nhọc của người nông dân trong công việc cày đồng. Ẩn chứa đằng sau mỗi câu chữ còn là nỗi xót xa, thương cảm sâu sắc của những người cùng cảnh ngộ.

4

* Về nội dung

- Học sinh bộc lộ được cảm xúc của bản thân: thấu hiểu nỗi vất vả của những người lao động: phải Trân trọng, biết ơn những thành quả có được từ sự vất vả, Cực nhọc đó.

Lưu ý: Học sinh có thể những cách diễn đạt khác nhau, giáo viên cần vận dụng linh hoạt, Tôn trọng sự sáng tạo của học sinh.

* Về hình thức

Viết dưới hình thức đoạn văn đảm bảo về số câu, bố cục chặt chẽ: cảm xúc chân thành, sâu sắc: diễn đạt mạch lạc: không mắc lỗi chính tả, dùng từ, đặt câu.

Viết

A. Về kỹ năng

Đảm bảo cấu trúc bài văn tự sự:

Mở bài: giới thiệu nhân vật và sự việc được kể

Thân bài: kể diễn biến sự việc

Kết bài: nêu kết thúc sự việc và cảm nghĩ của bản thân

Bài viết biết lựa chọn và xây dựng được những tình huống truyện hấp dẫn. vận dụng ngôi kể, Trình bày các sự việc theo một trình tự hợp lí, câu chuyện được kể một cách tự nhiên, chân thực, diễn đạt trôi chảy, văn viết có cảm xúc.

B. Về kiến thức

- Xác định đúng sự việc được kể: Dòng nước nhỏ kể về những trải nghiệm của mình khi đi qua những vùng đất tươi đẹp và khô cằn vì thiếu nước ngọt.

I. Mở bài: giới nhân và sự việc được kể

1

II. Thân bài

- Kể về những trải nghiệm khi đi qua những vùng đất tươi đẹp

- Kể về những trải nghiệm khi đi qua những vùng đất khô cằn vì thiếu nước ngọt.

* Lưu ý: trong quá trình kể chuyện học sinh phải tạo ra được tình huống hấp dẫn, sử dụng được các yếu tố miêu tả, miêu tả nội tâm có tác dụng làm nổi bật được chủ đề của truyện.

5

5

III. Kết bài: kết thúc câu chuyện, Nêu cảm nghĩ của bản thân.

1

PHÒNG GDĐT TUY PHƯỚC

TRƯỜNG THCS PHƯỚC LỘC

ĐỀ THI HỌC SINH GIỎI, Năm học 2022-2023

Môn: NGỮ VĂN 6

Thời gian: 120 phút (không kể phát đề)

CÂU

NỘI DUNG

Điểm

PHẦN I. ĐỌC HIỂU (6.0 điểm)

1

Biểu cảm

0.5

2

- Từ láy: xào xạc, dạt dào, đu đưa.

- Tác dụng: Gợi tả vẻ đẹp sinh động, đầy sức sống của dòng sông trong kí ức của tác giả.

0.5

1.0

3

- Biện pháp tu từ : nhân hóa (khoe )

- Tác dụng: gợi tả được vẻ đẹp của con cá chép, làm cho hình ảnh con cá trở nên sinh động, có hồn hơn.

2.0

4

- Đoạn thơ gợi cảm xúc về tình yêu nhiên nhiên, yêu dòng sông quê hương, yêu quê hương đất nước… (dẫn chứng)

2.0

PHẦN II. LÀM VĂN (14.0 điểm)

1

a. Đảm bảo hình thức đoạn văn nghị luận xã hội

b. Xác định đúng vấn đề cần nghị luận : Ý nghĩa của ước mơ đối với tuổi thơ.

c. Triển khai hợp lý nội dung đoạn văn : Vận dụng tốt các thao tác lập luận, kết hợp chặt chẽ giữa lý lẽ và dẫn chứng.

0.25

0.25

0.25

1. Mở đoạn: Giới thiệu vấn đề: Tuổi thơ luôn gắn liền với những ước mơ về tương lai. Ước mơ đồng hành với tuổi thơ trong trẻo của mỗi người.

2.Thân đoạn:

- Ước mơ là gì? Ước mơ là những điều tốt đẹp mà con người khao khát, hướng tới, mong muốn đạt được trong tương lai. Ước mơ tuổi thơ lúc nào cũng chất chứa đầy sự cao đẹp và trong sáng. Nó đơn thuần là xuất phát từ sở thích, niềm đam mê nhưng cho dù là kiểu ước mơ gì thì cũng thật đẹp đẽ và xứng đáng được trân trọng. (VD)

- Tác dụng của ước mơ?

Với tuổi thơ, ước mơ có tác dụng làm phong phú đời sống tinh thần và nuôi dưỡng những ý nghĩ bay bổng cho các em, có ước mơ giúp các bạn học hành chăm chỉ, rèn luyện tu dưỡng đạo đức tích cực hơn, có kế hoạch, mục tiêu cần đạt được cho cuộc sống; là động lực, là nguồn sống, là điểm tựa để tuổi thơ vươn lên; là trạng thái của tâm hồn.

- Mở rộng: Phê phán những người sống không có ước mơ, hoài bão, vô cảm, phó mặc cho cuộc đời. Lại có người sống có ước mơ nhưng không cố gắng thực hiện mà chỉ hão huyền, viển vông về một cuộc sống tốt đẹp hơn.

- Làm gì để có ước mơ đẹp?

Cần phải có ước mơ ngay từ khi còn nhỏ và biết cách nuôi dưỡng ước mơ (học tập, rèn luyện,...). Cần trân trọng, nâng niu và chắp cánh cho những ước mơ đẹp để biến ước mơ thành hiện thực.

3. Kêt đoạn: Khẳng định vấn đề: Ước mơ có vai trò vô cùng cần thiết trong cuộc sống của con người. Hãy cố gắng đẻ có những ước mơ đẹp để làm cho cuộc sống của mình phong phú và có ý nghĩa hơn.

d. Sáng tạo: Có cách diễn đạt mới mẻ, thể hiện suy nghĩ sâu sắc về vấn đề của câu trả lời.

e. Chính tả, ngữ pháp: Đảm bảo các quy tắc về chuẩn chính tả, ngữ pháp, ngữ nghĩa tiếng Việt.

0.25

2.25

0.25

0.25

0.25

2

a. Đảm bảo cấu trúc một bài văn: Có đầy đủ các phần: Mở bài, Thân bài, Kết bài.

b. Xác định đúng yêu cầu của đề

- Kiểu bài: kể chuyện tưởng tượng

- Người kể: Chim Sẻ

- Ngôi kể : Ngôi thứ Nhất

0.5

0.5

c.Triển khai vấn đề rõ ràng, đầy đủ; thể hiện sự nhận thức sâu sắc và vận dung tốt các kiến thức Tập làm văn đã học để làm bài đạt hiệu quả cao.

1.Mở bài:

Giới thiệu về Chim Sẻ và câu chuyện

2. Thân bài :

- Giới thiệu về gia đình Chim Sẻ.

- Sẻ Mẹ muốn hướng dẫn các con tập bay, Sẻ Anh và Sẻ Chị háo hức tập nhưng Sẻ Em không thích vì cho rằng “Họ nhà chim thì ai mà chẳng biết bay. Cứ có cánh là bay được tất, cần gì phải tập !”.

- Sẻ Em không chịu tập bay, ở nhà chơi mãi thấy chán.

- Sẻ Em bắt đầu bay và gặp nhiều sự cố: không bay được, bị vướng cánh vào cành cây gây rách cánh, bị rơi xuống đất, bị thương tích…

- Sẻ Mẹ tập bay cho Sẻ Em, kiên trì nhẫn nại dù gặp muôn vàn gian khổ, trở ngại.

- Sẻ Em đã bay được. Mọi người vui mừng, khen ngợi Sẻ Em.

3. Kết bài:

- Tâm trạng vui mừng, hãnh diện vì mình đã bay được cả Sẻ Em.

- Bài học từ câu chuyện của Sẻ Em.

0.5

7.0

0.5

d) Sáng tạo: có cách diễn đạt mới mẻ, thể hiện sâu sắc cảm xúc của người viết.

0.5

e) Chính tả, dùng từ, đặt câu: đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp, ngữ nghĩa.

0.5

Chẳng ai muốn làm hành khất

Tội trời đày ở nhân gian

Con không được cười giễu họ

Dù họ hôi hám úa tàn

Nhà mình sát đường, họ đến

Có cho thì có là bao

Con không bao giờ được hỏi

Quê hương họ ở nơi nào

Con chó nhà mình rất hư

Cứ thấy ăn mày là cắn

Con phải răn dạy nó đi

Nếu không thì con đem bán

Mình tạm gọi là no ấm

Ai biết cơ trời vần xoay

Lòng tốt gửi vào thiên hạ

Biết đâu nuôi bố sau này…

Câu

Nội dung

Điểm

1

-Thể thơ 6 chữ

- Phương thức biểu đạt chính: biểu cảm

1,0 điểm

2

- hành khất: Người đi ăn xin, ăn mày trên đường.

- Từ thuần Việt có nghĩa tương đương: ăn xin, ăn mày.

- Cách gọi “hành khất” mà không phải “ăn xin, ăn mày” thể hiện thái độ tôn trọng của người cha với những người bị “giời đày” chẳng may phải xin ăn trên phố, đồng thời cũng thể hiện niềm đồng cảm chân thành với nỗi bất hạnh của họ. Qua cách gọi ấy người cha cũng muốn con mình nhận ra nên có thái độ hành xử như thế nào cho đúng với những người cơ cực, khổ nghèo.

1,5 điểm

3

Những lời chia sẻ trong khổ cuối là lời dặn dò vô cùng ý nghĩa của người cha dành cho con:

+ Mình tạm gọi là no ấm/Ai biết cơ trời vần xoay: Gia đình mình chỉ “tạm” gọi là no ấm hơn những người hành khất tội nghiệp kia. Sự no ấm ấy chưa biết tồn tại được bao lâu bởi cuộc sống luôn “vần xoay” biến đổi…

+ Lòng tốt gửi vào thiên hạ/Biết đâu nuôi bố sau này: Con hãy sống giàu tình yêu thương, sẻ chia, trân trọng những người nghèo khổ, tu nhân tích đức, bởi biết đâu sau này bố cũng rơi vào tình cảnh như họ, và cũng được mọi người giúp đỡ, trân trọng như con đã làm.

=> Người cha đã đánh thức lòng trắc ẩn, tình yêu thương, khơi dậy lòng tốt không chỉ của con mình mà con của nhiều người khác.

1,5 điểm

4

Bài học rút ra: Cần tôn trọng, đồng cảm, sẻ chia, giúp đỡ nhau trong cuộc sống.

1,0 điểm

5

- Viết được đoạn văn theo yêu cầu. Cảm nhận về đoạn thơ qua các chi tiết:

+ Từ tượng hình, tượng thanh: ríu rít , chập chờn

+ Hình ảnh: bờ tre, mặt nước, dòng sông, tụm năm, tụm bảy, bầy chim non….

+ Nghệ thuật: ẩn dụ: Bầy chim non bơi lội trên sông

nhân hóa: Bầy chim non bơi lội trên sông

Sông mở nước ôm tôi vào dạ

=> Nhà thơ cảm nhận được một sự giao hòa thầm kín giữa mình và con sông, tạo thành một kỉ niệm sâu sắc.

1,0 điểm

1,0 điểm

2,0 điểm

1,0 điểm

6

a. Mở đầu:

- Dẫn dắt và giới thiệu đối tượng miêu tả: Cảnh làng quê trong đêm trăng mùa xuân.

- Ấn tượng khái quát về cảnh.

1,0 điểm

b. Nội dung: (Dựa vào ý đoạn thơ) .

- Tả khái quát: Một vài nét nổi bật của khung cảnh làng quê trong đêm mùa xuân trước khi trăng lên.

+ Đêm xuống nhanh, sương mù buông toả, lặng gió, se lạnh.

+ Ngoài đồng vắng vẻ, trong làng nhà nhà lên đèn, mọi vật nhoà đi trong bóng tối mênh mang.

+ Trên bầu trời những đám mây đuổi nhau giữa tầng không.

- Tả chi tiết: Miêu tả cụ thể cảnh làng quê trong đêm mùa xuân theo trình tự thời gian: Khi trăng bắt đầu lên, khi trăng lên cao, trăng về khuya…qua những hình ảnh nổi bật của cảnh như:

+ Bầu trời, ánh trăng, mây… với những đặc điểm nổi bật về màu sắc, hình dáng, chuyển động.

+ Vườn cây trong đêm mùa xuân hương hoa ngạt ngào toả hương.

+ Rặng tre lướt theo chiều gió tạo lên cung đàn, khúc nhạc đồng quê.

+ Làng xóm yên tĩnh chìm trong giấc ngủ say.

+ Có thể miêu tả một số hình ảnh khác của làng quê như: Ngoài cánh đồng làng, dòng sông, hồ nước…với những vẻ đẹp riêng trong đêm trăng mùa xuân.

8,0 điểm

c. Kết thúc: Tình cảm, suy nghĩ của em về khung cảnh làng quê trong đêm trăng mùa xuân đẹp, yên tĩnh: Yêu quý, gắn bó để lại bao cảm xúc khó quên.

1,0 điểm

PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THỊ XÃ BỈM SƠN

ĐỀ THI HỌC SINH GIỎI CẤP THỊ XÃ NĂM HỌC 2022 - 2023

Môn: Ngữ Văn 6

I. Phần Đọc – hiểu

Câu

Nội dung

Biểu

điểm

1

C

0,5

2

B

0,5

3

D

0,5

4

B

0,5

5

A

0,5

6

D

0,5

7

B

0,5

8

C

0,5

9

• Biện pháp tu từ: So sánh: tác giả so sánh miến cau khô gầy như mẹ.
• Tác dụng: Biện pháp so sánh làm cho câu thơ giàu hình ảnh, giàu

giá trị biểu cảm đồng thời diễn ta hình dáng khô gầy, già yếu của mẹ gợi niềm xót xa, thương cảm đến nghẹn ngào.

1,0

2,0

10

• Yêu cầu hình thức: Là đoạn văn 15 dòng không sai chính tả, ngữ pháp đảm bảo tính liên kết và liền mạch, diễn đạt sinh động…
• Yêu cầu nội dung: Diễn tả được tình cảm yêu thương, lòng biết ơn và sự kính trọng sâu sắc trước sự quan tâm, chăm sóc và tình yêu

thương lớn lao mẹ dành cho mình.

0,5

2,5

II. Phần viết

* Yêu cầu hình thức: Là bài văn tự sự bố cục ba phần: Mở bài, Thân

1,0

bài, Kết bài, diễn đạt mạch lạc, đảm bảo liên kết, liền mạch, giàu

hình ảnh sáng tạo.

* Yêu cầu nội dung:

+ Sự thiếu kiên nhẫn của Sẻ Em, mỗi lần tập bay bỏ cuộc giữa

2,0

chừng, thậm chí có những hôm mẹ gọi cũng không dậy nằm lười

trong tổ…

+ Có một lần đang tập bay thì bị rơi -> đau-> Sẻ Em càng sợ và

2,0

càng lười tập hơn.

+Sự động viên, khích lệ ân cần của Sẻ Mẹ và Sẻ Anh ( mẹ khích lệ

2,0

bằng những hạt kê béo ngậy, anh kể cho nghe về những cảnh đẹp đã

từng bay qua…)

+ Sẻ Em nghe lời mẹ và anh, kiên trì tập bay-> Cất cánh trên bầu

2,0

trời cao rộng, cả khu rừng vui vẻ chúc mừng Sẻ Em.

+ Cảm xúc của Sẻ Em khi được chao liệng trên bầu trời cao rộng.

1,0

PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

THỊ XÃ DUY TIÊN

ĐỀ KHẢO SÁT CHẤT LƯỢNG HSG CẤP THỊ XÃ

NĂM HỌC: 2022 - 2023

Phần

Câu

Nội dung

Điểm

I. Đọc hiểu

(6,0 điểm)

Câu 1

- Thể thơ: Lục bát

0,5

Câu 2

Những loài hoa xuất hiện trong lời ru của mẹ: hoa quế, hoa hồng, hoa mận, hoa mơ, hoa sen, hoa cúc, hoa lúa, hoa xoan, hoa bưởi.

0,5

Câu 3

- Biện pháp tu từ nhân hóa:

(Cái liềm) kéo, (cái bừa) níu

- Tác dụng:

+ Làm cho câu thơ trở nên sinh động, giàu sức biểu cảm…

+ Cái cày, cái bừa có hành động như con người: níu kéo mẹ. Thể hiện sự gắn bó của mẹ với ruộng đồng, với những vật dụng của nhà nông,…đồng thời nói lên sự tảo tần, vất vả của mẹ.

+ Bộc lộ sự cảm thông, trân trọng, yêu mến của con đối với mẹ.

1,0

1,0

Câu 4

- Trong xã hội ngày nay, lời ru của mẹ có cần thiết đối với tuổi ấu thơ của mỗi con người.

- Vì:

+ Lời ru của mẹ bao giờ cũng ngọt ngào êm ái, thân thương, trìu mến.

+ Nghe tiếng hát ru, trẻ thơ cảm nhận được sự yêu thương, nâng niu của bà, của mẹ dành cho mình. Lời ru nuôi dưỡng tâm hồn trẻ thơ,….

+ Qua lời ru, trẻ thơ biết thương yêu những người thân, sẻ chia và đồng cảm với mọi người.

+ Lời ru của mẹ có ý nghĩa sâu sắc, để lại những ấn tượng khó phai trong tâm hồn mỗi con người.

0,5

1,0

Câu 5

Viết đoạn văn (khoảng 3 - 5 câu) trình bày suy nghĩ của em về bức thông điệp mà tác giả gửi gắm qua đoạn thơ.

- Hình thức: đoạn văn, 3-5 câu, câu văn lưu loát, giàu cảm xúc, đúng chính tả, ngữ pháp.

- Nội dung:

+ Cuộc đời mẹ vất vả, nhọc nhằn, nhưng mẹ vẫn dành cho con tình yêu thương, quan tâm, chăm sóc…

+ Con phải yêu thương, kính trọng, biết ơn mẹ; giúp mẹ từ những điều nhỏ nhất để mẹ không phải phiền lòng…

0,5

1,0

II. Làm văn

(14,0 điểm)

Câu 1

(4,0 điểm)

Từ nội dung đoạn thơ ở phần Đọc hiểu, hãy viết đoạn văn nghị luận (khoảng 8 - 10 câu) trình bày suy nghĩ của em về vai trò của tình yêu thương đối với mỗi người.

Yêu cầu chung:

Hiểu đúng vấn đề, đáp ứng yêu cầu chung của đoạn văn nghị luận xã hội trình bày suy nghĩ về một vấn đề; bố cục rõ ràng, hợp lí, lập luận chặt chẽ, giàu sức thuyết phục, dẫn chứng phù hợp, khuyến khích những bài viết sáng tạo, giàu cảm xúc.

Yêu cầu cụ thể:

a. Đảm bảo cấu trúc, hình thức đoạn văn. Chính tả, dùng từ, đặt câu (đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ nghĩa, ngữ pháp tiếng Việt).

0,5

b. Xác định đúng vấn đề cần nghị luận: vai trò của tình yêu thương.

0,25

c. Triển khai vấn đề nghị luận: Thí sinh lựa chọn các thao tác lập luận phù hợp để triển khai vấn đề nghị luận theo nhiều cách nhưng cần làm rõ vấn đề nghị luận: vai trò của tình yêu thương.

Có thể theo hướng sau:

* Giải thích:

Tình yêu thương là sự quan tâm chăm sóc, che chở, lo lắng… cho nhau giữa con người với con người.

* Bàn luận, mở rộng:

- Biểu hiện:

+ Tình yêu thương trong gia đình: ông bà, cha mẹ, con cháu, anh em đoàn kết, yêu thương nhau.

+ Tình yêu thương trong xã hội: tình yêu thương dành cho những số phận đau khổ, bất hạnh; lên án những kẻ đày đọa bóc lột người khác.

(Dẫn chứng)

- Vai trò:

+ Sưởi ấm tâm hồn của những con người cô đơn, đau khổ, bất hạnh và truyền nghị lực sống cho họ. Cảm hóa những con người "lầm đường lạc lối".

+ Kết nối mọi người, tạo mối quan hệ gắn bó, thân thiết giữa người với người. Là động lực giúp con người có sức mạnh vượt qua khó khăn, thử thách. Làm cho xã hội tốt đẹp hơn.

+ Khi chúng ta biết sống yêu thương và nhận được tình yêu thương thì chúng ta sẽ thấy hạnh phúc, yêu đời, biết sống có ý nghĩa hơn.

+ Người biết sống yêu thương luôn được mọi người yêu quý, trân trọng.

+ Tình yêu thương chính là truyền thống tốt đẹp của người Việt Nam.

- Mở rộng:

+ Tránh xa lối sống vô cảm, lãnh đạm, thờ ơ với những nỗi đau của người khác.

+ Phê phán lối sống ích kỷ chỉ nghĩ đến bản thân mình.

* Bài học nhận thức và hành động:

- Tình yêu thương có vai trò rất quan trọng đối với mỗi người.

- Biết lan tỏa tình yêu thương tới mọi người, tiếp tục tham gia những hoạt động thiện nguyện, ủng hộ, đồng cảm với những cảnh ngộ khó khăn, vất vả trong đời sống…

0,5

0,5

1,0

0,25

0,5

d. Sáng tạo: Có cách diễn đạt mới mẻ, thể hiện sâu sắc vấn đề nghị luận, biết phản biện, giàu cảm xúc.

0,5

Câu 2

(10,0 điểm)

Kiến và Ve Sầu là hàng xóm, láng giềng của nhau. Kiến quanh năm làm lụng vất vả, còn Ve suốt mùa hè chỉ lo ca hát. Mùa đông, mưa phùn gió bấc đến … Những gì xảy ra với Ve và Kiến?

Em hãy tưởng tượng và kể lại câu chuyện của chúng.

Yêu cầu:

a. Đảm bảo bài văn có cấu trúc ba phần: mở bài, thân bài, kết bài mạch lạc, văn phong trong sáng, từ ngữ được dùng gợi hình, gợi âm thanh và có sức biểu cảm…

0,5

b. Xác định đúng yêu cầu của đề: tưởng tượng câu chuyện của Kiến và Ve khi mùa đông đến.

0,5

c. Triển khai vấn đề: rõ ràng, đầy đủ; thể hiện sự nhận thức sâu sắc và vận dụng tốt các kiến thức Tập làm văn đã học để làm bài hiệu quả cao.

Có thể viết bài văn theo định hướng sau :

Mở bài:

- Giới thiệu nhân vật: Kiến, Ve

- Tình huống câu chuyện

1,0

Thân bài:

HS kể lại được về cuộc sống của Kiến và Ve. Trong câu chuyện này cần chú ý :

* Thứ nhất, tính cách Kiến và Ve đã được định sẵn:

- Kiến quanh năm làm lụng vất vả để xây nhà, kiếm ăn còn Ve suốt mùa hè chỉ lo ca hát.

- Mùa đông đến, mưa phùn gió bấc… Kiến có cuộc sống ấm áp, đầy đủ. Ve đói rét... Kiến giúp đỡ Ve đi qua mùa đông...

* Thứ hai, câu chuyện có ý nghĩa giáo dục:

- Nên cần cù, siêng năng, chăm chỉ, chịu khó trong lao động; có tình yêu thương, giúp đỡ người trong hoàn cảnh khó khăn,…

- Không nên lười biếng, sống không có kế hoạch…

2,0

3,0

1,0

Kết bài:

Kết thúc phải hợp lí với diễn biến nội dung câu chuyện trước đó và gửi gắm thông điệp của mình.

1,0

d. Sáng tạo: Cách diễn đạt độc đáo, có suy nghĩ riêng về vấn đề yêu cầu.

0,5

e. Chính tả, dùng từ, đặt câu: Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp, ngữ nghĩa tiếng Việt.

0,5

Phần

Câu

Nội dung

Điểm

Đọc

hiểu

1

Miêu tả

0.5

2

Buổi chiều gió mùa đông bắc vừa dừng.

0.5

3

Ướt đẫm, khoẻ nhẹ, bồi hồi

0.5

4

Đục ngầu

0.5

5

So sánh

0.5

6

Trong xanh – âm u , nhẹ nhàng – nặng nề.

0.5

7

Do mây trời và ánh sáng tạo nên.

0.5

8

Thời gian, không gian

0.5

9

- Nhà văn Vũ Tú Nam đã sử dụng thành công biện pháp so sánh rất sinh động trong việc miêu tả hình ảnh cánh buồm:

“ cánh buồm ra khỏi cơn mưa, ướt đẫm, thẫm lại, khỏe nhẹ, bồi hồi, như ngực áo bác nông dân cày xong ruộng về bị ướt”.

- Biện pháp so sánh cho ta những cảm nhận rất chân thực về cánh buồm: Cánh buồm ấy cũng nhọc nhằn,vất vả mưu sinh và giống như người lao động mang theo cái đẹp kết tinh của cuộc đời. Gửi gắm trong hình ảnh độc đáo ấy, Vũ Tú Nam đã thầm kín bày tỏ sự trân trọng, niềm mến yêu với cánh buồm rong ruổi nơi biển khơi xinh đẹp và tình yêu lao động của con người.

- Đồng thời biện pháp so sánh còn làm tăng sức gợi hình, gợi cảm cho lời văn.

0.5

1.5

0.5

10

*Về hình thức: Đảm bảo yêu cầu thể thức của một đoạn văn; dung lượng đúng yêu cầu của đề bài; viết đúng ngữ pháp, chính tả.

* Về nội dung: Học sinh có thể cảm nhận vẻ đẹp của biển vào buổi chiều lạnh, nắng tắt sớm trong đoạn trích ở nhiều góc độ khác nhau. Sau đây là một vài gợi ý:

- Với sự quan sát tỉ mỉ, ngôn ngữ bình dị cùng tấm lòng đầy yêu thương, nhà văn Vũ Tú Nam đã mang đến cho bạn đọc một bức tranh “ Biển đẹp” thơ mộng, đầy sắc màu do thiên nhiên ban tặng, tạo dựng.

- Biển được miêu tả ở nhiều góc độ, sắc thái và khoảnh khắc khác nhau đặc biệt là khi chiều lạnh, nắng tắt sớm “Những núi xa màu lam nhạt pha màu trắng sữa. Không có gió, mà sóng vẫn đổ đều đều, rì rầm. Nước biển dâng đầy, quánh đặc một màu bạc trắng, lăn tăn như bột phấn trên da quả nhót” Phép so sánh, liên tưởng độc đáo khiến biển trở nên gần gũi ấm áp, dịu dàng. Biển đẹp ở mọi thời điểm, cái rì rào bất tận của biển đã ôm ấp ru vỗ tuổi thơ của rất nhiều bạn trẻ.

- Biển là món quà vô giá mà mẹ thiên nhiên ban tặng nên ta hãy trân trọng nâng niu món quà vô giá của thiên nhiên.

0.5

3.0

Phần

Viết

* Yêu cầu về hình thức:

Đảm bảo bố cục ba phần đầy đủ: Bài viết có bố cục rõ ràng, không mắc lỗi chính tả, diễn đạt trôi chảy; văn phong trong sáng, có cảm xúc, đảm bảo ngữ nghĩa tiếng Việt...

* Yêu cầu về nội dung : Đảm bảo được một số nội dung cơ bản sau:

+) Mở bài:

Giới thiệu tác giả, tác phẩm và nêu cảm nhận chung về bài thơ “ Ra vườn nhặt nắng”

+) Thân bài:

-) Những cảm nhận trong sáng và tình cảm yêu thương của cháu với người ông đã già, không còn minh mẫn của mình.

- Người ông chiều chiều tha thẩn đi dạo trong vườn trong ánh nắng cuối chiều của mùa thu, phải chăng khi con người ở vào cái tuổi “ xưa nay hiếm” thường hay lặng lẽ đón nhận tuổi già của mình cùng thiên nhiên?! Và nắng cuối chiều cũng là hình ảnh ẩn dụ cho tuổi của ông – cái tuổi không còn tinh anh nữa…

- Bằng cái nhìn trẻ thơ, trong veo, ăm ắp yêu thương của đứa cháu nhỏ, khổ thơ gợi hình ảnh người ông đã già thường góp nhặt niềm vui tuổi già vào mỗi buổi chiều nơi khu vườn nhỏ, hoà mình cùng thiên nhiên, cùng giọt nắng chiều nơi vườn nhà. Cuộc đời ông đã trải bao thăng trầm nhưng đến khi về già ông thanh thản, chẳng mấy bận tâm về chuyện đời, chuyện người. Tâm hồn ông giờ đây trong veo như giọt nắng thu nghiêng nghiêng mà ông gom lại cho tuổi già thêm niềm vui.

Ông ra vườn nhặt nắng

Thơ thẩn suốt buổi chiều

- Dù thời gian đã hằn in trên cuộc đời của ông, trí nhớ ông không còn minh mẫn nữa nhưng tình yêu thương trong ông không bao giờ vơi cạn, ông vẫn luôn dành cho con cháu tất cả yêu thương “Ông không còn trí nhớ/ Ông chỉ còn tình yêu ”: bao yêu thương đong đầy ông dành cả cho đứa cháu nhỏ bên ông.

- Khổ thơ gợi hình ảnh hai ông cháu một già một trẻ đang cùng cười vui, cùng nắm tay nhau đi dạo quanh khu vườn điều đó làm cho không gian thêm ấm áp, tình ông cháu thêm gắn bó, bền chặt.

- Với con mắt quan sát tinh tế, tâm hồn nhạy cảm đứa cháu nhỏ cảm nhận về không gian mùa thu đã chạm ngõ

Bé khẽ mang chiếc lá

…………………….

Quẫy nhẹ mùa thu sang

- Sắc vàng của lá hoà trong màu nắng tinh khôi làm nên vệt vàng lung linh, cả không gian như tràn ngập sắc vàng. Một chiếc lá vàng rụng xuống thật khẽ, thật nhẹ làm xao động không gian, xao động cả lòng trẻ thơ…

- Đứa cháu nhỏ như hiểu ý ông “ khẽ mang chiếc lá/ đặt vào vệt nắng vàng” để rồi “ Ông nhặt lên chiếc nắng”, cả hai ông cháu cùng đón nhận mùa thu sang.Thu sang thật êm dịu, không gian thu đang chuyển mình để rồi “ Quẫy nhẹ” – âm thanh mùa thu, tiếng thu đang cựa quậy, chuyển mình, bước chuyển mùa cũng thật khẽ khàng và dịu êm.

-) Đánh giá, mở rộng:

- Bài thơ là giọt lòng của đứa cháu nhỏ dành cho người ông kính yêu của mình. Đó chính là giọt trong vắt của yêu thương. Chính phép màu của yêu thương đã thu niềm vui tuổi già của ông vào trong giọt nắng. Bởi yêu thương tạo ra mọi kì diệu cả trong cuộc đời và trong nghệ thuật. Bài thơ “ Ra vườn nhặt nắng” là sự cất tiếng của yêu thương để bồi đắp cái gốc yêu thương cho con người!

- Phải có tâm hồn tinh tế, yêu thiên nhiên tạo vật tha thiết nhà thơ mới có thể cảm nhận bước đi của thời gian, không gian thu tinh tế và chính xác đến vậy.

-) Đặc sắc nghệ thuật:

+ Ngôn ngữ giản dị - đó là ngôn ngữ ấu nhi thể hiện nét hồn nhiên, ngây thơ của trẻ nhỏ.

+Lối viết hồn hậu, tươi trong, chân thật như lời tâm sự, thủ thỉ kể chuyện, tâm tình đã làm nên điều ngọt ngào của yêu thương cho bài thơ nhỏ xinh.

+) Kết bài:

- Khẳng định lại một lần nữa giá trị bài thơ

- Bài thơ lắng lại trong ta bao suy ngẫm:

+ Biết trân trọng, kính yêu người thân trong gia đình

+ Biết mở rộng tâm hồn để lắng nghe, cảm nhận những biến chuyển của thiên nhiên, đất trời.

0.5

0.5

1.0

1.0

1.0

1.0

1.0

1.0

2.0

0.5

0.5

PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HUYỆN THANH LIÊM

KÌ THI OLYMPIC CẤP HUYỆN

Môn: Ngữ văn 6

Câu

Nội dung

Điểm

1

- Thể thơ: Lục bát

- Phương thức biểu đạt chính: Biểu cảm

0,25

0,25

2

* Những nhân vật trong đoạn trích trên bộc lộ tình cảm: tình yêu (tình yêu thương hoặc tình cảm gắn bó).

* Với đối tượng: Ong - hoa, cá - nước, chim - trời, con người - đồng chí, anh em.

* Tình cảm của các nhân vật dành cho các đối tượng:

+ Giống nhau : Đều là tình cảm yêu mến, gắn bó.

+ Khác:

Con chim, ong, cá yêu môi trường sống tự nhiên (trời, nước, hoa)

Con người không chỉ yêu môi trường sống tự nhiên mà còn phải yêu đồng loại (anh em, đồng chí).

0,25

0,25

0,25

0,75

3

Nội dung:

- Mối quan hệ gắn bó chặt chẽ giữa các sự vật với môi trường sống và đồng loại.

- Ca ngợi lẽ sống yêu thương, gắn bó cá nhân với cộng đồng.

0,25

0,25

4

* Các biện pháp tu từ (Kể tên đúng mỗi biện pháp tu từ kèm dẫn chứng: 0,25)

- Biện pháp liệt kê (con ong làm mật, con cá bơi, con chim ca; yêu hoa, yêu nước, yêu trời).
- Nhân hóa: Sự vật có tình cảm, cảm xúc như con người (yêu).
- Điệp ngữ: (yêu).

- Điệp cấu trúc ngữ pháp (con... yêu...).
* Tác dụng:
+ Nhằm làm cho lời thơ trở nên sinh động, gợi hình, gợi cảm, gây ấn tượng, lôi cuốn người đọc.
+Tạo sự hài hòa, cân đối, tha thiết trong nhịp thơ.

+ Làm nổi bật tình yêu, sự gắn bó chặt chẽ, không thể tách rời của những con vật nhỏ bé với môi trường sống, nguồn sống và công việc của mình.

1,0

0,25

0,25

0,5

5

Tác giả viết:

Một người - đâu phải nhân gian

Sống chăng, một đốm lửa tàn mà thôi!

Vì:

+ Mỗi cá nhân không thể sống và tồn tại nếu tách khỏi cộng đồng. Vì vậy, mỗi người luôn phải sống, học tập, làm việc trong những tập thể, cộng đồng nhất định và gắn bó mật thiết với cộng đồng.
+ Nếu sống tách biệt với cộng đồng, tập thể và xã hội thì con người sẽ cảm thấy nhỏ bé, cô đơn, và không tạo nên những giá trị lớn lao cho cuộc sống.
+ Sống yêu thương, đoàn kết, chia sẻ, gắn bó với mọi người xung quanh sẽ giúp bản thân cảm thấy luôn vui vẻ, yêu đời, lạc quan; dễ dàng thành công hơn trong cuộc sống; mới cảm thấy cuộc hữu ích, ý nghĩa; luôn được mọi người yêu mến, quý trọng.

1,0

6

Từ nội dung đoạn trích trên, tác giả muốn nhắn nhủ:

- Sống phải biết yêu thương, đoàn kết, gắn bó, chia sẻ, giúp đỡ nhau trong cộng đồng.

- Một cá nhân nhỏ bé không tạo nên những kì tích trong cuộc sống. Cộng đồng sẽ giúp ta có sức mạnh để tạo nên những điều kì diệu đó. Đoạn trích đưa ra một triết lý nhân sinh: Mình vì mọi người, mọi người sẽ vì mình.

0,25

0,25

Câu

Nội dung

Điểm

1

Yêu cầu:

a. Đảm bảo cấu trúc, hình thức đoạn văn, đủ số lượng câu (9-10 câu).

0,25

b. Xác định đúng vấn đề cần nghị luận: Tình yêu thương trong cuộc sống.

0,25

c. Triển khai vấn đề nghị luận: Học sinh lựa chọn các thao tác lập luận phù hợp để triển khai vấn đề nghị luận theo nhiều cách nhưng cần làm rõ vấn đề nghị luận: tình yêu thương trong cuộc sống.

Có thể theo hướng sau:

- Dẫn dắt để giới thiệu về tình yêu thương trong cuộc sống.

- Giải thích tình yêu thương: Là quan tâm, giúp đỡ, làm những điều tốt đẹp cho mọi người, đặc biệt là những người có hoàn cảnh khó khăn, hoạn nạn.

- Biểu hiện:

+ Sẵn sàng đồng cảm, sẻ chia với những khó khăn, bất hạnh của người khác.

+ Luôn quan tâm, giúp đỡ những người xung quanh.

+ Yêu thương và bao dung với những người gặp lỗi lầm,…

- Ý nghĩa:

+ Là phẩm chất cao đẹp, là truyền thống quý báu của dân tộc ta.

+ Tiếp thêm cho cho những người khó khăn có nghị lực trong cuộc sống.

+ Cảm hoá những người lầm đường, lạc lối.

+ Tạo ra các mối quan hệ xã hội lành mạnh, tốt đẹp.

+ Được mọi người yêu quý, tôn trọng.

- Mở rộng:

+ Phê phán, sự thờ ơ, vô cảm…

+ Đấu tranh với các hành vi lợi dụng lòng yêu thương con người để trục lợi cho bản thân…

- Bài học nhận thức và hành động

+ Hiểu rõ ý nghĩa của lòng yêu thương con người

+ Mong muốn rèn luyện để trở thành người có tấm lòng nhân ái, bao dung.

+ Biết đồng cảm, sẻ chia với những người xung quanh.

+ Tích cực tham gia các hoạt động từ thiện, nhân đạo.

0,25

0,25

1,0

0,5

0,5

0,5

d. Chính tả, dùng từ, đặt câu: Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ nghĩa, ngữ pháp tiếng Việt (không cho điểm nếu bài làm mắc quá nhiều lỗi chính tả, ngữ pháp).

e. Sáng tạo: Có cách diễn đạt mới mẻ, thể hiện sâu sắc vấn đề nghị luận (thể hiện suy nghĩ sâu sắc, biết phản biện hoặc có cách diễn đạt mới mẻ, giàu cảm xúc).

0,5

2

1. Yêu cầu về hình thức

- Bài văn có đủ 3 phần Mở, thân , kết

0,5

- Đúng thể loại : Kể chuyện sáng tạo.

0,5

- Kể mạch lạc, chữ viết dễ đọc, ít tẩy xóa, sai không quá 2 lỗi dùng từ, câu.

0,5

1. Yêu cầu về nội dung

1. Mở bài:

HS chọn một trong hai cách mở bài:

- Trực tiếp: Cái bình gốm khiếm khuyết tự giới thiệu về bản thân.

- Gián tiếp: Hoàn cảnh em nghe được câu chuyện của cái bình và kể lại (Ngôi thứ nhất)

1,0

2. Thân bài:

a) Sự ra đời của những chiếc bình gốm:

- Các bác công nhân nhào nặn ->lên khuôn xoay -> tạo ra những cái bình đất sét giống hệt nhau.

- Chúng tôi được mang ra phơi nắng.

- Qua mấy ngày nung trong lò -> thành bình sứ

- Tả vẻ ngoài của những người anh em khác.

2

b) Cuộc sống bị ghẻ lạnh của cái bình

- Mọi người nhìn tôi cười, chê bai, miệt thị.

- Từ đó tôi mới biết mình có khiếm khuyết (Tả khiếm khuyết)

- Có người còn mang những khiếm khuyết ra làm trò cười

- Tâm trạng của tôi (bình khiếm khuyết)

+ Buồn chán, tự ti.

+ Nghĩ dại dột.

+ Ao ước được thay đổi để đẹp lên (phẫu thuật phẩm mĩ)

2

c) Phép màu khi cô (cậu) chủ làm đẹp cho tôi “phẫu thuật thẩm mĩ”:

- Cô (cậu) chủ đã làm đẹp cho tôi như thế nào? Tôi phải trải qua quá trình đó đau đớn như thế nào?

- Hình hài của “tôi” sau khi “phẫu thuật thẩm mĩ” ra sao?

- Thái độ của khách hàng khi nhìn thấy “tôi” sau khi “phẫu thuật thẩm mĩ”?

- Tâm trạng của “tôi” sau khi được thay đổi và sống có ích cho đời?

* Thái độ của những cái bình khác ra sao?

(Giả sử học sinh không kể theo tiến trình nhân vật “tôi” được thẩm mĩ. “Tôi” vẫn khiếm khuyết nhưng tự vượt lên chính mình, sống có ích, nếu kể hợp lý, GV vẫn cho điểm).

2

3. Kết bài

Em rút ra những bài học cho bản thân.

- Khi không may mắn, hình hài không bình thường thì chúng ta không nên tự ti mà hãy vui vẻ chấp nhận nó .

- Ta may mắn có hình hài nguyên vẹn nên đừng trêu chọc, miệt thị, khinh thường những bạn kém may mắn bị dị tật bẩm sinh.

- Hãy chung tay giúp đỡ những người khuyết tật, ủng hộ trong các chương trình từ thiện: Trái tim cho em, Nụ cười cho em …

1,5 đ

ĐỀ KHẢO SÁT NĂNG LỰC HỌC SINH GIỎI NĂM HỌC: 2022 -2023

Câu

Nội dung

Điểm

PHẦN I. ĐỌC HIỂU (4,0 điểm)

1

- Phương thức biểu đạt chính: biểu cảm

- Thể thơ: lục bát

0.5

0.5

2

- Biện pháp tu từ So sánh: mái chèo ( khua nước) ...êm êm như tiếng của bà

- Tác dụng

+ Làm cho hình ảnh thơ trở nên sinh động, hấp dẫn, gợi hình, gợi cảm...

+ Diễn tả được âm điệu nhẹ nhàng, êm dịu của mái chèo khua nước như chính tiếng nói hiền lành, nhẹ nhàng, ấm áp của người bà thân yêu năm xưa.

+ Qua đó ta thấy được tình yêu thương, hoài niệm nhớ về bà một cách sâu sắc, chân thành của tác giả.

0.25

0.25

0.25

0.25

3

Hình thức: HS viết đoạn văn khoảng 200 chữ, đảm bảo tính liên kết, không sai lỗi chính tả, diễn đạt...

0.25

Nội dung:

- Những công ơn của thầy cô trong cuộc đời mỗi con người:

+ Thầy cô chính là người truyền dạy cho ta kiến thức, mở mang tầm hiểu biết của ta, dạy ta biết đọc, biết viết, biết tính toán...

+ Không chỉ dạy kiến thức, thầy cô còn dạy cho ta kĩ năng sống bổ ích, cách làm người, cách sống đẹp. Họ dạy ta biết sống trung thực, biết yêu thương mọi người, biết sẻ chia đồng cảm...

+ Thầy cô chắp cánh cho ta những ước mơ, khát vọng, niềm tin để ta vững bước vào đời, bay cao, bay xa hơn nữa.

+ Học sinh lấy dẫn chứng, có thể liên hệ những câu nói hay viết về thầy cô. Ví dụ: ‘‘ Không thầy đố mày làm nên’’; ‘‘ Nhất tự vi sư bán tự vi sư’...’

- Bài học:

+ Phải tôn trọng và biết ơn thầy cô.

+ Hãy bày tỏ lòng biết ơn bằng những lời nói lễ phép, bằng sự học tập siêng năng, bằng lối sống nghiêm túc, đúng mực, bằng những việc làm có ích cho xã hội ở cả hiện tại và tương lai bởi một người học trò thành công chính là món quà lớn nhất cho những người làm nghề dạy học.

0.5

0.5

0.25

0.25

0.25

PHẦN II. LÀM VĂN (6,0 điểm)

1. Yêu cầu về hình thức

- Học sinh viết được bài văn tự sự sáng tạo kết hợp với miêu tả đúng yêu cầu của đề. Lựa chọn được thứ tự kể hợp lý, có sự kết hợp giữa miêu tả và tự sự khi làm bài.

- Đảm bảo cấu trúc bài văn tự sự sáng tạo kết hợp với miêu tả, biểu cảm; trình bày sạch sẽ, không mắc lỗi chính tả, diễn đạt...

- Số lượng nhân vật đúng theo gợi ý của đề (Cây Bàng, Đất Mẹ, Lão già Mùa Đông, Nàng tiên Mùa Xuân). Hs có thể cho thêm nhân vật khác nhưng không làm ảnh hưởng đến các nhân vật trung tâm.

0.5

2. Yêu cầu về nội dung:

- HS có thể triển khai cốt truyện theo nhiều cách, sử dụng ngôi kể phù hợp nhưng cần đảm bảo các yêu cầu sau:

5.5

1. a. Mở bài:

- Giới thiệu hoàn cảnh xảy ra câu chuyện.

- Giới thiệu khái quát các nhân vật trong câu chuyện.

0.5

b. Thân bài:

- Giới thiệu các nhân vật, miêu tả đặc điểm hình dáng và tính cách cụ thể, được đặt trong tình huống cụ thể với sự dẫn dắt câu chuyện hợp lí:

+ Lão già Mùa Đông: già nua, xấu xí, cáu kỉnh, xuất hiện mang theo cái rét như cắt da, cắt thịt. Lão len lách vào từng đường thôn ngõ xóm, lão leo lên tất cả cây cối trong vườn. Lão đi đến đâu cũng đều làm tổn thương cây cối khiến mọi vật vô cùng sợ hãi…

+ Cây Bàng về mùa đông: bị lão già Mùa Đông đến hành hạ, lão bẻ từng chiếc lá khiến Cây Bàng trơ trụi, gầy guộc, run rẩy và phải cầu cứu Đất Mẹ…

+ Đất Mẹ: Đất Mẹ xuất hiện nhân từ hiền hậu, điềm đạm, dịu dàng động viên Cây Bàng dũng cảm chờ đợi Mùa Xuân đến và dồn chất cho cây.

+ Nàng tiên Mùa Xuân: Hình ảnh nàng tiên Mùa Xuân hiện ra trẻ trung, tươi đẹp, dịu dàng, mang theo những tia nắng ấm áp xua đi cái lạnh giá của mùa đông. Mọi vật vô cùng hạnh phúc và vui mừng trước sự xuất hiện của nàng tiên Mùa Xuân. Mọi vật như được tiếp thêm sức mạnh. Đặc biệt, Cây Bàng đâm chồi nảy lộc, vui tươi, tràn trề nhựa sống,…

- Thông qua câu chuyện (có thể có mâu thuẫn, lời thoại…), phải làm rõ được sự tương phản giữa một bên là sự khắc nghiệt, lạnh lẽo, tàn lụi (Mùa Đông) và sự biến đổi kì diệu của thiên nhiên, của sự sống: từ mùa đông chuyển sang mùa xuân, cảnh vật như được tiếp thêm sức sống mới (Cây Bàng, Đất Mẹ, và các cảnh vật khác...)

- Câu chuyện phải chứa đựng một thông điệp, một bài học ý nghĩa về nghị lực vươn lên trong cuộc sống và sự quan tâm, sẻ chia, giúp đỡ lẫn nhau.

4.5

c. Kết bài

- Khẳng định lại sự biến đổi kì diệu của thiên nhiên …

- Phát biểu cảm xúc, suy nghĩ của em về mùa xuân, về thiên nhiên…

0.5

* Lưu ý: Vì là dạng bài kể, tả sáng tạo nên HS có thể chọn tình huống và cách kể khác, giáo viên cần sự linh hoạt trong khi chấm. GV cần đánh giá cao những bài làm có cách viết độc đáo, sáng tạo, có góc nhìn riêng, diễn đạt giàu cảm xúc, thể hiện năng lực văn chương. Trân trọng những bài viết có tình cảm chân thành, tự nhiên…

PHẦN

CÂU

NỘI DUNG

ĐIỂM

PHẦN I:

ĐỌC – KHÁM PHÁ VĂN BẢN

1

- Thể thơ: Lục bát

- Phương thức biểu đạt chính: biểu cảm

0,5

0,5

2

- Từ “ hành khất” là từ mượn tiếng Hán

- các từ có nghĩa giống hoặc gần giống với từ “hành khất”

Ăn xin, ăn mày/ người ăn xin, người ăn mày.

0,5

0,5

3

- Biện pháp tu từ trong các câu thơ:

+ Điệp ngữ: Lưng còng .

+ Hoán dụ: Lưng còng- Ý chỉ người già lưng bị còng

+Chơi chữ: Qua cách dùng từ đồng âm : từ “lưng còng” đầu dòng thơ chỉ người bà của nhân vật tôi; : từ “lưng còng” cuối dòng thơ chỉ người hành khất.

(HS nêu được hai biện pháp tu từ đầu, còn biện pháp tu từ thứ 3 khuyến khích HS tìm)

- Tác dụng:

+ Nhằm tăng sức gợi hình gợi cảm cho câu văn; gây ấn tượng cho người đọc.

+Khắc hoạ chân dung già nua, nhọc nhằn có phần tội nghiệp của hai người bạn già.

+ Nhằm nhấn mạnh tấm lòng cao đẹp: Đó là tình cảm chân tình, sự thấu hiểu,đồng cảm, ấm áp tình người giữa chủ nhà và người hành khất.

1,0

1,0

4

HS có thể trả lời bằng nhiều cách khác nhau nhưng phải hướng tới giải quyết những điều gửi gắm của tác giả. Dưới đây là một số gợi ý:

- Bài thơ gửi gắm thông điệp về cách ứng xử giữa người với người. Đó là cách ứng xử tràn đầy tình yêu thương ,sự nhân ái, chia sẻ và cảm thông với những mảnh đời bất hạnh.

- Lí giải :

+ Trong bài thơ khi gặp bà hành khất- người sa cơ, lỡ bước phải đi xin ăn nhỡ vào sự bố thí của thiên hạ để duy trì sự sống- nhưng người bà vẫn đối xử ân cần, đầy cảm thông như hai người đã từng là những người bạn thân thiết lâu ngày gặp lại. Cách ứng xử đó đã làm người hành khất và cả người đọc cảm thấy ấm lòng.

+ Trong cuộc sống, sự đồng cảm, sẻ chia với người khác,nhất là những người bất hạnh là một các ứng xử đẹp, nhân văn, đem lại niềm vui,hạnh phúc cho mọi người, giúp con người gần nhau hơn.

1,0

1,0

PHẦN II: VIẾT (10,0 điểm)

5

Đảm bảo cấu trúc đoạn văn khoảng 10 đến 15 dòng,có đủ các phần mở đoạn, thân đoạn, kết đoạn.

Xác định đúng nội dung biểu cảm của đoạn thơ: Cảm nhận về vẻ đẹp của “bà tôi”trong đoạn thơ.

Học sinh có thể cảm nhận theo nhiều cách khác nhau nhưng cần đảmbảo những ý cơ bản sau:

- Bài thơ viết về cuộc gặp gỡ giữa hai bà cụ- hai hoàn cảnh, hai số phận khác nhau: một cụ là chủ nhà,một cụ là hành khất. “Bà tôi” đã có cách ứng xử “đặc biệt” với người ăn xin “Bà tôi cung cúc ra mời vào trong”. Từ “cung cúc” giúp người đọc hình dung dáng vẻ vội vàng, tận tuỵ, sốt sắng và cung kính trên mức bình thường. Bà đón người hành khất như đón một người bạn quý : “Lưng còng đỡ lấy lưng còng”- một hình ảnh đẹp đẽ, cảm động, ấm áp rất tình người của bà dành cho người hành khất.

- Tấm lòng thảo thơm của người bà: “Nhà nghèo chẳng có bao nhiêu/Gạo còn hai ống chia đều, thảo thơm”.Bởi gia cảnh của “bà tôi” cũng nghèo. Hai ống gạo được chia đều, giá trị vật chất mà bà hành khất nhận được không có gì đáng giá nhưng giá trị tinh thần lại vô cùng to lớn. Giá trị ấy đọng lại ở hành động chia đều thảo thơm của “bà tôi”.

- Bà tôi không coi người hành khất là kẻ đến ăn xin mà coi là khách. Hình ảnh bà tôi ý tứ: “Nhường khách ngồi chiếc chổi rơm”, còn chủ nhà thì “ngồi dưới đất” là hình ảnh rất tự nhiên, dân dã thường thấy ở thôn quê. Nó không chỉ thể hiện thái độn tôn trọng khách, mà còn thể hiện sự chân thật giản dị, gần gũi, đông cảm của ngườ bà đối với khách- người hành khất.

- Nhân vật tôi – người chứng kiến toàn bộ câu chuyện, tác giả kể lại cuộc hạnh ngộn giữa “bà tôi” và người hành khất- đã bày tỏ lòng kính yêu, trân trọng với bà, trước tấm lòng yêu thương của bà dành cho những mảnh đời bất hạnh.

***********************************************

a.Đảm bảo cấu trúc của một bài văn: Thí sinh biết cách làm bài văn kể chuyện sáng tạo. Bố cục rõ ràng,mạch lạc. Lựa chọn ngôi kể, cách xưng hô phù hợp; kết hợp yếu tố miêu tả,biểu cảm trong khi kể chuyện.

b. Xác định đúng vấn đề tự sự: Câu chuyện giữa ngọn núi và dòng suối.

c. Yêu cầu về kiến thức:Thí sinh có nhiều cách xây dựng cốt truyện nhưng câu chuyện kể phải thể hiện một ý nghĩa,một bài học nào đó trong cuộc sống. Có thể giải quyết vấn đè theo hướng sau:

1.Mở bài : Giới thiệu hoàn cảnh, tình huống xảy ra câu chuyện.

2. Thân bài:

- Giới thiệu không gian , cảnh vật diễn ra câu chuyện.

+ Mùa xuân trăm hoa đua nở,chim hót líu lo, cảnh vật tràn trề một sức sống mới.

+ Một ngọn núi sừng sững, uy nghi đứng đó từ bao đời nay. Dưới chân núi, dòng suối róc rách chảy đêm ngày.

- Diễn biến cuộc trò chuyện giữa ngọn núi và dòng suối có thể dựa vào những ý sau:

Sự việc bắt đầu:

+ Dòng suối trò chuyện với ngọn núi

+ Suối cho rằng núi lạc hậu,cổ hủ, không biết hưởng thụ cuộc sống...( chú ý kể, tả thái độ,cử chỉ lời nói kiêu căng, hợm hĩnh, xem thường ngọn núi của dòng suối nhỏ). Thái độ,lời nói hành động của ngọi núi khi nghe suối kể.

+ Dòng suối tự hào về công việc của mình là đem nước cung cấp cho vạn vật, được đi ngao du khắp mọi miền, ca hát vui chơi với nhiều người, ngắm nhìn nhiều cảnh đẹp...

Sự việc phát triển:

+ Ngọn núi điềm tĩnh, ôn tồn nói về công việc của mình là giúp sức tiếp nước cho cây cối, tích trữ chất màu mỡ để nuôi cho cây cối xanh tươi; che chở cho thôn làng; làm giàu và đem lại vẻ đẹp cho quê hương.

+ Ngọn núi khuyên nhủ dòng suối cần sống bao dung, phải hy sinh, phải giản dị khiêm nhường...

Sự việc cao trào:

+ Dòng suối phản đối, chê ngọn núi lạc hậu, tầm nhìn kém ..., rồi bỏ đi. Bỏ mặc ngọn núi ở lại...

+ Rồi mủa xuân qua đi,mùa hè lại tới...Hạn hán lại kéo đến. Mặt trời chói chang như quả cầu arhun nóng tất thảy, mọi vật và cây cối rũ xuống. Hoa không còn nở, chimchawngr còn hót...Dòng suối cảm thấy mệt mỏi cạn khô...không còn sự sống, chẳng còn đủ sức mà rong chơi nữa...

+Nhìn dòng suối ngọn núi thấy thương cảm, xót xa...Dòng suối bao dung nhân hậu,chắt lọc sinh khí, dưỡng chất để giúp dòng suối qua cơn hoạn nạn...bảo vệ mang lại sự sống cho cỏ cây hoa lá, chim muông....

+ Dòng suối nhận ra sai lầm của mình, xin lỗi ngọn núi. Nó ngước lên nhìn ngọn núi sừng sững. Một màu xanh bất tận, chăm hoa khoe sắc. Ngưỡng mộ. Tự hào và biết ơn....

- Kết thúc câu chuyện: Dòng suối nhận ra sống là cho đâu chỉ nhận riêng mình,là lặng lẽ âm thầm dâng hiến như Ngọn núi, bao đời nay vẫn âm thầm vững chãi bảo vệ dân làng, cỏ cây,muôn thú... Cuộc đời chỉ có nghĩa khi làm được việc có ích cho đời. Và một điều quan trọng nữa là phải biết đứng dậy khi vấp ngã.

3. Kết bài:

-Không nên kiêu căng ,tự phụ.

- Dù trong hoàn cảnh nào cũng cần có sự khiêm tốn; tận hiến; không được coi thường người khác.

d. Sáng tạo : Cách diễn đạt độc đáo, có suy nghĩ riêng, mới mẻ, phù hợp.

e. Chính tả, dùng từ, đặt câu : Đảm bảo chuẩn xác chính tả, dùng từ, đặt câu, ngữ pháp.

4,0

0.5

0.5

6.0

1.0

4.0

1.

1.0

0.5

0.5

PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

HUYỆN GIA VIỄN

ĐỀ THI CHÍNH THỨC

ĐỀ THI CHỌN HỌC SINH GIÓI LỚP 6

NĂM HỌC 2022-2023

Môn: NGỮ VĂN

Ngày thi: 30/3/2023

Phần

Câu

Nội dung hướng dẫn

Điểm

I

1

Nội dung:

-Từ lời ru của mẹ, con thấu hiểu được sự vất vả, hy sinh của mẹ để con có cuộc đời bình yên và hạnh phúc.

- Người con thể hiện lòng biết ơn công lao dưỡng dục của mẹ.

0,5

0,5

2

- Học sinh có thể mở rộng thành phần chủ ngữ bằng một cụm từ trong câu đã cho bằng nhiều cách khác nhau.

Ví dụ: Lời ru của mẹ đi dọc tháng ngày trong con.

1.0

3

- Xác định các từ láy: hắt hiu, chông chênh, lắt lay.

- Tác dụng:

+ Biểu đạt: gợi hình ảnh người mẹ hiện lên với sự mong manh, cô lẻ trong sự gồng gánh những gian nan, thăng trầm của cuộc sống mưu sinh đầy bất ổn.

+ Biểu cảm: Thể hiện sự tri ân, biết ơn của người con với nỗi vất vả, sự hi sinh của mẹ.

+ Nghệ thuật: tăng tính nhạc cho lời thơ, tạo âm điệu gần gũi với ca dao, dân ca, giúp câu thơ giàu hình ảnh, giàu ý nghĩa biểu tượng...

0.5

0.5

0.5

0.5