Giáo Án Môn Sinh 8 Kết Nối Tri Thức Cả Năm Phương Pháp Mới

Hoạt động của giáo viên và học sinh

Nội dung

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

- GV chiếu hình ảnh về các màu da của khác nhau.

Nêu vấn đề, yêu cầu học sinh hoạt động cặp đôi và trả lời câu hỏi:

+ Mỗi người đều có những đặc điểm riêng để phân biệt với người khác như màu da, chiều cao, nhóm máu,… Ngoài sự khác nhau đó; cấu tạo cơ thể người có những đặc điểm chung nào?

- HS tiếp nhận nhiệm vụ.

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ học tập

- Học sinh chú ý theo dõi, kết hợp kiến thức của bản thân, suy nghĩ và trả lời câu hỏi.

- GV quan sát, định hướng.

Bước 3: Báo cáo kết quả và thảo luận

- GV gọi 2 – 3 HS trình bày câu trả lời.

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

- GV nhận xét, ghi nhận các ý kiến của HS.

- GV chưa chốt kiến thức mà dẫn dắt vào bài học mới: Để giải thích câu hỏi này đầy đủ và chính xác, chúng ta cùng đi vào bài học ngày hôm nay.

- Các câu trả lời của HS:

* Gợi ý:

Cấu tạo cơ thể người có những đặc điểm chung là:

- Cơ thể người được cấu tạo gồm các phần: đầu, cổ, thân, tay và chân. Toàn bộ cơ thể được bao bọc bên ngoài bởi một lớp da, dưới da là lớp mỡ, dưới lớp mỡ là cơ và xương.

- Cơ thể người đều được cấu tạo bởi các hệ cơ quan: hệ vận động, hệ tuần hoàn, hệ hô hấp, hệ tiêu hóa, hệ bài tiết, hệ thần kinh và các giác quan, hệ nội tiết, hệ sinh dục. Mỗi hệ cơ quan lại được cấu tạo bởi các cơ quan và thực hiện các vai trò nhất định.

Hoạt động của giáo viên và học sinh

Nội dung kiến thức

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV giao nhiệm vụ học tập cặp đôi, quan sát hình ảnh, tìm hiểu thông tin khái quát về cơ thể người trong SGK trả lời câu hỏi.

- GV tổ chức trò chơi “Cặp đôi hoàn hảo”, yêu cầu HS suy nghĩ và trả lời câu hỏi nhanh vào bảng nhóm.

+ Cơ thể người có cấu tạo gồm các phần nào?

- HS tiếp nhận nhiệm vụ.

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS thảo luận cặp đôi, thống nhất đáp án và ghi chép nội dung hoạt động ra giấy A3/bảng nhóm.

Bước 3: Báo cáo kết quả và thảo luận

- HS tham gia trò chơi “Cặp đôi hoàn hảo”. GV cho HS nhanh tay giơ bảng, chọn 3 cặp nhanh nhất để tham gia “Cặp đôi hoàn hảo”. Các cặp đôi mang bảng lên bảng, lần lượt trình bày. Cặp đôi trả lời đúng nhất sẽ trở thành cặp đôi hoàn hảo nhất.

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

- Học sinh nhận xét, bổ sung, đánh giá.

- Giáo viên nhận xét, đánh giá và tuyên dương các nhóm đôi.

- GV nhận xét và chốt nội dung khái quát về cơ thể người.

I. Khái quát về cơ thể người

- Cơ thể người bao gồm các phần: đầu, cổ, thân, hai tay và hai chân.

- Toàn bộ cơ thể được bao bọc bên ngoài bởi một lớp da, dưới da là lớp mỡ, dưới lớp mỡ là cơ và xương.

Cơ quan/ Hệ cơ quan

Các cơ quan trong từng hệ cơ quan

Vai trò chính trong cơ thể

Hệ vận động

Cơ, xương, khớp

Định hình cơ thể, bảo vệ nội quan, giúp cơ thể cử động và di chuyển

Hệ tuần hoàn

Tim và mạch máu

Vận chuyển chất dinh dưỡng, oxygen, hormone,…đến các tế bào và vận chuyển các chất thải từ tế bào đến các cơ quan bài tiết để thải ra ngoài

Hệ hô hấp

Đường dẫn khí (mũi, họng, thanh quản, khí quản, phế quản) và hai lá phổi

Giúp cơ thể lấy khí oxygen từ môi trường và thải khí carbon dioxide ra khỏi cơ thể

Hệ tiêu hóa

Ống tiêu hóa (miệng, thực quản, dạ dày, ruột non, ruột già, hậu môn) và các tuyến tiêu hóa

Biến đổi thức ăn thành các chất dinh dưỡng mà cơ thể hấp thụ được và thải chất bã ra ngoài

Hệ bài tiết

Phổi, thận, da

Lọc các chất thải có hại cho cơ thể từ máu và thải ra môi trường.

Hệ thần kinh

Não, tủy sống, dây thần kinh, hạch thần kinh

Thu nhận các kích thích từ môi trường, điều khiển, điều hòa hoạt động của các cơ quan, giúp cho cơ thể thích nghi với môi trường

Các giác quan

Thị giác, thính giác,…

Giúp cơ thể nhận biết được các vật và thu nhận âm thanh

Hệ nội tiết

Tuyến yên, tuyến giáp, tuyến tụy, tuyến trên thận, tuyến sinh dục,…

Điều hòa hoạt động của các cơ quan trong cơ thể thông qua việc tiết một số loại hormone tác động đến cơ quan nhất định

Hệ sinh dục

Ở nam: tinh hoàn, ống dẫn tinh, túi tinh, dương vật,…

Ở nữ: buồng trứng, ống dẫn trứng, tử cung, âm đạo,…

Giúp cơ thể sinh sản, duy trì nòi giống

Hoạt động của giáo viên và học sinh

Nội dung kiến thức

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV yêu cầu HS kể tên một số hệ cơ quan trong cơ thể người.

- GV chia lớp thành 4 nhóm, hoạt động trong vòng 5 – 7 phút. GV phát cho mỗi nhóm 1 phiếu học tập và các mảnh thông tin. Yêu cầu HS sử dụng các mảnh thông tin và dán vào phiếu sao cho phù hợp.

- Nhóm nào hoàn thành nhanh và chính xác nhất là nhóm chiến thắng.

- HS tiếp nhận nhiệm vụ.

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS hoạt động cá nhân trả lời câu hỏi.

- HS hoạt động nhóm, thực hiện nhiệm vụ học tập.

Bước 3: Báo cáo kết quả và thảo luận

- GV gọi ngẫu nhiên HS trả lời câu hỏi.

- Các nhóm dán sản phẩm của nhóm mình lên bảng.

- GV mời đại diện mỗi nhóm trình bày, nhóm nào thực hiện nhanh và chính xác nhất là nhóm chiến thắng.

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

- Học sinh nhận xét, bổ sung, đánh giá.

- Giáo viên nhận xét, đánh giá, tuyên dương nhóm chiến thắng.

- GV nhận xét và chốt nội dung về vai trò chính của các cơ quan và hệ cơ quan trong cơ thể người.

- Giải quyết câu hỏi mở đầu.

II. Vai trò của các cơ quan và hệ cơ quan trong cơ thể người

- Các hệ cơ quan trong cơ thể người gồm hệ vận động, hệ tuần hoàn, hệ hô hấp, hệ tiêu hóa, hệ bài tiết, hệ thần kinh và các giác quan, hệ nội tiết, hệ sinh dục.

- Mỗi cơ quan, hệ cơ quan có một vai trò nhất định và có mối liên quan chặt chẽ với các cơ quan, hệ cơ quan khác.

- Nội dung phiếu học tập số 1.

Hoạt động của giáo viên và học sinh

Nội dung

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV yêu cầu HS hoạt động cá nhân, hệ thống hóa kiến thức bài học bằng sơ đồ tư duy.

- HS tiếp nhận nhiệm vụ.

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS thực hiện theo yêu cầu của GV.

Bước 3: Báo cáo kết quả

- GV mời một số HS trình bày, nhận xét sơ đồ của một số HS.

Bước 4: Kết luận, đánh giá

- GV nhận xét, đánh giá và khái quát kiến thức bài học.

- Sơ đồ tư duy của HS.

Hoạt động của giáo viên và học sinh

Nội dung

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV yêu cầu HS vận dụng kiến thức đã học, hoạt động cặp đôi và trả lời câu hỏi sau:

a. Khi chúng ta ngủ, các cơ quan nào hoạt động ở mức thấp nhất, cơ quan nào hoạt động mạnh nhất? Giải thích.

b. Lập kế hoạch học tập và sinh hoạt hợp lí, khoa học cho bản thân.

- HS tiếp nhận nhiệm vụ học tập.

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS thực hiện theo nhóm làm ra sản phẩm và trả lời câu hỏi (Nếu không đủ thời gian, GV sẽ giao về nhà).

Bước 3: Báo cáo kết quả và thảo luận

- GV mời một số HS đưa ra câu trả lời.

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

- GV nhận xét, góp ý và kết thúc bài học.

- Các câu trả lời của HS.

Cơ quan/ Hệ cơ quan

Các cơ quan trong từng hệ cơ quan

Vai trò chính trong cơ thể

Hệ vận động

Hệ tuần hoàn

Hệ hô hấp

Hệ tiêu hóa

Hệ bài tiết

Hệ thần kinh

Các giác quan

Hệ nội tiết

Hệ sinh dục

Cơ, xương, khớp

Định hình cơ thể, bảo vệ nội quan, giúp cơ thể cử động và di chuyển

Tim và mạch máu

Vận chuyển chất dinh dưỡng, oxygen, hormone,…đến các tế bào và vận chuyển các chất thải từ tế bào đến các cơ quan bài tiết để thải ra ngoài

Đường dẫn khí (mũi, họng, thanh quản, khí quản, phế quản) và hai lá phổi

Giúp cơ thể lấy khí oxygen từ môi trường và thải khí carbon dioxide ra khỏi cơ thể

Ống tiêu hóa (miệng, thực quản, dạ dày, ruột non, ruột già, hậu môn) và các tuyến tiêu hóa

Biến đổi thức ăn thành các chất dinh dưỡng mà cơ thể hấp thụ được và thải chất bã ra ngoài

Phổi, thận, da

Lọc các chất thải có hại cho cơ thể từ máu và thải ra môi trường.

Não, tủy sống, dây thần kinh, hạch thần kinh

Thu nhận các kích thích từ môi trường, điều khiển, điều hòa hoạt động của các cơ quan, giúp cho cơ thể thích nghi với môi trường

Thị giác, thính giác,…

Giúp cơ thể nhận biết được các vật và thu nhận âm thanh

Tuyến yên, tuyến giáp, tuyến tụy, tuyến trên thận, tuyến sinh dục,…

Điều hòa hoạt động của các cơ quan trong cơ thể thông qua việc tiết một số loại hormone tác động đến cơ quan nhất định

Ở nam: tinh hoàn, ống dẫn tinh, túi tinh, dương vật,…

Ở nữ: buồng trứng, ống dẫn trứng, tử cung, âm đạo,…

Giúp cơ thể sinh sản, duy trì nòi giống

Hoạt động của giáo viên và học sinh

Nội dung

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

- GV chiếu hình ảnh minh họa về mỗi người có vóc dáng khác nhau.

Nêu vấn đề, yêu cầu học sinh hoạt động cặp đôi và trả lời câu hỏi:

+ Tại sao mỗi người lại có vóc dáng và kích thước khác nhau? Nhờ đâu mà cơ thể người có thể di chuyển, vận động?

- HS tiếp nhận nhiệm vụ.

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ học tập

- Học sinh chú ý theo dõi, kết hợp kiến thức của bản thân, suy nghĩ và trả lời câu hỏi.

- GV quan sát, định hướng.

Bước 3: Báo cáo kết quả và thảo luận

- GV gọi 2 – 3 HS trình bày câu trả lời.

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

- GV nhận xét, ghi nhận các ý kiến của HS.

- GV chưa chốt kiến thức mà dẫn dắt vào bài học mới: Để giải thích câu hỏi này đầy đủ và chính xác, chúng ta cùng đi vào bài học ngày hôm nay.

- Các câu trả lời của HS:

* Gợi ý:

- Mỗi người có vóc dáng và kích thước khác nhau là do bộ xương tạo nên khung cơ thể khác nhau, giúp cơ thể có hình dạng nhất định.

- Cơ thể người có thể di chuyển, vận động là nhờ có cơ bám vào xương, khi cơ co hay dãn sẽ làm xương cử động, giúp cơ thể di chuyển và vận động.

Hoạt động của giáo viên và học sinh

Nội dung kiến thức

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV yêu cầu học sinh hoạt động cá nhân đọc thông tin mục I SGK trang 125, quan sát hình ảnh, thảo luận nhóm cặp đôi và trả lời các câu hỏi sau:

1. Nêu cấu tạo của hệ vận động. Quan sát hình 31.1 SGK, phân loại các xương vào ba phần của bộ xương. Chỉ ra vị trí của các xương đó trên cơ thể của em.

2. Nêu chức năng của hệ vận động. Quan sát hình 31.2, liên hệ kiến thức về đòn bẩy, cho biết tay ở tư thế nào có khả năng chịu tải tốt hơn.

- HS tiếp nhận nhiệm vụ.

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS quan sát hình ảnh, đọc thông tin, thảo luận và trả lời câu hỏi.

- GV quan sát, định hướng, hỗ trợ HS nếu cần thiết.

Bước 3: Báo cáo kết quả và thảo luận

- GV mời ngẫu nhiên HS báo cáo câu trả lời.

- Các HS khác lắng nghe, nhận xét và bổ sung ý kiến.

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

- Học sinh nhận xét, bổ sung, đánh giá.

- Giáo viên nhận xét, đánh giá và chốt nội dung về cấu tạo và chức năng của hệ vận động.

- Giải quyết câu hỏi mở đầu.

I. Cấu tạo và chức năng của hệ vận động

1. Cấu tạo của hệ vận động

- Hệ vận động ở người có cấu tạo gồm bộ xương và hệ cơ.

- Xương được cấu tạo từ chất hữu cơ và chất khoáng. Bộ xương người trưởng thành chia làm ba phần: xương đầu, xương thân, xương chi.

- Cơ bám vào xương nhờ các mô liên kết như dây chằng, gân.

2. Chức năng của hệ vận động

- Bộ xương tạo nên khung cơ thể, giúp cơ thể có hình dạng nhất định và bảo vệ cơ thể. Cơ bám vào xương, khi cơ co hay dãn sẽ làm xương cử động, giúp cơ thể di chuyển và vận động.

Hoạt động của giáo viên và học sinh

Nội dung kiến thức

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV chia lớp thành 4 nhóm, yêu cầu HS quan sát hình ảnh, đọc thông tin SGK và dựa vào kiến thức thực tế, hoạt động nhóm để tìm hiểu về một số bệnh, tật liên quan đến hệ vận động.

+ Nhóm 1,2: Tìm hiểu về tật cong vẹo cột sống. Tìm hiểu trong lớp có bao nhiêu bạn mắc tật cong vẹo cột sống.

+ Nhóm 3, 4: Tìm hiểu về bệnh loãng xương. Quan sát hình 31.4 và dự đoán xương nào bị giòn, dễ gãy. Từ đó nêu tác hại của bệnh loãng xương.

- GV giao nhiệm vụ về nhà cho HS và báo cáo vào tiết học sau: Tìm hiểu các bệnh về hệ vận động (nguyên nhân, số lượng người mắc) trong trường học và khu dân cư; đề xuất và tuyên truyền biện pháp phòng bệnh, bảo vệ hệ vận động.

- HS tiếp nhận nhiệm vụ.

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS hoạt động nhóm, thực hiện nhiệm vụ học tập.

- HS về nhà thực hiện nhiệm vụ.

Bước 3: Báo cáo kết quả và thảo luận

- GV đại diện các nhóm trình bày phần tìm hiểu của nhóm.

- Các nhóm khác lắng nghe, nhận xét, góp ý và đặt câu hỏi nếu có.

- HS báo cáo bài tập về nhà vào tiết sau.

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

- Học sinh nhận xét, bổ sung, đánh giá.

- Giáo viên nhận xét, đánh giá và chốt nội dung về một số bệnh, tật liên quan đến hệ vận động.

II. Một số bệnh, tật liên quan đến hệ vận động

1. Tật cong vẹo cột sống

- Tật cong vẹo cột sống là tình trạng cột sống không giữ được trạng thái bình thường, các đốt sống bị xoay lệch về một bên, cong quá mức, cong quá mức về phía trước hay phía sau.

- Cong vẹo cột sống có thể do tư thế hoạt động không đúng trong thời gian dài, mang vác vật nặng thường xuyên, do tai nạn hay còi xương.

2. Bệnh loãng xương

- Cơ thể thiếu calcium và phosphorus sẽ thiếu nguyên liệu để kiến tạo xương nên mật độ chất khoáng trong xương thưa dần, dẫn đến bệnh loãng xương.

- Bệnh này thường gặp ở người cao tuổi. Khi bị chấn thương, người mắc bệnh loãng xương có nguy cơ gãy xương cao hơn người không mắc bệnh.

Hoạt động của giáo viên và học sinh

Nội dung kiến thức

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV yêu cầu HS đọc thông tin SGK và dựa vào kiến thức thực tế để nêu ý nghĩa của luyện tập thể dục, thể thao.

+ Ở nhà, em đã và đang luyện tập bộ môn thể dục, thể thao nào?

- HS tiếp nhận nhiệm vụ.

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS hoạt động nhóm, thực hiện nhiệm vụ học tập.

- GV quan sát và hỗ trợ HS nếu cần thiết.

Bước 3: Báo cáo kết quả và thảo luận

- GV đại diện các nhóm trình bày phần tìm hiểu của nhóm.

- Các nhóm khác lắng nghe, nhận xét, góp ý và đặt câu hỏi nếu có.

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

- Học sinh nhận xét, bổ sung, đánh giá.

- Giáo viên nhận xét, đánh giá và chốt nội dung về ý nghĩa của tập thể dục, thể thao.

III. Ý nghĩa của tập thể dục, thể thao

- Tập thể dục thể thao có vai trò kích thích tăng chiều dài và chu vi của xương, cơ bắp nở nang và rắn chắc, tăng cường sự dẻo dai của cơ thể.

Hoạt động của giáo viên và học sinh

Nội dung kiến thức

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV đưa ra câu hỏi dẫn dắt:

1. Những nguyên nhân nào có thể dẫn đến gãy xương? Khi bị gãy xương chúng ta cần phải làm gì?

- GV yêu cầu HS tìm hiểu các dụng cụ cần chuẩn bị và các bước tiến hành sơ cứu và băng bó người bị gãy xương.

- GV yêu cầu HS quan sát chiếu video hướng dẫn sơ cứu hoặc GV thực hiện  sơ cứu trực tiếp. Chia lớp thành 4 – 6 nhóm nhỏ, mỗi nhóm có 1 HS đóng vai người bị thương, 1 HS hỗ trợ, 1 HS thực hiện sơ cứu. Thực hiện theo vòng tròn.

- Sau đó trả lời các câu hỏi:

2. Khi thực hiện buộc cố định nẹp cần lưu ý những điều gì?

3. Có thể sử dụng những dụng cụ nào tương tự nẹp và dây vải rộng bản trong điều kiện thực tế khi sơ cứu và băng bó người khác bị gãy xương?

- HS tiếp nhận nhiệm vụ.

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ học tập

­- HS trả lời câu hỏi.

- HS hoạt động nhóm, thực hành theo hướng dẫn của GV.

- GV quản lí HS, hỗ trợ HS trong quá trình thực hành.

Bước 3: Báo cáo kết quả và thảo luận

- GV đại diện các nhóm trình bày phần tìm hiểu của nhóm.

- Các nhóm nhận xét về kết quả băng bó của nhóm mình và các nhóm khác.

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

- Học sinh nhận xét, bổ sung, đánh giá.

- Giáo viên nhận xét, đánh giá.

IV. Thực hành: Sơ cứu và băng bó khi người khác bị gãy xương

Cách tiến hành

a) Sơ cứu gãy xương cẳng tay

Bước 1: Đặt tay bị gãy vào sát thân nạn nhân.

Bước 2: Đặt hai nẹp vào hai phía của cẳng tay, nẹp dài từ khuỷu tay tới cổ tay, đồng thời lót bông/ gạc y tế hoặc miếng vải sạch vào phía trong nẹp.

Bước 3: Dùng dây vải rộng bản/ băng y tế buộc cố định nẹp.

Bước 4: Dùng khăn vải làm dây đeo vào cổ để đỡ cẳng tay treo trước ngực, cẳng tay vuông góc với cánh tay.

b) Sơ cứu gãy xương chân

Bước 1: Đặt nạn nhân nằm trên mặt phẳng, duỗi chân thẳng, bàn chân vuông góc với cẳng chân.

Bước 2: Dùng hai nẹp đặt phía trong và ngoài của chân bị gãy, đồng thời lót bông hoặc miễng vải sạch ở vị trí tiếp giáp giữa chân và nẹp.

Bước 3: Dùng dây vải rộng bản/ băng y tế buộc cố định hai nẹp với nhau ở các vị trí trên và dưới vùng gãy để cố định chỗ chân bị gãy.

1. C

2. B

3. C

4. B

5. D

Hoạt động của giáo viên và học sinh

Nội dung

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV tổ chức trò chơi “nhanh như chớp”, yêu cầu HS trả lời một số câu hỏi trắc nghiệm. HS nào nhanh tay và trả lời đúng sẽ được tuyên dương hoặc nhận quà.

- HS tiếp nhận nhiệm vụ.

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS thực hiện theo yêu cầu của GV.

Bước 3: Báo cáo kết quả

- GV mời HS xung phong trả lời.

- Các HS còn lại lắng nghe, nhận xét.

Bước 4: Kết luận, đánh giá

- GV nhận xét, đánh giá và khái quát kiến thức bài học.

- Các câu trả lời của HS.

Hoạt động của giáo viên và học sinh

Nội dung

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập

- Dựa vào kiến thức đã học về hệ vận động, hoạt động cá nhân và trả lời câu hỏi sau. (Nếu không còn thời gian GV có thể giao về nhà và yêu cầu HS trình bày vào tiết sau).

1. Lựa chọn phương pháp luyện tập thể dục, thể thao phù hợp với lứa tuổi.

- HS tiếp nhận nhiệm vụ học tập.

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS thực hiện cá nhân và trả lời câu hỏi (Nếu không đủ thời gian, GV sẽ giao về nhà).

Bước 3: Báo cáo kết quả và thảo luận

- GV mời một số HS đưa ra câu trả lời.

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

- GV nhận xét, góp ý và kết thúc bài học.

- Các câu trả lời của HS.

Hoạt động của giáo viên và học sinh

Nội dung kiến thức

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV yêu cầu học sinh hoạt động cá nhân đọc thông tin mục I SGK trang 125, quan sát hình ảnh, thảo luận nhóm cặp đôi và trả lời các câu hỏi sau:

1. Nêu cấu tạo của hệ vận động. Quan sát hình 31.1 SGK, phân loại các xương vào ba phần của bộ xương. Chỉ ra vị trí của các xương đó trên cơ thể của em.

2. Nêu chức năng của hệ vận động. Quan sát hình 31.2, liên hệ kiến thức về đòn bẩy, cho biết tay ở tư thế nào có khả năng chịu tải tốt hơn.

- HS tiếp nhận nhiệm vụ.

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS quan sát hình ảnh, đọc thông tin, thảo luận và trả lời câu hỏi.

- GV quan sát, định hướng, hỗ trợ HS nếu cần thiết.

Bước 3: Báo cáo kết quả và thảo luận

- GV mời ngẫu nhiên HS báo cáo câu trả lời.

- Các HS khác lắng nghe, nhận xét và bổ sung ý kiến.

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

- Học sinh nhận xét, bổ sung, đánh giá.

- Giáo viên nhận xét, đánh giá và chốt nội dung về cấu tạo và chức năng của hệ vận động.

- Giải quyết câu hỏi mở đầu.

I. Cấu tạo và chức năng của hệ vận động

1. Cấu tạo của hệ vận động

- Hệ vận động ở người có cấu tạo gồm bộ xương và hệ cơ.

- Xương được cấu tạo từ chất hữu cơ và chất khoáng. Bộ xương người trưởng thành chia làm ba phần: xương đầu, xương thân, xương chi.

- Cơ bám vào xương nhờ các mô liên kết như dây chằng, gân.

2. Chức năng của hệ vận động

- Bộ xương tạo nên khung cơ thể, giúp cơ thể có hình dạng nhất định và bảo vệ cơ thể. Cơ bám vào xương, khi cơ co hay dãn sẽ làm xương cử động, giúp cơ thể di chuyển và vận động.

HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV chiếu hình ảnh về các loại thức ăn.

Nêu vấn đề, yêu cầu học sinh hoạt động cặp đôi và trả lời câu hỏi:

+ Cơ thể cần thường xuyên lấy các chất dinh dưỡng từ nguồn thức ăn để duy trì sự sống và phát triển. Tuy nhiên, thức ăn hầu hết có kích thước lớn nên các tế bào của cơ thể không thể hấp thụ được. Quá trình nào đã giúp cơ thể giải quyết vấn đề này và quá trình đó diễn ra như thế nào?

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ học tập

- Học sinh chú ý theo dõi, kết hợp kiến thức của bản thân, suy nghĩ và trả lời câu hỏi.

- GV quan sát, định hướng.

Bước 3: Báo cáo kết quả và thảo luận

- GV gọi 2 -3 HS trình bày câu trả lời.

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

- GV nhận xét, ghi nhận các ý kiến của HS.

- GV chưa chốt kiến thức mà dẫn dắt vào bài học mới: Để giải thích câu hỏi này đầy đủ và chính xác, chúng ta cùng đi vào bài học ngày hôm nay.

Gợi ý câu trả lời của HS:

- Quá trình tiêu hóa giúp biến đổi thức ăn thành các chất dinh dưỡng mà cơ thể có thể hấp thụ được.

- Quá trình tiêu hóa diễn ra như sau: Thức ăn được di chuyển qua ống tiêu hóa, trải qua tiêu hóa cơ học (thức ăn được nghiền nhỏ và đảo trộn) và tiêu hóa hóa học (thức ăn được biến đổi nhờ sự xúc tác của các enzyme) tạo thành các chất đơn giản. Các chất dinh dưỡng được hấp thụ ở ruột non, các chất không được tiêu hóa và hấp thu được thải ra ngoài qua hậu môn.

HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV Cho HS cá nhân nghiên cứu thông tin SGK/128.

- HS nêu khái niệm chất dinh dưỡng và dinh dưỡng.

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS hoạt động cá nhân nghiên cứu thông tin trong sgk/128 và trả lời câu hỏi

Bước 3: Báo cáo kết quả và thảo luận

- GV gọi ngẫu nhiên một vài Hs trình bày, các HS khác theo dõi, nhận xét bổ sung (nếu có).

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

- GV nhận xét, đánh giá, chốt nội dung kiến thức

I. Khái niệm chất dinh dưỡng và dinh dưỡng.

- Chất dinh dưỡng là các chất có trong thức ăn mà cơ thể sử dụng làm nguyên liệu cấu tạo cơ thể và cung cấp năng lượng cho các hoạt động sống.

- Dinh dưỡng là quá trình thu nhận, biến đổi và sử dụng chất dinh dưỡng để duy trì sự sống của cơ thể.

HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV Cho HS cá nhân nghiên cứu thông tin phần 1 SGK/129 về cấu tạo và chức năng của hệ tiêu hóa.

- HS thảo luận nhóm theo bàn trả lời câu hỏi:

Quan sát Hình 32.1 và dựa vào kiến thức đã học để thực hiện các yêu cầu sau:

1. Nêu tên các cơ quan của hệ tiêu hóa tương ứng với những vị trí được đánh số trong hình.

2. Xác định tên ba cơ quan mà thức ăn không đi qua.

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS hoạt động cá nhân nghiên cứu thông tin trong sgk/129 thảo luận nhóm theo bàn trả lời câu hỏi.

Bước 3: Báo cáo kết quả và thảo luận

- GV gọi đại diện các nhóm trình bày, các nhóm khác theo dõi, nhận xét bổ sung (nếu có).

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

- GV nhận xét, đánh giá, chốt nội dung kiến thức

II. Tiêu hóa ở người.

1. Cấu tạo và chức năng của hệ tiêu hóa.

Gợi ý trả lời câu hỏi thảo luận:

1. Tên các cơ quan của hệ tiêu hóa tương ứng với những vị trí được đánh số trong hình:

2. Tên ba cơ quan mà thức ăn không đi qua là: gan, ruột già, hậu môn.

KL:

- Hệ tiêu hóa có các cơ quan (miệng, hầu, thực quản, dạ dày, ruột non, ruột già, hậu môn) và các tuyến tiêu hóa (tuyến nước bọt, tụy, gan, mật…)

- Chức năng: Biến đổi thức ăn thành các chất dinh dưỡng mà cơ thể có thể hấp thụ được và loại chất thải ra khỏi cơ thể.

HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV Cho HS cá nhân nghiên cứu thông tin phần 2 SGK/129 về quá trình tiêu hóa ở người.

- HS thảo luận nhóm theo bàn trả lời câu hỏi:

1, Thảo luận về sự phối hợp các cơ quan thể hiện chức năng của cả hệ tiêu hóa.

2, Nêu mối quan hệ giữa tiêu hóa và dinh dưỡng

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS hoạt động cá nhân nghiên cứu thông tin trong sgk/129 thảo luận nhóm theo bàn trả lời câu hỏi.

Bước 3: Báo cáo kết quả và thảo luận

- GV gọi đại diện các nhóm trình bày, các nhóm khác theo dõi, nhận xét bổ sung (nếu có).

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

- GV nhận xét, đánh giá, chốt nội dung kiến thức

2. Quá trình tiêu hóa ở người.

Gợi ý trả lời câu hỏi thảo luận:

1. Quá trình tiêu hóa thức ăn trong hệ tiêu hóa trải qua sự tiêu hóa cơ học và tiêu hóa hóa học nhờ sự phối hợp các cơ quan trong hệ tiêu hóa:

- Thức ăn khi đi vào khoang miệng được tiêu hóa cơ học nhờ hoạt động nhai, nghiền của răng và đảo trộn của lưỡi. Tiêu hóa hóa học nhờ enzyme amylase của tuyến nước bọt giúp biến đổi một phần tinh bột chín trong thức ăn thành đường maltose.

- Sau đó, thức ăn được đẩy xuống thực quản và đưa tới dạ dày. Dạ dày co bóp giúp thức ăn được nhuyễn và thấm đều dịch vị. Enzyme pepsin trong dịch vị giúp biến đổi một phần protein trong thức ăn.

- Thức ăn từ dạ dày được chuyển xuống ruột non, tại đây có ba loại dịch là dịch tụy, dịch mật và dịch ruột chứa các enzyme giúp biến đổi chất dinh dưỡng trong thức ăn thành những chất đơn giản mà cơ thể hấp thụ được.

- Phần lớn chất dinh dưỡng đã được hấp thụ qua thành ruột non, thức ăn chuyển xuống ruột già sẽ hấp thụ thêm một số chất dinh dưỡng, chủ yếu hấp thụ lại nước, cô đặc chất bã. Hoạt động của một số vi khuẩn của ruột già phân giải những chất còn lại tạo thành phân và thải ra ngoài nhờ nhu động của ruột già theo cơ chế phản xạ qua hậu môn.

2. Mối quan hệ giữa tiêu hóa và dinh dưỡng: Hoạt động của hệ tiêu hóa giúp biến đổi thức ăn thành các chất đơn giản tạo thuận lợi cho quá trình thu nhận, biến đổi và sử dụng chất dinh dưỡng trong dinh dưỡng. Không có hoạt động tiêu hóa thì hoạt động dinh dưỡng không thể diễn ra một cách hiệu quả.

KL:

- Quá trình tiêu hóa thức ăn trong hệ tiêu hóa trải qua sự tiêu hóa cơ học và tiêu hóa hóa học nhờ sự phối hợp các cơ quan trong hệ tiêu hóa:

- Hoạt động của hệ tiêu hóa giúp biến đổi thức ăn thành các chất đơn giản tạo thuận lợi cho quá trình thu nhận, biến đổi và sử dụng chất dinh dưỡng trong dinh dưỡng.

- Không có hoạt động tiêu hóa thì hoạt động dinh dưỡng không thể diễn ra một cách hiệu quả.

HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV cho HS quan sát Hình 32.2 - Các giai đoạn sâu răng.

- GV Cho HS cá nhân nghiên cứu thông tin phần 1 SGK/130 về sâu răng.

- HS thảo luận nhóm theo bàn thực hiện các yêu cầu sau:

1, Quan sát Hình 32.2, thảo luận về các giai đoạn hình thành lỗ sâu răng.

2, Đề xuất một số biện pháp giúp phòng, chống sâu răng và các việc nên làm để hạn chế những ảnh hưởng tới sức khỏe khi đã bị sâu răng.

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS hoạt động cá nhân nghiên cứu thông tin trong sgk/130 thảo luận nhóm theo bàn trả lời câu hỏi.

Bước 3: Báo cáo kết quả và thảo luận

- GV gọi đại diện các nhóm trình bày, các nhóm khác theo dõi, nhận xét bổ sung (nếu có).

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

- GV nhận xét, đánh giá, chốt nội dung kiến thức

III. Một số bệnh về đường tiêu hóa.

1. Sâu răng.

Gợi ý trả lời câu hỏi thảo luận:

1. Các giai đoạn hình thành lỗ sâu răng:

- Giai đoạn 1: Men răng bị ăn mòn, có thể xuất hiện những đốm mờ đục, sau đó, dần ăn mòn men răng.

- Giai đoạn 2: Xoang sâu lan đến ngà răng, xuất hiện những lỗ sâu răng màu đen.

- Giai đoạn 3: Viêm tủy răng. Tủy răng sẽ bị vi khuẩn tấn công khi mất đi 2 lớp bảo vệ bên ngoài là men răng và ngà răng, dẫn đến nhiễm khuẩn và viêm tủy răng.

2. 

- Một số biện pháp giúp phòng, chống sâu răng:

+ Sử dụng kem đánh răng có chứa Fluoride để vệ sinh răng miệng sau mỗi lần ăn uống. Đặc biệt, phải đánh răng ít nhất hai lần trong ngày (vào buổi tối trước khi đi ngủ và buổi sáng sau khi thức dậy). 

+ Sử dụng chỉ nha khoa hoặc bàn chải đánh răng có đầu nhỏ để vệ sinh các kẽ răng. 

+ Xây dựng thói quen ăn uống lành mạnh, khoa học: hạn chế ăn đồ nóng, lạnh đột ngột; giảm đồ ăn ngọt; tăng cường ăn rau, củ, quả.

+ Thực hiện khám và lấy vôi răng theo định kỳ hoặc theo chỉ dẫn của bác sĩ. 

- Các việc nên làm để hạn chế những ảnh hưởng tới sức khỏe khi đã bị sâu răng:

+ Đối với những răng bị hư, bạn nên tham khảo ý kiến của bác sĩ để phục hồi hoặc che lấp phần răng bị hư bằng cách trám răng. 

+ Thực hiện vệ sinh răng miệng đúng cách.

+ Hạn chế ăn vặt, nhất là những thức ăn ngọt, chứa nhiều đường (như bánh, kẹo,...), đồ ăn có mùi nồng (như mắm tôm) hoặc các loại nước uống có gas.

+ Sử dụng kẹo cao su xylitol kết hợp với Fluoride để giảm thiểu nguy cơ.

KL:

- Sâu răng là tình trạng tổn thương phần mô cứng của răng do vi khuẩn gây ra, hình thành các lỗ nhỏ trên răng. Khi lỗ sâu răng lan sâu và rộng sẽ gây đau.

- Cần vệ sinh răng miệng đúng cách để phòng sâu răng và hạn chế sự lan rộng của các lỗ sâu răng.

HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV cho HS quan sát Hình 32.3 – Dạ dày và tá tràng bị viêm loét.

- GV Cho HS cá nhân nghiên cứu thông tin phần 2 SGK/130 Viêm loét dạ dày – tá tràng.

- HS thảo luận nhóm theo bàn thực hiện các yêu cầu sau:

1, Người bị viêm loét dạ dày – tá tràng nên và không nên sử dụng các loại thức ăn, đồ uống nào? Em hãy kể tên và giải thích.

2, Dựa vào thông tin trên, em hãy nêu các biện pháp bảo vệ hệ tiêu hóa và cơ sở khoa học của các biện pháp đó..

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS hoạt động cá nhân nghiên cứu thông tin trong sgk/130 thảo luận nhóm theo bàn trả lời câu hỏi.

Bước 3: Báo cáo kết quả và thảo luận

- GV gọi đại diện các nhóm trình bày, các nhóm khác theo dõi, nhận xét bổ sung (nếu có).

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

- GV nhận xét, đánh giá, chốt nội dung kiến thức

1. Viêm loét dạ dày – tá tràng

Gợi ý trả lời câu hỏi thảo luận:

1.

 - Người bị viêm loét dạ dày – tá tràng nên sử dụng các loại thức ăn, nước uống như: cơm mềm, chuối, nước ép táo, sữa chua, rau củ màu đỏ và xanh đậm, ngũ cốc, trà thảo dược, nghệ và mật ong…Vì đây là những thực phẩm giàu vitamin và khoáng chất, có tác dụng bảo vệ niêm mạc dạ dày, giúp cho việc chữa lành các vết loét hoặc có khả năng giúp giảm tiết acid.

- Người bị viêm loét dạ dày – tá tràng không nên sử dụng: các đồ uống có cồn (rượu, bia, cà phê,…); các gia vị cay nóng (ớt, tiêu,…); đồ ăn chiên xào nhiều dầu mỡ; trái cây chua; nước ngọt, đồ uống có ga,… Vì đây là những thực phẩm dễ gây tổn thương đến niêm mạc dạ dày, làm tăng acid dạ dày, đầy bụng, khó tiêu,…

2. Các biện pháp bảo vệ hệ tiêu hóa và cơ sở khoa học của các biện pháp:

KL:

- Sâu răng là tình trạng tổn thương phần mô cứng của răng do vi khuẩn gây ra, hình thành các lỗ nhỏ trên răng. Khi lỗ sâu răng lan sâu và rộng sẽ gây đau.

- Cần vệ sinh răng miệng đúng cách để phòng sâu răng và hạn chế sự lan rộng của các lỗ sâu răng.

HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV cho HS quan sát Bảng 32.1 – Nhu cầu dinh dưỡng khuyến nghị cho người Việt Nam/ngày.

- GV Cho HS cá nhân nghiên cứu thông tin phần IV SGK/131 chế độ dinh dưỡng ở người

- HS thảo luận nhóm theo bàn thực hiện các yêu cầu sau:

Dựa vào thông tin trên, thảo luận nhóm để thực hiện yêu cầu và trả lời các câu hỏi sau:

1, Chế độ dinh dưỡng của cơ thể người phụ thuộc vào những yếu tố nào? Cho ví dụ.

2, Thực hành xây dựng khẩu phần ăn cho bản thân theo các bước sau:

Bước 1: Kẻ bảng ghi nội dung cần xác định theo mẫu Bảng 32.2.

Bước 2: Điền tên thực phẩm và xác định lượng thực phẩm ăn được.

Xác định tên thực phẩm và lượng thực phẩm ăn được (Z), Z = X – Y. Trong đó: X là khối lượng cung cấp; Y là lượng thải bỏ, Y = X × tỉ lệ thải bỏ.

Lưu ý: Xác định tỉ lệ thải bỏ của thực phẩm bằng cách tra bảng 32.3.

Bước 3: Xác định giá trị dinh dưỡng của các loại thực phẩm.

Xác định giá trị dinh dưỡng của từng loại thực phẩm bằng cách lấy số liệu ở Bảng 32.3 nhân với khối lượng thực phẩm ăn được (Z) chia cho 100.

Bước 4: Đánh giá chất lượng của khẩu phần.

Cộng các số liệu đã liệt kê, đối chiếu với Bảng 32.1, từ đó điều chỉnh chế độ ăn uống

Bước 5: Báo cáo kết quả sau khi đã điều chỉnh khẩu phần ăn.

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS hoạt động cá nhân nghiên cứu thông tin trong sgk/130 thảo luận nhóm theo bàn trả lời câu hỏi.

Bước 3: Báo cáo kết quả và thảo luận

- GV gọi đại diện các nhóm trình bày, các nhóm khác theo dõi, nhận xét bổ sung (nếu có).

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

- GV nhận xét, đánh giá, chốt nội dung kiến thức

IV. Chế độ dinh dưỡng ở người.

Gợi ý trả lời câu hỏi thảo luận:

1.

 - Chế độ dinh dưỡng của cơ thể người phụ thuộc vào nhiều yếu tố như: nhu cầu dinh dưỡng, độ tuổi, giới tính, hình thức lao động, trạng thái sinh lí của cơ thể,…

- Ví dụ:

+ Trẻ em cần có nhu cầu dinh dưỡng cao hơn người cao tuổi.

+ Người lao động chân tay có nhu cầu dinh dưỡng cao hơn nhân viên văn phòng.

+ Người bị bệnh và khi mới khỏi bệnh cần được cung cấp chất dinh dưỡng nhiều hơn để phục hồi sức khỏe.

+ Phụ nữ mang thai cần có chế độ dinh dưỡng tăng thêm năng lượng, bổ sung chất đạm và chất béo, bổ sung các khoáng chất.

2. 

Bước 1: Kẻ bảng ghi nội dung cần xác định theo mẫu Bảng 32.2.

Bước 2: Điền tên thực phẩm và xác định lượng thực phẩm ăn được.

- Ví dụ: Gạo tẻ

+ X: Khối lượng cung cấp, X = 400g.

+ Y: Lượng thải bỏ, Y = 400 × 1% = 4g.

+ Z: Lượng thực phẩm ăn được

Z = 400 – 4 = 396g.

Tính tương tự với các loại thực phẩm khác.

Bước 3: Xác định giá trị dinh dưỡng của các loại thực phẩm.

- Ví dụ: Giá trị dinh dưỡng của gạo tẻ

+ Protein = (7,9 x 396)/100= 31,29 g.

+ Lipid = (1,0 x 396)/100= 3, 96 g.

+ Carbohydrate

= (75,9 x 396)/100 = 300,57 g.

Tính tương tự với các loại thực phẩm khác.

Bảng kết quả sau khí tính toán xong các loại thực phẩm trong khẩu phần ở bên dưới:

Bước 4: Đánh giá chất lượng khẩu phần ăn:

- Protein: 31,29 + 22,4 + 6,1 + 0,96 + 0,35

= 61,1 (g)

- Lipid: 3,96 + 12, 6 + 0,56 + 0,5 + 58,45

= 76,07 (g)

- Carbohydrate:

300,57 + 11,5 + 22,6 + 0,35 = 335 (g)

- Năng lượng:

1362 + 191 + 76 + 99 + 529 = 2257 (Kcal)

- Chất khoáng: Calcium

= 845,5 (mg), sắt = 22,51 (mg).

- Vitamin: A = 0,52 (mg), B1 = 3,06 (mg), B2 = 2,56 (mg), PP = 23,6 (mg),

C = 217,8 (mg).

So sánh với các số liệu bảng 31.2, ta thấy đây là khẩu phần ăn tương đối hợp lí, đủ chất cho lứa tuổi 12 - 14.

Bước 5: Báo cáo kết quả sau khi đã điều chỉnh khẩu phần ăn.

KL:

- Các loại thức ăn khác nhau chứa các nhóm chất dinh dưỡng khác nhau như protein, carbohydrate, lipid, vitamin, chất khoáng.

- Một chế độ dinh dưỡng hợp lí cần chứa đầy đủ các nhóm chất dinh dưỡng và năng lượng cần thiết mà cơ thể sử dụng mỗi ngày.

- Chế độ dinh dưỡng không hợp lý có thể gây ra bệnh về dinh dưỡng.

Tên thực phẩm

Khối lượng (g)

Thành phần dinh dưỡng (g)

Năng lượng (Kcal)

Chất khoáng (mg)

Vitamin (mg)

X

Y

Z

Protein

Lipid

Carbohydrate

Calcium

Sắt

A

B1

B2

PP

C

Gạo tẻ

400

4,0

396

31,29

3,96

300,57

1362

273,6

10,3

-

0,8

0,0

12,7

0,0

Thịt gà ta

200

104

96

22,4

12,6

0,0

191

11,5

1,5

0,12

0,2

0,2

7,8

3,8

Rau dền đỏ

300

114

186

6,1

0,56

11,5

76

536

10

-

1,9

2,2

2,6

166

Xoài chín

200

40,0

160

0,96

0,5

22,6

99

16

0,64

-

0,16

0,16

0,5

48

Bơ

70

0,0

70

0,35

58,45

0,35

529

8,4

0,07

0,4

0,0

0,0

0,0

0,0

HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV cho HS quan sát Hình 32.4 – Nấm mốc ở quả cam.

- GV Cho HS cá nhân nghiên cứu thông tin phần V SGK/133 An toàn vệ sinh thực phẩm.

- HS thảo luận nhóm theo bàn

vận dụng hiểu biết về an toàn vệ sinh thực phẩm, hãy thực hiện các yêu cầu sau:

1, Cho biết ý nghĩa của thông tin trên bao bì (hạn sử dụng, giá trị dinh dưỡng,…) thực phẩm đóng gói.

2, Trình bày một số bệnh do mất vệ sinh an toàn thực phẩm. Đề xuất các biện pháp lựa chọn, bảo quản và chế biến thực phẩm giúp phòng chống các bệnh vừa nêu.

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS hoạt động cá nhân nghiên cứu thông tin trong sgk/130 thảo luận nhóm theo bàn trả lời câu hỏi.

Bước 3: Báo cáo kết quả và thảo luận

- GV gọi đại diện các nhóm trình bày, các nhóm khác theo dõi, nhận xét bổ sung (nếu có).

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

- GV nhận xét, đánh giá, chốt nội dung kiến thức

V. An toàn vệ sinh thực phẩm.

Gợi ý trả lời câu hỏi thảo luận:

1. Ý nghĩa của thông tin trên bao bì (hạn sử dụng, giá trị dinh dưỡng,…) thực phẩm đóng gói:

- Hạn sử dụng: Giúp người tiêu dùng biết được thời gian sản phẩm có thể giữ được giá trị dinh dưỡng và đảm bảo an toàn trong điều kiện bảo quản được ghi trên nhãn. Không nên sử dụng thực phẩm đã quá hạn sử dụng.

- Giá trị dinh dưỡng: Giúp người tiêu dùng xác định được hàm lượng, giá trị dinh dưỡng của sản phẩm để lựa chọn đúng nhu cầu.

- Thông tin nhà sản xuất, nguồn gốc xuất xứ: Giúp người tiêu dùng xác định rõ nguồn gốc, đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm.

- Hướng dẫn sử dụng: Giúp người tiêu dùng bảo quản và chế biến đúng cách, giữ được các chất dinh dưỡng có trong sản phẩm.

2. 

- Một số bệnh do mất vệ sinh an toàn thực phẩm:

+ Ngộ độc thực phẩm cấp tính gây rối loạn tiêu hóa gây đầy hơi, đau bụng, tiêu chảy; rối loạn thần kinh gây đau đầu, chóng mặt, hôn mê, tê liệt các chi,…

+ Có thể gây ra các biến chứng nguy hiểm sau một thời gian như ung thư, rối loạn chức năng không giải thích được, vô sinh, gây quái thai,…

- Các biện pháp lựa chọn, bảo quản và chế biến thực phẩm giúp phòng chống các bệnh trên:

+ Biện pháp lựa chọn thực phẩm: Lựa chọn thực phẩm tươi, an toàn, nguồn gốc rõ ràng.

+ Biện pháp bảo quản thực phẩm: Lựa chọn các phương pháp bảo quản an toàn, phù hợp cho từng loại thực phẩm như: những thực phẩm dễ hỏng như rau, quả, cá, thịt tươi,… cần được bảo quản lạnh; không để lẫn thực phẩm ăn sống với thực phẩm cần nấu chín;…

+ Biện pháp chế biến thực phẩm: Chế biến hợp vệ sinh như ngâm rửa kĩ, nấu chín, khu chế biến thực phẩm phải đảm bảo sạch sẽ, thực phẩm sau khi chế biến cần được che đậy cẩn thận,…

KL:

- An toàn vệ sinh thực phẩm là giữ cho thực phẩm không bị nhiễm khuẩn, nhiễm độc và biến chất.

- Khi ăn phải thực phẩm không an toàn có thể bị ngộ độc thực phẩm, rối loạn tiêu hóa gây đau bụng, tiêu chảy....

- Để giữ vệ sinh an toàn thực phẩm, cần lựa chọn thực phẩm đảm bảo vệ sinh; nguồn gốc rõ ràng; chế biến, bảo quản đúng cách; các thực phẩm chế biến sẵn phải còn hạn sử dụng…

HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV Cho HS cá nhân nghiên cứu thông tin phần VI SGK/133 về mục tiêu và cách tiến hành dự án: Điều tra một số bệnh đường tiêu hóa trong trường học hoặc tại địa phương và vấn đề vệ sinh an toàn thực phẩm tại địa phương (Giáo viên giao nhiệm vụ cho nhóm HS thực hiện ở nhà từ tiết học trước, tiết này HS chỉ báo cáo lại kết quả hoạt động của nhóm)

- HS thảo luận nhóm vận dụng hiểu biết về an toàn vệ sinh thực phẩm, hãy thực hiện dự án điều tra theo các bước sau:

a, Điều tra một số bệnh đường tiêu hóa trong trường học hoặc tại địa phương.

Bước 1: Điều tra các bệnh về tiêu hóa xuất hiện trong trường học hoặc tại địa phương, số người mắc và tìm hiểu nguyên nhân gây bệnh.

Bước 2: Thảo luận, đề xuất các biện pháp phòng chống bệnh.

Bước 3: Viết báo cáo theo mẫu Bảng 32.4

Bảng 32.4

b, Điều tra về vệ sinh an toàn thực phẩm tại địa phương.

Bước 1: Điều tra về các trường hợp mất vệ sinh an toàn thực phẩm tại địa phương và tìm hiểu nguyên nhân.

Bước 2: Thảo luận, đề xuất các biện pháp phòng chống.

Bước 3: Viết báo cáo theo mẫu Bảng 32.5

Bảng 32.5

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS hoạt động nhóm theo bàn nắm bắt tình hình thực tế tại trường học, địa phương hoàn thiện các nội dung bảng 32.4; 32.5.

Bước 3: Báo cáo kết quả và thảo luận

- GV gọi đại diện các nhóm trình bày báo cáo của nhóm, các nhóm khác theo dõi, nhận xét bổ sung (nếu có).

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

- GV nhận xét, đánh giá, và kết luận.

VI. dự án: Điều tra một số bệnh đường tiêu hóa và vấn đề vệ sin an toàn thực phẩn.

Kết quả dự án:

Nội dung bảng 32.4; 32.5

HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV yêu cầu HS thực hiện cá nhân trả lời các câu hỏi trắc nghiệm:

Câu 1. Cơ quan tiêu hóa nào không tiêu hóa thức ăn?

Câu 2. Cơ quan tiết dịch mật tiêu hóa lipit là cơ quan nào?

Câu 3. Bộ phận trong ống tiêu hóa dài nhất là

Câu 4. Tuyến tiêu hoá nào dưới đây không nằm trong ống tiêu hoá?

Câu 5. Thế nào là sự tiêu hoá thức ăn?

Câu 6. Việc làm nào dưới đây có thể gây hại cho men răng của bạn ?

Câu 7. Bệnh về đường tiêu hóa thường gặp nhất ở trẻ em là?

Câu 8. Biện pháp nào dưới đây giúp làm tăng hiệu quả tiêu hoá và hấp thụ thức ăn ?

Câu 9. Loại thức uống nào dưới đây gây hại cho gan của bạn ?

Câu 10. Biện pháp nào dưới đây giúp cải thiện tình trạng táo bón

Câu 11. Tại ruột già xảy ra hoạt động nào dưới đây ?

Câu 12. Trẻ em có thể bị béo phì vì nguyên nhân nào sau đây ?

Câu 13. Bệnh nào dưới đây không phải là bệnh do hệ tiêu hóa?

Câu 14.  Bệnh đau dạ dày có thể phát sinh từ nguyên nhân nào dưới đây ?

Câu 15.  Loại đồ ăn/thức uống nào dưới đây tốt cho hệ tiêu hoá ?

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS cá nhân trả lời câu hỏi trắc nghiệm và giải thích.

Bước 3: Báo cáo kết quả và thảo luận

- HS lần lượt trả lời từng câu hỏi trắc nghiệm.

- HS khác theo dõi, nhận xét, bổ sung.

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

GV Nhận xét, đánh giá và chốt kiến thức.

III. Luyện tập

Đáp án câu hỏi trắc nghiệm:

Câu 1: B

Câu 2: A

Câu 3: B

Câu 4: C

Câu 5: D

Câu 6: B

Câu 7: A

Câu 8: A

Câu 9: A

Câu 10: D

Câu 11: A

Câu 12: D

Câu 13: C

Giải chi tiết

Người không dung nạp Lactose thường có các triệu chứng như tiêu chảy, buồn nôn, nôn và chướng bụng ,đầy hơi gia tăng khi ăn sữa hoặc sản phẩm từ sữa như pho mát, sữa chua hoặc bơ.

Hội chứng IBS: co thắt đại tràng: rột kích thích.

Câu 14: D

Câu 15: B

Giải chi tiết

Khoai lang rất tốt cho hệ tiêu hóa. Nó có 3 loại tinh bột: tinh bột tiêu hóa nhanh chiếm khoảng 80%, tinh bột tiêu hóa chậm 9% và tinh bột kháng 11%. Tinh bột tiêu hóa chậm cùng với chất xơ trong khoai lang khiến cơ thể bạn no lâu hơn mà không tăng đột biến lượng đường trong máu.

HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập

GV: cho HS hoạt động cặp đôi trả lời các câu hỏi:

Câu 1. Phần phình to nhất trong ống tiêu hóa có tên gọi là gì?

Câu 2. Cơ quan nào trong ống tiêu hóa nào có thể tiết dịch tiêu hóa (enzime tiêu hóa) ?

Câu 3. Vì sao trong khẩu phần ăn uống nên tăng cường rau, hoa quả tươi?

Câu 4. Theo em căng thẳng thần kinh kéo dài có thể gây ra bệnh tiêu hóa nào? Em hãy giải thích vì sao?

Câu 5. Chức năng của cơ quan tiêu hóa có hình ảnh dưới đây là gì?

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS thực hiện hoạt động cặp đôi trả lời câu hỏi.

Bước 3: Báo cáo kết quả và thảo luận

- HS đại diện các cặp đôi báo cáo kết quả, các HS khác nhận xét, bổ sung.

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

- GV nhận xét, đánh giá và chốt kiến thức

IV. Vận dụng

Hướng dẫn trả lời câu hỏi thảo luận:

Câu 1: dạ dày (bao tử)

Câu 2: Khoang miệng, dạ dày, ruột non

Câu 3:

- Để đáp ứng nhu cầu vitamin của cơ thể

- Cung cấp thêm các chất xơ giúp hoạt động tiêu hóa dễ dàng.

Câu 4: Căng thẳng thần kinh có thể gây ra các bệnh tiêu hóa như: Trào ngược dạ dày, viêm loét dạ dày, táo bón, hội chứng ruột kích thích...

Giải thích: Khi bạn căng thẳng não tiết hoocmon ảnh hưởng trực tiếp cơ quan tiêu hóa như kích thích dạ dày tiết axit dạ dày,và ruột lâu dài gây ra trào ngược dạ dày, ruột bị kích thích, mặt khác năng lượng dành cho tiêu hóa giảm làm giảm hiệu quả tiêu hóa.

Câu 5: Chức năng của ruột non là tiêu hóa triệt để thức ăn và hấp thụ thức ăn.

HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV yêu cầu học sinh thực hiện thảo luận cặp đôi, đưa ra câu trả lời cho tình huống: Một người bị mất máu liên tục sẽ yếu dần và nguy hiểm đến tính mạng. Máu có vai trò gì đối với cơ thể? Máu lưu thông trong cơ thể như thế nào và tim có vai trò gì trong quá trình đó?

- HS tiếp nhận nhiệm vụ.

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ học tập

- Học sinh chú ý theo dõi, kết hợp kiến thức của bản thân, suy nghĩ và trả lời câu hỏi.

- GV quan sát, định hướng.

Bước 3: Báo cáo kết quả và thảo luận

- GV gọi 2 – 3 HS trình bày câu trả lời.

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

- GV nhận xét, ghi nhận các ý kiến của HS.

- GV chưa chốt kiến thức mà dẫn dắt vào bài học mới: Để giải thích câu hỏi này đầy đủ và chính xác, chúng ta cùng đi vào bài học ngày hôm nay.

Gợi ý câu trả lời của hoạt động khởi động:

- Vai trò của máu đối với cơ thể: Giúp bảo vệ cơ thể; vận chuyển các chất cần thiết cho tế bào và mang các chất thải từ tế bào tới các cơ quan bài tiết.

- Máu lưu thông trong cơ thể nhờ hệ tuần hoàn. Tim có vai trò như một chiếc bơm, vừa hút, vừa đẩy máu lưu thông trong hệ tuần hoàn.

HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV chiếu Hình 33.1- Các thành phần của máu cho HS quan sát.

/

- GV Cho HS cá nhân nghiên cứu thông tin SGK/135

- HS thảo luận nhóm theo bàn trả lời câu hỏi:

1, Xác định tên và chức năng các thành phần của máu được đánh số trong Hình 33.1

2, Điều gì sẽ xảy ra với cơ thể chúng ta nếu thiếu một trong các thành phần của máu?

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS hoạt động cá nhân quan sát Hình 33.1; nghiên cứu thông tin trong sgk/135; thảo luận nhóm bàn và trả lời câu hỏi

Bước 3: Báo cáo kết quả và thảo luận

- GV đại diện các nhóm trình bày, các HS nhóm khác theo dõi, nhận xét bổ sung (nếu có).

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

- GV nhận xét, đánh giá, chốt nội dung kiến thức

I. Máu.

1. Các thành phần của máu.

Gợi ý câu trả lời của hoạt động nhóm:

1, Tên và chức năng các thành phần của máu được đánh số trong Hình 33.1:

1. Tiểu cầu: Tham gia bảo vệ cơ thể nhờ cơ chế làm đông máu.

2. Hồng cầu: Vận chuyển oxygen và carbon dioxide trong máu.

3. Bạch cầu: Tham gia bảo vệ cơ thể.

4. Huyết tương: Duy trì máu ở trạng thái lỏng giúp máu dễ dàng lưu thông trong mạch; vận chuyển chất dinh dưỡng, các chất cần thiết khác và chất thải.

2, - Nếu thiếu một trong các thành phần của máu thì cơ thể sẽ gặp các bệnh lý liên quan đến máu, ảnh hưởng đến chức năng của nhiều cơ quan, thậm chí tử vong.

- Ví dụ:

+ Nếu thiếu tiểu cầu sẽ gây tình trạng xuất huyết, khả năng đông máu và khả năng chống nhiễm trùng sẽ giảm.

+ Nếu thiếu hồng cầu có thể gây bệnh thiếu máu, hoặc có triệu chứng như khó thở, chóng mặt, da xanh, tim đập nhanh,…

+ Nếu thiếu bạch cầu thường khiến sức đề kháng của cơ thể yếu hơn, dễ nhiễm trùng

KL:

* Huyết tương : Duy trì máu ở trạng thái lỏng giúp máu dễ dàng lưu thông trong mạch; vận chuyển chất dinh dưỡng, các chất cần thiết khác và chất thải.

* Các tế bào máu gồm:

+ Hồng cầu : Vận chuyển oxygen và carbon dioxide trong máu.

+ Bạch cầu : Tham gia bảo vệ cơ thể.

+ Tiểu cầu : Tham gia bảo vệ cơ thể nhờ cơ chế làm đông máu.

HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV cho HS quan sát Hình 33.2; 33.3 SGK/136.

- GV Cho HS cá nhân nghiên cứu thông tin SGK/136.

- HS nêu khái niệm kháng nguyên, kháng thể, miễn dịch, vaccine

- Hs thảo luận nhóm bàn trả lời câu hỏi:

1, Giải thích vì sao con người sống trong môi trường chứa nhiều vi khuẩn có hại nhưng vẫn có thể sống khỏe mạnh

2, Tiêm vaccine có vai trò gì trong việc phòng bệnh?

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS hoạt động cá nhân nghiên cứu thông tin trong sgk/128 và trả lời câu hỏi

Bước 3: Báo cáo kết quả và thảo luận

- GV gọi ngẫu nhiên một vài Hs trình bày, các HS khác theo dõi, nhận xét bổ sung (nếu có).

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

- GV nhận xét, đánh giá, chốt nội dung kiến thức

2. Miễn dịch và vaccine.

Gợi ý câu trả lời của hoạt động cá nhân:

- Kháng nguyên là những chất khi xâm nhập vào cơ thể có khả năng kích thích cơ thể tạo ra các kháng thể tương ứng.

- Kháng thể là những phân tử protein do một loại bạch cầu (tế bào lympho B) tạo ra để chống lại các kháng nguyên

- Tương tác giữa kháng nguyên và kháng thể theo cơ chế chìa khóa và ổ khóa để tạo phản ứng miễn dịch

- Miễn dịch là khả năng cơ thể chống lại một số yếu tố gây bệnh bằng cách tạo ra lại kháng thể chống lại các yếu tố gây bệnh đó.

- Vaccine là chế phẩm chứa một lượng rất nhỏ kháng nguyên hoặc mầm bệnh đã được bất hoạt hoặc làm giảm độc lực, có vai trò kích thích cơ thể tạo ra kháng thể chống lại tác nhân gây bệnh.

Gợi ý câu trả lời của hoạt động nhóm:

1, Con người sống trong môi trường chứa nhiều vi khuẩn có hại nhưng vẫn có thể sống khỏe mạnh vì cơ thể có khả năng nhận diện, ngăn cản sự xâm nhập của mầm bệnh, đồng thời chống lại mầm bệnh khi nó đã xâm nhập vào cơ thể, đó gọi là khả năng miễn dịch của cơ thể.

2, Việc tiêm vaccine giúp con người chủ động tạo ra miễn dịch cho cơ thể: Mầm bệnh đã chết hoặc suy yếu,… trong vaccine có tác dụng kích thích tế bào bạch cầu tạo ra kháng thể, kháng thể tạo ra tiếp tục tồn tại trong máu giúp cơ thể miễn dịch với bệnh đã được tiêm vaccine.

HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV Cho HS cá nhân nghiên cứu thông tin SGK/137 về nhóm máu và truyền máu:

+ Các nhóm máu ở người.

+ Đặc điểm của từng nhóm máu (Kháng nguyên, kháng thể).

+ Khi nào thì một người phải truyền máu?

+ Khi truyền máu phải đảm bảo nguyên tắc nào?

- HS thảo luận nhóm theo bàn trả lời câu hỏi:

1. Vẽ Hình 33.4 vào vở rồi hoàn thành sơ đồ truyền máu bằng cách đánh dấu chiều mũi tên để thể hiện mối quan hệ cho, nhận giữa các nhóm máu.

/

2, Giả sử một người có nhóm máu A cần được truyền máu, người này có thể nhận những nhóm máu nào? Nếu truyền nhóm máu không phù hợp sẽ dẫn đến hậu quả gì?

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS hoạt động cá nhân nghiên cứu thông tin trong sgk/128 và trả lời câu hỏi

Bước 3: Báo cáo kết quả và thảo luận

- GV gọi ngẫu nhiên một vài Hs trình bày, các HS khác theo dõi, nhận xét bổ sung (nếu có).

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

- GV nhận xét, đánh giá, chốt nội dung kiến thức

3. Nhóm máu và truyền máu.

Gợi ý câu trả lời của hoạt động cá nhân:

- Ở người có 4 nhóm máu là: A, B, AB, O.

- Đặc điểm của từng nhóm máu:

Bảng 33.1. Các loại nhóm máu:

- Khi người bị mất máu nhiều cần phải truyền máu.

- Nguyên tắc: Máu của người cho phải cùng nhóm với máu của người nhận.

Gợi ý câu trả lời của hoạt động nhóm:

- Sơ đồ truyền máu thể hiện mối quan hệ cho, nhận giữa các nhóm máu:

/

2,

- Nếu một người có nhóm máu A cần được truyền máu, người này có thể nhận nhóm máu A và nhóm máu O.

- Nếu truyền nhóm máu không phù hợp sẽ xảy ra hiện tượng kết dính làm phá hủy hồng cầu của máu truyền ngay trong lòng mạch máu, đồng thời, có thể gây ra hiện tượng sốc và nguy hiểm đến tính mạng người nhận máu.

HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV chiếu Hình 33.5 SGK/138 - Hệ tuần hoàn ở người.

/

- GV Cho HS cá nhân nghiên cứu thông tin SGK/137 về cấu tạo của hệ tuần hoàn và thực hiện yêu cầu:

+ Nêu cấu tạo của hệ tuần hoàn ở người.

+ Vai trò của từng thành phần trong hệ tuần hoàn.

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS hoạt động cá nhân nghiên cứu thông tin trong sgk/137; quan sát Hình 33.5 SGK/138 - Hệ tuần hoàn ở người, thực hiện yêu cầu của GV.

Bước 3: Báo cáo kết quả và thảo luận

- GV gọi ngẫu nhiên một vài Hs trình bày, các HS khác theo dõi, nhận xét bổ sung (nếu có).

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

- GV nhận xét, đánh giá, chốt nội dung kiến thức

II. Hệ tuần hoàn.

1. Cấu tạo của hệ tuần hoàn.

- Hệ tuần hoàn gồm tim và hệ mạch.

- Tim: Hoạt động như một chiếc bơm, vừa hút, vừa đẩy máu lưu thông trong hệ tuần hoàn.

- Hệ mạch: gồm động mạch, mao mạch, tĩnh mạch, trong đó động mạch vận chuyển máu từ tim đến mao mạch để trao đổi nước, chất khí, các chất giữa máu và các tế bào; máu trao đổi tại mao mạch theo tĩnh mạch trở về tim.

KL: Cấu tạo của hệ tuần hoàn gồm có tim và hệ mạch. Trong đó, hệ mạch gồm động mạch, mao mạch và tĩnh mạch; các mạch máu có dạng ống, hợp thành một hệ thống kín.

HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV Cho HS cá nhân nghiên cứu thông tin SGK/138 về chức năng của hệ tuần hoàn.

- GV cho HS thảo luận cặp đôi thực hiện yêu cầu:

Nêu sự phối hợp các cơ quan thể hiện chức năng của cả hệ tuần hoàn.

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS hoạt động cặp đôi thực hiện yêu cầu của GV.

Bước 3: Báo cáo kết quả và thảo luận

- GV gọi ngẫu nhiên một vài Hs trình bày, các HS khác theo dõi, nhận xét bổ sung (nếu có).

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

- GV nhận xét, đánh giá, chốt nội dung kiến thức

2. Chức năng của hệ tuần hoàn.

Sự phối hợp các cơ quan thể hiện chức năng của cả hệ tuần hoàn:

+ Tim hoạt động như một chiếc bơm, vừa hút, vừa đẩy máu lưu thông trong hệ tuần hoàn.

+ Động mạch vận chuyển máu từ tim đến mao mạch để trao đổi nước, chất khí, các chất giữa máu và các tế bào; máu trao đổi tại mao mạch theo tĩnh mạch trở về tim.

HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV cho HS quan sát Hình 33.6 SGK/141 về mạch máu.

- GV Cho HS cá nhân nghiên cứu thông tin phần III SGK/138, 139 - Một số bệnh về máu và tim mạch.

- HS thảo luận nhóm theo bàn trả lời câu hỏi:

1, Tìm hiểu nguyên nhân, triệu chứng, hậu quả của một số bệnh về máu, tim mạch.

2, Vận dụng hiểu biết về các bệnh đã tìm hiểu, đề xuất biện pháp phòng bệnh, bảo vệ hệ tuần hoàn và cơ thể. Giải thích cơ sở của các biện pháp đó.

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS cá nhân nghiên cứu thông tin phần III SGK/138, 139 - Một số bệnh về máu và tim mạch.

- HS thảo luận nhóm theo bàn trả lời câu hỏi:

Bước 3: Báo cáo kết quả và thảo luận

- GV gọi đại diện các nhóm trình bày, các nhóm khác theo dõi, nhận xét bổ sung (nếu có).

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

- GV nhận xét, đánh giá, chốt nội dung kiến thức

III. Một số bệnh về máu và tim mạch.

Gợi ý trả lời câu hỏi thảo luận:

1,

2, Biện pháp phòng bệnh, bảo vệ hệ tuần hoàn và cơ thể và cơ sở của các biện pháp đó.

KL:

- Một số bệnh về máu và tim mạch: Thiếu máu, huyết áp cao; xơ vữa động mạch…

- Một số biện pháp phòng bệnh, bảo vệ hệ tuần hoàn:

+ Có chế độ dinh dưỡng hợp lí, đủ chất; hạn chế thức ăn chế biến sẵn chứa nhiều muối, đường hoặc dầu mỡ.

+ Hạn chế sử dụng các chất kích thích như rượu, bia, thuốc lá..

+ Tạo cuộc sống vui tươi, thoải mái về tinh thần, giảm căng thẳng.

+ Rèn luyện thể dục, thể thao vừa sức, hợp lí.

+ Khám sức khỏe định kì.

+ Đảm bảo môi trường sống sạch sẽ, tiêu diệt các tác nhân truyền bệnh qua đường máu.

HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV cho HS quan sát Hình 33.7 - Sơ cứu chảy máu ở tay.

- GV Cho HS cá nhân nghiên cứu thông tin về cách sơ cứu chảy máu mao mạch và tĩnh mạch SGK/139.

- HS thảo luận nhóm thực hành sơ cứu chảy máu mao mạch và tĩnh mạch theo các bước SGK/139:

Bước 1: Dùng ngón tay bịt chặt miệng vết thương cho tới khi thấy máu không chảy nữa.

Bước 2: Sát trùng vết thương bằng cồn iodine.

Bước 3: Che kín miệng vết thương bằng bông, gạc, băng gạc.

- GV cho HS quan sát Hình Hình 33.8 – Gây áp lực gián tiếp lên động mạch để cầm máu.

- GV Cho HS cá nhân nghiên cứu thông tin về cách sơ cứu chảy máu động mạch cánh tay SGK/140.

- HS thảo luận nhóm thực hành sơ cứu chảy máu động mạch cánh tay theo các bước SGK/140:

Bước 1: Dùng ngón tay cái dò tìm vị trí động mạch cánh tay,khi thấy dấu hiệu mạch đập rõ thì ấn mạnh để làm ngừng chảy máu ở vết thương.

Bước 2: Buộc dây garô

Dùng dây cao su hay dây vải mềm buộc chặt ở vị trí gần sát vết thương (cao hơn vết thương về phía tim) với lưc ép đủ làm cầm máu.

Bước 3: sát trùng vết thương bằng cồn iodine rồi che kín miệng vết thương.

Bước 4: Đưa người bị thương đến cơ sở y tế gần nhất.

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS hoạt động cá nhân nghiên cứu thông tin trong sgk/130.

- HS thảo luận nhóm thực hành sơ cứu theo các bước.

Bước 3: Báo cáo kết quả và thảo luận

- HS đại diện các nhóm trình bày sản phẩm của nhóm mình, các nhóm khác theo dõi, nhận xét bổ sung (nếu có).

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

- GV nhận xét, đánh giá, chốt nội dung kiến thức

IV. Thực hành: Thực hiện tình huống giả định cấp cứu người bị chảy máu, tai biến, đột quỵ và đo huyết áp.

a. Sơ cứu cầm máu trong các trường hợp giả định.

* Sơ cứu chảy máu mao mạch và tĩnh mạch

Cách tiến hành: Các bước SGK/139.

* Sơ cứu chảy máu động mạch cánh tay.

Cách tiến hành: Các bước SGK/140.

HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập.

- GV Cho HS cá nhân nghiên cứu thông tin về cách sơ cứu người bị đột quỵ SGK/139.

- HS thảo luận nhóm thực hành sơ cứu chảy máu mao mạch và tĩnh mạch theo các bước SGK/140:

Bước 1: Gọi người trợ giúp và nhanh chóng gọi cấp cứu 115.

Bước 2: Trong thời gian chờ xe cấp cứu đến, cần đặt phần đầu và lưng của nạn nhân nằm nghiêng để tránh bị sặc đường thở.

Bước 3: Nới lỏng quần áo cho rộng, thoáng; mở phần cổ áo để kiểm tra tình trạng hô hấp của nạn nhân.

Bước 4: Dùng vải mềm cuốn vào ngón tay trỏ rồi lấy sạch đờm, dãi trong miệng nạn nhân.

Bước 5: Ghi lại thời điểm nạn nhân khởi phát biểu hiện đột quỵ,những loại thuốc mà nạn nhân đang dùng hoặc mang theo đơn thuốc đang có.

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS hoạt động cá nhân nghiên cứu thông tin trong sgk/140.

- HS thảo luận nhóm thực hành sơ cứu theo các bước.

Bước 3: Báo cáo kết quả và thảo luận

- HS đại diện các nhóm trình bày sản phẩm của nhóm mình, các nhóm khác theo dõi, nhận xét bổ sung (nếu có).

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

- GV nhận xét, đánh giá, chốt nội dung kiến thức

b. Sơ cứu đột quỵ.

Cách tiến hành: Các bước SGK/140.

HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV Cho HS cá nhân nghiên cứu thông tin về cách tiến hành đo huyết áp bằng huyết áp kế đồng hồ SGK/140

- HS thảo luận nhóm thực hiện đo huyết áp bằng huyết áp kế đồng hồ theo các bước:

Bước 1: Yêu càu người đo huyết áp nằm hoặc ngồi ở tư thế thoải mái, duỗi thẳng cánh tay. Xác định vị trí của động mạch cánh tay để đặt ống nghe.

Bước 2: Quấn vòng bít của huyết áp kế quanh vị trí đặt ống nghe.

Bước 3: Vặn chặt núm xoay và bóp quả bóng cao su để bơm khí vào vòng bít của huyết áp kế cho đến khi đồng hồ chỉ khoảng 160-180 mmHg thì dừng lại.

Bước 4: Vặn ngược núm xoay để từ từ xả hơi, đồng thời đeo ống nghe tim phổi để nghe thấy tiếng đập đầu tiên, đó là huyết áp tối đa. Tiếp tục nghe cho đến khi không có tiếng đập nữa, đó là huyết áp tối thiểu..

- Đọc chỉ số đo huyết áp của bản thân và của các bạn trong nhóm. Nhận xét chỉ số đo được, biết rằng huyết áp bình thường tối thiểu là 60 mmHg đến dưới 90 mmHg và tối đa là từ 90 mmHg đến dưới 140 mmHg.

- HS thảo luận nhóm bàn trả lời câu hỏi:

1, Khi thực hiện biện pháp buộc dây garô cần lưu ý những điều gì?

2, Vì sao chỉ dùng biện pháp buộc dây garô để sơ cứu những vết thương chảy máu động mạch ở tay hoặc chân? Những vết thương chảy máu động mạch không phải ở tay, chân cần được xử lí như thế nào?

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS hoạt động nhóm thực hành đo huyết áp theo các bước.

- HS thảo luận nhóm theo bàn trả lời câu hỏi.

- GV theo dõi các nhóm thực hành, hỗ trợ khi cần thiết.

Bước 3: Báo cáo kết quả và thảo luận

- GV gọi đại diện các nhóm báo cáo kết quả đo huyết áp; báo cáo kết quả hoạt động trả lời câu hỏi, các nhóm khác theo dõi, nhận xét bổ sung (nếu có).

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

- GV nhận xét, đánh giá, chốt nội dung kiến thức

c, Đo huyết áp (bằng huyết áp kế đồng hồ)

- Cách tiến hành: Các bước SGK/140.

- Đọc chỉ số đo huyết áp của bản thân và của các bạn trong nhóm.

- Nhận xét chỉ số đo được.

Biết rằng huyết áp bình thường tối thiểu là 60 mmHg đến dưới 90 mmHg và tối đa là từ 90 mmHg đến dưới 140 mmHg.

Gợi ý trả lời câu hỏi thảo luận:

1, Khi thực hiện biện pháp buộc dây garô cần lưu ý:

- Cần dò tìm được vị trí động mạch để làm ngừng sự chảy máu ở vết thương.

- Buộc dây garô ở vị trí gần sát vết thương (cao hơn vết thương về phía tim).

- Buộc dây garô với lực ép đủ làm cầm máu, tránh trường hợp thắt quá chặt gây dập nát tổ chức phần mềm, gây liệt chi hoặc trường hợp thắt garô không đủ chặt làm máu tiếp tục chảy, đồng thời ứ tắc tĩnh mạch có thể gây tím thẫm.

- Ghi chú thời gian đặt garô, không buộc quá lâu vì có thể làm hoại tử phần cơ quan bên dưới chỗ thắt garô.

2,

- Chỉ dùng biện pháp buộc dây garô để sơ cứu những vết thương chảy máu động mạch ở tay hoặc chân vì: Tay và chân là những mô đặc nên biện pháp buộc dây garô mới có hiệu quả. Ở những vị trí khác (như bẹn, bụng, đầu, cổ) biện pháp buộc dây garô vừa không có hiệu quả cầm máu, vừa gây nguy hiểm đến tính mạng.

- Những vết thương chảy máu động mạch không phải ở tay, chân cần được xử lí bằng cách: một mặt cho băng chặt vết thương, mặt khác lấy ngón tay ấn chặn vào phía đường đi của động mạch (phía trên vết thương đó). Nếu người sơ cứu không biết nghiệp vụ cấp cứu vết thương thì cần băng chặt vết thương để cầm máu tạm thời bằng mọi cách. Sau đó, nhanh chóng đưa bệnh nhân đến cơ sở y tế gần nhất.

HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV Cho HS cá nhân nghiên cứu thông tin phần V SGK/141 về mục tiêu và cách tiến hành dự án: Điều tra một số bệnh về máu, tim mạch và phong trào hiến máu nhân đạo tại địa phương.

- HS thảo luận nhóm vận dụng hiểu biết về an toàn vệ sinh thực phẩm, hãy thực hiện dự án điều tra theo các bước sau: (Giáo viên giao nhiệm vụ cho nhóm HS thực hiện ở nhà từ tiết học trước, tiết này HS chỉ báo cáo lại kết quả hoạt động của nhóm)

- Cách tiến hành:

Bước 1: Lập kế hoạch và tiến hành điều tra một số bệnh về máu, tim mạch và phong trào hiến máu nhân đạo tại địa phương.

Bước 2: Thảo luận, đề xuất các biện pháp phòng chống bệnh về máu, tim mạch.

Bước 3: Viết báo cáo điều tra một số bệnh về máu, tim mạch theo mẫu Bảng 33.2 và viết một đoạn tổng hợp thông tin timfhieeur về phong trào hiến máu nhân đạo tại địa phương.

- Kết quả:

Ghi kết quả điều tra một số bệnh về máu và tim mạch theo mẫu Bảng 33.2.

Bảng 33.2.

- HS thảo luận nhóm trả lời câu hỏi:

1, Hiến máu có hại cho sức khỏe không? Vì sao?

2, Những ai có thể hiến máu được và những ai không thể hiến máu?

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS hoạt động nhóm theo bàn nắm bắt tình hình thực tế tại địa phương hoàn thiện các nội dung bảng 33.2.

Bước 3: Báo cáo kết quả và thảo luận

- GV gọi đại diện các nhóm trình bày báo cáo của nhóm, các nhóm khác theo dõi, nhận xét bổ sung (nếu có).

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

- GV nhận xét, đánh giá, và kết luận.

- GV Cho HS đọc thông tin mục Em có biết SGK/141.

- GV Cho HS hệ thống lại các nội dung của bài theo mục Em đã học SGK/141.

V- Dự án: Điều tra một số bệnh về máu, tim mạch và phong trào hiến máu nhân đạo tại địa phương.

- Kết quả dự án:

- Nội dung bảng 33.2

Gợi ý trả lời câu hỏi thảo luận:

1,

- Hiến máu không có hại cho sức khỏe nếu thể tích máu hiến phù hợp với thể trạng cũng như tần suất hiến hợp lí.

- Giải thích:

+ Nếu hiến máu phù hợp thì mặc dù sau khi hiến máu, các chỉ số trong cơ thể có chút thay đổi nhưng vẫn nằm trong giới hạn sinh lí bình thường, không gây ảnh hưởng đến hoạt động thường ngày của cơ thể.

+ Thậm chí, hiến máu còn được xem là một cơ hội giúp sức khỏe được tăng cường tốt hơn vì giúp kích thích khả năng tạo máu, thải sắt ứ trệ trong các cơ quan.

2,

- Những người có thể hiến máu được là:

+ Người từ 18 – 60 tuổi, cân nặng ít nhất là 42 kg đối với nữ và 45 kg đối với nam. Không bị nhiễm hoặc không có các hành vi lây nhiễm HIV và các bệnh lây nhiễm qua đường truyền máu khác.

+ Người đã hiến máu lần gần nhất trước đó 12 tuần hoặc hiến thành phần máu lần gần nhất trước đó 3 tuần.

+ Phụ nữ không có thai hoặc không nuôi con nhỏ dưới 1 tuổi.

- Những người không thể hiến máu là:

+ Người đã nhiễm hoặc đã thực hiện hành vi có nguy cơ nhiễm HIV.

+ Người đã nhiễm viêm gan B, viêm gan C và các virus lây qua đường truyền máu.

+ Người có các bệnh mãn tính: tim mạch, huyết áp, hô hấp,…

HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV Cho HS cá nhân trả lời các câu hỏi trắc nghiệm:

Câu 1. Hệ mạch máu gồm mấy loại mạch?

Câu 2. Chức năng của bạch cầu là gì?

Câu 3. Khi hồng cầu kết hợp với chất khí nào thì máu sẽ có màu đỏ tươi ?

Câu 4. Trong máu, huyết tương chiếm tỉ lệ bao nhiêu về thể tích ?

Câu 5. Ở người, loại mạch nào là nơi xảy ra sự trao đổi chất với tế bào ?

Câu 6. Mao mạch có điểm gì đặc biệt để tăng hiệu quả trao đổi chất với tế bào ?

Câu 7. Máu được vận chuyển qua hệ mạch là do

Câu 8. Khi chúng ta bị ong chích thì nọc độc của ong được xem là

Câu 9. Chúng ta sẽ bị mất nhiều nước trong trường hợp nào sau đây ?

1. Tiêu chảy 2. Lao động nặng 3. Nghỉ ngơi 4. Sốt cao

Câu 10. Tại sao tim làm việc cả đời không biết mệt mỏi

Câu 11. Sắp xếp vận tốc máu chảy trong thành mạch theo đúng trình tự

Câu 12. Nhóm máu nào là nhóm máu chuyên nhận?

Câu 13. Loại đồ ăn nào dưới đây đặc biệt có lợi cho hệ tim mạch ?

Câu 14.  Tại sao tim làm việc cả đời không biết mệt mỏi

Câu 15 Khi được tiêm phòng vacxin thuỷ đậu, chúng ta sẽ không bị mắc căn bệnh này trong tương lai. Đây là dạng miễn dịch nào ?

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS cá nhân trả lời câu hỏi trắc nghiệm và giải thích.

Bước 3: Báo cáo kết quả và thảo luận

- HS lần lượt trả lời từng câu hỏi trắc nghiệm.

- HS khác theo dõi, nhận xét, bổ sung.

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

GV Nhận xét, đánh giá và chốt kiến thức.

III. Luyện tập

Đáp án câu hỏi trắc nghiệm:

Câu 1: C

Câu 2: D

Câu 3: B

Câu 4: D

Câu 5: B

Câu 6: B

Câu 7: D

Câu 8: C

Câu 9: B

Câu 10: D

Câu 11: C

Câu 12: D

Câu 13: A

Hướng dẫn:

cá hồi rất giàu omega - 3 giúp điều hòa nhịp tim, ngăn ngừa hình thành các cục máu đông.

Câu 14: D

Hướng dẫn: Vì tim làm việc 0,4s và nghỉ ngơi 0,4 giây xen kẽ nhau do đó tim làm việc suốt đời mà không mệt mỏi

Câu 15: B

Hướng dẫn:

Đây là miễn dịch nhân tạo vì tạo miễn dịch chủ động do con người chích vaccine.

HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập

GV Cho HS hoạt động cá nhân viết báo cáo:

- Các biện pháp mà cá nhân đã thực hiện để phòng chống một số bệnh về máu và tim mạch.

- Hoạt động của bản thân đã vận dụng hiểu biết về máu và tuần hoàn để bảo vệ bản thân và gia đình.

- HS nhận nhiệm vụ.

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS cá nhân thực hiện viết báo cáo tại gia đình, báo cáo sản phẩm của mình trước tập thể lớp và nộp lại báo cáo vào đầu giờ học sau.

Bước 3: Báo cáo kết quả và thảo luận

- HS cá nhân báo cáo sản phẩm của cá nhân trước lớp.

- Nộp lại báo cáo cá nhân cho GV.

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

- GV nhận xét, đánh giá và chốt kiến thức

IV. Vận dụng

Sản phẩm báo cáo của HS

HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

GV nêu tình huống

? Để kéo dài sự sống cho các bệnh nhân suy thận, người ta thường phải chạy thận nhân tạo hoặc ghép thận. Em hãy giải thích tại sao?

- GV chiếu hình cho HS quan sát.

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS nghe tình huống, quan sát hình và suy nghĩ trả lời

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- GV mời các HS giơ tay phát biểu.

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV để xem câu trả lời của các bạn có đúng chưa chúng ta cùng vào bài 35. Hệ bài tiết.

Người bệnh bị ngộ độc hoặc có thể tử vong bởi chính các chất độc trong máu.

HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV yêu cầu HS đọc thông tin SHS và quan sát H.35.1

- GV nêu câu hỏi

? Em hãy cho biết chức năng hệ bài tiết

? Kể tên các cơ quan tham gia trong quá trình bài tiết

? Kể tên các cơ quan của hệ bài tiết nước tiểu và các bộ phận chủ yếu của thận

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS đọc thông tin và quan sát H.35.1 để trả lời các câu hỏi.

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- GV mời các HS giơ tay trả lời.

- HS khác nhận xét.

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét vá đánh giá

I. CẤU TẠO VÀ CHỨC NĂNG CỦA HỆ BÀI TIẾT.

1. Chức năng của hệ bài tiết

- Hệ bài tiết có chức năng lọc và thải ra môi trường các chất cặn bã do TB tạo ra trong quá trình trao đỏi chất và các chất có thể gây độc cho cơ thể.

- Các cơ quan tham gia trong quá trình bài tiết: da (mồ hôi), phổi (CO₂), thận (nước tiểu).

2. Cấu tạo của hệ bài tiết nước tiểu

Hệ bài tiết nước tiểu của người gồm: 2 quả thận, ống dẫn nước tiểu, bóng đái và ống đái; Các bộ phận chủ yếu của thận: phần vỏ, phân tủy với các đơn vị chức năng của thận cùng các ống góp và bể thận.

HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV chiếu video

- GV mời 1 HS kể tên một số bệnh về hệ bài tiết nước tiêu.

- GV chia nhóm, phát phiếu học tập (Bảng 35.1) và tổ chức cho HS thảo luận nhóm trong 7’.

- GV hỗ trợ các khi trong quá trình thảo luận.

- GV tổ chức cho HS chấm chéo khi hết thời gian thảo luận

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS xem video.

- HS chia nhóm, nhận phiếu học tập, thảo luận và hoàn thành phiếu trong 7’

- HS đổi phiếu học tập để chấm chéo.

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- GV mời đại diện 1 nhóm báo cáo.

- Các nhóm khác nhận xét và bổ sung (nếu có).

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV chiếu bảng đáp án.

- HS dựa vào đáp án để đối chiếu kết quả.

- GV cho điểm các nhóm hoàn thành từ 60% trở lên.

- Một số bệnh về hệ bài tiết nước tiểu: bệnh sỏi thận, bệnh viêm cầu thận, bệnh suy thận, …

- Các biện pháp đề xuất

1. Khẩu phần ăn uống hợp lý: không ăn quá nhiều protein, quá mặn, quá chua, quá nhiều chất tạo sỏi.

2. Khẩu phần ăn uống hợp lý: uống đủ nước.

3. Khi muốn đi tiểu thì nên đi ngay. Không nên nhịn lâu. 

4. Thường xuyên giữ vệ sinh cho toàn cơ thể cũng như cho hệ bài tiết nước tiểu.

5. Khẩu phần ăn uống hợp lí: Không ăn thức ăn ôi thiu và nhiễm chất độc hại. 

HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

GV cho HS đọc thông tin SGK và kết hợp phần tìm hiểu thông tin từ internet, chiếu video và quan sát H.35.2 – H.35.3

- GV nêu câu hỏi

1. Tìm hiểu về các thành tựu ghép thận và chạy thận nhân tạo ở Việt Nam và trên thế giới?

2. Nêu quan điểm của em về tính nhân văn của hiến thận?

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS xem video về quá trình chạy thận nhân tạo, sử dụng mạng internet để thu thập thông tin (trước khi tiết học diễn ra) về các thành tựu ghép thận và chạy thận nhân tạo ở VN và trên thế giới.

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- GV mời đại diện các nhóm HS báo cáo.

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV chốt lại và nêu các thành tựu nổi bật.

1. HS trả lời tùy khả năng

Theo thông báo của Hội đồng Châu Âu, số ca ghép thận tính trên 1 triệu dân hàng năm cho các khu vực là: Châu Mỹ 45 ca; Châu Âu 32 ca; Châu Á – Thái Bình Dương 7 – 8 ca.

Trong năm 2012, tổng các trường hợp ghép thận tại các nước Châu Âu là 18 854 trường hợp.

Châu Âu và Châu Mỹ đứng đầu thế giới về số ca cấy ghép thận.

Đông Nam Á và Châu Phi là khu vực có số ca ghép thấp nhất thế giới.

Thành tựu mới: Tháng 01/2022, BV Chợ Rẫy thực hiện thành công kĩ thuật ghép thận bất tương hợp nhóm máu từ người vợ cho chồng (ca ghép thận đầu tiên không cùng nhóm máu tại VN).

BV Nhi Đồng 2 ghép thận thành công từ người hiến chết nãocho bệnh nhi nam 15 tuổi, …

2. HS trả lời tùy quan điểm cá nhân (tính nhân văn của việc hiến thận là nghĩa cử cao đẹp là nhằm cứu người)

HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

Thực hiện điều tra tình hình các bệnh về thận trong trường THCS …………… HS khối 8

1. Chuẩn bị

- GV chia lớp thành 4 nhóm (nhóm trưởng, thư kí).

- Mỗi nhóm điều tra 1 khối (bốc thăm lựa chọn khối).

2. Thực hiện dự án

- GVBM sẽ liên hệ với các GVCN các khối và mỗi nhóm cử đại diện đến lớp cần điều tra vào tiết SHL để thu thập số liệu.

- Các đại diện sẽ nộp lại số liệu cho bạn thư kí tổng hợp.

- Thời gian thực hiện 1 tuần.

- Cử đại diện báo cáo theo bảng 35.2 SGK

3. Kết thúc dự án

- HS thuyết trình về sản phẩm nhóm

- Đánh giá sản các nhóm khác.

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- Các HS đại diện cho từng nhóm cử người đến lớp – khối cần thu thập số liệu trong tiết SHL dưới sự giúp đỡ của GVCN lớp.

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- Đại diện từng nhóm lên thuyết trình về sản phẩm của nhóm.

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- Các nhóm đánh giá cho nhau.

- GV chốt lại.

HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV chốt lại trọng tâm bài.

- GV sử dụng PP để chiếu ô chữ

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS quan sát sơ đồ và tham gia trò chơi ô chữ.

- HS khác nhận xét

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- GV chiếu đáp án.

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét phân trò chơi của HS: kiến thức, thái độ, ...

Câu 1. Hoạt động thải các chất cặn bã, độc hại ra khỏi cơ thể có tên gọi là gì? (7 chữ cái)

Câu 2. Sản phẩm thải chủ yếu do da đảm nhận? (5 chữ cái)

Câu 3. Sự kết tinh của muối khoáng và một số chất khác ở đường dẫn nước tiểu có thể dẫn đến bệnh gì? (7 chữ cái)

Câu 4. Sản phẩm thải chủ yếu của cơ thể do thận đảm nhiệm? (8 chữ cái)

HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV nêu câu hỏi

? Em cần duy trì những thói quen nào để có hệ bài tiết nước tiểu khỏe mạnh

? Khi các cầu thận bị viêm hoặc suy thoái có thể dẫn đến những hậu quả như thế nào về sức khỏe

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS nghe câu hỏi suy nghĩ và trả lời

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- GV mời một số HS đưa tay phát biểu trả lời.

- HS khác nhận xét.

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV đánh giá và cho điểm các câu hỏi phù hợp.

- Thường xuyên giữ vệ sinh cho hệ bài tiết nước tiểu.

Khẩu phần ăn hợp lý.

Không ăn các thực phẩm ôi thiu, quá mặn, quá chua, …

Uống đủ nước.

Không nhịn tiểu.

- Quá trình lọc máu bị ngừng truệ ⟶ Các chất cặn bã và chất độc hại bị tích tụ trong máu ⟶ Biểu hiện sớm là phù nề tiếp theo là suy thận toàn bộ dẫn đến hôn mê và chết.

Hình thức đánh giá

Phương pháp đánh giá

Công cụ đánh giá

Ghi chú

- Đánh giá chẩn đoán.

- Đánh giá kết quả.

- Phương pháp viết.

- Phương pháp quan sát.

- Phương pháp vấn đáp.

- Phiếu học tập.

- Hồ sơ học tập (Bảng 35.2 SGK).

Stt

Thói quen

Nguy cơ xảy ra

Đề xuất biện pháp

1.

Ăn quá mặn, quá chua, nhiều đường.

Hệ bài tiết làm việc quá tải.

.........................................

.........................................

2.

Không uống đủ nước.

Giảm khả năng bài tiết nước tiểu.

.........................................

.........................................

3.

Nhịn đi tiểu khi buồn tiểu.

Tăng nguy cơ lắng sỏi trong hệ bài tiết nước tiểu.

.........................................

.........................................

4.

Không giữ vệ sinh hệ bài tiết nước tiểu.

Tăng nguy cơ viêm nhiễm trong hệ bài tiết nước tiểu.

.........................................

.........................................

5.

Ăn thức ăn oi thiu.

Gây độc hại cho hệ bài tiết nước tiểu.

.........................................

.........................................

Tên bệnh

Số lượng

người mắc

Nguyên nhân

Biện pháp phòng chống

1.

2.

3.

Hoạt động của GV và HS

Dự kiến sản phẩm

* GV giao nhiệm vụ học tập

GV cho HS quan sát hình ảnh sau và nêu vấn đề như sgk

* HS thực hiện nhiệm vụ: Học sinh quan sát đưa ra câu trả lời

* Báo cáo, thảo luận: Giáo viên gọi đại diện một số HS trả lời

* Kết luận, nhận định: Giáo viên nhận xét và giới thiệu vào bài mới.

* Nội dung:

Rối loại môi trường trong liên quan tới tăng nồng độ uric acid trong máu.

Hoạt động của GV và HS

Dự kiến sản phẩm

*Chuyển giao nhiệm vụ học tập

GV cho HS hoạt động theo nhóm (5 nhóm)

GV yêu cầu HS quan sát H36.1 và nghiên cứu thông tin sgk thảo luận nhóm trả lời câu hỏi (7 phút)

1. Mô tả các thành phần môi trường trong của cơ thể

2. Môi trường trong cơ thể là gì?

*Thực hiện nhiệm vụ học tập

HS quan sát hình ảnh, nghiên cứu TTSGK trang 150 thảo luận và hoàn thành câu trả lời vào giấy A4

*Báo cáo kết quả và thảo luận

GV gọi đại diện 1 số nhóm lên bảng xác định vị trí trên tranh và trả lời.

*Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

GV mời học sinh nhóm khác nhận xét và bổ sung

Giáo viên nhận xét, chốt lại kiến thức và đánh giá các nhóm.

GV giới thiệu một số tuyến nội tiết khác như tuyến tùng, tuyến cận giáp, tuyến ức.

GV cho HS xem video Các thành phần của máu - YouTube thành phần của máu

I. Môi trường trong cơ thể.

1. Thành phần môi trường trong của cơ thể

Thành phần gồm: máu, nước mô và bạch huyết

2. Môi trường trong cơ thể

Hoạt động của GV và HS

Dự kiến sản phẩm

*Chuyển giao nhiệm vụ học tập

- Yêu cầu học sinh đọc thông tin SGK trang 151 thảo luân câu hỏi

+ Cân bằng trong cơ thể là gì và có vai trò như thế nào đối với cơ thể?

+ Sau khi ăn quá năm chúng ta thường có cảm giác khat. Việc uống nhiều nước sau khi ăn quá nặm có ý nghĩa gì đối với cơ thể?

- Yêu cầu học sinh đọc thông tin bảng 36.1 kết quả xét nghiệm nồng độ Glucose và uric acid trong máu và thảo luận nhóm nhận xét kết quả xét nghiệm dự đoán các nguy cơ về sức khoẻ của bệnh( nếu có) và đưa ra lời khuyên hợp lí?

*Thực hiện nhiệm vụ học tập

- Đại diện HS N1, N3 lên báo cáo kết quả. N2, N4 nhận xét, bổ sung.

HS thảo luận nêu ra biện pháp phòng chống

*Báo cáo kết quả và thảo luận

- GV mời lần lượt đại diện các nhóm lên bảng báo cáo kết quả.

- Đại diện một số nhóm đứng tại chỗ trả lời. các nhóm còn lại nhận xét, bổ sung

*Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

Các nhóm đánh giá chéo lẫn nhau.

Giáo viên nhận xét, đánh giá kết quả hoạt động các nhóm. GV chốt lại kiến thức

II. Cân bằng môi trường trong của cơ thể

Bài báo cáo các nhóm

1. Cân bằng trong cơ thể là gì? vai trò như thế nào đối với cơ thể?

- Là duy trì ổn định của môi trường trong cơ thể đảm bảo cho hoạt động của cơ thể diễn ra bình thường

- Vai trò đối với cơ thể: có vai trò rất quan trọng đối với cơ thể nếu môi trường trong của cơ thể không được duy trì ổn định (mất cân bằng) sẽ gây ra sự biến đội hoặc gây ra rối loại hoạt động của tế bào, cơ quan, cơ thể

2. Sau khi ăn quá năm chúng ta thường có cảm giác khát. Việc uống nhiều nước sau khi ăn quá nặm có ý nghĩa gì đối với cơ thể?

- Sau khi ăn quá nặm nồng độ muối NaCl trong máu tăng cao, việc uống nước nhiều sau khi ăn nặm làm giảm nồng độ muối NaCl trong máu duy trì nồng độ muối NaCl trong máu ở mức cân bằng.

Nhận xét kết quả xét nghiệm nồng độ Clucose và Uric acid trong máu.

+ Từ phiếu kết quả có thể dự đoán bệnh nhân bị bệnh tiểu đường do chỉ số hàm lượng Glucose trong máu cao hơn so với bình thường. tuy nhiên chỉ số Uric acid trong máu thấp hơn so với bình thường.

+ Lời khuyên: bệnh nhân cần giảm thức ăn chứa nhiều đường trong khẩu phần ăn ( giảm tinh bột, đồ ngọt...) ăn nhiều rau xanh, các loại quả ít ngọt, tập thể dục thường xuyên nâng cao sự lưu thông máu nhằm ổn định môi trường trong cơ thể.

Hoạt động của GV và HS

Dự kiến sản phẩm

*Chuyển giao nhiệm vụ học tập

GV giới thiệu luật chơi trò chơi

Câu 1. Môi trường trong của cơ thể gồm

A. Nước mô, các tế bào máu, kháng thể.

B. Máu, nước mô, bạch huyết.

C. Huyết tương, các tế bào máu, kháng thể.

D. Máu, nước mô, bạch cầu.

Câu 2. Nước mô không bao gồm thành phần nào dưới đây?

A. Huyết tương

B. Hồng cầu

C. Bạch cầu

D. Tiểu cầu

Câu 3. Trong cơ thể, tế bào nằm chìm ngập trong loại dịch nào?

A. Nước mô

B. Máu

C. Dịch bạch huyết

D. Dịch nhân

Câu 4. Quá trình trao đổi chất theo 2 cấp độ không thể hiện rõ ở hệ cơ quan nào dưới đây?

A. Hệ hô hấp.

B. Hệ tiêu hoá.

C. Hệ bài tiết.

D. Tất cả các phương án còn lại.

Câu 5. Hệ cơ quan nào là cầu nối trung gian giữa trao đổi chất ở cấp độ tế bào và trao đổi chất ở cấp độ cơ thể?

A. Hệ tiêu hoá.

B. Hệ hô hấp.

C. Hệ bài tiết.

D. Hệ tuần hoàn.

*Thực hiện nhiệm vụ học tập

- Đại diện nhóm đứng lên chọn câu hỏi trả lời

*Báo cáo kết quả và thảo luận

GV gọi HS bất kỳ trả lời câu hỏi. HS khác nhận xét

*Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

GV nhận xét và quay vòng quay khi HS trả lời đúng

Câu 1: B

Câu 2: B

Câu 3: A

Câu 4: C

Câu 5: D

Hoạt động của GV và HS

Dự kiến sản phẩm

*Chuyển giao nhiệm vụ học tập

Dựa vào thông tin trong Bảng 1, cho biết khi nào thì một người bị bệnh tiểu đường hoặc có nguy cơ bị bệnh tiểu đường.

*Thực hiện nhiệm vụ học tập

HS thảo luận cặp đôi và hoàn thành câu trả lời

*Báo cáo kết quả và thảo luận

GV gọi HS bất kỳ trả lời câu hỏi

*Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

GV mời học sinh khác nhận xét và bổ sung

GV chốt lại kiến thức và đánh giá , nhận xét các nhóm

Học sinh trà lời câu hỏi:

Một người bị bệnh tiểu đường hoặc có nguy cơ bị bệnh tiểu đường khi chỉ số đo nồng độ đường trong máu lúc đói, chưa ăn uống gì (kể cả hút thuốc lá) lớn hơn hoặc bằng 6,5%; hoặc chỉ số đo tại thời điểm bất kì lớn hơn 11,1%.

Tên

bệnh

Nguyên nhân chủ

yếu

Một số triệu chứng thưòng gặp

Đề xuất biện pháp phòng tránh

Bệnh

Parkinson

Bệnh động kinh

Bệnh

Alzheimer

Tật của măt

Biểu hiện đặc trưng

Nguyên nhân chủ yêu

Cách khăc phục

Tật cận thị

Măt chỉ nhìn rõ các

vât ở

Nhìn mờ

Tia sáng hôi tu

võng mac

Đeo kính

Tật viễn thị

Măt chỉ nhìn rõ các

vât ở

Nhìn mờ

Tia sáng hôi tu

võng mac

Đeo kính

Tật loạn thị

Nhìn ở

mọi khoảng cách

Tia sáng đi vào măt

ở

Đeo kính

Bệnh về thính giác

Biểu hiện

Nguyên nhân chủ

yếu

Biện pháp phòng tránh

Bệnh viêm tai giữa

Bệnh ù tai

-

Hoạt động của GV

Hoạt động của HS

GV tổ chức trò chơi: sắc màu diệu kì

+ Tổ chức 2 đội chơi: mỗi đội 3 thành viên.

+ GV chuẩn bị các mẩu giấy màu bên trong mang các yêu cầu nhất định, mỗi đội sẽ bốc thăm lần lượt các mẩu giấy màu và thức hiện các yêu cầu bên trong trong vòng 1 phút, nếu thực hiện đúng 1 nhiệm vụ được 10 điềm, nhóm nhiều điểm nhất sẽ thắng.

+ Mỗi đội có 3 lượt chơi.

+ HS dưới lớp làm trọng tài.

+ Các yêu cầu trong mẩu giấy màu có thể là: hát 3 câu trong bài hát lóp mới học gần đây, giả tiếng mèo kêu, giả tiếng chim hót, tiếng gà gáy....

Sau trò chơi, GV đặt câu hỏi có vấn đề:

Tại sao chúng ta có thể nhìn thấy màu sắc của các mẩu giấy và nghe được ầm thanh của các bạn tham gia trò choi?

Học sinh chú ý quan sát và lắng nghe hướng dẫn.

Giao nhiệm vụ: Các nhóm cử đại diện tham gia.

Nhận nhiệm vụ

Hướng dẫn HS thực hiện nhỉệm vụ

Quan sát, hỗ trợ HS khi cần thiết.

Thực hiện nhiệm vụ

Báo cáo kết quả:

Yêu cầu đại diện 1 số HS nêu ý kiến về câu hỏi đặt vấn đề.

Đại diện 1 số HS phát biểu cảm nhận

Chốt lại và đặt vấn đề vào bài

Hoạt động của GV

Hoạt động của HS

- GV chiếu hình ảnh về cấu tạo hệ thần kinh, yêu cầu HS quan sát, kết hợp thông tin SGK trả lời câu hỏi:

1. Hệ thần kinh ở người có chức năng là gì?

2. Mô tả trên tranh cấu tạo của hệ thần kinh?

HS nhận nhiệm vụ.

Náo

ĩưỷsống

Hạch thán kính

ộ iWị)Vi ị

Dây thán kinh

ở người

Hướng dẫn HS thực hiện nhiệm vụ

Cá nhân học sinh nghiên cứu thông tin SGK, quan sát tranh hình thực hiện nhiệm vụ.

Cá nhân HS thực hiện nhiệm vụ.

Báo cáo kết quả:

Gv mời đại diện 1 số HS trả lời câu hỏi, mồ tả cấu tao của hệ thần kinh trên tranh.

Đại diện 1 số HS trình bày, các HS khác nhận xét.

Tông kêt

– Chức năng của hệ thần kinh ở người: điều khiển, điều hòa và phối hợp hoạt động của các cơ quan trong cơ thể tạo thành thể thống nhất.

– Cấu tạo:

+ Dạng hình ống, rất phát triển.

+ Gồm: Bộ phân trung ương: Não, tủy sống.

và bộ phận ngoại biên: Dây thần kinh và hạch thần kinh.

Ghi nhớ kiến thức

mA

Tên

bệnh

Nguyên nhân chủ

yếu

Một số triệu chửng thường gặp

Đề xuất biện pháp phòng tránh

Bệnh

Parkinson

Bệnh động kinh

Bệnh

Alzheimer

2. Yêu câu

:ỈS thảo luận trả lời câu hỏi vê chât gây nghiện đôi với hệ thân kinh:

Tên

bệnh

Nguyên nhân chủ

yếu

Một số dấu hiệu nhận biết

Đề xuất biện pháp phòng tránh

Bệnh

Parkinson

Tế bào thần kinh bị thoái hóa khi tuổi cao hoặc nhiễm độc thần kinh...

- Run tay, mất thăng bằng, khó khăn khi di chuyển.

– Bổ sung vitamin D, tắm năng, luyện tập TDTT và lao động hợp lí

– Tránh môi trường độc hại...

Bệnh động kinh

- Do rối loạn hệ thần kinh trung ương do di truyền, chấn thương hoặc các bệnh về mỡ.

- Co giật, có hành vi bất thường....

- Sống vui vẻ, luyện tập TDTT và ăn uống hợp lí.

Bệnh

Alzheimer

Do rối loạn thần kinh thường gặp ở người già

- Mất trì nhớ, giảm khả năng ngôn ngữ, lẩm cẩm, khả năng hoạt động kém.

- Thường xuyên đọc sách, ăn uống họp lí, tăng cường vận động.

Hoạt động của GV

Hoạt động của HS

Giao nhiệm vụ:

- Giáo viên chia lóp thành các nhóm 4 HS, yêu cầu các nhóm thảo luận, tìm hiếu về các bệnh thường gặp ở hệ thần kinh để hoàn thành PHT số 1.

+ Thời gian: 5 phút.

- Sau khi các nhóm báo cáo sản phẩm hoạt động, GV nhấn mạnh hệ thần kinh có tể bị ảnh hưởng rất lớn bởi các chất kích thích và thói quen sinh hoạt không hợp lí. Yêu cầu HS thảo luận trả lời câu hỏi:

(?) Ke tên các chấl gây nghiện đoi với hệ thẩn kinh mà em biết?

(?) Nghiện ma tủy gây ra những tệ nạn gì cho xã hội?

(?) Từ những hiểu biết về chất gây nghiện, em sẽ tuyên truyền điều gì đến người thân và mọi người xung quanh?

HS nhận nhiệm vụ.

Hướng dẫn HS thực hiện nhỉệm vụ: GV quan sát, hỗ trợ học sinh khi cần thiết.

Cá nhân HS thực hiện nhiệm vụ.

Báo cáo kết quả:

– Mời đại diện các nhóm treo kết quả, nhóm trưởng đứng cạnh phiếu đáp án của nhóm, đại diện 1 nhóm trình bày, các nhóm khác kiểm tra nội dung trong phiếu nhóm mình nhận xét và bổ sung các ý còn thiếu.

– GV mời đại diện 1 số học sinh báo cáo kết quả thảo luận về các chất gây nghiện.

– Đại diện 1 nhóm HS trình bày kết quả. Các nhóm khác đối chiếu, nhận xét, bổ sung.

– HS tham gia trả lời câu hỏi.

Tổng kết:

– Các chất gây nghiện đối với hệ thần kinh như: nicotin trong thuốc lá, etanol trong rượu, các chất ma túy...

– Tuyệt đối không thử, không sử dụng ma túy dù chỉ một lần, xây dựng lối sống lành mạnh, không ăn chơi đua đòi để bảo vệ hệ thần kinh khỏi các chất gây nghiện có hại.

HS tìm hiểu sau khi học xong bài học.

1

2

í

ị

Tật của mắt

Biểu hiện đặc trưng

Nguyên nhân chủ yếu

Cách khắc phục

Tật cận thị

Măt chỉ nhìn rõ các vật ở gần Nhìn xa mờ

Tia sáng hội tụ phía trước võng mạc

Đeo kính phân kì (kính cận)

Tật viễn thị

Măt chỉ nhìn rõ các vật ở xa Nhìn gần mờ

Tia sáng hội tụ phía sau võng mạc

Đeo kính hội tụ (kính viễn)

Tật loạn thị

Nhìn mờ, nhòe ở mọi khoảng cách

Tia sáng đi vào mắt

hội tụ ở nhiều điểm

Đeo kính loạn (kính thuốc)

Hoạt động của GV

Hoạt động của HS

Giao nhiệm vụ:

- GV phát phiếu học tập số 2 cho cá nhân học sinh, hướng dẫn nghiên cứu phiếu, chiếu video về cấu tạo, hoạt động của mắt và các tật của mắt, ycu cầu học sinh theo dõi vidco, kết hợp thông tin SGK để hoàn thành phiếu:

+ Cá nhân HS theo dõi video 2 lần độc lập làm bài tập: 15 phút.

+ Thảo luận cặp đôi thống nhất đáp án trong 3 phút.

HS nhận nhiệm vụ.

Hướng dẫn HS thực hiện nhiệm vụ

- Học sinh tham gia theo yêu cầu.

Học sinh tham gia thực hiện nhiệm vụ.

Báo cáo kêt quả:

- Học sinh báo cáo và

– Cho các bàn đổi kết quả với nhau, đưa ra tiêu chí đánh giá.

– GV quay số gọi một số HS bất kì báo cáo 1 nội dung phiếu, các HS khác nhận xét và đánh giá điểm bài làm của bạn.

– Sau khi HS báo cáo xong, giáo viên mở rộng và nhấn mạnh thêm về cấu tạo ngoài, cấu tạo trong, hoạt động và các tật, bệnh về mắt; lưu ý tầm quan trọng của mắt để HS biết cách chăm sóc, bảo vệ mắt.

đánh giá chéo sản phẩm

- Chú ý lắng nghe, ghi nhận.

Tổng kết

- Theo đáp án PHT.

Ghi nhớ kiến thức

Bệnh về thính giác

Biểu hiện

Nguyên nhân chủ

yếu

Biện pháp phòng tránh

Bệnh viêm tai giữa

Đau tai, nhức đầu, suy giảm thính giác, có dịch chảy ra từ tai, sốt, đau họng...

Ước bẩn lọt vào tai, ráy tai bị nhiễm trùng, lạnh, biến chứng bệnh vùng tai, mũi họng...

- Giừ vệ sinh tai sạch sẽ, khô ráo; xử lí kịp thời cách bệnh vùng họng tránh để nặng gây biến chứng, ...

Bệnh ù tai

Không nghe rõ âm thanh, luôn nghe thấy tiếng “ù ù” trong tai

Làm việc trong môi trưcmg tiếng ồn lớn, nghe bom, mìn nổ, ráy tai nhiều, thiếu máu não, dị vật trong tai...

- Tránh nơi có tiếng ồn quá lớn, tránh để dị vật, côn trùng vào tai, lấy ráy tai đúng cách...

Hoạt động của GV

Hoạt động của HS

Giao nhiệm vụ:

- GV phát phiếu học tập số 3 cho cá nhân học sinh, hướng dẫn nghiên cứu phiếu, chiếu video về cấu tạo và nguyên lí truyền sóng âm, yêu cầu học sinh theo dõi video, kết họp thông tin SGK để hoàn thành phiếu:

+ Cá nhân HS theo dõi video 2 lần độc lập làm bài tập: 10 phút.

+ Thảo luận cặp đôi thống nhất đáp án trong 3 phút.

HS nhận nhiệm vụ.

Hưóng dẫn HS thực hiện nhiệm vụ

- Học sinh tham gia theo yêu cầu.

Học sinh tham gia thực hiện nhiệm vụ.

Báo cáo kết quả:

– Cho các bàn đổi kết quả với nhau, đưa ra tiêu chí đánh giá.

– GV quay số gọi một số HS bất kì báo cáo 1 nội dung phiếu, các HS khác nhận xét và đánh giá điểm bài làm của bạn.

– Sau khi HS báo cáo xong, giáo viê lưu ý têm về cách chăm sóc, bảo vệ tai.

- Học sinh báo cáo và đánh giá chéo sản phẩm

- Chú ý lắng nghe, ghi nhận.

Tổng kết

- Theo đáp án PHT.

Ghi nhớ kiến thức

Hoạt động của GV

Hoạt động của HS

Giao nhiệm vụ:

- GV trình chiếu câu hỏi, học sinh sử dụng bảng A,B,C,D đế trả lời

Câu 1: Hệ thần kinh người bao gồm:

A. Tủy sống và tim mạch.

B. Bộ não và các cơ.

c. Bộ phận trung ương và ngoại biên.

HS nhận nhiệm vụ.

D. Tủy sông và hệ cơ xương.

Câu 2: Hệ thần kinh có chức năng

Ạ. điều khiển, điều hòa, phối hợp hoạt động các cơ quan

trong cơ thể.

B. giám sát các hoạt động, thông báo cho não bộ hoạt

động của các cơ quan trong cơ thể.

c. điều hòa nhiệt độ, tuần hoàn, tiêu hóa.

D. sản xuất tế bào thần kinh.

Câu 3: Cơ quan thuộc bộ phận thần kinh trung ương là

Ạ. não và tủy sống.

B. não và các dây thần kinh.

c. tủy sống và các dây thần kinh.

D. não và hạch thần kinh.

Câu 4: Ở hệ thần kinh người, thành phần nào dưới đây không

thuộc thần kinh ngoại biên?

A. Dây thần kinh vận động.

B. Dây thần kinh cảm giác.

C Tủy sống.

D. Hạch thần kinh.

Câu 5: Tủy sống nằm trong của cơ thể.

Cụm từ thích hợp để điền vào chỗ trổng là

Ạ. ống xương sống.

B. hộp sọ.

c. ống các loại xương dài.

D. cột sống (phần cùng cụt).

Câu 6: Sản phẩm nào dưới đây không chứa chất gây nghiện?

A. Thuốc lá, rượu bia.

B. Ma túy, thuốc lắc, thuốc ngủ.

c. Cocain, Cocacola, heroin.

D. Nước ép rau củ.

Câu 7: Khi vào cơ thể, chất gây nghiện thường gây tác động

gây hưng phấn hê thần kinh, gây ảo giác.

Cụm từ thích hợp để điền vào chỗ trống là

A. ức chế B. kích thích c. cộng hưởng

Câu 8: Chúng ta nghe được tiếng hát là nhờ cơ quan

A. thị giác. B. thính giác.

c. vị giác. D. xúc giác.

Câu 9: Sắp xếp con đường đi đúng của ánh sáng từ vật đến tế

bào thụ cảm ánh sáng

(1) Đồng tử (2) Thủy tinh thể

(3) Giác mac (4) Võng mac

À. (1) —> (2) —> (3) —> (4)

B. (1) - (3) - (2) - (4)

(3) —> (1) —»(2) —»(4)

D. (3) —> (1) —> (4) —> (2)

Câu 10: Nội dung đúng khi nói vê phòng bệnh, tật vê măt là

A. thời gian ngủ phù hợp, đọc sách với khoảng cách gần

B. không sử dụng các thiết bị điện thử (ti vi, máy tính).

C. không dùng chung khăn mặt để tránh nhiễm khuẩn gây bệnh.

D. Nếu bị tật khúc xạ không nên đeo kính có độ.

Câu 11: Nhờ khả năng điều tiết của ... mà ta có thể nhìn rồ vật ở xa cũng như khi tiến lại gần.

Cụm từ thích hợp để điền vào chỗ trống là

A. thủy dịch R thủy tinh thể c. dịch thủy tinh D. giác mạc

Câu 12: Sắp xếp con đường truyền âm thanh từ nguồn phát âm đến tế bào thụ cảm âm thanh ở ốc tai

(1) Màng nhĩ (2) Xương tai giữa (3) Ốc tai (4) Ống tai ngoài À- (1) —► (4) —► (2) —► (3)

B. (4) - (2) - (l)- (3) c. (1) - (2) - (4) - (3)

R (4) - (í)-(2) - (3)

Câu 13: Trẻ bị viêm họng thường dễ dẫn đến viêm tai giữa là do

A. vi sinh vật gây viêm họng và vi sinh vật gây viêm tai giữa luôn cùng chủng loại với nhau.

R vi sinh vật gây viêm họng có thể theo vòi nhĩ tới khoang tai giữa và gây viêm tại vị trí này.

c. vi sinh vật gây viêm họng có thể biến đổi về cấu trúc và theo thời gian sẽ gây viêm tai giữa.

D. vì trẻ em viêm họng thường ở bẩn.

HS thực hiện nhiệm vụ

Học sinh trả lời câu hỏi

Báo cáo kết quả:

– Cho cả lóp trả lời;

– Mời đại diện giải thích;

– GV kết luận về nội dung kiến thức.

Hoạt động của GV và HS

Dự kiến sản phẩm

* GV giao nhiệm vụ học tập

GV cho HS quan sát hình ảnh sau và nêu vấn đề như sgk

* HS thực hiện nhiệm vụ: Học sinh quan sát đưa ra câu trả lời

* Báo cáo, thảo luận: Giáo viên gọi đại diện một số HS trả lời

* Kết luận, nhận định: Giáo viên nhận xét và giới thiệu vào bài mới.

* Nội dung:

Tuyến nội tiết hoạt động không bình thường (tuyến yên)

Hoạt động của GV và HS

Dự kiến sản phẩm

*Chuyển giao nhiệm vụ học tập

GV cho HS hoạt động theo nhóm (5 nhóm)

GV yêu cầu HS quan sát H38.1 và nghiên cứu thông tin sgk thảo luận nhóm trả lời câu hỏi (7 phút)

1. Kể tên các tuyến nội tiết ở người? vị trí và chức năng của mỗi tuyến nội tiết? (mỗi nhóm 1 tuyến)

2. Em hãy giải thích vì sao hoạt động của các hormone tuyến tụy giúp ổn định lượng đường trong máu. Quá trình tiết hormone điều hòa đường huyết bị rối loạn có thể dẫn đến hậu quả gì?

3. Nêu chức năng các tuyến nội tiết?

*Thực hiện nhiệm vụ học tập

HS quan sát hình ảnh, nghiên cứu TTSGK trang 157, 158 thảo luận và hoàn thành câu trả lời vào giấy A4

*Báo cáo kết quả và thảo luận

GV gọi đại diện 1 số nhóm lên bảng xác định vị trí trên tranh và trả lời.

*Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

GV mời học sinh nhóm khác nhận xét và bổ sung

Giáo viên nhận xét, chốt lại kiến thức và đánh giá các nhóm.

GV giới thiệu một số tuyến nội tiết khác như tuyến tùng, tuyến cận giáp, tuyến ức.

GV cho HS xem video https://www.youtube.com/watch?v=Jng0Ge24-U0 về cơ chế hoạt động của tuyến nội tiết

1. Một số tuyến nội tiết: tuyến giáp, tuyến yên, tuyến tụy, tuyến trên thận, tuyến sinh dục.

- tuyến giáp: Trước cổ

Tham gia điều hòa TĐC và CHNL của tế bào; điều hòa calcium, phosphorus trong máu

- tuyến yên: gần vùng dưới đồi

 điều hào hoạt động của các tuyến nội tiết khác và quá trình sinh trưởng của cơ thể,

- tuyên tụy: ở tụy

 điều hòa lượng đường trong máu

- Tuyến trên thận: trên đỉnh thận

 tằn nhịp tim, co mạch, tăng nhịp hô hấp, kích thích phát triển các đặc tính ở nam giới…

- tuyến sinh dục: ở tinh hoàn (nam), buồng trứng (nữ)

 tiết hormone testosterone (nam), hormone estrogen (nữ)-> điều hòa quá trình sinh sản, gây nên cac biến đổi của cơ thể ở tuổi dậy thì

2. Hormone insulin chuyển hóa glucose trong máu thành glycogen dự trữ nên làm giảm đường huyết khi đường huyết tăng. Hormone glucagon chuyển hóa glycogen dự trữ thành glucose  tăng đường huyết khi đường huyết giảm

Vì vậy hoạt động của 2 hormone này giúp ổn định lượng đường trong máu

Nếu quá trình tiết hormone điều hòa đường huyết bị rối loạn có thể dẫn đến lượng đường trong máu quá cao hoặc quá thấp, lâu dài có thể gây ra bệnh lý như bệnh tiểu đường, chứng hạ đường huyết.

3. Chức năng: tiết ra hormone được máu vận chuyển đến cơ quan đích giúp điều khiển, điều hòa hoạt động của các cơ quan, duy trì sự ổn định của môi trường trong cơ thể

Hoạt động của GV và HS

Dự kiến sản phẩm

*Chuyển giao nhiệm vụ học tập

- Gv nhắc lại yêu cầu nhiệm vụ đã giao cho các nhóm từ tiết trước

- Cho HS thảo luận nhóm vào bảng phụ nêu nguyên nhân, biểu hiện, tác hại và biện pháp phòng chống bệnh tiểu đường (N1,2) bệnh bướu cổ do thiếu iodine (N3, N4) (5p)

- Nêu một số biện pháp để phòng chống một số bệnh nội tiết cho bản thân và gia đình?

*Thực hiện nhiệm vụ học tập

- Đại diện HS N1, N3 lên báo cáo kết quả. N2, N4 nhận xét, bổ sung.

HS thảo luận nêu ra biện pháp phòng chống

*Báo cáo kết quả và thảo luận

- GV mời lần lượt đại diện các nhóm lên bảng báo cáo kết quả.

- Đại diện một số nhóm đứng tại chỗ trả lời. các nhóm còn lại nhận xét, bổ sung

*Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

Các nhóm đánh giá chéo lẫn nhau.

Giáo viên nhận xét, đánh giá kết quả hoạt độngcác nhóm. GV chốt lại kiến thức

GV mở rộng giới thiệu 1 số bệnh khác như bệnh lùn, bệnh cường giáp, bệnh khổng lồ….

Bài báo cáo các nhóm

1. Bệnh tiểu đường

- Do rối loạn tuyến tụy

- Biểu hiện: ăn nhiều, uống nhiều, đi tiểu nhiều, sụt cân…-> có thể gây biến chứng: mù lòa, tổn thương dây thần kinh, hoại tử da…

- Biện pháp: duy trì cân nặng hợp lí, không hút thuốc lá, hạn chế đường, chất béo, ăn nhiều chất xơ, thường xuyên tập TDTT

2. Bệnh bướu cổ do thiếu iodine

- Do cơ thể thiếu iodine TH không được tiết ra phì đại tuyến giáp

- Biểu hiện: tế bào tuyến giáp phình to phì đại tuyến giáp bướu cổ

- Hậu quả: trẻ em chậm lớn, trí tuệ chậm phát triển; người lớn: hoạt động thần kinh suy giảm, trí nhớ giảm sút.

- Biện pháp: Bổ sung iodine trong khẩu phần ăn hàng ngày

- Biện pháp: tập thể dục thường xuyên, bổ sung iodine đầy đủ, dinh dưỡng hợp lí, lối sống lành mạnh

CH: chế độ ăn uống khoa học, lối sống lành mạnh, tập TDTT, không lạm dụng rượu bia, thuốc lá,… thường xuyên kiểm tra sức khỏe

Hoạt động của GV và HS

Dự kiến sản phẩm

*Chuyển giao nhiệm vụ học tập

GV giới thiệu luật chơi trò chơi

Câu 1: Sản phẩm tiết của tuyến nội tiết là

A. kháng thể

B. Kháng nguyên

C. Hormone

D. Enzyme

Câu 2: Trong cơ thể người, tuyên nội tiết nào mà sản phẩm do chúng tiết ra có tác động đến hầu hết các tuyên nội tiết kahsc?

A. tuyến yên C. tuyến trên thận

B. tuyến giáp D. tuyến tụy

Câu 3: Bệnh người khổng lồ là do hoạt động bất thường của tuyến nội tiết nào?

A. tuyến tụy B. tuyến yên

C. tuyên sgiasp D. tuyến trên thận

Câu 4: Chỉ cần một lượng rất nhỏ, Hormone đã tạo ra những chuyển biến đáng kể ở môi trường bên trong cơ thể. Điều này cho thấy tính chất nào của Hormone ?

A. Có tính đặc hiệu

B. Có tính phổ biến

C. Có tính đặc trưng cho loài

D. có hoạt tính sinh học rất cao

Câu 5: Những người bị tiểu đường, khẩu phần ăn hàng ngày không nên

A. hạn chế lượng tinh bột

B. sử dụng vừa phải các loại dầu từ các loại hạt

C. ăn nhiều các món chiên, rán, các loại bánh kẹo ngọt

D. ăn nhiều rau, củ, quả.

*Thực hiện nhiệm vụ học tập

- Đại diện nhóm đứng lên chọn câu hỏi trả lời

*Báo cáo kết quả và thảo luận

GV gọi HS bất kỳ trả lời câu hỏi. HS khác nhận xét

*Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

GV nhận xét và quay vòng quay khi HS trả lời đúng

Câu 1: C

Câu 2: A

Câu 3: B

Câu 4: A

Câu 5: C

Hoạt động của GV và HS

Dự kiến sản phẩm

*Chuyển giao nhiệm vụ học tập

Em hãy vận dụng kiến thức hiểu biết về các tuyến nội tiết và bệnh nội tiết, em hãy xây dựng khẩu phần ăn phù hợp để phòng chống bệnh tiểu đường và một số bệnh nội tiết khác để để bảo vệ sức khỏe bản thân và người thân trong gia đình

*Thực hiện nhiệm vụ học tập

HS thảo luận cặp đôi và hoàn thành câu trả lời

*Báo cáo kết quả và thảo luận

GV gọi HS bất kỳ trả lời câu hỏi

*Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

GV mời học sinh khác nhận xét và bổ sung

GV chốt lại kiến thức và đánh giá , nhận xét các nhóm

Học sinh trà lời câu hỏi:

- sử dụng muối có iodine để nấu ăn hàng ngày (không dùng quá nhiều muối)

- hạn chế sử dụng các loại thức ăn chiên, rán, các loại bánh, kẹo, nước ngọt, dầu mỡ động vật

- Bổ sung các loại rau xanh, trái cây

- Sử dụng vừa phải dầu từ hạt

- ……………..

Hoạt động của giáo viên và học sinh

Nội dung

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

Nêu vấn đề, yêu cầu học sinh hoạt động cặp đôi và trả lời câu hỏi:

+ Phạm vi bình thường cho nhiệt độ cơ thể là từ 36,5 °C – 37,5 °C. Nhiệt độ cơ thể tăng cao hoặc hạ thấp quá mức đều là bất thường. Nhiệt độ cơ thể ổn định có vai trò gì và yếu tố nào tham gia duy trì sự ổn định đó?

- HS tiếp nhận nhiệm vụ.

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ học tập

- Học sinh chú ý theo dõi, kết hợp kiến thức của bản thân, suy nghĩ và trả lời câu hỏi.

- GV quan sát, định hướng.

Bước 3: Báo cáo kết quả và thảo luận

- GV gọi 2 – 3 HS trình bày câu trả lời.

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

- GV nhận xét, ghi nhận các ý kiến của HS.

- GV chưa chốt kiến thức mà dẫn dắt vào bài học mới: Để giải thích câu hỏi này đầy đủ và chính xác, chúng ta cùng đi vào bài học ngày hôm nay.

- Các câu trả lời của HS:

* Gợi ý:

- Phạm vi bình thường cho nhiệt độ cơ thể là từ 36,5 °C – 37,5 °C.

- Thân nhiệt của người được duy trì ổn định quanh một giá trị nhất định, giúp các quá trình sống trong cơ thể diễn ra bình thường.

- Cơ chế duy trì thân nhiệt ổn định bao gồm cơ chế điều chỉnh tuyến mồ hôi, tuyến giáp, cơ chế đốt cháy năng lượng trong cơ thể và cơ chế tự điều chỉnh thân nhiệt bằng cơ thể.

Hoạt động của giáo viên và học sinh

Nội dung kiến thức

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV giao nhiệm vụ học tập cặp đôi, quan sát hình ảnh, tìm hiểu thông tin cấu tạo và chức năng của da trong SGK trả lời câu hỏi.

- GV tổ chức trò chơi “Cặp đôi hoàn hảo”, yêu cầu HS suy nghĩ và trả lời câu hỏi nhanh vào bảng nhóm.

+ Em hãy xác định các thành phần của lớp biểu bì, lớp bì và lớp mỡ đưới da?

+ Nêu chức năng các thành phần của da?

- HS tiếp nhận nhiệm vụ.

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS thảo luận cặp đôi, thống nhất đáp án và ghi chép nội dung hoạt động ra giấy A3/bảng nhóm.

Bước 3: Báo cáo kết quả và thảo luận

- HS tham gia trò chơi “Cặp đôi hoàn hảo”. GV cho HS nhanh tay giơ bảng, chọn 3 cặp nhanh nhất để tham gia “Cặp đôi hoàn hảo”. Các cặp đôi mang bảng lên bảng, lần lượt trình bày. Cặp đôi trả lời đúng nhất sẽ trở thành cặp đôi hoàn hảo nhất.

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

- Học sinh nhận xét, bổ sung, đánh giá.

- Giáo viên nhận xét, đánh giá và tuyên dương các nhóm đôi.

- GV nhận xét và chốt nội dung khái quát về cơ thể người.

I. Da ở người

1. Cấu tạo và chức năng của da.

- Cấu tạo của da: Da là lớp vỏ bọc bên ngoài cơ thể, được cấu tạo gồm lớp biểu bì, lớp bì và lớp mỡ dưới da.

- Chức năng của da:

+ Bảo vệ cơ thể, chống lại các yếu tố bất lợi của môi trường như sự va đập, sự xâm nhập của vi khuẩn, chống thấm nước và mất nước.

+ Điều hòa thân nhiệt nhờ hoạt động của tuyến mồ hôi, mạch máu dưới da, chân lông

+ Nhận biết các kích của môi trường nhờ thụ quan

+ Bài tiết qua tuyến mồ hôi

Hoạt động của giáo viên và học sinh

Nội dung kiến thức

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV giao nhiệm vụ hợp tác nhóm nhỏ, quan sát hình ảnh, tìm hiểu một số bệnh ngoài da trong SGK trả lời câu hỏi.

- GV tổ chức cho hs thảo luận , yêu cầu HS suy nghĩ và trả lời câu hỏi nhanh vào bảng nhóm.

+ Nêu một số bệnh về da, biểu hiện mà em biết?

+ Vì sao nói giữ gìn vệ sinh môi trường cũng là một biện pháp bảo vệ da?

+ Vận dụng những hiểu biết vầ da, nêu các biện pháp chăm sóc, bảo vệ và trang điểm da an toàn?

- HS tiếp nhận nhiệm vụ.

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS thảo luận nhóm, thống nhất đáp án và ghi chép nội dung hoạt động ra bảng nhóm.

Bước 3: Báo cáo kết quả và thảo luận

- HS tham gia hoạt động thảo luận tìm câu trả lời. GV quan sát giúp đỡ các nhóm khi cần thiêt. Tổ chức cho HS thảo luận.

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

- Học sinh nhận xét, bổ sung, đánh giá.

- Giáo viên nhận xét, đánh giá và tuyên dương các nhóm đôi.

- GV nhận xét và chốt nội dung khái quát về một số bệnh về da và bảo vệ da

* Gv cho hs bài tập tìm hiểu về một số bệnh ngoài da trong trường học hoặc khu dân cư rồi hoàn thành thông tin vào vởtheo mẫu bảng 39.1

2. Một số bệnh về da và bảo vệ da.

- Một số bệnh về da: hắc lào, lang ben, mụn trứng ca, ….

- Các biện pháp chăm sóc, bảo vệ, làm đẹp da an toàn

+ Tránh làm da bị tổn thương

+ Vệ sinh cơ thể sạch sẽ

+ Tránh để da tiếp xúc ánh nắng gay gắt

+ Không lạm dụng mĩ phẫm

+ Vệ sinh da sạch sẽ sau khi trang điểm

Hoạt động của giáo viên và học sinh

Nội dung kiến thức

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV yêu cầu học sinh nghiên cứu thông tin, quan sát hình ảnh, về ghép da trả lời câu hỏi.

+ Thế nào là ghép da?

+ Em hãy tìm hiểu và nêu một số thành tựu ghép da trong y học?

HS tiếp nhận nhiệm vụ.

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS nghiên cứu tìm câu trả lời

Bước 3: Báo cáo kết quả và thảo luận

- Đại diện hs trả lời câu hỏi

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

- Học sinh nhận xét, bổ sung, đánh giá.

- Giáo viên nhận xét, đánh giá và tuyên dương hs tích cực trả lời đúng câu hỏi.

- GV nhận xét và chốt nội dung về ghép da

3. Một số thành tựu ghép da trong y học

- Ghép da là việc lấy một phần da trên cơ thể và di chuyển hoặc cấy ghép đến vùng khác trên cơ thể cần chúng, thường giúp cứu chữa người có da bị tổn thương nặng do bỏng, nhiễm trùng da.

Hoạt động của giáo viên và học sinh

Nội dung kiến thức

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập

- - GV tổ chức cho HS đọc thông tin mục II SGK trang 162 và thực hiện hđ cá nhân để tìm hiểu về thân nhiệt và cách đo thân nhiệt, trả lời các câu hỏi sau:

+ Thân nhiệt là gì? Nêu thân nhiệt của người bình thường?

+ Trình bày cách đo thân nhiệt bằng nhiệt kế điện tử?Ý nghĩa của việc đo thân nhiệt?

- HS tiếp nhận nhiệm vụ.

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS hoạt động cá nhân trả lời câu hỏi.

Bước 3: Báo cáo kết quả và thảo luận

- Đại diện hs trình bày câu trả lời

- Cả lớp chú ý lắng nghe, nhận xét, phản biện

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

- Học sinh nhận xét, bổ sung, đánh giá.

- Giáo viên nhận xét, đánh giá, tuyên dương hs trả lời tốt

- GV nhận xét và chốt nội dung về thân nhiệt và cách đo thân nhiệt.

- Giải quyết câu hỏi mở đầu.

II. Điều hoà thân nhiệt ở người

1. Khái niệm thân nhiệt

- Thân nhiệt là nhiệt độ của cơ thể.

- Nhiệt độ cao nhất ở gan, thấp nhất ở da.

- Thân nhiệt người bình thường khoảng 37^oC

- Nêu các bước đo thân nhiệt bằng nhiệt kế điện tử

+ Chuẩn bị: nhiệt kế điện tử, bông y tế

+ Bước 1: Dùng bông y tế lau sạch nhiệt kế, bật nhiệt kế

+ Bước 2: Đưa đầu của nhiệt kế vào vị trí cần đo (trán, tai, …) và ấn nút bật một lần nữa

+ Bước 3: Đợi 3 đến 5 giây và đọc kết quả hiển thị trên màn hình

+ Bước 4: Tắt nhiệt kế, lau sạch và cất vào nơi quy định

- Ý nghĩa của việc đo thân nhiệt

- Vai trò của việc duy trì thân nhiệt ổn định ở người:

+ Giúp các quá trình sống trong cơ thể diễn ra bình thường

+ Nếu thân nhiệt dưới 35^oC hoặc trên 38^oC thì tim, hệ thần kinh và các cơ quan khác có thể bị rối loạn, ảnh hưởng đến các hoạt động sống của cơ thể

Hoạt động của giáo viên và học sinh

Nội dung kiến thức

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV tổ chức cho HS đọc thông tin mục II SGK trang 162, quan sát H39.3 và thảo luận nhóm thực hiện trả lời câu hỏi để tìm hiểu về vai trò và cơ chế duy trì thân nhiệt ổn định ở người.

+ Duy trì thân nhiệt ở người có vai trò gì? Nêu các cơ chế duy trì thân nhiệt ở người?

+ Trình bày vai trò của da và hệ thần kinh trong điều hoà thân nhiệt?

- HS tiếp nhận nhiệm vụ.

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS hoạt động nhóm trả lời câu hỏi. Viết câu trả lời vào bảng nhóm

Bước 3: Báo cáo kết quả và thảo luận

- Đại diện nhóm trình bày câu trả lời

- Cả lớp chú ý lắng nghe, nhận xét, phản biện

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

- Học sinh nhận xét, bổ sung, đánh giá.

- Giáo viên nhận xét, đánh giá, tuyên dương nhóm hs trả lời tốt

- GV nhận xét và chốt nội dung về vai trò và cơ chế duy trì thân nhiệt ổn định ở người.

- Giải quyết câu hỏi mở đầu.

2. Vai trò và cơ chế duy trì thân nhiệt ốn định ở người

 - Vai trò của việc duy trì thân nhiệt ổn định ở người:

+ Giúp các quá trình sống trong cơ thể diễn ra bình thường

+ Nếu thân nhiệt dưới 35^oC hoặc trên 38^oC thì tim, hệ thần kinh và các cơ quan khác có thể bị rối loạn, ảnh hưởng đến các hoạt động sống của cơ thể

- Cơ chế của việc duy trì thân nhiệt ổn định ở người

+ Da có vai trò quan trọng nhất trong điều hòa thân nhiệt

+ Hệ thân kinh giữ vai trò chủa đạo trong hoạt đồng điều hòa thân nhiệt.

+ Nhiệt độ tăng cao → Não gửi tín hiệu đến mao mạch và tuyến mồ hôi ở da → Dãn mạch và tăng tiết mồ hôi → Tỏa nhiệt

+ Nhiệt độ giảm thấp → Não gửi tín hiệu đến mao mạch và tuyến mồ hôi ở da → Co mạch và tăng tiết mồ hôi → Thu nhiệt

+ Hiện tượng run là hiện tượng cơ co và dãn liên tục làm tăng quá trình phân giải các chất tế bào để điều tiết sự sinh nhiệt

Hoạt động của giáo viên và học sinh

Nội dung kiến thức

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV tổ chức cho HS đọc thông tin mục II SGK trang 163, 164 và thảo luận nhóm thực hiện trả lời câu hỏi để tìm hiểu về một số phương pháp phòng chống nóng lạnh cho cơ thể.

+ Em hãy đề suất biện pháp chống nóng, chống lạnh cho cơ thể?

+ Xử lý tình huống giả định khi gặp một người bị say nắng (cẳm nóng) và một người bị cảm lạnh?

- HS tiếp nhận nhiệm vụ.

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS hoạt động nhóm trả lời câu hỏi. Viết câu trả lời vào bảng nhóm.

- Tìm cách xử lý tình huống thực tế.

Bước 3: Báo cáo kết quả và thảo luận

- Đại diện nhóm trình bày câu trả lời

- Cả lớp chú ý lắng nghe, nhận xét, phản biện

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

- Học sinh nhận xét, bổ sung, đánh giá.

- Giáo viên nhận xét, đánh giá, tuyên dương nhóm hs trả lời tốt

- GV nhận xét và chốt nội dung.

3. Một số phương pháp phòng chống nóng lạnh cho cơ thể

 + Chống nóng: đội mũ, nón khi làm việc ngoài trời; không chơi thể thao dưới ánh nắng trực tiếp; không nên tắm ngay hay ngồi trước quạt, nơi có gió mạnh sau khi vận động mạnh

+ Chống lạnh: giữ ấm cơ thể, đặc biêt là vùng ngực, cổ, chân, tay; luyện tập thể dục, thể thao

- Nêu một số biện pháp chống cảm lạnh, cảm nóng

+ Chống cảm nóng: Che nắng, uống đủ nước, tránh ánh nắng trực tiếp vào vùng sau gáy, hạn chế ra ngoài trời khi nắng nóng

+ Chống cảm lạnh: Vệ sinh mũi, miệng sạch sẽ, súc họng bằng nước muối sinh lí 2 đến 4 lần/ngày, uống nước ấm, giữa ấm cho cơ thể

Hoạt động của giáo viên và học sinh

Nội dung

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV yêu cầu HS hoạt động cá nhân, hệ thống hóa kiến thức bài học bằng sơ đồ tư duy.

- HS tiếp nhận nhiệm vụ.

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS thực hiện theo yêu cầu của GV.

Bước 3: Báo cáo kết quả

- GV mời một số HS trình bày, nhận xét sơ đồ của một số HS.

Bước 4: Kết luận, đánh giá

- GV nhận xét, đánh giá và khái quát kiến thức bài học.

- Sơ đồ tư duy của HS.

Hoạt động của giáo viên và học sinh

Nội dung

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV yêu cầu HS vận dụng kiến thức đã học, hoạt động cặp đôi và trả lời câu hỏi sau:

- HS tiếp nhận nhiệm vụ học tập.

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS thực hiện theo nhóm làm ra sản phẩm và trả lời câu hỏi (Nếu không đủ thời gian, GV sẽ giao về nhà).

Bước 3: Báo cáo kết quả và thảo luận

- GV mời một số HS đưa ra câu trả lời.

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

- GV nhận xét, góp ý và kết thúc bài học.

- Các câu trả lời của HS.

Hệ sinh dục

Cơ quan sinh dục chính

Chức năng

Hệ sinh dục nam

Hệ sinh dục nữ

Hoạt động của giáo viên và học sinh

Yêu cầu cần đạt

A. Mở đầu

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV chiếu tranh đại gia đình nhiều thế hệ.

- GV yêu cầu HS trả lời câu hỏi: Để duy trì nòi giống, mọi sinh vật đều trải qua quá trình sinh sản. Ở người, cơ quan và hệ cơ quan nào đảm nhận vai trò sinh sản?

- HS tiếp nhận nhiệm vụ.

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS quan sát hình ảnh, thảo luận và trả lời câu hỏi.

- GV quan sát, định hướng, hỗ trợ HS nếu cần thiết.

Bước 3: Báo cáo kết quả và thảo luận

- GV mời ngẫu nhiên HS báo cáo câu trả lời.

- Các HS khác lắng nghe, nhận xét và bổ sung ý kiến.

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

- Học sinh nhận xét, bổ sung, đánh giá.

- Từ câu trả lời của HS, GV đặt vấn đề cho bài mới.

B. Hình thành kiến thức mới

Hoạt động 1: Hệ sinh dục

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập

vụ

- GV chiếu hình 40.1, 40.2.

- Nhiệm vụ 1: GV yêu cầu HS quan sát tranh ảnh về hệ sinh dục nam và nữ, đọc thông tin trong SGK, thảo luận cặp đôi hoàn thiện phiếu học tập:

Phiếu học tập

- Nhiệm vụ 2: Đọc thông tin trên kết hợp quan sát Hình 40.1 và 40.2 để thực hiện yêu cầu và trả lời câu hỏi sau:

Câu hỏi 1. Trình bày chức năng của các cơ quan sinh dục nam và nữ.

Câu hỏi 2. Tinh hoàn nằm trong bìu có thuận lợi gì cho việc sản sinh tinh trùng?

- GV yêu cẩu HS trả lời câu hỏi trong SGK mục I và có thễ đặt thêm câu hỏi: Em sẽ làm gì để chăm sóc, vệ sinh hệ sinh dục của mình?

- HS tiếp nhận nhiệm vụ.

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS hoạt động cá nhân trả lời câu hỏi đồng thời HS hoạt động nhóm, hoàn thành phiếu học tập và trả lời câu hỏi.

- GV quản lí HS, hỗ trợ HS trong quá trình hoạt động học tập.

Bước 3: Báo cáo kết quả và thảo luận

- Đại diện các nhóm trình bày kết quả trả lời của nhóm.

- Các nhóm nhận xét về kết quả của các nhóm khác, có thể trao đổi chéo giữa các nhóm để nhận xét lẫn nhau.

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

- Học sinh bổ sung, đánh giá.

- Giáo viên nhận xét, đánh giá.

- GV khẳng định kiến thức để HS ghi nhớ.

Hoạt động 2: Thụ tinh và thụ thai

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV tổ chức cho HS quan sát tranh ảnh, xem video để tìm hiểu và phân biệt được hai khái niệm thụ tinh và thụ thai, qua đó hiểu được cơ chế của các biện pháp tránh thai.

- Sau khi xem tranh và video. GV đặt câu hỏi, yêu cầu HS trả lời: Phân biệt khái niệm thụ tinh và thụ thai.

- HS tiếp nhận nhiệm vụ.

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS quan sát hình ảnh/vieo, đọc thông tin và trả lời câu hỏi.

- GV quan sát, định hướng, hỗ trợ HS nếu cần thiết.

Bước 3: Báo cáo kết quả và thảo luận

- GV mời ngẫu nhiên HS báo cáo câu trả lời.

- Các HS khác lắng nghe, nhận xét và bổ sung ý kiến.

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

- Học sinh nhận xét, bổ sung, đánh giá.

- Giáo viên nhận xét, đánh giá và chốt nội dung.

Hoạt động 3: Hiện tượng kinh nguyệt và các biện pháp tránh thai.

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập vụ

- Nhiệm vụ 1: GV chiếu hình 40.4, yêu cầu HS đọc hiểu thông tin trong SGK, liện hệ các kiến thức thực tế, trả lời câu hỏi sau để hiểu vê chu kì kinh nguyệt:

+ Hiện tượng kinh nguyệt là gì?

+ Kinh nguyệt xảy ra khi nào?

+ Do đâu có kinh nguyệt?

+ Dựa vào Hình 40.4 trong SGK, nhận xét độ dày niêm mạc tử cung trong chu kì kinh nguyệt.

- Nhiệm vụ 2: GV tổ chức cho HS làm việc nhóm, đọc thông tin trên kết hợp tìm hiểu thông tin trên các phương tiện khác, thảo luận để trả lời các câu hỏi và yêu cầu sau:

Câu hỏi 1. Cần sử dụng các biện pháp tránh thai trong những trường hợp nào? Tại sao?

Câu hỏi 2. Nêu các biện pháp tránh thai và tác dụng của mỗi biện pháp đó theo mẫu sau:

Bảng 40.1. Biện pháp tránh thai và tác dụng của mỗi biện pháp

- HS tiếp nhận nhiệm vụ.

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS hoạt động cá nhân trả lời câu hỏi của nhiệm vụ 1.

- Hoạt động nhóm để hoàn thành nhiệm vụ 2.

- GV quản lí HS, hỗ trợ HS trong quá trình hoạt động học tập.

Bước 3: Báo cáo kết quả và thảo luận

- Đại diện HS/ các nhóm trình bày kết quả.

- Các HS khác/nhóm khác nhận xét về kết quả, có thể trao đổi chéo giữa các nhóm để nhận xét lẫn nhau.

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

- Học sinh bổ sung, đánh giá.

- Giáo viên nhận xét, đánh giá.

- GV khẳng định kiến thức để HS ghi nhớ.

- GV có thể cho HS xem video về thực trạng và hậu quả của việc nạo phá thai, nên nhấn
mạnh tác hại của việc có thai ngoài ý muốn ở tuổi vị thành niên để HS nhận thúc được tầm
quan trọng của việc tự bảo vệ bản thần. GV có thể đưa ra lời khuyên cho HS: Không nên
quan hệ tình dục ở độ tuổi vị thành niên.

Hoạt động 4: Tìm hiểu một số bệnh lây truyền qua đường sinh dục và bảo vệ sức khỏe sinh sản vị thành niên

Hoạt động 4.1: Tìm hiểu một số bệnh lây qua đường sinh dục

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập

- Nhiệm vụ 1: GV yêu cầu học sinh hoạt động cá nhân đọc thông tin mục IV SGK trả lời câu hỏi:

+ Kể một số bệnh lây qua đường sinh dục. Nêu nguyên nhân, đường lây và tác hại của các bệnh đó.

- Nhiệm vụ 2: Thảo luận tìm hiểu tác hại và biện pháp phòng chống các bệnh lây qua đường sinh dục

Câu hỏi 1. Các bệnh lây qua đường sinh dục có thể gây ra hậu quả gì?

Câu hỏi 2. Từ những hiểu biết về các bệnh lây qua đường sinh dục, em hãy đề xuất các biện pháp phòng chống các bệnh đó.

- HS tiếp nhận nhiệm vụ.

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS quan sát hình ảnh, đọc thông tin, thảo luận và trả lời câu hỏi.

- GV quan sát, định hướng, hỗ trợ HS nếu cần thiết.

Bước 3: Báo cáo kết quả và thảo luận

- GV mời ngẫu nhiên HS báo cáo câu trả lời.

- Các HS khác lắng nghe, nhận xét và bổ sung ý kiến.

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

- Học sinh nhận xét, bổ sung, đánh giá.

- Giáo viên nhận xét, đánh giá và chốt nội dung.

Hoạt động 4.2: Bảo vệ sức khỏe sinh sản vị thành niên

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập

- Nhiệm vụ 1: GV đặt câu hỏi, yêu cầu HS trả lời:

Câu hỏi 1. Bảo vệ sức khỏe sinh sản vị thành niên bao gồm những thói quen nào và có ý nghĩa gì?

Câu hỏi 2. Em có thể vận dụng những kiến thức về sinh sản để bảo vệ sức khỏe bản thân như thế nào?

- Nhiệm vụ 2: GV chia lớp thành các nhóm để điêu tra vể sự hiểu biết của HS trong trường vể súc khoẻ sinh sản vị thành niên. Yêu cầu HS sử dụng phiếu điều tra theo mẫu Bảng 40.2 trong SGK và trả lời câu hỏi:

Câu 1. Tiến hành điều tra trong trường học hiểu biết của các bạn về sức khỏe sinh sản vị thành niên theo mẫu điều tra Bảng 40.2.

Bảng 40.2.