10 Đề Nghị Luận Về Câu Chuyện Có Lời Giải

ĐỀ 1: Trình bày suy nghĩ của anh (chị) về câu chuyện sau đây:

CHIM CHÀNG LÀNG

Chàng Làng vẫn thường hãnh diện và kiêu ngạo về tiếng hót của mình hơn hẳn đồng loại. Nó có thể hót tiếng của nhiều loài chim. Một hôm, nhân có mặt đông đủ bạn bè họ nhà chim, chú đậu tót lên cành cây cao rồi ưỡn ngực, vươn cổ cất tiếng hót. Chú hót say sưa, khi thì giống giọng của sáo đen, khi là giọng của chích chòe, hoạ mi...Ai cũng khen chú bắt chước giống và tài tình quá. Cuối buổi biểu diễn, một chú chim sâu đề nghị: Bây giờ anh hãy hót tiếng của riêng anh cho bọn em nghe nào! Chàng Làng đứng mãi mà không hót được giọng của riêng mình, Chàng Làng xấu hổ cất cánh bay thẳng. Bởi vì từ xưa đến nay, Chàng Làng chỉ quen nhại theo giọng hót của các loài chim khác chứ đâu chịu luyện một giọng hót riêng cho chính mình.

Nhận thức về câu chuyện

- Câu chuyện kể về loài chim Chàng Làng ( còn có tên khác là chim Bách Thanh), loài chim này có khả năng tuyệt vời là bắt chước giọng của những loài chim khác.

- Bản thân chú chim này rất tự hào về khả năng của mình và khi có mặt đông đủ bạn bè, họ hàng nhà chim chú lại trình diễn năng khiếu ấy cho mọi người thưởng thức.

- Tuy nhiên khi được đề nghị hót bằng giọng của mình thì chú xấu hổ bay đi mất vì xưa nay chú chỉ bắt chước, nhại theo chứ đâu có luyện cho mình một giọng hót riêng.

=> Câu chuyện phê phán thói bắt chước, nhại lại mà không chịu suy nghĩ, không chịu sáng tạo để làm nên phong cách riêng ở một số người.

Suy nghĩ của bản thân từ câu chuyện

- Bắt chước là một thói quen được hình thành từ thuở ấu thơ, nó giúp con người học hỏi được mọi thứ từ thế giới xung quanh để thích nghi với cuộc sống.

- Bắt chước là giai đoạn đầu tiên của tư duy mà bất cứ ai cũng phải trải qua bởi khó có thể phát minh, sáng tạo ra cái mới nếu không dựa vào những ý tưởng cũ. Bắt chước trong một hoàn cảnh nào đó cũng được coi là tài năng nếu sự bắt trước y như thật.

- Tuy nhiên cuộc sống không ngừng đòi hỏi sự sáng tạo. Thành công của ngày hôm nay không thể giống với ngày hôm qua, ngày mai không thể giống ngày hôm nay vì thế con người không thể rập khuân, bắt chước những cái đã có.

- Câu chuyện đã phản ánh một thực trạng trong xã hội: nói theo, viết theo, nghĩ theo, hành động theo…nhất là đối với học sinh hiện nay. Việc bắt chước một cách máy móc đã làm các em mất đi phong cách riêng của mình, thui chột khả năng sáng tạo, ảnh hưởng lớn tới sự phát triển trong tương lai.

Bài học nhận thức và hành động

- Trong cuộc sống không tự biến mình thành những con chim Chàng Làng.

- Không ngừng học hỏi, không ngừng tư duy, sáng tạo để khẳng định mình…

THAM KHẢO

Cuộc sống luôn là một bức tranh sinh động muôn màu muôn vẻ như chính sự phong phú của các yếu tố tạo nên nó. Mỗi con người trong xã hội cũng như vô số hạt bụi trong bầu khí quyển, thoạt nhìn đều giống nhau về cấu tạo, hình dáng nhưng bạn chất bên trong thì không người nào giống người nào. Những điểm giống nhau về cách thể hiện mình phải chăng là do trùng hợp hay vì có những bản sao? Câu chuyện về chim Chàng Làng phần nào đề cập đến vấn đề này và đây cũng là một hiện tượng không còn mới lạ trong cuộc sống.

Câu chuyện chỉ đơn giản kể về một loài chim và đặc tính về giọng hót rất hay của nó – chim Chàng Làng. Sở hữu một giọng hót rất hay mà không phải loài chim nào cũng có, đó là một điều đáng để tự hào. Tuy nhiên, tiếng hót đó hay chỉ vì nó có thể giống bất kì giọng hát của loài chim nào. Vì vậy khi được yêu cầu thể hiện giọng hót của riêng mình, Chàng Làng đã phải ngượng ngùng bay đi. Câu chuyện về loài chim mà dường như muốn nhắc nhở về một điều đã không còn lạ trong thế giới con người: Đó là sự bắt chước, sao chép lại những điều đã sẵn có, đã tốt đẹp của người khác. Những người như vậy có thể nổi tiếng những chỉ là đằng sau tài năng của những hình bóng khác, còn bản thân họ lại không thể hiện được cái tôi cá nhân và khả năng của mình. Như vậy, những con người này sẽ tồn tại ra sao trong xã hội?

Ngày nay, xã hội ngày càng phát triển một cách năng động và mới mẻ. Các nhân tài trong mọi lĩnh vực xuất hiện ngày càng nhiều với những thành công rực rỡ. Điều này có tác động mạnh đến những cá nhân muốn được nổi tiếng và được nhiều người biết đến, hoặc những người cố gắng làm việc đã lâu mà không thành danh. Họ đành phải mượn hình bóng người khác, mượn những sản phẩm của người khác để thăng tiến. Trong phạm vi hẹp hơn – những tập thể nhỏ: Một lớp học, một nhóm đồng nghiệp… họ muốn bắt chước những người tài giỏi để nhận được sự nể phục của mọi người.

Sự nổi tiếng của những người như vậy cũng như sự thán phục của mọi người dành cho họ thực ra chỉ là hư danh. Người ta tán thưởng họ chỉ vì người ta thấy được trong họ hình bóng của người khác, nghĩ rằng họ “kế thừa” tài năng của những người đã thành danh. Còn những ai nhận ra được sự sao chép của những con người hư danh đó, sự tán thưởng dành cho việc “Sao anh ta có thể bắt chước tài tình và giống đến vậy?”. Như vậy, những điều bạn có được khi sao chép của người khác chỉ là đi lên từ thành quả của người khác, nổi tiếng nhờ danh tiếng của người khác và thật trớ trêu khi bạn lại sung sướng và hài lòng vì cái hư danh của mình.

Thành công của mình thì phải do chính khả năng của mình tạo ra mới là thành công thực sự. Trên thị trường âm nhạc hiện nay, rất nhiều ca sĩ trẻ đã sao chép cách nhấn nhá giọng cũng như cách thể hiện bài hát của thần tượng. Người nghe hoàn toàn có khả năng nhận ra điều đó, cũng đồng nghĩa là người ca sĩ đó bị đánh giá là không có khả năng. Có thể bạn thật sự có tài năng nhưng khi bắt chước người khác thì tài năng của bạn cũng bị xem như sao chép của người khác và trở nên vô giá trị. Nếu thực sự có khả năng, tại sao không phát triển nó bằng cách riêng của mình và con đường riêng của mình? Khả năng của bản thân thì chính trình mới hiểu rõ nên chính bản thân ta sẽ là người tốt nhất phát triển nó. Khi đó, ta mới thực sự là chính mình mang dấu ấn cá nhân của mình, thể hiện cái tôi của bản thân để mọi người nhìn vào sẽ nhìn nhận ra là chính ta chứ không phải một ai khác. Nếu ta chưa thành danh, ít ra ta có thể tự hào vì đang đi lên bằng chính khả năng cũng như công sức của mình mà trước mắt đó đã là một thành công.

Về bản chất, việc tìm tòi, nhận ra và học hỏi cái hay, cái đẹp của người khác là điều tốt. Nhưng nó chỉ tốt khi chỉ mang tính chất tham khảo, từ đó sáng tạo ra sản phẩm của riêng mình. Tham khảo, học hỏi hoàn toàn không có nghĩa là sao chép thành quả của người khác và dán lên đó cái mác của mình. Đã có bao nhiêu vụ kiện diễn ra làm tổn hại đến danh tiếng của những ca sĩ, nhà văn, nhà báo… chỉ vì vấn đề bản quyền? Chuyện gì sẽ xảy ra khi sự bắt chước, sao chép bị phanh phui trước mặt mọi người? Những hư danh là bạn xây dựng sụp đổ hoàn toàn, nếu sau này bạn có làm lại bằng chính thực lực của mình thì cũng sẽ bị người khác hoài nghi, không tin tưởng. Như vậy, nếu biết cách học hỏi từ những điều sẵn có mà sáng tạo lối đi riêng của bản thân, có thể sẽ chậm hơn những người khác, nhưng về sau không những bạn có thể khẳng định giá trị bản thân mà còn đạt được những thành công nhất định.

Ngoài ra, trong xã hội ngày càng hội nhập hiện nay, việc tìm cho mình một dấu ấn cá nhân riêng là vô cùng quan trọng. Với việc bắt chước và sao chép của người khác ngày càng phổ biến và lan rộng, những cái vốn đã cũ nay được “xào đi xác lại” lại càng phổ biến hơn. Do đó, những điều mới lạ, những cá nhân biết sáng tạo và khẳng định được khả năng thực sự của bản thân sẽ được trọng dụng và có cơ hội thăng tiến hơn. Nếu mỗi cá nhân trong xã hội chi biết bắt chước những cái cũ, xã hội sẽ không thể nào phát triển. Sống nhờ vào việc làm bản sao của người khác cũng như sống trong thế giới ảo, sẽ có lúc phải bước ra cuộc đời thực. Đất nước không bao giờ từ chối những nhân tài, thành công cũng không bao giờ từ chối bất cứ ai có quyết tâm, ý chí. 

Đừng vội nản khi thấy chưa đạt được mục tiêu mà đâm đầu vào bế tắc khi chọn cách trở thành bản sao của người khác. Hãy kiên trì nhẫn nại và rèn luyện khả năng của bản thân, học hỏi và trau dồi kinh nghiệm bất cứ khi nào có thể. Quan trọng hơn là phải luôn nhớ rằng: mỗi người đều có giá trị riêng của mình và học hỏi điều hay không có nghĩa là sao chép hoàn toàn. Mỗi người hãy tự tin cho mình lối đi riêng để chạm đến thành công.

Một vấn đề không còn mới trong xã hội và không phải không có ai nhận ra mặt tiêu cực của nó. Tuy vậy, không những nó ngừng phát triển mà ngày càng phổ biến hơn. Là một công dân Việt Nam, mỗi người cần phải có ý thức hơn trong việc xây dựng lột xã hội năng động, sáng tạo và không ngừng đổi mới. Có như vậy, đất nước ta mới phát triển phồn thịnh và trở nên tốt đẹp hơn.

ĐỀ 2: Trình bày suy nghĩ của anh (chị) về câu chuyện sau đây:

DIỄN GIẢ LÊ-Ô-BU-SCA-GLI-A

Diễn giả Lê-ô Bu-sca-gli-a kể về cuộc thi mà ông làm giám khảo. Mục đích của cuộc thi là tìm ra đứa trẻ biết quan tâm đến người khác nhất. Người thắng cuộc là một em bé khoảng 4-5 tuổi. Người hàng xóm của em là một ông lão vừa mất vợ. Nhìn thấy ông khóc, em bé lại gần rồi leo lên ngồi vào lòng ông. Em ngồi rất lâu và chỉ ngồi như thế. Khi mẹ em hỏi em đã trò chuyện gì với ông ấy, em chỉ trả lời: “Không có gì đâu ạ. Con chỉ để ông ấy khóc”.

Nhận thức về câu chuyện

- Diễn giả Lê-ô Bu-sca-gli-a kể câu chuyện về một cậu bé bốn tuổi được bình chọn là đứa trẻ quan tâm đến người khác nhất chỉ vì hành động rất đơn giản của em. Người hàng xóm của em là một ông lão vừa mất vợ. Nhìn thấy ông khóc, em lại gần rồi leo lên lòng ông. Em ngồi rất lâu như thế chỉ để ông ấy khóc.

- Hành động ngồi im thể hiện sự đồng cảm, chia sẻ của cậu bé với nỗi đau của người khác. Phù hợp với tâm lí, tính cách của một đứa trẻ 4 tuổi (chưa thể có những cử chỉ vỗ về, những lời động viên an ủi. Hành động tuy đơn giản nhưng xuất phát từ tình cảm chân thực nên đã chiếm được cảm tình của giám khảo.

- Qua câu chuyện, diễn giả Lê-ô Bu-sca-gli-a muốn đề cao sự cảm thông chia sẻ giữa con người với nhau trong cuộc sống.

Suy nghĩ của bản thân từ câu chuyện

- Cảm thông, chia sẻ là tình cảm giữa con người với nhau: yêu thương, động viên, giúp đỡ nhau vượt lên được những khó khăn trong cuộc sống.

- Sự cảm thông, chia sẻ vô cùng cần thiết trong cuộc sống con người:

- Trong cuộc sống đầy những khó khăn, con người luôn phải cố gắng nỗ lực nhưng phải bao giờ mọi việc cũng diễn ra theo ý muốn. Nhiều khi con người phải đối mặt với những thất bại, mất mát, thậm chí tuyệt vọng cùng cực. Khi đó con người cần sự giúp đỡ, động viên chia sẻ của cộng đồng.

- Sự cảm thông chia sẻ giúp con người vợi bớt nỗi đau, sự mất mát, có thêm nghị lực, sức mạnh niềm tin trong cuộc sống, làm cho mối quan hệ giữa con người và con người ngày càng tốt đẹp hơn, thân thiện gắn bó hơn.

- Có nhiều cách thể hiện sự cảm thông chia sẻ: lời nói, cử chỉ, việc làm thiết thực tùy theo hoàn cảnh, phụ thuộc tâm lí người được chia sẻ. Song điều cơ bản nhất là phải xuất phát từ tình cảm, sự rung động chân thành.

- Qua câu chuyện về sự cảm thông chia sẻ từ một đứa trẻ bốn tuổi, diễn giả muốn khẳng định: lòng vị tha, yêu thương là bản chất vốn có của con người, vì vậy cần vun xới cho đức tính đó được phát triển đến khi đứa trẻ đó trưởng thành.

- Phê phán những người có lối sống ích kỉ, ngoảnh mặt làm ngơ trước những khó khăn bất hạnh của người khác.

Bài học nhận thức và hành động

- Để cho cuộc sống trở nên tốt đẹp, con người phải có tình thương vị tha nhân ái, biết chia sẻ gắn kết với nhau.

THAM KHẢO

Một trong những bài học dạo đức mà mỗi người cha, người mẹ, mỗi thày cô giáo đều truyền dạy cho các con, cho học trò của mình là lòng vị tha, là sự chia sẻ giữa người với người. Và thực tế đã có rất nhiều câu chuyện cảm động ngợi ca đức tính đó. Câu chuyện về đứa trẻ biết quan tâm đến người khác nhâ’t mà diễn giả Lê-Ô Bu- sca-gli-a đã kể cho chúng ta trong cuốn “Phép nhiệm màu của đời” thêm lần nữa khắc sâu hơn trong ta bài học về một nét đẹp trong cách ứng xử của con người.

Một cậu bé bốn tuổi được bình chọn là đứa trẻ quan tâm đến người khác nhất chỉ từ hành động rất đơn giản của em. Người hàng xóm của em là một ông lão vừa mất vợ. Nhìn thấy ông khóc, cậu bé lại gần rồi leo lên ngồi vào lòng ông. Cậu ngồi rất lâu và chỉ ngồi như thế. Khi mẹ em hỏi em đã trò chuyện những gì với ông ấy, cậu bé trả lời: “Không có gì đâu ạ. Con chỉ đề ông ấy khóc”. Cậu bé không hề cất một lời an ủi, không hề lấy khăn lau nước mắt cho ông lão. Điều đó dễ hiểu bởi cậu chưa phải là một người lớn để biết có những cử chỉ quan tầm như vậy. Nhưng hành động ngồi im trong lòng ông lão, để ống lão được khóc đã thể hiện sâu sắc được sự đồng cảm, chia sẻ ngây thơ của em. Người già cũng dễ khóc như con trẻ. Có thể em bé chưa ý thức được rằng ông lão hàng xóm đang vô cùng đau khổ vì mất đi người bạn đời của mình. Có thể em nghĩ rằng ông khóc cũng như em đã từng khóc, vì mẹ mắng, vì không được chơi thứ đồ chơi mà mình thích. Và bằng kinh nghiệm của một cậu bé bốn tuổi, em đã đồng cảm và an ủi ông lão bằng cách riêng của mình.

Theo tôi, điều mà diễn giả Lê-Ô Bu-sca-gli-a muốn nhấn mạnh, đề cao trong câu chuyện kể lại là sự đồng cảm, chia sẻ, là lòng vị tha giữa những con người với nhau. Kể lại hành vi đáng khích lệ của một cậu bé con chỉ là cách để ông khắc sâu hơn giá trị của đức tính cao đẹp.

Nhà thơ Tố Hữu từng viết:

“Có gì đẹp trên đời hơn thế

Người với người sống để yêu nhau’

Lẽ sống lớn nhất trong cuộc đời mỗi người là tình yêu thương. Một trong những biểu hiện của lòng yêu là sự quan tâm, động viên nhau. Tại sao con người lại phải thấu hiểu, đồng cảm với nhau? Tại sao điều đó lại cần thiết trong cuộc sống của chúng ta?

Mỗi người sống giữa cuộc đời không phải chỉ biết vun đắp cho cuộc sống của riêng mình. Nếu chỉ biết đến cái “tôi”, nếu chỉ chăm chút cho bản thân mình được no ấm, đủ đầy, con người đó không bao giờ biết đến hạnh phúc đích thực. Và tất yếu, những kẻ như vậy sẽ bị cô lập giữa cộng đồng, xã hội. Mọi người xung quanh chắc chắn cũng không bao giờ để tâm đến loại người này. Cuộc sống đó có khác nào cuộc sốsng tù đày cô độc?

Trong cuộc sống, con người luôn cố gắng phấn đấu để vượt qua mọi khó khăn, trở ngại, nhưng đâu phải lúc nào dòng đời của chúng ta cũng êm ả, “xuôi chèo mát mái”. “Sự đâu sóng gió bất kì” (Truyện Kiều), có ai dám khẳng định mình không bao giờ phải đối mặt với thất bại, mất mất, với những giờ khắc tuyệt vọng đến cùng cực? Ớ hoàn cảnh đó ai không cần được quan tâm, chia sẻ? Con người dẫu can đảm, nghị lực đến mấy cũng có phần yếu đuôi trong mình. Một ánh mắt, một lời động viên, một nắm tay xiết chặt, một bờ vai để tựa nương… là những điều quí giá nhất chúng ta cần bấy giờ.

Chúng ta cũng không khó khăn gì, cũng không mất mát, tổn hại nhiều lắm khi tỏ ra quan tâm, đồng cảm với nỗi đau khổ của người khác. Tình cảm, những rung động chân thành tự trong sâu thẳm trái tim mới là thứ quí giá, mới là chất vàng ròng có sức mạnh an ủi, nâng đỡ cho những đau thương, mất mất kia. Hãy nghĩ rằng chúng ta vẫn may mắn, hạnh phúc hơn họ. Hãy luôn ý thức rằpg dẫu có đồng cảm đến đâu, dẫu chân thành mong muôn cùng họ gánh vác, chịu đựng nỗi đau đó đến đâu, chúng ta cũng không thể giúp họ lấy lại được những gì đã mất. Vậy nên đừng bao giờ nhăn mặt khi tháng này phải ủng hộ đồng bào bị thiên tai, lũ lụt, đừng bao giờ ngoảnh mặt làm ngơ trước những người ăn xin, đừng bao giờ cười trên nỗi đau khổ của người khác…

Tại sao nhà văn Nguyên Hồng lại khóc rưng rức khi nhân vật Gái Đen của mình phải chết? Tại sao nhân vật Giăng Van giăng (Những người khốn khổ) lại giúp đỡ một cách nhiệt tình những người khốn khổ như Phăng-tin, như chú bé Ga-vơ-rôt? Tại sao những người chiến thắng trong các trò chơi trên truyền hình lại luôn trích một phần trong giải thưởng của mình để ủng hộ quĩ chất độc màu da cam, quĩ tình thương? Tại sao những người nổi tiếng lại hăng hái làm công tác từ thiện xã hội?… Một câu trả lời có thể làm đáp án chung nhất cho tất cả những câu hỏi ấy là: Bởi vì họ có tấm lòng vị tha, có lòng yêu thương đồng loại.

Sự đồng cảm, sẻ chia là điều quí giá nhất con người có thể mang tặng con người. Nhưng cần ý thức rằng, cách biểu hiện, thể hiện tình cảm đó cũng là vấn đề quan trọng vô cùng. Cách cậu bé an ủi ông lão hàng xóm là ngồi gọn vào lòng ông và im lặng. Lúc này, “im lặng lặ vàng”, im lặng là cách hữu hiệu nhất để cậu bé tỏ rõ tình cảm của mình. Cậu im lặng để ông lão khóc cho vơi đi nỗi đau. Nước mắt sẽ đổi lại sự thanh thản, dịu lắng cho tâm hồn ông. Lẽ dĩ nhiên, đó chỉ là một cách an ủi và là cách an ủi của cậu bé bốn tuổi. Bằng sự trải nghiệm trong cuộc sống, chúng ta có thể có những phương thức khác thể hiện sự đồng cảm, sẻ chia của mình. Đô’i với những người đang trải qua nỗi đau mất mát người thân, chúng ta không nên gợi nhắc đến hình ảnh của người đã khuất trước mặt họ. Trước thất bại củá cậu học sinh trong kì thi đại học, chúng ta nên động viên cậu hướng vào tương lai phía trước, tin tưởng vào sự thành công của mình ở ngày mai, khơi sâu vào lòng quyết tâm và ý chí phấn đâu. Một điều cũng đáng lưu ý trong “nghệ thuật dộng viên" là cần chú ý đến tâm lí, tính cách của đối tượng mình đang bày tỏ tình cảm. Với đứa trẻ bị cha mẹ bỏ rơi, cần hiểu rằng chúng rất dễ bị tổn thương nếu ta không tinh tế, cẩn trọng trong hành động hay lời ăn tiếng nói. Chúng cần sự dịu dàng, cần những cử chỉ vỗ về, che chở. Một hành động vuốt nhẹ lên mái tóc cũng có thể khiến chúng xúc động đến run lên. Một quyển truyện tranh nhiều màu sắc, hình hoạ cũng đủ khiến những em bé này thích mê. Đừng bao giờ tỏ ra khó chịu với gương mặt lấm lem, với bộ dạng nhếch nhác của các em. Hãy để các em cảm nhận hết lòng yêu thương của chúng ta…

Tôi vẫn băn khoăn một điều là tại sao Lê-Ô Bu-sca-gli-a lại để chúng ta chiêm nghiệm về giá trị của sự cảm thông, yêu thương, chia sẻ thông qua câu chuyện của một cậu bé bốn tuổi. Phải chăng ông muốn nói rằng lòng vị tha là bẳn chất vốn có trong mỗi con người? Và đức tính cao quí đó phải được vun đắp từ khi con người còn là một đứa trẻ? Tôi nghĩ, cách hiểu nào cũng có cái hay của nó. “Nhân chi sơ tính bản thiện”, lòng yêu thương người khác cũng chính là một tính thiện sẵn có trong con người. Việc gìn giữ và phát huy đức tính đó trong cuộc sống là rất cần thiết. Trẻ con như trang giấy trăng tinh khôi, chúng ta hãy viết lên trên đó những bài học yêu thương để mỗi đứa trẻ khi lớn lên sẽ trở thành những người có tấm lòng nhân ái. Đức vị tha cần được gieo mầm trong chính tâm hồn các cô bé, cậu bé đó. Và cuộc bình chọn như Lê-Ô Bu-sca-gli-a cùng nhiều giám khảo khác đã làm là cần thiết để phát hiện và ngợi ca những tấm lòng cao cả.

Quanh ta hôm nay còn biết bao những trái tim giàu tình yêu như cậu bé trong câu chuyện kia. Hãy lắng nghe và chiêm ngưỡng chúng để thây rằng Trái đất này luôn được sưởi ấm bằng tình yêu, bằng sự cảm thông chia sẻ tuyệt vời giữa những con người với nhau.

ĐỀ 3: Trình bày suy nghĩ của anh (chị) về câu chuyện sau đây:

DỰA VÀO CHÍNH MÌNH

Ốc sên con ngày nọ hỏi mẹ:

– “Mẹ ơi! Tại sao chúng ta từ khi sinh ra phải đeo cái bình vừa nặng vừa cứng trên lưng như thế? Thật mệt chết đi được!”

– “Vì cơ thể chúng ta không có xương để chống đỡ, chỉ có thể bò, mà bò cũng không nhanh” – Ốc sên mẹ nói.

– “Chị sâu róm không có xương cũng bò chẳng nhanh, tại sao chị ấy không đeo cái bình vừa nặng vừa cứng đó?”

– “Vì chị sâu róm sẽ biến thành bướm, bầu trời sẽ bảo vệ chị ấy”.

– “Nhưng em giun đất cũng không có xương, cũng bò chẳng nhanh, cũng không biến hoá được, tại sao em ấy không đeo cái bình vừa nặng vừa cứng đó?”

– “Vì em giun đất sẽ chui xuống đất, lòng đất sẽ bảo vệ em ấy”.

Ốc sên con bật khóc, nói: “Chúng ta thật đáng thương, bầu trời không bảo vệ chúng ta, lòng đất cũng chẳng che chở chúng ta”.

– “Vì vậy mà chúng ta có cái bình!” – Ốc sên mẹ an ủi con – “Chúng ta không dựa vào trời, cũng chẳng dựa vào đất, chúng ta dựa vào chính mình con ạ”.

Nhận thức về câu chuyện

- Câu chuyện hai mẹ con ốc sên là hình tượng về con người trong cuộc sống. Trong cuộc sống, có những người, có những lúc may mắn được nương dựa, chở che, bảo vệ… Trong sự thắc mắc của ốc sên con thì sâu róm và giun đất chính là hình ảnh để nói về cái thời khắc may mắn đó của con người.

- Nhưng có phải con người lúc nào cũng gặp được may mắn như thế. Điều quan trọng là con người biết chấp nhận hoàn cảnh, vươn lên, dựa vào nội lực của chính mình. Đó vừa là quy luật tất yếu vừa là một yêu cầu đối với con người trong cuộc sống.

Suy nghĩ của bản thân từ câu chuyện

- Con người không bao giờ tồn tại một cách đơn lẻ mà bao giờ cũng gắn mình với môi trường tự nhiên, xã hội. Và trong môi trường sinh tồn ấy, con người được cưu mang, che chở.

- Mặt khác, mỗi con người cũng là một cá thể độc lập, đơn nhất. Nó tồn tại, phát triển bằng chính sự nỗ lực nội sinh của mình. Đó chính là cái đảm bảo lâu dài, bền vững và quan trong hơn cả.

- Từ cá nhân đến xã hội, đến mọi quốc gia, dân tộc đều phải gắn mình vào sự bảo đảm đó.

- Các cơ hội đảm bảo cho con người là như nhau, nhưng điều quan trọng là phải dựa vào chính mình. Đó là quy luật có tính tất yếu, vừa là một yêu cầu, là khát vọng tự thân, có ý nghĩa không chỉ đối với sự sinh tồn mà còn có ý nghĩa đối với sự phát triển của con người chân chính.

- Chứng minh qua những câu chuyện, những con người trong cuộc sống

- Phê phán những con người sống dựa dẫm, phụ thuộc vào hoàn cảnh, không nỗ lực, phấn đấu, sống bi quan…

Bài học nhận thức và hành động

- Dựa vào chính mình để sinh tồn, để hòa nhập, để sáng tạo và phát triển, để thể hiện lòng tự trọng cá nhân. Dựa vào chính mình còn là danh dự của quốc gia, dân tộc, là tinh thần tự cường, tự tôn cần thiết.

- Dựa vào chính mình là yếu tố quan trọng nhất nhưng không phải là duy nhất cho cuộc sống sinh tồn và đơm hoa kết trái. Con người phải biết kết hợp hài hòa giữa cá nhân và khách thể bên ngoài.

THAM KHẢO

Trong nhật ký của mình Đặng Thùy Trâm đã viết “Đời người phải trải qua giông tố nhưng không được cúi đầu trước giông tố”. Đúng như vậy, mỗi người sinh ra là một cá thể riêng biệt, có hoàn cảnh sống riêng biệt, thế nhưng cho dù ra sao thì mỗi người chắc hẳn đều phải có những khó khăn, bất hạnh nghiệt ngã trong cuộc đời. Nó đòi hỏi con người phải vượt qua bằng chính đôi chân và sức mạnh của mình. Câu chuyện “ốc sên” đã đưa đến cho mỗi người triết lý đó một cách tự nhiên, giản dị và đời thường.

Từ xưa ông cha ta đã dạy con người qua các bài ca dao, tục ngữ, các bài ngụ ý, các câu chuyện ngụ ngôn đầy ý nghĩa trong cuộc sống. Và những điều đó vẫn được người đời nay vận dụng để răn dạy chính con người.

Câu chuyện “ốc sên” là một ví dụ điển hình, mượn hình ảnh gần gũi của thiên nhiên, của sự sống được gợi qua câu chuyện của hai mẹ con nhà ốc sên, đã đem đến cho người đọc một bài học đầy ý nghĩa. Ốc sên con ganh tị, cảm thấy mình thiệt thòi trước bao sinh vật khác như sâu róm, giun đất… Thấy vậy! Ốc Sên mẹ đã lý giải cho con rằng, sâu róm khi thành bướm sẽ được bầu trời bảo vệ, giun đất sẽ được lòng đất che chở và chính vì chúng ta không được ai bảo vệ và cũng không cần ai bảo vệ, nên ốc sên đã có cái bành trên lưng. Qua một câu chuyện ngắn từ hình ảnh có thực trong thế giới tự nhiên, nó đã đem đến một vấn đề tư tưởng, mỗi con người phải bước đi trên đôi chân của chính mình, phải biết nỗ lực để vượt qua những thử thách khắc nghiệt của cuộc sống, đến với bản thân ta. Đồng thời câu chuyện còn là lời nhắc nhở không dựa dẫm, ỷ lại vào người khác quá nhiều. Con người chỉ thực sự trưởng thành khi bước bằng chính đôi chân của mình.

Con người sinh ra trên thế giới chính là một thành phần riêng biệt, có mục đích, ý nghĩ và con đường riêng khác nhau. Họ phải bước trên con đường họ chọn và dĩ nhiên con đường nào cũng đầy gian nan, thử thách. Nếu con người dũng cảm bước bằng đôi chân của mình, suy nghĩ bằng khối óc của mình, thì những khó khăn dần sẽ được thu hẹp. Chính vì vậy con đường về đích sẽ được rút ngắn hơn. Ngược lại, nếu cuộc sống là sự nhút nhát, sợ sệt không dám đối mặt với khó khăn, thử thách bằng chính sức mình, thì đó mãi mãi là sự phụ thuộc. Con người sinh ra ai ai cũng mong muốn hạnh phúc, thành công, thế nhưng để đạt được điều đó mà không có sự cố gắng vươn lên, thì mãi mãi đó chỉ là mong ước. Vượt qua khó khăn là điều tất yếu để mỗi người đạt được thứ mình cần. Không con đường nào là con đường trải hoa hồng, trái thảm đỏ, mà chỉ có những con đường khi về đích gót chân đã rỉ máu, do bị đinh cắm, gai đâm. Và con đường duy nhất đó mới là con đường dẫn đến hạnh phúc và thành công. Chỉ có những người dám bước đi trên con đường đó mới là con người của sự trưởng thành.

Cuộc sống là sự giúp đỡ, sẻ chia, ai ai cũng cần được hưởng quyền lợi đó, nhưng ta cần phân biệt điều đó với sự ý lại, dẫm quá nhiều vào người khác. Cuộc đời là một chặng đường dài là cuộc thi chạy tiếp sức, có lúc mỗi người chúng ta cần một sự giúp đỡ để trưởng thành có thêm kinh nghiệm trong cuộc sống. Đó là điều đáng quý, đáng trân trọng, nhưng lợi dụng điều đó để ỉ lại, không đem sức mình để thử thách với cuộc đời sẽ dần dần đánh mất mình. Sự dựa dẫm vào người khác sẽ làm cho mỗi người trở nên yếu đuối trước khó khăn, thử thách. Con người không nhận ra rằng cuộc đời cần chính bản năng của mình chứ không phải là sự giúp đỡ đến cuồng nhiệt của người khác. Dám bước đi bằng chính đôi chân của mình mới là người trưởng thành đáng phục, đáng trọng.

Trong thực tế cuộc sống ta đã gặp biết bao tấm gương, vượt qua khó khăn trong cuộc đời bằng chính sức lực của mình, dám đương đầu với thử thách khắc nghiệt để đi đến thành công. Tiêu biểu trong số đó chính là Nichael Faraday, ông sinh ra trong một gia đình thợ rèn nghèo, cả nhà phải sống lay lắt nhờ vào sự cứu hộ của cơ quan từ thiện, thế nhưng vượt qua rào cản khó khăn của bản thân, đi lên bằng chính trí tuệ và tài năng của mình faraday đã nỗ lực học tập và trở thành một nhà khoa học lớn. Ông là người đầu tiên phát minh ra hiện tượng cảm ứng điện từ. Hay nhà soạn nhạc người Đức Beethoven cũng là một ví dụ điển hình. Hồi nhỏ ông đã bị câm và khiếm thính số phận bất hạnh hơn ông đã bị điếc hoàn toàn chỉ vài năm sau đó. Nhưng sự dũng cảm, đối mặt với khó khăn, tự học tập bằng chính sức lực và khả năng của bản thân, ông đã trở thành nhà soạn nhạc vĩ đại của Đức nói riêng và của cả thế giới nói chung. Ông chính là hình tượng quan trọng trong âm nhạc buổi giao thời.

Câu chuyện “ốc sên” quả thực là một bài học đắt giá cho mỗi người. Trong cuộc sống khó khăn, thử thách luôn luôn rình rập ở phía trước, nó là những cơn bão giông cản trở bước đi của mỗi chúng ta về đích. Tuy nhiên nếu con người có ý chí, có nghị lực vươn lên khắc phục khó khăn trong cuộc sống, thì thành công và hạnh phúc sẽ đến với chúng ta. Không có gì có thể cản được bước chân của con người trong cuộc sống. Mỗi người chỉ cần cố gắng là có thể đạt được tới ước mong mà mình đặt ra, cũng phải thừa nhận rằng trong cuộc sống mỗi người đều cần sự sẻ chia, giúp đỡ. Nhưng đó không phải là bức tường kiên cố của cuộc đời, vì vậy nếu ỷ lại vào người khác con người dễ bị sụp đổ, chùn bước, thất bại trước sóng gió cuộc đời.

Trong xã hội hiện nay với tính tự lập cao của con người thì vẫn còn những trường hợp yếu đuối, ngại khó, ngại khổ trước cuộc sống. Họ không dám ước mơ vì sợ để thực hiện ước mơ đó phải đi qua nhiều những khó khăn nặng nề. Một số vẫn luôn ỷ lại, dựa dẫm vào người khác. Đó là lối sống đáng phê phán lên án và loại bỏ khỏi xã hội.

Hoàn cảnh, cảnh ngộ của mỗi con người không phải là rào cản của sự thành công, nhưng ta cũng không thể phủ nhận hoàn toàn hoàn cảnh sống. Bởi Nếu có một hoàn cảnh sống chắc chắn, vững chắc, tốt đẹp ngay từ đầu thì con đường đến với thành công sẽ dễ dàng hơn. Tuy nhiên cũng không nên mặc cảm, tự ti người kém may mắn hơn người khác vẫn có thể vượt lên đạt được thành công như bất kỳ một người có điều kiện bình thường, thuận lợi nào khác. Và chỉ khi để đánh giá một con người không chỉ căn cứ vào sức mạnh, thể chất, mà quan trọng hơn là tài năng, ý chí, phẩm chất. Câu chuyện ốc sên còn để lại những bài học cho bản thân rèn luyện trong cuộc sống. Mỗi người cần xác định lối sống chủ động, tích cực và ý chí vươn lên khắc phục khó khăn, thử thách. Sự giúp đỡ của người khác có thể có rất quý báu, nhưng mỗi người chớ nên ỷ lại, dựa dẫm, nương nhờ vào sự giúp đỡ đó, mà phải phát huy tối đa nội lực của bản thân.

“Bạn không thể điều khiển hướng gió, nhưng bạn có thể điều khiển được cánh buồm”. Hoàn cảnh khách quan chỉ là rào cản thử thách con người, vì vậy mỗi người cần năng động bước trên đôi chân của chính mình, không nên nương nhờ, dựa dẫm người khác để có thể cứng cáp bước bằng chính đôi chân của mình để về đích. Điều đó cũng chính là thước đo đánh giá cuộc sống con người, giá trị con người và tương lai của chính con người./.

ĐỀ 4: Trình bày suy nghĩ của anh (chị) về câu chuyện sau đây:

CÂU CHUYỆN CỦA HAI HẠT MẦM

Có hai hạt mầm nằm cạnh nhau trên một mảnh đất màu mỡ. Hạt mầm thứ nhất nói: Tôi muốn lớn lên thật nhanh. Tôi muốn bén rễ sâu xuống lòng đất và đâm chồi nảy lộc xuyên qua lớp đất cứng phía trên. Tôi muốn nở ra những cánh hoa dịu dàng như dấu hiệu chào đón mùa xuân. Tôi muốn cảm nhận sự ấm áp của ánh mặt trời và thưởng thức những giọt sương mai đọng trên cành lá. Và rồi hạt mầm mọc lên.

Hạt mầm thứ hai bảo:

– Tôi sợ lắm. Nếu bén những nhánh rễ vào lòng đất sâu bên dưới, tôi không biết sẽ gặp phải điều gì ở nơi tối tăm đó. Và giả như những chồi non của tôi có mọc ra, đám côn trùng sẽ kéo đến và nuốt ngay lấy chúng. Một ngày nào đó, nếu những bông hoa của tôi có thể nở ra được thì bọn trẻ con cũng sẽ vặt lấy mà đùa nghịch thôi. Không, tốt hơn hết là tôi nên nằm ở đây cho đến khi cảm thấy thật an toàn đã. Và rồi hạt mầm nằm im và chờ đợi.

Một ngày nọ, một chú gà đi loanh quanh trong vườn tìm thức ăn, thấy hạt mầm nằm lạc lõng trên mặt đất bèn mổ ngay lập tức.

Nhận thức về câu chuyện

- Tóm tắt thật ngắn gọn truyện: Hạt mầm thứ nhất muốn lớn lên, bén rễ, đâm chồi nảy lộc, nở hoa dịu dàng nên đã mọc lên. Hạt mầm thứ hai sợ đất sâu tối tăm, sợ chồi non bị côn trùng nuốt, sợ trẻ con vặt hoa nên nằm im, chờ đợi, kết cục bị gà mổ tức khắc.

- Mượn câu chuyện hai hạt mầm, tác giả đã nêu lên và khẳng định một quan niệm nhân sinh đúng đắn, tích cực: Con người sống phải có ước mơ (mong muốn những điều tốt đẹp trong tương lai), dám đối đầu với khó khăn để biến ước mơ thành hiện thực và tỏa sáng. Sống không có ước mơ, hèn nhát, sợ hãi, thụ động chỉ nhận được sự thất bại, thậm chí bị hủy diệt.

Suy nghĩ của bản thân từ câu chuyện

- Cuộc sống rất đa dạng và phong phú: có cơ hội cho con người lựa chọn nhưng cũng lắm thử thách gian nan. Hành trình sống của con người là không ngừng vươn lên để sáng tạo, in dấu ấn trong cuộc đời. Khó khăn không hoàn toàn là trở lực mà chính là động lực thôi thúc hành động, đạt tới thành công.

- Ước mơ tạo nên bản lĩnh, là nguồn sức mạnh tinh thần to lớn giúp con người vượt qua khó khăn ‚xuyên qua đá cứng‛ để sống và tận hưởng hương vị, vẻ đẹp của cuộc đời; là động lực thôi thúc con người tìm tòi, khám phá, đóng góp sức mình làm cho cuộc sống trở nên tươi đẹp hơn.

- Cuộc sống chỉ thực sự có ý nghĩa khi con người có ước mơ, khát vọng và nỗ lực vượt khó, chinh phục mọi thử thách để sinh tồn và phát triển.

- Sợ hãi trước cuộc sống, không dám làm bất cứ điều gì, chỉ biết thu mình trong vỏ bọc hèn nhát, thụ động chờ đợi con người sẽ trở nên yếu hèn.

- Cuộc sống không ước mơ, không dám đương đầu với thực tế là cuộc sống vô vị, nhàm chán, sống thừa, sống vô ích, con người sẽ chỉ nhận được thất bại, thậm chí có thể tan biến trong cuộc đời.

Bài học nhận thức và hành động

- Bên cạnh những người có ước mơ, không ngừng vươn lên để sáng tạo, cũng còn không ít người sợ hãi, né tránh gian khổ, khó khăn. Bên cạnh những ước mơ chính đáng, phù hợp với mục tiêu cao đẹp của cộng đồng cũng còn có ước mơ vụn vặt, tầm thường, vị kỉ.

- Biểu dương những người có ước mơ, có nghị lực vươn lên. Phê phán những người sống không có ước mơ, thụ động, ngại khó ngại khổ, không có ý chí, nghị lực.

THAM KHẢO

Cuộc sống luôn ẩn chứa những bí mật, đằng sau những khó khăn, những ngày mưa, sẽ là một ngày nắng đẹp và xuất hiện cầu vồng. Vì vậy, cuộc sống luôn đặt ra cho ta những thử thách, đòi hỏi ta phải vượt qua chính mình, và muốn được thành công, ta phải không ngừng nỗ lực vượt lên chính mình từng ngày, từng ngày. Đọc xong câu truyện về “hai hạt mầm” ta càng thêm suy nghĩ và hiểu hơn về điều đó.

Câu truyện xoay quanh sự việc chính về cuộc đối thoại giữa hai hạt mầm. Mỗi hạt mầm lại mang những suy nghĩ riêng, Hạt mầm thứ nhất, coi được sống tỏa sáng với khát khao của mình là niềm vui lớn, hạt mầm thứ nhất có những suy nghĩ tích cực và chủ động, nhưng ngược lại với hạt mầm ấy, hạt thứ hai lại rụt rè và thiếu bản lĩnh hơn, khi luôn nghĩ đến những khía cạnh tiêu cực có thể xảy ra, luôn sợ hãi và không dám thể hiện những khát vọng của mình. Tác giả câu truyện đã mượn hình ảnh, suy nghĩ của hai hạt mầm để lồng vào đó thông điệp nhân văn ý nghĩa, khẳng định quan niệm nhân sinh đúng đắn và tích cực. Hai hạt mầm là tượng trưng cho hình ảnh chính bản thân ta trong cuộc đời, mỗi suy nghĩ của hạt mầm lại tượng trưng cho một giấc mơ, đam mê và khát vọng riêng của mỗi con người.

Cuộc sống này luôn ẩn chứa những ẩn số, những khó khăn thử thách rình rập, vì vậy để thực hiện được giấc mơ của mình không hề đơn giản. Đặt ra cho mỗi chúng ta phải dám bản lĩnh, đương đầu với khó khăn giám làm để có thể đạt được khát vọng vươn tới thành công của mình. Hạt mầm thứ hai luôn sợ hãi với tất cả, nào sợ bóng tối, sợ côn trùng và đám trẻ, để rồi không đủ thời gian để cảm thấy an toàn, thì đã bị gà ăn mất.

Số phận của hạt mầm thứ hai thật đáng thương, vì không dám thực hiện, mãi đứng im thụ động một chỗ, nên kết quả nhận lại thật bi thương. Số phận của hạt mầm ấy chỉ dám mãi nằm im một chỗ, sứ mệnh của hạt mầm là mọc mầm và trổ hoa, nhưng chính vì không dám thực hiện nên đã không đạt được ước mơ khát vọng và được sống là chính mình, đó không chỉ đáng thương, đáng buồn, đáng hối tiếc… thậm chỉ còn khiến ta bị hủy diệt.

Hai hạt mầm đã mang đến cho ta một thông điệp, cơ hội không đến nhiều lần, cuộc đời mỗi chúng ta trôi qua đi là vĩnh viễn mất đi khoảnh khắc ấy. Vì vậy không chỉ biết trân trọng mà còn phản can đảm nắm bắt lấy cơ hội được sống và phát triển để đạt được thành công. Khó khăn thử thách chỉ là những trở ngại trên con đường ta tìm đến thành công, vì thế hãy can đảm bước qua chính mình để những thử thách tiếp theo chỉ còn là những trở ngại không đáng sợ. Cuộc sống chỉ thực sự ý nghĩa khi chúng ta biết ước mơ, dám ước mơ và hành động. Sống với ước mơ khát vọng của mình để không phải sống hoài, sống phí, sống vô ích, con người không dám làm với ước mơ, không chỉ không chạm được thành công, mà còn sống vô ích và thừa thãi, thậm chí còn có thể bị tan biến trong cuộc đời vô định này…Hãy như nhà soạn nhạc thiên tài Bethoven, ông đã vượt lên trên khó khăn của mình, để trở thành nhà soạn nhạc thiên tai của thế giới. Hay như Nick vujic đã vượt lên sự khiếm khuyết của bản thân để trở nên mạnh mẽ, và thành công.

Qua đó ca ngợi những tấm gương dám đương đầu với thử thách, bản lĩnh, dám chiếm và nắm giữ cơ hội ước mơ của mình, không đầu hàng trước khó khăn. Dạy ta không nên hèn nhát, thụ động và không có ý chí.

Câu truyện hai hạt mầm thực sự ý nghĩa, qua đó giúp ta nhận ra ý nghĩa của những khát vọng và tầm quan trọng của sự quyết đoán, can đảm dám chiếm lấy khát khao của mình. Hãy như hạt mầm thứ nhất, ta sẽ nhận được thành công xứng đáng cho mình.

ĐỀ 5: Trình bày suy nghĩ của anh (chị) về câu chuyện sau đây:

CÂU CHUYỆN VỀ CHIM ÉN VÀ DẾ MÈN

Mùa xuân đất trời đẹp, Dế Mèn thơ thẩn ở cửa hang, hai con Chim Én thấy tội nghiệp bèn rủ dế mèn dạo chơi trên trời. Mèn hốt hoảng. Nhưng sáng kiến của Chim Én đưa ra rất giản dị: hai Chim Én ngậm hại đầu của một cọng cỏ khô, Mèn ngậm vào giữa. Thế là cả ba cùng bay lên. Mây nồng nàn, trời đất gợi cảm, cỏ hoa vui tươi. Dế Mèn say sưa. Sau một hồi lâu miên man. Mèn ta chợt nghĩ bụng, ơ hay việc gì phải ta phải gánh hai con Én này trên vai cho mệt nhỉ. Sao ta không quẳng gánh nợ này đi để dạo chơi một mình có sướng hơn không? Nghĩ là làm, Mèn há mồm ra. Và nó rơi vèo xuống đất như một chiếc lá lìa cành.

Nhận thức về ý nghĩa câu chuyện

- Chim Én tốt bụng đã tặng Dế Mèn món quà thật tuyệt: một chuyến thưởng ngoạn khung cảnh mùa xuân tươi đẹp, ấm áp. Tiếc thay Dế Mèn không biết trân trọng món quà ấy. Từ người chịu ơn, Dế ảo tưởng mình là người ban ơn. Từ việc mình là gánh nặng của người khác, Dế đã tưởng người khác chính là gánh nặng của mình. òng ích kỷ, tính toán và sự ngộ nhận, ảo tưởng đã khiến Dế phải trả giá đắt: Dế ‚rơi vèo xuống đất như một chiếc lá lìa cành”

- Câu chuyện có hình thức như một truyện ngụ ngôn phản ánh một thực tế của con người hiện nay: đời sống hiện đại giúp con người có thể làm được nhiều việc hơn nhưng cũng khiến họ quá ảo tưởng về mình và cách suy nghĩ, lối sống cũng thực dụng hơn. Câu chuyện cảnh tỉnh các bạn trẻ hiện nay: đừng quá ảo tưởng về bản thân mình và không nên sống quá ích k , toan tính. Xác định chính xác mình là ai và giúp đỡ người khác một cách không vụ lợi, bạn sẽ nhận được nhiều hơn những thứ bạn đã cho đi.

Suy nghĩ của bản thân từ câu chuyện

- Câu chuyện “Chim Én và Dế Mèn” ngắn gọn, dồn nén trong vài dòng ngắn ngủi nhưng lại chứa đựng rất nhiều bài học nhân sinh lớn. Mỗi người đều học được những bài học nhân sinh từ câu chuyện:

+ Đó có thể là câu chuyện về sự hợp tác và chia sẻ: nếu biết hợp tác, chia sẻ tất cả mọi người sẽ cùng có lợi.

+ Đó có thể là câu chuyện về giá trị cuộc sống: biết trân trọng những gì mình đang có thì sẽ cảm nhận được giá trị đích thực của cuộc sống. Những người không biết quý trọng những gì mình đang có sẽ không bao giờ hạnh phúc, thậm chí bất hạnh. Bởi vậy hạnh phúc là tuỳ thuộc vào chính ta.

+ Đó có thể là câu chuyện về niềm tin: Lòng tốt là đáng quý nhưng lòng tin còn đáng quý hơn, chúng ta cần phải tin tưởng nhau để cuộc sống thoải mái, nhẹ nhàng hơn.

+ Đó cũng có thể là bài học về cách nhìn, cách cảm nhận: với cái nhìn thiển cận, hời hợt ta sẽ không phát hiện đúng bản chất cuộc sống dẫn đến những quyết định sai lầm.

+ Đó cũng có thể là bài học về cho và nhận mà cả cho và nhận luôn luôn chuyển hóa: tưởng rằng cho đi nhưng lại được nhận lại và ngược lại.

+ Điều quan trọng không phải là những thứ ta mang theo bên mình, mà là những gì ta đã đóng góp cho cuộc sống. Hãy quan tâm đến mọi người và tận hưởng cuộc sống, ta sẽ thấy cuộc sống có ý nghĩa hơn.

Bài học nhận thức và hành động

- Ngợi ca: …

- Phê phán: …

THAM KHẢO

Cuộc đời của mỗi con người là một hành trình dài, mà trong đó chính bản thân chúng ta là người du hành trên con đường ấy, nếu chúng ta đơn độc thì khó có thể vượt qua được hết những gian khó, thách thức xuất hiện trên con đường đó. Để có đủ sức mạnh và bản lĩnh để đi đến đích cuối cùng của con đường ta rất cần có những người bạn đồng hành, những người ta tin tưởng, thương yêu, có thể chia sẻ, tương trợ mỗi khi gặp gian khó. Mối quan hệ này là tương trợ, hai chiều, bạn bè giúp đỡ ta thì ta cũng phải sống chân thành, báo đáp lại những tình cảm đó thì mối quan hệ mới có thể được duy trì, bảo tồn. Nếu ta chỉ biết sống vụ lợi, ích kỉ, đặt lợi ích của bản thân trên tình bạn thì xung quanh ta sẽ chẳng còn ai, ta sẽ trở thành những con người đơn độc nhất. Viết về tình bạn, bàn về vấn đề cho và nhận, câu chuyện Dế mèn và chim én mang lại cho chúng ta nhiều bài học ý nghĩa và quý giá.

Câu chuyện Chim én và dế mèn là một câu chuyện ngắn xoay quanh ba nhân vật, hai chú chim én tốt bụng và một chú dế mèn vô ơn, hoang tưởng. Truyện kể rằng trong một buổi sáng mùa xuân đẹp trời, chú dế mèn ra ngoài cửa hang ngồi ngắm cảnh. Đúng lúc đó thì hai chú chim sẻ bay qua, thấy dế mèn cô đơn một mình nên hai chú chim sẻ đã mở lời mời dế mèn cùng mình dạo chơi trên bầu trời. Nghe thấy ý tưởng ấy của hai chú chim sẻ, dế mèn hoảng hốt lắm, bởi chú ta đâu có biết bay, càng không nói đến cùng dế mèn dạo chơi. Nhưng chưa để cho dế mèn phải thất vọng, hai chú chim én đã nói về ý tưởng của mình, hai chú chim én tìm một cọng cỏ khô, sau đó mỗi con ngậm lấy một đầu ngọn cỏ, rồi dế mèn sẽ bám trên ngọn cỏ đó.

Sau khi cả ba người đã thống nhất ý kiến thì họ cùng bay lên bầu trời, bầu trời ngày xuân vô cùng tươi đẹp, trời xanh, mây hồng gió mơn man thổi, dế mèn lấy làm thích thú lắm. Nhưng dường như quá đắc ý mà dế mèn quên đi mình là ai, ảo tưởng về sức mạnh của bản thân. Dế mèn nhìn ngọn cỏ khô và nghĩ rằng tại sao mình phải gánh hai con chim én ngu ngốc kia, chi bằng nhả chúng ra để mình có thể tự do tự tại ngắm nhìn bầu trời. Nghĩ là làm, dế mèn liền nhả ngọn cỏ ra, và kết quả là chú ta rơi từ trên trời xuống mặt đất.

Câu chuyện Chim sẻ và dế mèn tuy có dung lượng ngắn nhưng lại vô cùng ý nghĩa, bởi nó vượt qua giới hạn của một câu chuyện, mang đến cho người đọc, người nghe những bài học nhân sinh, bài học về đối nhân xử thế vô cùng sâu sắc. Đó là câu chuyện về hợp tác, về tình bạn, bàn về việc cho và nhận, bởi sự gắn kết trong tình bạn phải xuất phát từ tấm lòng chân thành từ cả hai phía, nếu chỉ biết nhận mà không biết cho đi thì tình bạn khó bền vững. Mặt khác nếu chỉ biết ích kỉ, vụ lợi cho bản thân mà quên đi tình nghĩa thì kết quả mà người đó nhận được sẽ là mất đi những người bạn, trở thành những con người đơn độc, đáng thương.

Ở trong câu chuyện này đề cập đến quan hệ giữa ba nhân vật, hai chú chim sẻ và một chú dế mèn. Ngay trong phần đầu của câu chuyện, ta cảm nhận được sự cô đơn của chú dế mèn trong tiết trời vào xuân đẹp đẽ, bởi thời tiết có đẹp đến đâu thì chú ta cũng chỉ có một mình, không có ai để sẻ chia, chỉ có thể ngồi trước cửa nhà mà ngắm nghía mọi thứ một cách vô vị. Khác với dế mèn, hai chú chim én cùng nhau chao liệng trên bầu trời, chúng cùng nhau chia sẻ niềm vui, cùng nhau đùa rỡn đầy vui vẻ. Hai chú chim én còn vô cùng tốt bụng, thấy thương dế mèn chỉ có một mình đơn độc nên đã hạ cánh xuống mặt đất để bắt chuyện và gợi ý để dế mèn có thể cùng mình đi chơi.

Dế mèn vốn về thế giới mặt đất, không thể bay liệng tự do trên bầu trời như chim én được, nhưng hai chú chim én đã nghĩ ra cách cùng nhau hợp sức để đưa dế mèn cùng mình bay lên bầu trời bằng cách ngậm cỏ khô. Nếu sức lực của một chú chim én thì không thể nào đưa được dế mèn lên trời, nhưng ngoài sự tốt bụng, chân thành thì ở những chú chim én còn có một phẩm chất rất đáng quý, đó là sự đoàn kết, tin tưởng lẫn nhau, chúng cùng nhau hợp sức để đưa người bạn mới của mình cùng nhau lên bầu trời thỏa sức vui chơi. Ta có thể nhận thấy ở đây, hai chú chim én có tình cảm chân thành, vị tha bởi biết đưa theo dế mèn cùng đi thì hành trình của họ cũng khó khăn, tiêu tốn sức lực hơn, mà cũng không được lợi ích gì. Nhưng hai chú chim én không nghĩ vậy, họ không quan tâm đến những khó khăn, điều họ quan tâm ở đây chính là việc tìm ra một người bạn mới.

Nhưng nếu chim én coi dế mèn là bạn thì ngay từ đầu, dế mèn chỉ hoàn toàn lợi dụng lòng tốt của chim én, từ sự hoài nghi về đề nghị cùng vui chơi trên bầu trời, rồi khi đã được bay lên một không gian hoàn toàn khác lạ thì dế mèn lại quên đi hết thảy mọi công lao của chim én, thậm chí nó còn hoang tưởng về khả năng của mình, cho rằng chim én là gánh nặng và muốn hất hai chú chim xuống để mình có thể vui chơi một mình. Chính sự ích kỉ, hoang tưởng của dế mèn đã khiến cho chú ta gánh chịu một hậu quả, đó chính là rơi từ trên trời xuống dưới đất.

Câu chuyện về Dế mèn và hai chú chim sẻ không chỉ bao hàm nội dung của một câu chuyện thông thường mà còn gợi cho người đọc, người nghe nhiều bài học triết lí vô cùng sâu sắc. Trước hết, đó chính là sức mạnh từ sự đoàn kết, hợp tác. Hai chú chim sẻ nhỏ bé đã cùng nhau hợp sức để đưa dế mèn lên bầu trời. Một việc ngỡ như hoàn toàn phi lí, không thể thực hiện được nhưng bằng tất cả niềm tin, sự đoàn kết đã tạo thành một sức mạnh khiến cho hai chú chim sẻ thực hiện được điều ngỡ như không thể ấy. Trong cuộc sống của chúng ta cũng vậy, sự hợp tác, đoàn kết giữa con người và con người là vô cùng quan trọng, bởi con người dù có tài giỏi đến đâu thì sức lực và khả năng đều có hạn, mà cuộc sống vốn chứa đựng vô vàn những khó khăn, nhưng khi con người biết hợp tác, đoàn kết lại với nhau thì có thể vượt qua được tất cả.

Chẳng hạn như trong các cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mĩ, dù mang trong mình tình yêu nước nồng nàn, tinh thần chống giặc mạnh mẽ nhưng nếu đấu tranh đơn lẻ thì ta không thể chống lại được sức mạnh của quân thù, thậm chí còn bị coi là “lấy trứng chọi đá”, nhưng dân tộc, cộng đồng Việt Nam đã đoàn kết lại với nhau, tạo nên một sức mạnh không gì có thể địch nổi, quân giặc vì vậy mà bị đánh đuổi khỏi bờ cõi. Trở lại với câu chuyện này, ngoài tình đoàn kết, hợp tác thì còn một bài học được nêu ra trong câu chuyện này, đó chính là tình cảm gắn kết, tình thương giữa đồng loại.

Chim én trước đó không hề quen biết dế mèn nhưng chính tình thương yêu, đồng cảm đã làm cho những chú chim én kết bạn làm quen và giúp đỡ tận tình cho dế mèn, đặc biệt là sự giúp đỡ ấy hoàn toàn tự nhiên, xuất phát từ tấm lòng chân thành, không vụ lợi, càng không cần báo đáp. Đức tính đẹp ấy trong cuộc sống của con người sẽ giúp chúng ta có thêm nhiều bạn bè mới, nhận được sự kính trọng, thương yêu từ những người xung quanh mình. Còn nhân vật đáng trách ở đây chính là chú dế mèn. Được chim én giúp đỡ, không những không cảm kích mà còn vô ơn, ảo tưởng, luôn nuôi trong mình tư tưởng lợi dụng, phản bội, vì vậy mà dế mèn đã phải nhận bài học thích đáng.

Trong cuộc sống cũng vậy, nếu như ta đối xử với người khác bằng sự ích kỉ, vụ lợi thì tình cảm sẽ dạn nứt, dù đối phương có tốt bụng đến đâu thì cũng dần rời bỏ, xa lánh ta. Cuộc sống sẽ trở nên đơn độc bởi không còn ai tin tưởng mình. Vì vậy mà hãy sống chân thành, biết cho đi thì sẽ được nhận lại, và khi ta học cách cho mà không toan tính những gì mình nhận lại thì khi ấy, ta sẽ trở thành những người hạnh phúc, có ý nghĩa, nhận được sự kính yêu của những người xung quanh mình. Như nhà thơ Tố Hữu đã từng viết: “Sống là để cho/ Đâu chỉ nhận riêng mình”.

ĐỀ 11: Trình bày suy nghĩ của anh (chị) về câu chuyện sau đây:

HAI HẠT LÚA

Có hai hạt lúa nọ được giữ lại để làm giống cho vụ sau vì cả hai đều là những hạt lúa tốt, đều to khoẻ và chắc mẩy.

Một hôm, người chủ định đem chúng gieo trên cánh đồng gần đó. Hạt thứ nhất nhủ thầm: “Dại gì ta phải theo ông chủ ra đồng. Ta không muốn cả thân mình phải nát tan trong đất. Tốt nhất ta hãy giữ lại tất cả chất dinh dưỡng trong lớp vỏ này và tìm một nơi lý tưởng để trú ngụ”. Thế là nó chọn một góc khuất trong kho lúa để lăn vào đó. Còn hạt lúa thứ hai thì ngày đêm mong được ông chủ mang gieo xuống đất. Nó thật sự sung sướng khi được bắt đầu một cuộc đời mới.

Thời gian trôi qua, hạt lúa thứ nhất bị héo khô nơi góc nhà bởi vì nó chẳng nhận được nước và ánh sáng. Lúc này chất dinh dưỡng chẳng giúp ích được gì, nó chết dần chết mòn. Trong khi đó, hạt lúa thứ hai dù nát tan trong đất nhưng từ thân nó lại mọc lên cây lúa vàng óng, trĩu hạt. Nó lại mang đến cho đời những hạt lúa mới.

Nhận thức về câu chuyện

- Câu chuyện ngắn gọn nhưng chứa đựng ý nghĩa triết lý sâu xa. Đó là bài học về sự chấp nhận thử thách, khó khăn gian khổ để vươn tới thành công.

+ Hạt lúa thứ nhất chỉ biết bằng lòng với cuộc sống hiện tại và không muốn hi sinh để mất nó nhưng nó lại không nghĩ đến tương lai, sợ đối đầu với gian nan, thử thách, khó khăn và cuối cùng nó đã bị héo khô.

+ Còn hạt lúa thứ hai thì ngược lại, nó muốn mình có một cuộc sống mới mặc dù cuộc sống đó sẽ đầy gian nan, vất vả. Trải qua những thử thách, nó đã trở thành một bông lúa “vàng óng, trĩu hạt”.

Suy nghĩ của bản thân từ câu chuyện

+ Ý nghĩa của câu chuyện: Con người ta đôi khi quá hài lòng với cuộc sống hiện tại nhỏ bé mà ta đang sở hữu chứ không hề nghĩ đến tương lai, không chịu chấp nhận để có cái lớn hơn, cao cả hơn. Nhưng xã hội và tất cả mọi thứ thuộc về nó luôn luôn phát triển, đến một ngày, cuộc sống mà ta đang rất hài lòng sẽ mất đi. Lúc đó ta sẽ như hạt lúa thứ nhất, chết dần chết mòn.

Bài học nhận thức và hành động

+ Bài học rút ra từ câu chuyện: Đừng bao giờ tự khép mình trong lớp vỏ chắc chắn để cố giữ nguyên vẹn sự vô nghĩa của bản thân mà hãy can đảm bước đi, âm thầm chịu đựng thử thách, khó khăn để có một tương lai tốt đẹp.

THAM KHẢO

Cuộc sống là chuỗi ngày mỗi con người tự hoàn thiện mình. Mỗi ngày là một bài học vô giá ta nhận được từ cuộc sống. Quá trình hoàn thiện mình này chính là gạt bỏ đi những cái xấu và vun đắp thêm những cái tốt dù là rất nhỏ. Và bài học mà tôi nhận ra được sau khi đọc câu chuyện "Hai hạt lúa" là về sự ích kỉ cùng với khát khao cống hiến trong lòng mỗi người.

Có người đã từng nói: "Đừng để sự ích kỉ trở thành con rắn độc luồn vào trong tim, ăn mòn lí trí của bạn". Đúng như vậy, sự ích kỉ đem lại rất nhiều tác hại, không chỉ bản thân ta mà còn ảnh hưởng đến cả những người xung quanh, gia đình, xã hội. Vậy bạn hiểu "ích kỉ là gì? Còn đối với tôi, "ích kỉ" là lối sống lệch lạc, chỉ biết suy nghĩ và hành động cho lợi ích của bản thân mình mà không màng đến lợi ích của người khác. Thậm chí sẵn sàng giẫm đạp lên lợi ích của người khác để đạt được mục đích của mình.

Trong xã hội hiện đại ngày nay, càng ngày có càng nhiều người sống với suy nghĩ tiêu cực như trên. Nguy hiểm hơn, là trong số họ, chiếm đa số là những người trẻ tuổi - là thành phần nòng cốt trong xã hội. Biểu hiện của sự ích kỉ trong lòng mỗi người rất rõ nét. Họ sẽ sống trong tư thế không chịu mở lòng, hành động theo sự toan tính hơn thua với người khác. Nếu thấy cái lợi về mình thì mới làm. Ích kỉ là một lối sống tiêu cực, bào mòn đi tâm hồn và lí trí của ta. Họ luôn sống trong lớp vỏ bọc mà chính mình tạo ra, để rồi phải "chết dần chết mòn" trong đó, như hạt lúa thứ nhất trong câu chuyện trên. Nó vì lợi ích của bản thân, không muốn thân mình phải "tan nát trong đất" như hạt lúa thứ hai nên đã sống trong lớp vỏ bọc của mình. Đến khi sử dụng hết chất dinh dưỡng mà nó có thì đành phải sống trong bóng tối đến suốt quãng đời ngắn ngủi còn lại… Trong cuộc sống của con người cũng vậy, khi tham gia một hoạt động tập thể, trong khi đa số mọi người đều năng nổ, tham gia nhiệt tình thì còn có một bộ phận không ít người chỉ nghĩ đến mình, ngại khó, ngại khổ…

Vậy theo bạn, nguyên nhân nào dẫn đến "hội chứng ích kỉ" trên? Có nhiều nguyên do khiến một con người trở nên ích kỉ, vị kỉ như vậy, nhưng có lẽ nguyên nhân chính và lớn nhất là nằm ở suy nghĩ và nhận thức của mỗi người. Nhận thức của họ bị sai lệch, họ nghĩ cho đi là thiệt thòi là sự mất mát… cũng như cây lúa thứ nhất, nó nghĩ rằng "Dại gì ta phải theo ông chủ ra đồng. Ta không muốn cả thân mình phải nát tan trong đất. Tốt nhất ta hãy giữ lại tất cả chất dinh dưỡng mà ta đang có, ta sẽ cứ ở khuất trong kho lúa thôi". Chính vì suy nghĩ lệch lạc, sai lầm đó mà dẫn đến những hành động ích kỉ, vị kỉ đáng lên án trong xã hội…

Nó ảnh hưởng rất lớn đến bản thân, gia đình và xã hội. Một người ích kỉ là cho bản thân họ có những hành động và suy nghĩ chỉ hướng đến mình mà sẵn sàng hy sinh lợi ích vốn có của người khác thì dần dần mọi người sẽ xa lánh ta, ta không còn giữ được những mối quan hệ trong xã hội, thậm chí là trong gia đình. Bởi lẽ, không ai muốn giữ "một con rắn độc", sẵn sàng làm hại mình bên cạnh. Không chỉ dừng lại ở đó, sự ích kỉ của một người còn làm cho những người khác thiệt thòi, xã hội mất tính công bằng, đoàn kết… Như hạt lúa thứ nhất, nó đã "hy sinh" đi lợi ích – làm mất đi năng suất lao động của chính người đã tạo ra nó, cho nó "cuộc sống" này. Còn sự mất công bằng ở chỗ, trong khi hạt lúa thứ nhất chỉ nằm trong kho, hưởng thụ cuộc sống nhàn hạ thì hạt lúa thứ hai phải "tan mình trong đất", chịu đựng cái khắc nghiệt của môi trường bên ngoài để "từ thân nó lại mọc lên cây lúa vàng óng, trĩu hạt "…" mang đến cho đời những hạt lúa mới…".

Trái ngược với hạt lúa thứ nhất - luôn giữ khư khư lợi ích của bản thân, thì hạt lúa thứ hai lại "hào hứng", sẵn sàng hy sinh "cuộc đời" mình để một thế hệ mới ra đời, mở ra cho đời nhiều sự sống tươi đẹp hơn nó... Nhắc đến khát khao cống hiến, tôi liền nhớ đến bài thơ "Mùa xuân nho nhỏ" của nhà thơ Thanh Hải:

"Một mùa xuân nho nhỏ

Lặng lẽ dâng cho đời

Dù là tuổi hai mươi

Dù là khi tóc bạc."

Khát khao cống hiến là không có giới hạn… Dù là hạt lúa hay con người, dù già hay trẻ, dù giàu hay nghèo, dù nam hay nữ… tất cả đều có thể cống hiến cho đời, cho người… Trong thực tế, sự hy sinh, cống hiến thể hiện rõ nhất ở những cuộc đấu tranh giành độc lập, tự do dân tộc của những con người dũng cảm, can trường… Họ hy sinh thân mình để đổi lấy hòa bình, đổi lấy cuộc sống ấm no hạnh phúc cho thế hệ mai sau… Tất cả họ đều là những con người vĩ đại, là tấm gương kì vĩ mà chúng ta cần học hỏi… Vậy ta nhận được gì khi cống hiến?

Đừng nghĩ cho đi là mất mát, mà khi cho đi nghĩa là ta đang nhận lại, ta nhận được gì? Ta nhận được sự yêu mến, kính trọng từ những người xung quanh, ta nhận được sự thanh thản, yên bình trong tâm hồn, trong lí trí của ta sẽ tràn ngập hạnh phúc… Hẳn là vậy, khi cho đi, hạt lúa thứ hai sẽ vô cùng tự hào khi nó đã tạo ra những mầm xanh mới, mở ra nhiều cuộc đời mới, như chính những điều mà những "hạt lúa mẹ" đã làm với nó… Nếu trong cuộc đời này, ai ai cũng "hào hứng" cho đi như cây lúa thứ hai thì có lẽ, cuộc đời này sẽ tràn ngập tình yêu thương, niềm hạnh phúc…Nhưng nếu, tất cả những người trong xã hội đều ích kỉ như hạt lúa thứ nhất thì có lẽ cuộc sống này sẽ trở nên khô khan, đầy rẫy những hiểm nguy mà chính những con người ích kỉ gây ra cho nhau.

Vậy để làm mất đi sự ích kỉ và thay vào đó là khát khao được cống hiến thì ta cần phải là những gì? Trước tiên, hãy thay đổi suy nghĩ của bản thân mình theo hướng tích cực bằng cách tích cực tham gia những hoạt động tập thể để nhận ra lợi ích của cống hiến đem lại.