Trường: ...........................

Tổ: ................................

Họ và tên giáo viên:............................

XÂY DỰNG KIẾN THỨC

Câu 1. Em hãy liệt kê các dụng cụ thí nghiệm đã biết trong các thí nghiệm dưới đây

Trả lời

................................................................................................................................................. ………………………………………………………………………………………………

................................................................................................................................................. ………………………………………………………………………………………………

................................................................................................................................................…………………………………………………………………………………………….

Câu 2. Cho biết tên các dụng cụ được sử dụng trong thí nghiệm dưới đây.

Trả lời

................................................................................................................................................. ………………………………………………………………………………………………

................................................................................................................................................. ………………………………………………………………………………………………

................................................................................................................................................…………………………………………………………………………………………….

Câu 3. Liệt kê 5 hóa chất mà em cho là nguy hiểm và cho biết tại sao nguy hiểm.

Trả lời

................................................................................................................................................. ………………………………………………………………………………………………

................................................................................................................................................. ………………………………………………………………………………………………

................................................................................................................................................…………………………………………………………………………………………….

Câu 4. Vì sao hoá chất đựng trong chai, lọ, bao bì phải được dán nhãn với đầy đủ thông tin?

Trả lời

................................................................................................................................................. ………………………………………………………………………………………………

................................................................................................................................................. ………………………………………………………………………………………………

................................................................................................................................................……………………………………………………………………………………………….

PHIẾU HỌC TẬP 2

A. VIẾT BÁO CÁO MỘT VẤN ĐỀ KHOA HỌC

1. Cấu trúc báo cáo gồm những phần nào

Trả lời

………………………………………………………………………………………………

................................................................................................................................................……………………………………………………………………………………………….2. Nêu câu hỏi nghiên cứu khoa học với đề tài: Xác định sự phụ thuộc của cường độ dòng điện trong mạch điện vào hiệu điện thế đặt vào hai đầu đoạn mạch.

Trả lời

………………………………………………………………………………………………

................................................................................................................................................……………………………………………………………………………………………….B. QUY TRÌNH BÁO CÁO KHOA HỌC

3. Em cần chuẩn bị gì để trình bày về một báo cáo khoa học

................................................................................................................................................. ………………………………………………………………………………………………

................................................................................................................................................. ………………………………………………………………………………………………

................................................................................................................................................. ………………………………………………………………………………………………................................................................................................................................................. ………………………………………………………………………………………………

................................................................................................................................................. ………………………………………………………………………………………………

................................................................................................................................................. ………………………………………………………………………………………………

Hoạt động của GV

Hoạt động của HS

Chuyển giao nhiệm vụ

- GV trình chiếu các hình ảnh (1), (2), (3) và yêu cầu HS quan sát.

- Yêu cầu HS hoạt động cá nhân và suy nghĩ trả lời câu hỏi đầu bài.

- HS quan sát các hình ảnh.

Hướng dẫn HS thực hiện nhiệm vụ

- GV đặt câu hỏi gợi mở cho HS có hướng suy nghĩ và trả lời.

- HS suy nghĩ và trả lời các câu hỏi.

Chốt lại và đặt vấn đề vào bài

- GV nhận xét chung và dẫn dắt vào bài học mới.

Tiến hành các thí nghiệm là một hoạt động quan trọng kiểm chứng các dự đoán trong lĩnh vực khoa học tự nhiên. Các dụng cụ thí nghiệm, hoá chất được lựa chọn như thế nào? Kết quả thí nghiệm được trình bày ra sao để đảm bảo tính khoa học? Bài học ngày hôm nay sẽ giúp các em trả lời được những câu hỏi đó.

HS lắng nghe và chuẩn bị tinh thần học bài mới.

XÂY DỰNG KIẾN THỨC

Câu 1. Em hãy liệt kê các dụng cụ thí nghiệm đã biết trong các thí nghiệm dưới đây

Trả lời

Tên các dụng cụ ở trong các thí nghiệm ở các hình 2 – 5 là:

- Hình 2: đèn laser, lăng kính.

- Hình 3: đèn laser, thấu kính, màn hứng, nguồn điện.

- Hình 4: dây điện trở, đồng hồ đo điện vạn năng hoặc dùng ampe kế và vôn kế; nguồn điện, dây dẫn.

- Hình 5: giá đỡ thí nghiệm, cuộn dây, dây dẫn, điện kế.

Câu 2. Cho biết tên các dụng cụ được sử dụng trong thí nghiệm dưới đây.

Trả lời

Tên các dụng cụ được sử dụng trong thí nghiệm ở hình 6: Giá sắt, đèn cồn, nút cao su, bình cầu có nhánh, ống dẫn cao su, ống nghiệm có nhánh, ống nghiệm, giá để ống nghiệm.

Câu 3. Liệt kê 5 hóa chất mà em cho là nguy hiểm và cho biết tại sao nguy hiểm.

Trả lời

Acid sulfuric (H₂SO₄)

• Tính chất: Là một axit mạnh, có tính ăn mòn cao.
• Nguy hiểm: Gây bỏng nặng nếu tiếp xúc với da và mắt, hít phải hơi axit có thể gây tổn thương đường hô hấp.

Acid hydrochloric (HCl)

• Tính chất: Là một axit mạnh, có mùi hăng và ăn mòn cao.
• Nguy hiểm: Gây bỏng da và mắt, hít phải hơi axit có thể gây khó thở và tổn thương phổi.

Sodium hydroxide (NaOH)

• Tính chất: Là một bazơ mạnh, có tính ăn mòn cao.
• Nguy hiểm: Gây bỏng nặng nếu tiếp xúc với da và mắt, hít phải bụi hoặc dung dịch có thể gây tổn thương đường hô hấp.

Ammonia (NH₃)

• Tính chất: Là một khí có mùi hăng mạnh, tan trong nước tạo dung dịch bazơ.
• Nguy hiểm: Gây kích ứng mắt, da và hệ hô hấp, hít phải hơi amoniac đậm đặc có thể gây ngạt thở.

Ethanol (C₂H₅OH)

• Tính chất: Là một chất lỏng dễ cháy, có mùi đặc trưng.
• Nguy hiểm: Dễ bắt lửa, hơi ethanol có thể gây chóng mặt và buồn nôn khi hít phải với lượng lớn.

Câu 4. Vì sao hoá chất đựng trong chai, lọ, bao bì phải được dán nhãn với đầy đủ thông tin?

Trả lời

Hóa chất đựng trong chai, lọ, bao bì phải được dán nhãn với đầy đủ thông tin giúp người sử dụng biết và làm căn cứ để các cơ quan chức năng thực hiện việc kiểm tra, giám sát …

Hoạt động của GV

Hoạt động của HS

Giao nhiệm vụ:

- GV sử dụng kĩ thuật mảnh ghép thông qua hoạt động “Xây dựng kiến thức”

Cách thức:

- Giáo viên chia lớp thành 4 nhóm và thực hiện như sau:

- Vòng chuyên gia:

• Nhóm 1 + 2: Tìm hiểu về một số dụng cụ thực hành thí nghiệm trong môn Khoa học tự nhiên 9.
• Nhóm 3 + 4: Tìm hiểu về một số hóa chất sử dụng trong môn Khoa học tự nhiên 9

- Vòng mảnh ghép:

• Yêu cầu các thành viên trong nhóm chia sẻ đầy đủ các thông tin tìm hiểu được từ vòng chuyên gia cho các thành viên còn lại của nhóm.
• Yêu cầu HS các nhóm thảo luận hoàn thành phiếu học tập:

- HS nhận nhiệm vụ.

- Tập hợp nhóm theo hướng dẫn của giáo viên.

Hướng dẫn HS thực hiện nhiệm vụ

- GV quan sát, hỗ trợ HS khi cần thiết.

- HS làm việc nhóm “chuyên gia”, tìm hiểu kiến thức theo sự phân công của giáo viên.

- Hoán đổi nhóm học tập, thảo luận và hoàn thành phiếu học tập số 1.

Báo cáo kết quả:

- Gọi 1 nhóm đại diện trình bày kết quả. Các nhóm khác bổ sung

- GV kết luận về nội dung kiến thức mà các nhóm đã đưa ra.

- Chấm điểm cho các nhóm (bảng chấm điểm phụ lục).

- GV gọi thì đứng tại chổ trình bày đáp án phiếu học tập.

- Lắng nghe và nhận xét các bài làm của nhóm khác.

Tổng kết

- GV chốt lại các ý kiến thức chính cho HS:

• Tiêu bản nhiễm sắc thể người sử dụng thực hành cho chủ đề vật sống: các dụng cụ quang học sử dụng thực hành cho chủ đề năng lượng.
• Hoá chất trong phòng thực hành được bảo quản, sử dụng tuỳ theo tính chất và mục đích khác nhau.

Ghi nhớ kiến thức

PHIẾU HỌC TẬP 2

A. VIẾT BÁO CÁO MỘT VẤN ĐỀ KHOA HỌC

1. Cấu trúc báo cáo gồm những phần nào

Trả lời

- Cấu trúc một báo cáo khoa học thường gồm những phần: Tên báo cáo, mục đích nghiên cứu, câu hỏi nghiên cứu, giải thuyết, phương pháp và các bước thực hiện, kết quả tiến hành thí nghiệm, nhận xét kết quả, kết luận.

2. Nêu câu hỏi nghiên cứu khoa học với đề tài: Xác định sự phụ thuộc của cường độ dòng điện trong mạch điện vào hiệu điện thế đặt vào hai đầu đoạn mạch.

Trả lời

- Câu hỏi nghiên cứu khoa học: Khi thay đổi hiệu điện thế giữa hai đầu đoạn mạch, cường độ dòng điện chạy trong mạch điện đó có mối quan hệ như thế nào với hiệu điện thế?

B. QUY TRÌNH BÁO CÁO KHOA HỌC

3. Em cần chuẩn bị gì để trình bày về một báo cáo khoa học

................................................................................................................................................. ………………………………………………………………………………………………

................................................................................................................................................. ………………………………………………………………………………………………

................................................................................................................................................. ………………………………………………………………………………………………................................................................................................................................................. ………………………………………………………………………………………………

................................................................................................................................................. ………………………………………………………………………………………………

................................................................................................................................................. ………………………………………………………………………………………………

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giao nhiệm vụ:

– GV sử dụng kĩ thuật khăn trải bàn thông qua hoạt động “Bàn tròn tri thức”

Cách thức:

– GV chia lớp thành 4 nhóm, nhóm cử ra nhóm trưởng và thư kí.

– Mỗi nhóm sẽ thảo luận các câu hỏi trong mục A Phiếu học tập số 1 để trình bày kết quả thảo luận của nhóm mình theo yêu cầu của GV.

– GV yêu cầu mỗi nhóm đọc thông tin trong SGK và thảo luận và hoàn thành các câu hỏi ở mục A trong Phiếu học tập.

– Kết quả câu trả lời của HS được trình bày trong mục A Phiếu học tập. Qua đó, trình bày được một vấn đề khoa học bằng một văn bản báo cáo khoa học

- HS nhận nhiệm vụ.

- Tập trung nhóm theo hướn dẫn của giáo viên.

Hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ:

- GV quan sát hỗ trợ khi cần thiết, đặt các câu hỏi gợi mở cho HS khi HS gặp khó.

– Các nhóm đọc SGK để suy nghĩ, thảo luận đưa ra câu trả lời theo gợi ý của GV.

Báo cáo kết quả:

- GV sử dụng vòng quay wheelofnames.com/vi/ để lựa chọn một nhóm đại diện trình bày câu trả lời. Các nhóm còn lại thảo luận về câu trả lời của các nhóm bạn, bổ sung thêm các ý còn thiếu, đưa ra các câu hỏi còn băn khoăn để GV và các nhóm khác cùng giải đáp.

- Cho HS nhận xét chéo cho nhau, góp ý chỉnh sửa.

- GV chỉnh sửa lại các đáp án cho HS (nếu có sai).

- Chấm điểm cho các nhóm.

- HS quan sát các đáp án của nhóm khác, nhận xét, bổ sung.

Tổng kết:

- GV chốt lại các kiến thức cho HS quan trọng cho HS:

- Báo cáo khoa học là một văn bản trình bày rõ ràng, đầy đủ, chi tiết quá trình nghiên cứu một vấn đề khoa học

- HS lắng nghe, ghi chép vào vở.

PHIẾU HỌC TẬP 2

A. VIẾT BÁO CÁO MỘT VẤN ĐỀ KHOA HỌC

1. Cấu trúc báo cáo gồm những phần nào

Trả lời

- Cấu trúc một báo cáo khoa học thường gồm những phần: Tên báo cáo, mục đích nghiên cứu, câu hỏi nghiên cứu, giải thuyết, phương pháp và các bước thực hiện, kết quả tiến hành thí nghiệm, nhận xét kết quả, kết luận.

2. Nêu câu hỏi nghiên cứu khoa học với đề tài: Xác định sự phụ thuộc của cường độ dòng điện trong mạch điện vào hiệu điện thế đặt vào hai đầu đoạn mạch.

Trả lời

- Câu hỏi nghiên cứu khoa học: Khi thay đổi hiệu điện thế giữa hai đầu đoạn mạch, cường độ dòng điện chạy trong mạch điện đó có mối quan hệ như thế nào với hiệu điện thế?

B. QUY TRÌNH BÁO CÁO KHOA HỌC

3. Em cần chuẩn bị gì để trình bày về một báo cáo khoa học

Trả lời

- Để trình bày bài báo cáo khoa học, cân chuẩn bị một bài thuyết trình. Bải thuyết trình nên được thiết kế dạng poster (áp phích), dạng trình chiếu PowerPoint, trong đó thể hiện nội dung nghiên cứu ở dạng đồ hoạ, sơ đồ, biểu bảng, hình ảnh với những câu mô tả ngắn gọn, làm nôi bật quá trình và kết quả nghiên cứu.

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giao nhiệm vụ:

– GV sử dụng kĩ thuật khăn trải bàn thông qua hoạt động “Bàn tròn tri thức”

Cách thức:

– GV chia lớp thành 4 nhóm, nhóm cử ra nhóm trưởng và thư kí.

– Mỗi nhóm sẽ thảo luận các câu hỏi trong mục B Phiếu học tập số 2 để trình bày kết quả thảo luận của nhóm mình theo yêu cầu của GV.

– GV yêu cầu mỗi nhóm đọc thông tin trong SGK và thảo luận và hoàn thành các câu hỏi ở mục B trong Phiếu học tập.

– Kết quả câu trả lời của HS được trình bày trong mục B Phiếu học tập. Qua đó, trình bày được một vấn đề khoa học bằng một văn bản báo cáo khoa học

- HS nhận nhiệm vụ.

- Giữ nguyên nhóm cũ đã phân chia ở hoạt động trước.

Hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ:

- GV quan sát hỗ trợ khi cần thiết, đặt các câu hỏi gợi mở cho HS khi HS gặp khó.

– Các nhóm đọc SGK để suy nghĩ, thảo luận đưa ra câu trả lời theo gợi ý của GV.

Báo cáo kết quả:

- GV bốc thăm ngẫu nhiên chọn một nhóm đại diện trình bày câu trả lời. Các nhóm còn lại lắng nghe và bổ sung thêm các ý còn thiếu về câu trả lời của các nhóm bạn, đặt các câu hỏi mở rộng hoặc còn băn khoăn để GV và các nhóm khác cùng giải đáp

- Cho HS nhận xét chéo cho nhau, góp ý chỉnh sửa.

- GV chỉnh sửa lại các đáp án cho HS (nếu có sai).

- Chấm điểm cho các nhóm.

- HS quan sát các đáp án của nhóm khác, nhận xét, bổ sung.

Tổng kết:

- GV chốt lại các kiến thức cho HS quan trọng cho HS:

-Để việc thuyết trình một vấn đề khoa học có chất lượng tốt, chúng ta cần chuẩn bị kĩ bài thuyết trình một cách ngắn gọn, phản ánh đầy đủ thông tin những điểm chính trong bài báo cáo.

- HS lắng nghe, ghi chép vào vở.

Hoạt động của GV

Hoạt động của HS

Giao nhiệm vụ:

- GV tiến hành trò chơi “Bức tranh bí ẩn”

Luật chơi:

• Chia lớp thành 6 nhóm.
• Mỗi nhóm chọn mảnh ghép bất kì, hoàn thành câu hỏi sẽ mở ra được mảnh ghép, mảnh ghép được mở ra sẽ lộ ra bức tranh bí mật.
• Mỗi câu trả lời đúng được 5 điểm, câu sai không có điểm và nhường quyền cho bạn khác.
• Câu hỏi ở bức tranh bí mật, các nhóm có 15s suy nghĩ.
• Link tham khảo, thiết kế trò chơi: https://www.youtube.com/watch?v=Q2r0PqCCn9k&t=600s

- HS lắng nghe và thông hiểu luật chơi

HS thực hiện nhiệm vụ

- GV làm quản trò, trình chiếu các câu hỏi và hỗ trợ HS khi cần thiết.

- Học sinh tham gia trò chơi, trả lời các câu hỏi.

Báo cáo kết quả:

- Cho cả lớp trả lời ; Mời đại diện giải thích.

- Hỗ trợ HS giải các câu hỏi khó.

- GV kết luận về nội dung kiến thức.

- HS lắng nghe GV hỗ trợ giải các câu hỏi khó, và ghi chép lại.

Tổng kết

Ghi nhớ kiến thức

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giao nhiệm vụ:

– GV yêu cầu HS làm việc nhóm, thiết kế một báo cáo treo tường, poster hoặc powerpoint… để trình bày kết quả của một nghiên cứu khoa học hoặc một bài thực hành mà em đã thực hiện trong môn Khoa học tự nhiên .

- Sản phẩm nộp vào tuần sau

HS nhận nhiệm vụ

Hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ:

- HS dựa vào kiến thức đã được tìm hiểu, thực hiện nhiệm vụ học tập ở nhà.

- Các nhóm nộp báo cáo cho GV trước tiết học tiếp theo. GV tiến hành chấm, nhận xét cho từng báo cáo của các nhóm và chọn 1 báo cáo tiêu biểu.

- HS làm việc tại nhà theo hướng dẫn của giáo viên.

Báo cáo kết quả:

- GV nêu nhận xét chung kết quả thực hiện của các nhóm, nhắc nhở các lỗi sai thường gặp (nếu có).

- HS lắng nghe.

              Mức độ

Mức độ

Tiêu chí

Mức độ 1

(0.5 đ)

Mức độ 2

(1.0 đ)

Mức độ 3

(2.0 đ)

Điểm

Tiêu chí 1. Các học sinh trong nhóm đều tham gia hoạt động

Dưới 50% HS trong nhóm tham gia hoạt động

Từ 50% - 90% HS trong nhóm tham gia hoạt động

100% HS trong nhóm tham gia hoạt động

Tiêu chí 2. Thảo luận sôi nổi

Ít thảo luận, trao đổi với nhau.

Thảo luận sôi nổi nhưng ít tranh luận.

Thảo luận và tranh luận sôi nổi với nhau.

Tiêu chí 3. Báo cáo kết quả thảo luận

Báo cáo chưa rõ ràng, còn lộn xộn.

Báo cáo rõ ràng nhưng còn lúng túng

Báo cáo rõ ràng và mạch lạc, tự tin

Tiêu chí 4. Nội dung kết quả thảo luận

Báo cáo được 75% trở xuống nội dung yêu cầu thảo luận

Báo cáo từ 75% - 90% nội dung yêu cầu thảo luận.

Báo cáo trên 90% nội dung yêu cầu thảo luận.

Tiêu chí 5. Phản biện ý kiến của bạn.

Chỉ có 1 – 2 ý kiến phản biện.

Có từ 3 – 4 ý kiến phản biện

Có từ 5 ý kiến phản biện trở lên.

Trường: ...........................

Tổ: ................................

Họ và tên giáo viên:............................

PHIẾU HỌC TẬP 1

Câu 1. Công là gì? Nêu biểu thức tính công?

………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

Câu 2. Lấy ví dụ một số hoạt động em đã thực hiện công cơ học trong cuộc sống hằng ngày và giải thích.

………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

Câu 3. Nêu biểu thức tính công.

………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

Câu 4. Dựa vào bảng sau và trả lời các câu hỏi.

a. Tính công đã thực hiện trong các trường hợp trên

b. Trong tình huống nào thực hiện công lớn nhất.

………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2

Câu 1. Tính công mỗi người công nhân đã thực hiện trong bảng sau:

................................................................................................................................................ ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

Có những cách nào để biết ai thực hiện công nhanh hơn?

................................................................................................................................................ ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

Câu 2. Công suất là gì? Nêu biểu thức tính công suất?

................................................................................................................................................ ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………................................................................................................................................................. ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

Câu 3.

a. Tính công suất của mỗi công nhân trong bảng 1.2.

……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….

b. Cần cấu trong hình 1.3a tác dụng lực kéo 25 000 N để kéo thùng hàng lên cao 12 m trong 1 phút. Tính công và công suất của lực kéo đó.

……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….

Câu 4. Nếu một đầu xe lửa có công suất 12.000 kW thì công suất này bằng bao nhiêu mã lực?

……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….

Câu 5. Kilooát giờ là đơn vị đo của công. Một kilôoát giờ là công của một thiết bị có công suất một kilôoát hoạt động trong một giờ. Một kilôoát giờ bằng bao nhiêu jun?

……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….

LUYỆN TẬP

Câu 1. Phát biểu nào sau đây là đúng?

A. Máy có công suất lớn thì hiệu suất của máy đó nhất định cao.

B. Hiệu suất của một máy có thể lớn hơn 1.

C. Máy có hiệu suất cao thì công suất của máy nhất định lớn.

D. Máy có công suất lớn thì thời gian sinh công sẽ nhanh.

Câu 2. Thả rơi một hòn sỏi khối lượng 50 g từ độ cao 1,2 m xuống một giếng sâu 3 m. Công của trọng lực khi vật rơi chạm đáy giếng là (Lấy g = 10 m/s²)

A. 60 J. B. 1,5 J.

C. 210 J. D. 2,1 J.

Câu 3. Ki – lô – oát giờ là đơn vị của

A. Hiệu suất. B. Công suất.

C. Động lượng. D. Công.

Câu 4. Trên một máy bơm có ghi (mã lực:  ). Giá trị này cho biết

A. công suất của máy bơm.

B. công của máy bơm

C. nhãn hiệu của nhà sản xuất.

D. hiệu suất của máy bơm.

Câu 5. Vật nào sau đây không có khả năng sinh công? 

A. Dòng nước lũ đang chảy mạnh 

B. Viên đạn đang bay 

C. Búa máy đang rơi 

D. Hòn đá đang nằm trên mặt đất 

Hoạt động của GV

Hoạt động của HS

Chuyển giao nhiệm vụ

- GV trình chiếu video cho HS xem và trả lời câu hỏi.

https://www.youtube.com/watch?v=wklvDrfwXOo

– Trong video vừa xem, người ta nói “thay vì mất công làm thế này thì họ quyết định làm thế kia cho đỡ tốn công”. Vậy công ở đây là gì? Công được xác định như thế nào?

- HS nhận nhiệm vụ, cùng xem video.

Hướng dẫn HS thực hiện nhiệm vụ

- GV đặt câu hỏi xong quan sát HS, nếu các em chưa thể trả lời thì đặt thêm câu hỏi gợi mở, liên tưởng tác các kiến thức đã học ở lớp dưới.

HS suy nghĩ và trả lời các câu hỏi.

Chốt lại và đặt vấn đề vào bài

- GV nhắc lại các kiến thức đã học liên quan đến bài ở các lớp dưới, dẫn dắt vào bài học mới.

Trong video vừa xem, người ta nói “thay vì mất công làm thế này thì họ quyết định làm thế kia cho đỡ tốn công”. Vậy công ở đây là gì? Công được xác định như thế nào?

HS lắng nghe và chuẩn bị tinh thần học bài mới.

PHIẾU HỌC TẬP 1

Câu 1. Công là gì? Nêu biểu thức tính công?

Trả lời

- Công cơ học thường được gọi tắt là công, đó là số do phần năng lượng được truyền từ vật này qua vật khác trong tương tác giữa các vật.

- Công thức tính công: A = F.s trong đó: F (N) là lực tác dụng; s (m) là quãng đường dịch chuyển theo hướng của lực; A là công cơ học.

- Đơn vị đo công: jun (kí hiệu: J); kilôjun (kí hiệu: kJ), calo (kí hiệu: cal).

1 kJ = 10³ J;

1 cal = 4,186 J

Câu 2. Lấy ví dụ một số hoạt động em đã thực hiện công cơ học trong cuộc sống hằng ngày và giải thích.

Trả lời

- Em đá quả bóng trên sân, làm quả bóng bay vào lưới trống. Khi đó em đã thực hiện công lên quả bóng, làm quả bóng di chuyển một quãng đường theo hướng của lực tác dụng.

- Em ném quả tạ bằng một lực có phương nằm ngang làm quả tạ bay ra xa theo hướng của lực. Ta nói, lực của tay em đã thực hiện công.

Câu 3. Dựa vào bảng sau và trả lời các câu hỏi.

a. Tính công đã thực hiện trong các trường hợp trên

b. Trong tình huống nào thực hiện công lớn nhất.

Trả lời

a.

Công của nhân viên y tế đã thực hiện ở tình huống 1 là:

A₁ = F₁ . s₁ = 25 . 50 = 1 250 J

Công của nhân viên y tế đã thực hiện ở tình huống 2 là:

A₂ = F₂ . s₂ = 50 . 50 = 2 500 J

Công của nhân viên y tế đã thực hiện ở tình huống 3 là:

A₃ = F₃ . s₃ = 50 . 100 = 5 000 J

b.

Tình huống thứ 3 trong bảng 1.1, nhân viên y tế thực hiện công lớn nhất vì công sinh ra càng lớn nếu lực tác dụng vào vật càng lớn và quãng đường vật dịch chuyển theo hướng của lực càng dài.

Hoạt động của GV

Hoạt động của HS

Giao nhiệm vụ:

- Tiến hành cho HS hoạt động theo cặp (think – pair – share), thảo luận và suy nghĩ trong vòng 5 phút hoàn thành phiếu học tập số 1.

- HS nhận nhiệm vụ.

Hướng dẫn HS thực hiện nhiệm vụ

- GV quan sát, hỗ trợ HS khi cần thiết.

- HS làm việc theo nhóm, thảo luận và hoàn thành phiếu học tập 1.

Báo cáo kết quả:

- Gọi 1 nhóm đại diện trình bày kết quả. Các nhóm khác bổ sung

- GV kết luận về nội dung kiến thức mà các nhóm đã đưa ra.

- Chấm điểm cho các nhóm.

- Giới thiệu công thức tính công trong trường hợp tổng quát mục “Em có biết – SGK/tr22”

- GV gọi thì đứng tại chổ trình bày đáp án phiếu học tập.

- Lắng nghe và nhận xét các bài làm của nhóm khác.

Tổng kết

- GV chốt lại các ý kiến thức chính cho HS:

• Công thức tính công:

A = F.s trong đó: F (N) là lực tác dụng; s (m) là quãng đường dịch chuyển theo hướng của lực; A là công cơ học.

• Đơn vị đo công: jun (kí hiệu: J); kilôjun (kí hiệu: kJ), calo (kí hiệu: cal).

1 kJ = 10³ J;

1 cal = 4,186 J

Ghi nhớ kiến thức

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2

Câu 1. Tính công mỗi người công nhân đã thực hiện trong bảng sau:

Trả lời

Công của người công nhân 1 thực hiện là: A1 = 7 . 45. 1,2 = 378 J

Công của người công nhân 2 thực hiện là: A2 = 10 . 45. 1,2 = 540 J

Có những cách nào để biết ai thực hiện công nhanh hơn?

- Để biết ai thực hiện công nhanh hơn, ta cần so sánh tốc độ thực hiện công của họ. Tốc độ thực hiện công phụ thuộc vào công thực hiện và thời gian thực hiện công.

- So sánh công thực hiện trong cùng 1 khoảng thời gian có độ lớn bằng nhau, ai thực hiện công nhiều hơn thì thực hiện công nhanh hơn và ngược lại.

- So sánh cùng thực hiện 1 công độ lớn như nhau trong những khoảng thời gian khác nhau, ai thực hiện trong thời gian ngắn hơn thì thực hiện công nhanh hơn và ngược lại.

Câu 2. Công suất là gì? Nêu biểu thức tính công suất?

Trả lời

• Định nghĩa công suất: công suất là tốc độ thực hiện công.
• Công thức tính công suất: P =

trong đó: t (s) là thời gian thực hiện công; A (J) là công.

• Đơn vị đo công suất: oát (kí hiệu: W); kilôoát (kí hiệu: kW); mêgaoát (kí hiệu: MW); gigaoát (kí hiệu: GW)

1 kW = 10³ W; 1 MW = 10⁶ W;

1 GW = 10⁹ W

Câu 3.

a. Tính công suất của mỗi công nhân trong bảng 1.2.

Trả lời

Công suất của công nhân 1 là: P₁ = = = 4,2 W

Công suất của công nhân 1 là: P₂ = = = 4,5 W

b. Cần cấu trong hình 1.3a tác dụng lực kéo 25 000 N để kéo thùng hàng lên cao 12 m trong 1 phút. Tính công và công suất của lực kéo đó.

Trả lời

Công của lực kéo là A = F . s = 25 000 . 12 = 300 000 J

Công suất của lực kéo P = = = 50 W

Câu 4. Nếu một đầu xe lửa có công suất 12.000 kW thì công suất này bằng bao nhiêu mã lực?

Trả lời

Ta có: 1 HP = 746 W; 1 BTU/h = 0,293 W

12 000 kW = 12 000 000 W = 12000000/746 = 16085,79HP

12 000 000 W = 12000000/0,293 = 40955631,4 HP

Câu 5. Kilooát giờ là đơn vị đo của công. Một kilôoát giờ là công của một thiết bị có công suất một kilôoát hoạt động trong một giờ. Một kilôoát giờ bằng bao nhiêu jun?

Trả lời

1 kWh = 1 000 (W) . 3 600 (s) = 3 600 000 (W.s) = 3 600 000 (J)

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giao nhiệm vụ:

- GV chia lớp thành 6 nhóm nhỏ.

- Phát phiếu học tập số 2 yêu cầu các nhóm làm việc thảo luận trong 10 phút.

- HS nhận nhiệm vụ.

- Tập trung nhóm theo hướn dẫn của giáo viên và nhận bộ dụng cụ thí nghiệm.

Hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ:

- GV quan sát hỗ trợ khi cần thiết, đặt các câu hỏi gợi mở cho HS khi HS gặp khó.

HS thảo luận theo nhóm và trả lời các câu hỏi trong phiếu học tập số 2.

Báo cáo kết quả:

- GV yêu cầu HS treo đáp án lên bảng.

- Cho HS nhận xét chéo cho nhau, góp ý chỉnh sửa.

- GV chỉnh sửa lại các đáp án cho HS (nếu có sai).

- Chấm điểm cho các nhóm.

- HS quan sát các đáp án của nhóm khác, nhận xét, bổ sung.

Tổng kết:

- GV chốt lại các kiến thức cho HS quan trọng cho HS:

• Định nghĩa công suất: công suất là tốc độ thực hiện công.
• Công thức tính công suất: P =

trong đó: t (s) là thời gian thực hiện công; A (J) là công.

• Đơn vị đo công suất: oát (kí hiệu: W); kilôoát (kí hiệu: kW); mêgaoát (kí hiệu: MW); gigaoát (kí hiệu: GW)

1 kW = 10³ W; 1 MW = 10⁶ W;

1 GW = 10⁹ W

- HS lắng nghe, ghi chép vào vở.

LUYỆN TẬP

Câu 1. Phát biểu nào sau đây là đúng?

A. Máy có công suất lớn thì hiệu suất của máy đó nhất định cao.

B. Hiệu suất của một máy có thể lớn hơn 1.

C. Máy có hiệu suất cao thì công suất của máy nhất định lớn.

D. Máy có công suất lớn thì thời gian sinh công sẽ nhanh.

Câu 2. Thả rơi một hòn sỏi khối lượng 50 g từ độ cao 1,2 m xuống một giếng sâu 3 m. Công của trọng lực khi vật rơi chạm đáy giếng là

A. 60 J. B. 1,5 J.

C. 210 J. D. 2,1 J.

Câu 3. Ki – lô – oát giờ là đơn vị của

A. Hiệu suất. B. Công suất.

C. Động lượng. D. Công.

Câu 4. Trên một máy bơm có ghi (mã lực:  ). Giá trị này cho biết

A. công suất của máy bơm.

B. công của máy bơm

C. nhãn hiệu của nhà sản xuất.

D. hiệu suất của máy bơm.

Câu 5. Vật nào sau đây không có khả năng sinh công? 

A. Dòng nước lũ đang chảy mạnh 

B. Viên đạn đang bay 

C. Búa máy đang rơi 

D. Hòn đá đang nằm trên mặt đất 

Hoạt động của GV

Hoạt động của HS

Giao nhiệm vụ:

- GV cho HS hoạt động độc lập.

- Phát PHT cá nhân cho HS luyện tập hoặc làm bài tập qua quizizz.

- Làm bài tập trong vòng 5 phút.

- HS nhận nhiệm vụ.

HS thực hiện nhiệm vụ

- GV hỗ trợ HS ở các bài tập khó.

- HS tiến hành giải quyết các bài tập.

Báo cáo kết quả:

- Hỗ trợ HS giải các câu hỏi khó.

- GV kết luận về nội dung kiến thức.

- HS lắng nghe GV hỗ trợ giải các câu hỏi khó, và ghi chép lại.

Tổng kết

Ghi nhớ kiến thức

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giao nhiệm vụ:

- GV đặt câu hỏi, HS vận dụng các kiến thức đã học và kiến thức bản thân để trả lời các câu hỏi sau.

Câu 1. Cứ mỗi lần đập, tim người thực hiện một công khoảng 1 J. Em hãy đề xuất cách đo công suất của tim bằng cách sử dụng một đồng hồ bấm giây.

Câu 2. Mỗi lần Nam nâng tạ lên cao, bạn thực hiện một công khoảng 5 J. Em hãy đề xuất cách đo công suất của Nam khi nâng tạ bằng cách sử dụng một đồng hồ bấm giây.

HS nhận nhiệm vụ

Hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ:

- GV quan sát hỗ trợ HS khi cần thiết.

- HS trả lời các câu hỏi

Báo cáo kết quả:

- GV nhận xét các câu trả lời của HS.

- Tổng kết điểm cho HS và trao thưởng.

- Dặn dò về nhà.

- Kết thúc buổi học

- HS lắng nghe.

- Ghi nhớ các nhiệm vụ về nhà.

              Mức độ

Mức độ

Tiêu chí

Mức độ 1

(0.5 đ)

Mức độ 2

(1.0 đ)

Mức độ 3

(2.0 đ)

Điểm

Tiêu chí 1. Các học sinh trong nhóm đều tham gia hoạt động

Dưới 50% HS trong nhóm tham gia hoạt động

Từ 50% - 90% HS trong nhóm tham gia hoạt động

100% HS trong nhóm tham gia hoạt động

Tiêu chí 2. Thảo luận sôi nổi

Ít thảo luận, trao đổi với nhau.

Thảo luận sôi nổi nhưng ít tranh luận.

Thảo luận và tranh luận sôi nổi với nhau.

Tiêu chí 3. Báo cáo kết quả thảo luận

Báo cáo chưa rõ ràng, còn lộn xộn.

Báo cáo rõ ràng nhưng còn lúng túng

Báo cáo rõ ràng và mạch lạc, tự tin

Tiêu chí 4. Nội dung kết quả thảo luận

Báo cáo được 75% trở xuống nội dung yêu cầu thảo luận

Báo cáo từ 75% - 90% nội dung yêu cầu thảo luận.

Báo cáo trên 90% nội dung yêu cầu thảo luận.

Tiêu chí 5. Phản biện ý kiến của bạn.

Chỉ có 1 – 2 ý kiến phản biện.

Có từ 3 – 4 ý kiến phản biện

Có từ 5 ý kiến phản biện trở lên.

Trường: ...........................

Tổ: ................................

Họ và tên giáo viên:............................

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1

Câu 1. Động năng là gì ? Nêu biểu thức tính động năng ?

................................................................................................................................................. ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

Câu 2. Lấy các ví dụ cho biết vật có động năng.

………………………………………………………………………………………………

.................................................................................................................................................

Câu 3. Thế năng là gì ? Nêu biểu thức tính thế năng ?

………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

................................................................................................................................................. ………………………………………………………………………………………………

Câu 4. Lấy them các ví dụ cho biết vật có thế năng

………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

Câu 5. Tính động năng của xe máy có khối lượng 100 kg đang chuyển động với tốc độ 15 m/s. ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

................................................................................................................................................. ………………………………………………………………………………………………

Câu 6. Trong hình 1.4, kiện hàng được người công nhân đưa lên cao 1,2 m so với mặt đất. Chọn mặt đất là góc thế năng. Tính thế năng trọng trường của kiện hàng, biết rằng trọng lượng của kiện hàng là 45 N.

………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

................................................................................................................................................. ………………………………………………………………………………………………

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2

Câu 1. Cơ năng là gì?

................................................................................................................................................. ………………………………………………………………………………………………

Câu 2. Lấy 4 ví dụ về trường hợp vật vừa có động năng và thế năng. Mô tả sự chuyển hóa giữa động năng và thế năng của vật đó.

................................................................................................................................................. ………………………………………………………………………………………………

................................................................................................................................................. ………………………………………………………………………………………………

................................................................................................................................................. ………………………………………………………………………………………………

................................................................................................................................................. ………………………………………………………………………………………………

Câu 3. Nêu biểu thức tính cơ năng.

................................................................................................................................................. ………………………………………………………………………………………………

Câu 4. Tính cơ năng của bạn nhỏ ở vị trí B (hình 2.3) trong hai trường hợp:

a) Chọn mặt đất làm gốc thế năng. Biết rằng, động năng của bạn nhỏ tại B bằng 90 J và thế năng bằng 150 J.

b) Chọn điểm B làm gốc thế năng.

................................................................................................................................................. ………………………………………………………………………………………………

................................................................................................................................................. ………………………………………………………………………………………………

Hoạt động của GV

Hoạt động của HS

Chuyển giao nhiệm vụ

– Giúp HS nhớ lại các kiến thức đã học ở lớp dưới và xác định được vấn đề học tập của hôm nay, tạo tâm lí phấn khởi và bắt đầu học bài mới.

b) Nội dung:

- GV tiến hành trò chơi “Bức tranh bí ẩn”

Luật chơi:

• Chia lớp thành 4 nhóm.
• Mỗi nhóm chọn mảnh ghép bất kì, hoàn thành câu hỏi sẽ mở ra được mảnh ghép, mảnh ghép được mở ra sẽ lộ ra bức tranh bí mật.
• Mỗi câu trả lời đúng được 5 điểm, câu sai không có điểm và nhường quyền cho bạn khác.
• Câu hỏi ở bức tranh bí mật, các nhóm có 15s suy nghĩ.
• Link tham khảo, thiết kế trò chơi: https://www.youtube.com/watch?v=Q2r0PqCCn9k&t=600s

- HS nhận nhiệm vụ thông hiểu luật chơi.

Hướng dẫn HS thực hiện nhiệm vụ

- GV đặt câu hỏi xong quan sát HS, nếu các em chưa thể trả lời thì đặt thêm câu hỏi gợi mở, liên tưởng tác các kiến thức đã học ở lớp dưới.

+ Điện năng được tạo ra do máy phát điện quay. + Điện năng được tạo ra từ dòng nước. + Điện năng được tạo ra từ Mặt Trời vì nước biển bay hơi, ngưng tụ rơi xuống hồ chứa nước tạo nên dòng nước, …

+ Nếu đập thuỷ điện càng cao thì năng lượng điện của nhà máy phát ra càng lớn hay càng nhỏ

HS suy nghĩ và trả lời các câu hỏi.

Chốt lại và đặt vấn đề vào bài

- GV giải thích đáp án

- GV nhắc lại các kiến thức đã học liên quan đến bài ở các lớp dưới, dẫn dắt vào bài học mới.

HS lắng nghe và chuẩn bị tinh thần học bài mới.

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1

Câu 1. Động năng là gì ? Nêu biểu thức tính động năng ?

Trả lời

Khi chuyển động, vật có khả năng tác dụng lực lên vật khác và sinh công. Do đó, các vật chuyên động đều mang năng lượng được gọi là động năng.

- Biểu thức tính động năng:

W_đ = v²

• W_đ là động năng của vật, đơn vị đo là jun (J);

• m là khối lượng của vật, đơn vị đo là kilôgam (kg):

• v là tốc độ của vật, đơn vị đo là mét/giây (m/s).

Câu 2. Lấy các ví dụ cho biết vật có động năng.

Trả lời

Ví dụ về vật có động năng: Xe ô tô đang chuyển động trên đường; Viên đạn đang bay; Một người đang chạy…

Câu 3. Thế năng trọng trường là gì ? Nêu biểu thức tính thế năng ?

Trả lời

Khi ở trên cao, các vật đều có xu hướng rơi xuống do chịu tác dụng của lực hút Trái Đất. Khi rơi, chúng có thể tác dụng lực lên vật khác và sinh công. Do vậy, vật ở độ cao nào đó đều có năng lượng được gọi là thế năng trọng trường.

- Biểu thức tính thế năng: W_t = Ph

• W­_đ là thế năng trọng trường, đơn vị đo là jun (J);

• h là độ cao của vật so với vị trí O nào đó, đơn vị đo là mét (m),

• P là trọng lượng của vật, đơn vị đo là niutơn (N).

Nếu vật ở vị trí O (h = 0) thì thế năng trọng trường của vật băng không. Khi đó, vị trí 0 được gọi là gốc thế năng.

Thế năng trọng trường có thể gọi tắt là thế năng.

Câu 4. Lấy thêm các ví dụ cho biết vật có thế năng

Trả lời

- Ví dụ thế năng: Nước bị ngăn trên đập cao; quả mít ở trên cây;...

Câu 5. Tính động năng của xe máy có khối lượng 100 kg đang chuyển động với tốc độ 15 m/s.

Trả lời

Động năng của xe: W_đ = v² = 100 . 15² = 11250J

Câu 6. Trong hình 1.4, kiện hàng được người công nhân đưa lên cao 1,2 m so với mặt đất. Chọn mặt đất là góc thế năng. Tính thế năng trọng trường của kiện hàng, biết rằng trọng lượng của kiện hàng là 45 N.

Trả lời

Thế năng trọn trường của kiện hàng là: W_t = Ph = 45 . 1,2 = 54J

Hoạt động của GV

Hoạt động của HS

Giao nhiệm vụ:

- GV tiến hành hoạt động “Cặp đôi hoàn hảo” (think – pair – share kết hợp biến tấu khăn trải bàn)

Cách thức:

- GV yêu cầu HS hoạt động theo cặp

- Lượt 1: Mỗi cá nhân đọc thông tin SGK, tìm hiểu về khái niệm của 1 đơn vị kiến thức (thế năng hoặc động năng). (2 phút)

- Lượt 2: Các bạn hoạt động theo cặp, cùng suy nghĩ và thảo luận hoàn thành phiếu học tập số 1. (5 phút)

- HS nhận nhiệm vụ.

Hướng dẫn HS thực hiện nhiệm vụ

- GV quan sát, hỗ trợ HS khi cần thiết.

- HS làm việc cặp, thảo luận và hoàn thành phiếu học tập số 1.

Báo cáo kết quả:

- Gọi 1 nhóm đại diện trình bày kết quả. Các nhóm khác bổ sung

- GV kết luận về nội dung kiến thức mà các nhóm đã đưa ra.

- GV gọi thì đứng tại chổ trình bày đáp án phiếu học tập.

- Lắng nghe và nhận xét các bài làm của nhóm khác.

Tổng kết

- GV chốt lại các ý kiến thức chính cho HS:

- Biểu thức tính động năng:

W_đ = v²

• W_đ là động năng của vật, đơn vị đo là jun (J);

• m là khối lượng của vật, đơn vị đo là kilôgam (kg):

• v là tốc độ của vật, đơn vị đo là mét/giây (m/s).

- Biểu thức tính thế năng:

W_t = Ph

• W­_đ là thế năng trọng trường, đơn vị đo là jun (J);

• h là độ cao của vật so với vị trí O nào đó, đơn vị đo là mét (m),

• P là trọng lượng của vật, đơn vị đo là niutơn (N).

Nếu vật ở vị trí O (h = 0) thì thế năng trọng trường của vật băng không. Khi đó, vị trí 0 được gọi là gốc thế năng.

Thế năng trọng trường có thể gọi tắt là thế năng.

https://www.youtube.com/watch?v=M9b44Sdbz50

Ghi nhớ kiến thức

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2

Câu 1. Cơ năng là gì?

Trả lời

Cơ năng của một vật là tổng động năng và thế năng:

Câu 2. Lấy 4 ví dụ về trường hợp vật vừa có động năng và thế năng. Mô tả sự chuyển hóa giữa động năng và thế năng của vật đó.

Trả lời

- Viên bi lăng trên máng nghiêng: Khi viên bi lăn xuống, thế năng hấp dẫn chuyển hóa dần thành động năng. Tại điểm cao nhất, viên bi có thế năng lớn nhất. Khi viên bi lăn xuống, thế năng giảm và động năng tăng. Tại đáy máng, động năng đạt cực đại và thế năng là nhỏ nhất.

- Bắn cung: Khi dây cung được kéo căng, thế năng đàn hồi tăng lên. Khi dây cung được thả ra, thế năng đàn hồi chuyển hóa thành động năng của mũi tên. Khi mũi tên rời khỏi cung, nó có động năng cực đại và thế năng đàn hồi giảm xuống 0.

- Xích đu: Khi xích đu được kéo lên và thả ra, thế năng hấp dẫn chuyển hóa thành động năng. Ở vị trí cao nhất, toàn bộ năng lượng của xích đu là thế năng hấp dẫn. Khi xích đu hạ xuống, thế năng giảm và động năng tăng. Ở vị trí thấp nhất, động năng đạt cực đại và thế năng là nhỏ nhất.

- Đập nước thủy điện: nước ở trên cao có thế năng hấp dẫn lớn. Khi nước chảy xuống qua tua-bin, thế năng chuyển hóa thành động năng của dòng nước. Động năng của nước làm quay tua-bin và được chuyển hóa thành điện năng.

Câu 3. Nêu biểu thức tính cơ năng.

Trả lời

W_c = W_đ + W_t = v² + Ph

Trong đó: W_c là cơ năng có đơn vị là jun (J).

Câu 4. Một vật có khối lượng m = 1,5 kg được thả rơi từ độ cao h = 4 m so với mặt đất. Chọn gốc thế năng ở mặt đất, tính tốc độ của vật ngay trước khi chạm đất. Biết toàn bộ thế năng của vật chuyển hoá thành động năng của vật.

Trả lời

Ở độ cao h vật có thế năng là W_t = m.g.h = 1,5.10.4 = 60 J

Ở tại vị trí vừa chạm mặt đất vật có động năng là

W_đ = v² = 0,75v²

Do toàn bộ thế năng của vật chuyển hóa thành động năng của vật nên

W­_t = W_đ ⇔ 60 = 0,75v² ⇒ v = 4m/s

Câu 4. Tính cơ năng của bạn nhỏ ở vị trí B (hình 2.3) trong hai trường hợp:

a) Chọn mặt đất làm gốc thế năng. Biết rằng, động năng của bạn nhỏ tại B bằng 90 J và thế năng bằng 150 J.

b) Chọn điểm B làm gốc thế năng.

Trả lời

a. Cơ năng của bạn nhỏ ở vị trí B là: W = W_đ + W_t = 90 + 150 = 240 J

b. Chọn điểm B làm mốc thế năng ⇒ Thế năng tại B bằng 0.

Cơ năng của bạn nhỏ ở vị trí B là: W = W_đ = 90 J.

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giao nhiệm vụ:

- GV tiến hành hoạt động “Chung sức”

Cách thức:

- GV chia lớp thành các nhóm mỗi nhóm 4-6 bạn
- Lượt 1: Các bạn suy nghĩ và trả lời các ý trong phiếu học tập, lấy 1 ví dụ về trường vật có động năng và thế năng. Mô tả sự chuyển hóa năng lượng của chúng.

- Lượt 2: Các bạn cùng nhau suy nghĩ, thảo luận tổng hợp lại ý kiến và hoàn thành PHT số 2.

HS nhận nhiệm vụ, thông hiểu cách thức hoạt động.

Hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ:

- GV quan sát hỗ trợ khi cần thiết, đặt các câu hỏi gợi mở cho HS khi HS gặp khó.

HS thảo luận theo nhóm và hoàn thành phiếu học tập số 2.

Báo cáo kết quả:

- GV yêu cầu HS treo đáp án lên bảng.

- Cho HS nhận xét chéo cho nhau, góp ý chỉnh sửa.

- GV chỉnh sửa lại các đáp án cho HS (nếu có sai).

- HS quan sát các đáp án của nhóm khác, nhận xét, bổ sung.

Tổng kết:

- GV chốt lại các kiến thức cho HS quan trọng cho HS:

W_c = W_đ + W_t = v² + Ph

Trong đó: W_c là cơ năng có đơn vị là jun (J).

- GV tiến hành thí nghiệm cho HS quan sát, hiểu rõ hơn về sự chuyển hóa năng lượng

https://phet.colorado.edu/sims/html/energy-skate-park-basics/latest/energy-skate-park-basics_all.html?locale=vi

- HS lắng nghe, ghi chép vào vở.

Hoạt động của GV

Hoạt động của HS

Giao nhiệm vụ:

- GV giao bài tập cho HS, gọi ngẫu nhiên HS lên giải tại lớp, yêu cầu các bạn HS còn lại tự vào vào vở và nhận xét bài lại của bạn.

- HS nhận nhiệm vụ.

HS thực hiện nhiệm vụ

- GV hỗ trợ HS ở các bài tập khó.

- HS tiến hành giải quyết các bài tập.

Báo cáo kết quả:

- Hỗ trợ HS giải các câu hỏi khó.

- GV kết luận về nội dung kiến thức.

- HS lắng nghe GV hỗ trợ giải các câu hỏi khó, và ghi chép lại.

Tổng kết

Ghi nhớ kiến thức

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giao nhiệm vụ:

Tổ chức dự án “Thiết kế động cơ nhiệt đốt ngoài bằng các nguyên liệu tái chế”

- GV hướng dẫn ngắn gọn, gợi ý hướng thực hiện sản phẩm cho HS (đề cao tính tự học của các em)

Nguyên liệu:

• Tấm ván gỗ hoặc nhựa (làm khung xe).
• Bánh xe nhựa hoặc gỗ.
• Lò xo dây cót.
• Trục bánh xe (có thể làm từ kim loại hoặc nhựa).
• Dây chun hoặc dây thun.
• Chai nhựa, nam châm, dây dẫn (tùy chọn cho các tính năng nâng cao).

Dụng cụ:

• Kéo, dao cắt, keo dán.
• Thước đo, cân, đồng hồ bấm giờ.
• Máy khoan hoặc dụng cụ khoan tay.

Quy trình thực hiện:

1. Thiết kế xe:
   • Khung xe: Cắt tấm ván gỗ hoặc nhựa thành hình chữ nhật để làm khung xe. Kích thước có thể thay đổi tùy theo mong muốn của học sinh.
   • Bánh xe: Gắn bánh xe vào khung xe sao cho bánh xe có thể quay dễ dàng. Sử dụng trục xoay để cố định bánh xe vào khung.
2. Cơ chế tạo động năng từ thế năng:
   • Lắp đặt lò xo dây cót: Gắn lò xo dây cót vào trục bánh xe sau. Khi quay trục bánh xe ngược chiều, lò xo sẽ bị nén lại và lưu trữ năng lượng thế năng.
   • Kích hoạt động năng: Khi lò xo được thả, năng lượng thế năng sẽ chuyển hóa thành động năng, đẩy xe về phía trước.
3. Tạo hệ thống nạp năng lượng:
   • Quay lò xo: Sử dụng tay để quay trục bánh xe ngược chiều, nén lò xo dây cót và lưu trữ năng lượng thế năng.
   • Cơ chế thả: Khi lò xo được thả, năng lượng thế năng sẽ chuyển hóa thành động năng, đẩy xe di chuyển.
4. Thử nghiệm và điều chỉnh:
   • Thử nghiệm: Thả xe trên một mặt phẳng và quan sát quá trình chuyển động. Đo khoảng cách và thời gian xe di chuyển.
   • Điều chỉnh: Nếu xe không di chuyển như mong muốn, điều chỉnh độ nén của lò xo dây cót để tối ưu hóa sự chuyển đổi năng lượng.
5. Hoàn thiện sản phẩm:
   • Trang trí: Sơn màu và trang trí xe theo ý thích.
   • Kiểm tra cuối cùng: Thử nghiệm xe nhiều lần để đảm bảo hoạt động ổn định.

Lưu ý: HS cập nhật tiến độ công việc của mình thông qua padlet hoặc các mạng xã hội như facebook, zalo, liên hệ với giáo viên để được hỗ trợ.

- Giáo viên cung cấp kiến thức nền, các video, tài liệu internet hỗ trợ cho HS (HS tự nghiên cứu và thực hiện, đề cao tính tự học và làm việc nhóm của HS)

*Tài liệu hỗ trợ:

https://www.youtube.com/watch?v=T2dAVv0IP0s

https://www.youtube.com/watch?v=e1tRmj0KmaU

https://www.youtube.com/watch?v=6ghGqoj32a8

HS nhận nhiệm vụ

Hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ:

- GV hỗ trợ HS trong quá trình làm việc và yêu cầu HS cập nhật tiến độ qua các mạng xã hội, nhóm facebook, zalo, telegram,..

- Giải đáp thắc mắc cho HS.

- Thực hiện nhiệm vụ ở nhà.

- Cập nhật tiến độ hằng ngày cho HS.

Báo cáo kết quả:

- GV chấm điểm dựa trên tính thẩm mỹ và hiệu quả của sản phẩm.

Hoạt động mở rộng:

• Nâng cao thiết kế: Thêm các cảm biến để xe có thể tránh vật cản hoặc tự động dừng lại khi gặp chướng ngại vật.
• Thuyết trình: Học sinh trình bày về quá trình thiết kế, chế tạo và nguyên lý hoạt động của sản phẩm.

Đánh giá:

• Điểm nhóm: Dựa trên sự tham gia và đóng góp của từng thành viên trong nhóm.
• Điểm sản phẩm: Đánh giá dựa trên tính sáng tạo, khả năng vận hành và trình bày của sản phẩm.
• Điểm cá nhân: Kiểm tra kiến thức về thế năng và động năng thông qua các câu hỏi lý thuyết và thực hành.

- HS trình bày sản phẩm hoàn thiện sau 1 tuần làm việc tại nhà.

              Mức độ

Mức độ

Tiêu chí

Mức độ 1

(0.5 đ)

Mức độ 2

(1.0 đ)

Mức độ 3

(2.0 đ)

Điểm

Tiêu chí 1. Các học sinh trong nhóm đều tham gia hoạt động

Dưới 50% HS trong nhóm tham gia hoạt động

Từ 50% - 90% HS trong nhóm tham gia hoạt động

100% HS trong nhóm tham gia hoạt động

Tiêu chí 2. Thảo luận sôi nổi

Ít thảo luận, trao đổi với nhau.

Thảo luận sôi nổi nhưng ít tranh luận.

Thảo luận và tranh luận sôi nổi với nhau.

Tiêu chí 3. Báo cáo kết quả thảo luận

Báo cáo chưa rõ ràng, còn lộn xộn.

Báo cáo rõ ràng nhưng còn lúng túng

Báo cáo rõ ràng và mạch lạc, tự tin

Tiêu chí 4. Nội dung kết quả thảo luận

Báo cáo được 75% trở xuống nội dung yêu cầu thảo luận

Báo cáo từ 75% - 90% nội dung yêu cầu thảo luận.

Báo cáo trên 90% nội dung yêu cầu thảo luận.

Tiêu chí 5. Phản biện ý kiến của bạn.

Chỉ có 1 – 2 ý kiến phản biện.

Có từ 3 – 4 ý kiến phản biện

Có từ 5 ý kiến phản biện trở lên.

Trường: ...........................

Tổ: ................................

Họ và tên giáo viên:............................

PHIẾU HỌC TẬP 1

NHÓM …..

Tiến hành thí nghiệm (6.1. Đường đi của tia sáng từ thủy tinh sang không khí dưới góc tới i) và trả lời các câu hỏi sau:

- Quan sát và mô tả bằng hình vẽ đường truyền của tia sáng khi đi từ không khí vào bản bán trụ. Rút ra nhận xét.

b) 2. Mô tả và giải thích đường đi của tia sáng trong hình 3.3.

…………………………………………………………………….

…………………………………………………………………….

…………………………………………………………………….

…………………………………………………………………….

…………………………………………………………………….

…………………………………………………………………….

…………………………………………………………………….

…………………………………………………………………….

…………………………………………………………………….

3. Nêu thêm một số hiện tượng khúc xạ ánh sáng trong đời

sống

……………………………………………………………………………………………….

……………………………………………………………………………………………….……………………………………………………………………………………………….

ĐỊNH LUẬT KHÚC XẠ ÁNH SÁNG

Tiến hành thí nghiệm 3.5 theo hướng dẫn trong phần Hoạt động-SGK/tr.21 và thực hiện các yêu cầu sau:

Cho biết tia khúc xạ và tia tới nằm cùng một bên hay khác bên của pháp tuyến

Trả lời

………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

7. Ở hình 3.5, em hãy chỉ ra:

• Môi trường chứa tia tới.

• Môi trường chứa tia khúc xạ.

• Điểm tới và pháp tuyến của mặt phân cách tại điểm tới đó.

Trả lời

………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

Hoàn thành bảng kết quả thí nghiệm và nêu nhận xét về tỉ số

………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

HIỆN TƯỢNG PHẢN XẠ TOÀN PHẦN

Tiến hành thí nghiệm 3.7 theo hướng dẫn trong phần Hoạt động-SGK/tr.22 và thực hiện các yêu cầu sau:

- Chiếu tia sáng đi từ không khí vào bản bản trụ, tăng dần góc tới từ 0 đến 90°. Hãy cho biết có xảy ra hiện tượng phản xạ toàn phán hay không?

………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

- Tính góc tới hạn khi chiều tia sáng đi từ nước ra không khí. Biết chiết suất của nước

là n = 1,33. Với góc tới hạn tính được, em hãy thực hiện thí nghiệm kiểm tra điều

kiện để xảy ra phản xạ toàn phần với hai môi trường nước và không khí.

Trả lời

………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

Hoạt động của GV

Hoạt động của HS

Chuyển giao nhiệm vụ

- GV gọi 1 bạn HS lên và tiến hành thí nghiệm đầu bài cho cả lớp cùng xem, và đặt câu hỏi

Đặt cây bút chì vào một cốc nước như hình. Vì sao ta thấy cây bút chì bị gãy tại mặt nước?

- HS nhận nhiệm vụ.

Hướng dẫn HS thực hiện nhiệm vụ

- GV đặt câu hỏi xong quan sát HS, nếu các em chưa thể trả lời thì đặt thêm câu hỏi gợi mở, liên tưởng tác các kiến thức đã học ở lớp dưới.

HS tiến hành thí nghiệm và suy nghĩ trả lời câu hỏi.

Chốt lại và đặt vấn đề vào bài

– GV dựa vào giải thích của HS để dẫn dắt vào bài mới. Trong trường hợp HS không đưa được ra lời giải thích, GV có thể dẫn dắt: Hình ảnh cây bút chì bị gãy tại mặt nước mà ta quan sát thấy được tạo ra từ một hiện tượng quang học gọi là hiện tượng khúc xạ ánh sáng. Để có thể đưa ra lời giải thích chính xác, chúng ta cùng tìm hiểu bài học ngày hôm nay.

HS lắng nghe và chuẩn bị tinh thần học bài mới.

PHIẾU HỌC TẬP 1

NHÓM …..

Tiến hành thí nghiệm (6.1. Đường đi của tia sáng từ thủy tinh sang không khí dưới góc tới i) và trả lời các câu hỏi sau:

- Quan sát và mô tả bằng hình vẽ đường truyền của tia sáng khi đi từ không khí vào bản bán trụ. Rút ra nhận xét.

Trả lời

Khi đi từ môi trường trong suốt này sang môi trường trong suốt khác, tia sáng có thể bị gãy khúc tại mặt phân cách giữa hai môi trường (bị lệch khỏi phương truyền ban đầu).

2. Mô tả và giải thích đường đi của tia sáng trong hình 3.3.

Trả lời

- Mô tả đường đi của tia sáng:

+ Tia sáng đi từ môi trường không khí tới mặt phân cách giữa hai môi trường bị gãy khúc sang môi trường thủy tinh.

+ Tia sáng đi từ môi trường thủy tinh tới mặt phân cách giữa hai môi trường bị gãy khúc sang môi trường không khí.

- Giải thích: Khi tia sáng đi từ không khí sang khối thủy tinh và khi tia sáng đi từ khối thủy tinh sang không khí, tia sáng bị gãy khúc tại mặt phân cách giữa hai môi trường do tính chất 2 môi trường khác nhau, và ánh sáng chỉ truyền thẳng trong một môi trường đồng tính, trong suốt.

3. Nêu thêm một số hiện tượng khúc xạ ánh sáng trong đời sống.

Trả lời

- Khi nhìn con cá dưới nước, ta có cảm giác con cá gần mặt nước hơn so với vị trí thực tế của nó.

- Khi ta nhìn bóng cây cối trên bờ hồ có cảm giác như bóng cây đó "lùn" hơn bình thường.

Hoạt động của GV

Hoạt động của HS

Giao nhiệm vụ:

– GV thực hiện:

+ Chia nhóm HS: chia lớp thành 6 nhóm.

+ Phát dụng cụ thí nghiệm (2) cho mỗi nhóm

+ Yêu cầu HS Tiến hành thí nghiệm (6.1. Đường đi của tia sáng từ thủy tinh sang không khí dưới góc tới i) và hoàn thành phiếu học tập số 1.

- HS nhận nhiệm vụ.

- Tập hợp nhóm và vào vị trí do giáo viên chỉ định.

Hướng dẫn HS thực hiện nhiệm vụ

- GV quan sát, hỗ trợ HS khi cần thiết.

- HS tiến thành thí nghiệm.

- Suy nghĩ và trả lời các câu hỏi.

Báo cáo kết quả:

- GV gọi đại diện 1 nhóm trả lời các câu hỏi.

- Nhận xét và hiệu chỉnh kiến thức cho HS.

- GV gọi thì đứng tại chổ trình bày đáp án phiếu học tập.

- Lắng nghe và nhận xét các bài làm của nhóm khác.

Tổng kết

- GV chốt lại kiến thức cho HS

- Hiện tượng khúc xạ ánh sáng: hiện tượng tia sáng bị gãy khúc (bị lệch khỏi phương truyền ban đầu) tại mặt phân cách khi truyền từ môi trường này sang môi trường khác.

Ghi nhớ kiến thức

Hoạt động của GV

Hoạt động của HS

Giao nhiệm vụ:

– GV yêu cầu HS làm việc theo cặp đọc mục III.1-SGK/tr.20 và trình bày khái niệm chiết suất tỉ đối, chiết suất tuyệt đối của một môi trường.

- Từ đó trả lời các câu hỏi:

1. Khi một tia sáng đi từ môi trường này sang môi trường khác, chiết suất tỉ đối của hai môi trường cho ta biết điều gì về đường đi của tia sáng đó?

5. Tính chiết suất của nước. Biết tia sáng truyền từ không khí với góc tới là i = 60° thì góc khúc xạ trong nước là r = 40°.

- HS nhận nhiệm vụ.

Hướng dẫn HS thực hiện nhiệm vụ

- GV quan sát, hỗ trợ HS khi cần thiết.

- Suy nghĩ và trả lời các câu hỏi.

Báo cáo kết quả:

- GV gọi ngẫu nhiêu HS trả lời từng câu hỏi.

- Chỉnh sửa lại (nếu có)

- GV gọi thì đứng tại chổ trình bày đáp án phiếu học tập.

- Lắng nghe và nhận xét các bài làm của nhóm khác.

Tổng kết

+ Chốt kiến thức về chiết suất tỉ đối và chiết suất tuyệt đối (mục Em đã học-SGK/tr.29).

+ Thông báo: Nguyên nhân của hiện tượng khúc xạ là sự thay đổi tốc độ truyền ánh sáng. Vì vậy, chiết suất của một môi trường có thể được tính bằng công thức: n = sáng trong chân không, v là tốc độ ánh sáng trong môi trường).

Ghi nhớ kiến thức

ĐỊNH LUẬT KHÚC XẠ ÁNH SÁNG

Tiến hành thí nghiệm 3.5 theo hướng dẫn trong phần Hoạt động-SGK/tr.21 và thực hiện các yêu cầu sau:

Cho biết tia khúc xạ và tia tới nằm cùng một bên hay khác bên của pháp tuyến

Trả lời

Tia khúc xạ và tia tới nằm ở hai bên khác nhau của pháp tuyến.

7. Ở hình 3.5, em hãy chỉ ra:

• Môi trường chứa tia tới.

• Môi trường chứa tia khúc xạ.

• Điểm tới và pháp tuyến của mặt phân cách tại điểm tới đó.

Trả lời

• Môi trường chứa tia tới: không khí

• Môi trường chứa tia khúc xạ: bản bán trụ bằng thủy tinh

• Điểm tới: vị trí góc 30° ở góc phần tư thứ 2 (bên trái của hình)

• Pháp tuyến của mặt phân cách tại điểm tới đó: đường thẳng nối 2 vị trí góc 0° (phía trên và phía dưới của bản trụ)

Hoàn thành bảng kết quả thí nghiệm và nêu nhận xét về tỉ số

Tỉ số không thay đổi ⬄ = const (hằng số)

Tỉ số xấp xỉ

Hoạt động của GV

Hoạt động của HS

Giao nhiệm vụ:

- GV chiếu hình 3.4. ti sáng bị khúc xạ và giới thiệu về các qui ước

– GV thực hiện:

+ Chia nhóm HS: chia lớp thành 6 nhóm.

+ Phát bộ dụng cụ thí nghiệm (3).

+ Yêu cầu HS tiến hành thí nghiệm và hoàn thành phiếu học tập.

- HS nhận nhiệm vụ.

- Tập hợp nhóm theo chỉ định của GV.

Hướng dẫn HS thực hiện nhiệm vụ

- GV quan sát, hỗ trợ HS khi cần thiết.

- HS tiến thành thí nghiệm.

- Suy nghĩ và trả lời các câu hỏi.

Báo cáo kết quả:

- GV chọn 1 phiếu học tập của nhóm hoàn thành nhanh nhất treo trên bảng, mời đại diện của nhóm trình bày kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập.

- GV gọi thì đứng tại chổ trình bày đáp án phiếu học tập.

- Lắng nghe và nhận xét các bài làm của nhóm khác.

Tổng kết

+ Nhận xét chung về kết quả làm việc của các nhóm.

+ Chốt kiến thức về định luật khúc xạ ánh sáng: - Tia khúc xạ nằm trong mặt phẳng tới và ở bên kia pháp tuyến so vớ tia sáng tới.

Đối với hai môi trường trong suốt nhất định, tỉ số giữa sin góc tới (sin í) và sin góc khúc xạ (sin r) là một hằng số.

= const

Ghi nhớ kiến thức

HIỆN TƯỢNG PHẢN XẠ TOÀN PHẦN

Tiến hành thí nghiệm 3.7 theo hướng dẫn trong phần Hoạt động-SGK/tr.22 và thực hiện các yêu cầu sau:

- Chiếu tia sáng đi từ không khí vào bản bản trụ, tăng dần góc tới từ 0 đến 90°. Hãy cho biết có xảy ra hiện tượng phản xạ toàn phán hay không?

Trả lời

Trong thí nghiệm trên, ban đầu ta quan sát thấy cả tia phản xạ và tia khúc xạ. Khi tăng dần góc tới từ 0° đến 90°, tia khúc xạ mờ dần, tia phản xạ sáng dần. Khi góc tới lớn hơn một giá trị nào đó thì ta chỉ thấy tia phản xạ. Hiện tượng này được gọi là hiện tượng phản xạ toàn phần.

- Tính góc tới hạn khi chiều tia sáng đi từ nước ra không khí. Biết chiết suất của nước

là n = 1,33. Với góc tới hạn tính được, em hãy thực hiện thí nghiệm kiểm tra điều

kiện để xảy ra phản xạ toàn phần với hai môi trường nước và không khí.

Trả lời

- Góc tới hạn khi chiếu tia sáng đi từ nước ra không khí là

sini_th = = = 0,752 🡪 i_th = arcsin(0,752) = 48^o45’

- Thực hiện thí nghiệm kiểm tra điều kiện để xảy ra phản xạ toàn phần với hai môi trường nước và không khí, ta cần phải tuân thủ đúng 2 điều kiện:

+ Chiếu tia sáng truyền từ môi trường nước sang môi trường không khí.

+ Chiếu góc tới lớn hơn góc i^th = 48⁰45’.

Hoạt động của GV

Hoạt động của HS

Giao nhiệm vụ:

– GV thực hiện:

+ Chia nhóm HS: 6 nhóm.

+ Phát bộ dụng cụ thí nghiệm và phiếu học tập cho mỗi nhóm.

+ Yêu cầu HS tiến hành thí nghiệm theo hướng dẫn trong SGK/tr.22 và hoàn thành phiếu học tập.

- HS nhận nhiệm vụ.

Hướng dẫn HS thực hiện nhiệm vụ

- GV quan sát, hỗ trợ HS khi cần thiết.

- Suy nghĩ và trả lời các câu hỏi.

Báo cáo kết quả:

- GV gọi ngẫu nhiêu HS trả lời từng câu hỏi.

- Chỉnh sửa lại (nếu có)

- GV gọi thì đứng tại chổ trình bày đáp án phiếu học tập.

- Lắng nghe và nhận xét các bài làm của nhóm khác.

Tổng kết

+ Chốt kiến thức về chiết suất tỉ đối và chiết suất tuyệt đối

+ Chốt kiến thức về sự truyền ánh sáng từ môi trường chiết suất lớn vào môi trường chiết suất nhỏ hơn.

+ Qua thí nghiệm: Nếu tiếp tục tăng góc tới thì ta không còn quan sát thấy tỉa khúc xạ mà chỉ còn thấy tia phản xạ, toàn bộ tia tới bị phản xạ tại mặt phẳng phân cách giữa bản bán trụ và không khí. Hiện tượng này gọi là hiện tượng phản xạ toàn phần. Góc tới lúc bắt đầu không quan sát thấy tia khúc xạ được gọi là góc tới hạn (kí hiệu: i_th).

Ghi nhớ kiến thức

Hoạt động của GV

Hoạt động của HS

Giao nhiệm vụ:

- GV cho HS hoạt động độc lập.

- Phát PHT cá nhân cho HS luyện tập.

- Làm bài tập trong vòng 8 phút.

- HS nhận nhiệm vụ.

HS thực hiện nhiệm vụ

- GV hỗ trợ HS ở các bài tập khó.

- HS tiến hành giải quyết các bài tập.

Báo cáo kết quả:

- Hỗ trợ HS giải các câu hỏi khó.

- GV kết luận về nội dung kiến thức.

- HS lắng nghe GV hỗ trợ giải các câu hỏi khó, và ghi chép lại.

Tổng kết

Ghi nhớ kiến thức

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giao nhiệm vụ:

- GV phát phiếu học tập “Vận dụng cho các nhóm”.

- Các nhóm cùng thảo luận và hoàn thành phiếu học tập trong vòng 5 phút.

HS nhận nhiệm vụ

Hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ:

- GV quan sát hỗ trợ HS khi cần thiết.

- HS hoạt động theo nhóm trả lời các câu hỏi

Báo cáo kết quả:

- GV nhận xét các câu trả lời của HS.

- Tổng kết điểm cho HS và trao thưởng.

- Dặn dò về nhà.

- Kết thúc buổi học

              Mức độ

Mức độ

Tiêu chí

Mức độ 1

(0.5 đ)

Mức độ 2

(1.0 đ)

Mức độ 3

(2.0 đ)

Điểm

Tiêu chí 1. Các học sinh trong nhóm đều tham gia hoạt động

Dưới 50% HS trong nhóm tham gia hoạt động

Từ 50% - 90% HS trong nhóm tham gia hoạt động

100% HS trong nhóm tham gia hoạt động

Tiêu chí 2. Thảo luận sôi nổi

Ít thảo luận, trao đổi với nhau.

Thảo luận sôi nổi nhưng ít tranh luận.

Thảo luận và tranh luận sôi nổi với nhau.

Tiêu chí 3. Báo cáo kết quả thảo luận

Báo cáo chưa rõ ràng, còn lộn xộn.

Báo cáo rõ ràng nhưng còn lúng túng

Báo cáo rõ ràng và mạch lạc, tự tin

Tiêu chí 4. Nội dung kết quả thảo luận

Báo cáo được 75% trở xuống nội dung yêu cầu thảo luận

Báo cáo từ 75% - 90% nội dung yêu cầu thảo luận.

Báo cáo trên 90% nội dung yêu cầu thảo luận.

Tiêu chí 5. Phản biện ý kiến của bạn.

Chỉ có 1 – 2 ý kiến phản biện.

Có từ 3 – 4 ý kiến phản biện

Có từ 5 ý kiến phản biện trở lên.

Trường: ...........................

Tổ: ................................

Họ và tên giáo viên:............................

PHIẾU HỌC TẬP 1

NHÓM …..

Thực hiện lần lượt các thí nghiệm theo hướng dẫn trong SGK (hình 4.4. Sự khúc xạ ánh sang qua lăng kính SGK/tr25)

- Quan sát tia sáng đi ra ở mặt bên kia của lăng kính (tia ló). Mô tả bằng hình vẽ đường đi của tia sáng qua lăng kính..

- Thay đèn laser bằng đèn sợi đốt, lặp lại các bước thí nghiệm trên, quan sát hiện tượng xảy ra và rút ra nhận xét.

............................................................................................................................................

............................................................................................................................................

- Dựa vào quang phổ thu được trong thí nghiệm, so sánh chiết suất của lãng kính với các ánh sáng đỏ, da cam, vàng, lục, lam, chàm, tím.

............................................................................................................................................

............................................................................................................................................

- Chiếu một chùm ánh sáng trắng rộng, song song tới lăng kính như hình 4.7. Dự đoán hình ảnh thu được ở màn quan sát chắn chùm sáng ló ở mặt bên kia của lăng kính (dùng hình vẽ để giải thích cho dự đoán của mình).

LUYỆN TẬP

HỌ VÀ TÊN: …..

Câu 1: Hiện tượng nào trong các hiện tượng sau không phải là hiện tượng phân tích ánh sáng?

A. Hiện tượng cầu vồng.

B. Ánh sáng màu trên váng dầu.

C. Bong bóng xà phòng.

D. Ánh sáng đi qua lăng kính bị lệch về phía đáy.

Câu 2: Trong các phát biểu sau đây, phát biểu nào là sai?

A. Ánh sáng trắng là tổng hợp (hỗn hợp) của nhiều ánh sáng đơn sắc có màu biến thiên liên tục từ đỏ tới tím.

B.  Ánh sáng đơn sắc là ánh sáng không bị tán sắc khi đi qua lăng kính.

C. Hiện tượng chùm sáng trắng, khi đi qua một lăng kính, bị tách ra thành nhiều chùm sáng có màu sắc khác nhau là hiện tượng tán sắc ánh sáng.

D. Ánh sáng do Mặt Trời phát ra là ánh sáng đơn sắc vì nó có màu trắng.

Câu 3: Chiếu ánh sáng màu lục qua quả táo màu đỏ, quả táo có màu?

A. Màu da cam

B. Màu vàng

C. Màu đỏ

D. Màu gần như đen.

Câu 4: Tìm phát biểu sai về hiện tượng tán sắc ánh sáng:

A. Chiết suất của lăng kính đối với các ánh sáng đơn sắc khác nhau có giá trị khác nhau.

B. Khi chiều chùm ánh sáng trăng qua lăng kính, tia tím lệch ít nhất, tia đỏ lệch nhiều nhất.

C. Ánh sáng đơn sắc là ánh sáng không bị tán sắc khi qua lăng kính

D. Ánh sáng trắng là tập hợp của vô số ánh sáng đơn sắc có màu biến thiên lien tục từ đỏ đến tím.

Câu 5. Chọn từ thích hợp điền vào chỗ trống trong câu sau:

Lá cây có màu xanh là vì chúng tán xạ tốt ánh sáng ..... trong ánh sáng .... của Mặt Trời.

A. xanh – trắng. B. trắng – xanh.

C. xanh – vàng. D. vàng – xanh.

Câu 6: Chiếu ánh sáng phát ra từ một đèn LED lục vào mặt ghi của một đĩa CD rồi quan sát ánh sáng phản xạ từ mặt đĩa theo đủ mọi phía. Ta sẽ thấy những ánh sáng màu gì?

A. Chỉ thấy ánh sáng màu lục. B. Thấy các ánh sáng có đủ mọi màu.

C. Không thấy có ánh sáng. D. Thấy ánh sáng màu đen 

Câu 7: Đường đi của tia sáng qua lăng kính đặt trong không khí hình vẽ nào là không đúng.

A. Hình 1 B. Hình 2   C. Hình 3  D. Hình 4

Câu 8: Dưới ánh sáng đỏ và ánh sáng lục, ta thấy có một dòng chữ màu đen. Vậy dưới ánh sáng trắng, dòng chữ ấy có màu:

A. đỏ B. vàng

C. lục D. xanh thẫm, tím hoặc đen

Câu 9: Chiếu các chùm sáng đơn sắc khác nhau qua lăng kính, ta thu được 

A. luôn luôn có chùm tia đi ra khỏi lăng kính ở mặt bên thứ hai của lăng kính.

B. chùm tia đi ra khỏi lăng kính luôn lệch về phía đáy của nó 

C. chùm tia đi ra khỏi lăng kính luôn lệch về phía đỉnh của nó

D. đường đi của tia sáng đối xứng qua mặt phân giác của góc ở đỉnh.

Câu 10: Cho các loại ánh sáng sau: Ánh sáng trắng (I); Ánh sáng đỏ (II); Ánh sáng vàng (III); Ánh sáng tím (IV) thì loại ánh sáng nào không bị lăng kính làm tán sắc?

A. I; II; III; IV B. II; III; IV C. I; II; IV D. I;II; III

Hoạt động của GV

Hoạt động của HS

Chuyển giao nhiệm vụ

– GV thực hiện:

+ Chiếu hình ảnh (1).

+ Đặt câu hỏi: Cầu vồng thường xuất hiện khi nào và được hình thành như thế nào?

- HS nhận nhiệm vụ.

Hướng dẫn HS thực hiện nhiệm vụ

- GV đặt câu hỏi xong quan sát HS, nếu các em chưa thể trả lời thì đặt thêm câu hỏi gợi mở, liên tưởng tác các kiến thức đã học ở lớp dưới.

HS suy nghĩ và trả lời câu hỏi.

Chốt lại và đặt vấn đề vào bài

– GV không chốt đáp án mà dẫn dắt vào bài mới: Cầu vồng là một hiện tượng kì thú của tự nhiên. Cầu vồng được hình thành là nhờ các hạt nước trong không khí có vai trò giống như một lăng kính. Vậy lăng kính là gì và có tác dụng như thế nào? Chúng ta sẽ cùng nhau đi đến bài học ngày hôm nay.

HS lắng nghe và chuẩn bị tinh thần học bài mới.

Hoạt động của GV

Hoạt động của HS

Giao nhiệm vụ:

– GV thực hiện:

+ Thông báo định nghĩa lăng kính.

+ Chiếu hình ảnh, giới thiệu một số loại lăng kính và một loại lăng kính trong phòng thí nghiệm (lăng kính lăng trụ tam giác).

+ Yêu cầu HS đọc mục 1 trong SGK/tr.24 và chỉ ra góc chiết quang, mặt bên, cạnh và đáy của lăng kính cụ thể.

- HS nhận nhiệm vụ.

Hướng dẫn HS thực hiện nhiệm vụ

- GV quan sát, hỗ trợ HS khi cần thiết.

- Suy nghĩ và trả lời các câu hỏi.

Báo cáo kết quả:

- 01 HS lên bảng, chỉ ra cấu tạo của lăng kính trên 1 lăng kính lăng trụ tam giác mà GV chỉ định và giải thích.

- Lắng nghe và nhận xét câu trả lời của bạn.

Tổng kết

– GV thực hiện:

+ Nhận xét, chốt kiến thức các yếu tố của một lăng kính (lăng trụ tam giác).

+ Thông báo đặc trưng của lăng kính về phương diện quang học.

– Lăng kính là một khối chất trong suốt, đồng chất (thuỷ tinh, nhựa…), thường có dạng lăng trụ tam giác.

– Cấu tạo của lăng kính (lăng trụ tam giác): Hình 4.2-SGK/tr.24.

– Đặc trưng của lăng kính về phương diện quang học: góc chiết quang A; chiết suất n của chất làm lăng kính.

- Ghi nhớ kiến thức

PHIẾU HỌC TẬP 1

NHÓM …..

Thực hiện lần lượt các thí nghiệm theo hướng dẫn trong SGK (hình 4.4. Sự khúc xạ ánh sang qua lăng kính SGK/tr25)

- Quan sát tia sáng đi ra ở mặt bên kia của lăng kính (tia ló). Mô tả bằng hình vẽ đường đi của tia sáng qua lăng kính..

- Thay đèn laser bằng đèn sợi đốt, lặp lại các bước thí nghiệm trên, quan sát hiện tượng xảy ra và rút ra nhận xét.

Trả lời

Khi ta chiếu bằng đèn sợi đốt (ánh sáng trắng) thì ta sẽ thu được nhiều chùm sáng có màu khác nhau nằm cạnh nhau bị khúc xạ, tạo thành một dải màu như màu của cầu vồng.

- Dựa vào quang phổ thu được trong thí nghiệm, so sánh chiết suất của lãng kính với các ánh sáng đỏ, da cam, vàng, lục, lam, chàm, tím.

Trả lời

n_đỏ < n_{da cam} < n_vàng < n_lục < n_lam < n_chàm < n_tím.

- Chiếu một chùm ánh sáng trắng rộng, song song tới lăng kính như hình 4.7. Dự đoán hình ảnh thu được ở màn quan sát chắn chùm sáng ló ở mặt bên kia của lăng kính (dùng hình vẽ để giải thích cho dự đoán của mình).

Trả lời

Khi chiếu chùm sáng trắng song song qua lăng kính, dùng màn chắn chùm tia ló thì trên màn quan sát thu được dải ánh sáng màu giống như dải màu cầu vồng (so với phương của tia tới, tia đỏ lệch ít nhất, tia tím lệch nhiều nhất).

Hoạt động của GV

Hoạt động của HS

Giao nhiệm vụ:

– GV thực hiện:

+ Chia nhóm HS: tối đa 6 HS/nhóm.

+ Phát bộ dụng cụ thí nghiệm cho mỗi nhóm HS.

+ Yêu cầu HS làm việc nhóm, thực hiện lần lượt các thí nghiệm theo hướng dẫn trong SGK (hình 4.4. Sự khúc xạ ánh sang qua lăng kính SGK/tr25) và hoàn thành phiếu học tập 1.

- HS nhận nhiệm vụ.

Hướng dẫn HS thực hiện nhiệm vụ

– GV quan sát, hướng dẫn và hỗ trợ các nhóm trong quá trình thí nghiệm (nếu cần); GV chụp lại hình ảnh kết quả thí nghiệm và phiếu học tập của các nhóm.

+ HS tiến hanh các thí nghiệm và hoàn thành phiếu học tập số 1.

Báo cáo kết quả:

– GV thực hiện:

+ Nhận xét chung hoạt động thí nghiệm và kết quả làm việc nhóm.

+ GV chiếu hình ảnh kết quả thí nghiệm (1) của một nhóm và giới thiệu quang phổ của ánh sáng trắng, thông báo tác dụng của lăng kính và khái niệm ánh sáng màu.

- Lắng nghe, quan sát và nhận xét

Tổng kết

- GV chiếu hình 4.5 SGK và giới thiệu về góc lệch D

- Chốt lại kiến thức cho HS.

Ghi nhớ kiến thức

Hoạt động của GV

Hoạt động của HS

Giao nhiệm vụ:

– GV thực hiện:

+ Yêu cầu HS đọc mục II-SGK/tr.26,27 trong thời gian 2 phút.

+ Công bố luật chơi trò Chiếc hộp bí ẩn: HS chọn 01 chiếc hộp và trả lời câu hỏi tương ứng (giải thích câu trả lời); nếu trả lời đúng, HS được mở chiếc hộp mình chọn và nhận phần quà tương ứng.

+ GV hướng dẫn HS tham gia trò chơi.

Link tham khảo tạo trò chơi hộp quà bí ẩn:

https://ththanhxuantrung.pgdthanhxuan.edu.vn/tu-lieu/tro-choi-powerpoint-hop-qua-bi-mat/ctmb/19333/95423

- HS nhận nhiệm vụ, thông hiểu luật chơi.

Hướng dẫn HS thực hiện nhiệm vụ

- GV quan sát, hỗ trợ HS khi cần thiết.

+ Đọc SGK theo hướng dẫn.

+ Tham gia trò chơi Chiếc hộp bí ẩn theo sự hướng dẫn của GV.

Báo cáo kết quả:

- Gọi HS trả lời câu hỏi và giải thích.

HS giơ tay để giành quyền tham gia trò chơi và giải thích câu trả lời (nếu GV yêu cầu).

Tổng kết

- GV nhận xét câu trả lời, chốt đáp án các câu hỏi và nêu kết luận về màu sắc của vật.

- Chốt lại kiến thức cho HS

- Giới thiệu về cách pha màu trong hội cho HS và mục (Em có biết) về bệnh mù màu

Ghi nhớ kiến thức

LUYỆN TẬP

HỌ VÀ TÊN: …..

Câu 1: Hiện tượng nào trong các hiện tượng sau không phải là hiện tượng phân tích ánh sáng?

A. Hiện tượng cầu vồng.

B. Ánh sáng màu trên váng dầu.

C. Bong bóng xà phòng.

D. Ánh sáng đi qua lăng kính bị lệch về phía đáy.

Câu 2: Trong các phát biểu sau đây, phát biểu nào là sai?

A. Ánh sáng trắng là tổng hợp (hỗn hợp) của nhiều ánh sáng đơn sắc có màu biến thiên liên tục từ đỏ tới tím.

B.  Ánh sáng đơn sắc là ánh sáng không bị tán sắc khi đi qua lăng kính.

C. Hiện tượng chùm sáng trắng, khi đi qua một lăng kính, bị tách ra thành nhiều chùm sáng có màu sắc khác nhau là hiện tượng tán sắc ánh sáng.

D. Ánh sáng do Mặt Trời phát ra là ánh sáng đơn sắc vì nó có màu trắng.

Câu 3: Chiếu ánh sáng màu lục qua quả táo màu đỏ, quả táo có màu?

A. Màu da cam

B. Màu vàng

C. Màu đỏ

D. Màu gần như đen.

Câu 4: Tìm phát biểu sai về hiện tượng tán sắc ánh sáng:

A. Chiết suất của lăng kính đối với các ánh sáng đơn sắc khác nhau có giá trị khác nhau.

B. Khi chiều chùm ánh sáng trăng qua lăng kính, tia tím lệch ít nhất, tia đỏ lệch nhiều nhất.

C. Ánh sáng đơn sắc là ánh sáng không bị tán sắc khi qua lăng kính

D. Ánh sáng trắng là tập hợp của vô số ánh sáng đơn sắc có màu biến thiên lien tục từ đỏ đến tím.

Câu 5. Chọn từ thích hợp điền vào chỗ trống trong câu sau:

Lá cây có màu xanh là vì chúng tán xạ tốt ánh sáng ..... trong ánh sáng .... của Mặt Trời.

A. xanh – trắng. B. trắng – xanh.

C. xanh – vàng. D. vàng – xanh.

Câu 6: Chiếu ánh sáng phát ra từ một đèn LED lục vào mặt ghi của một đĩa CD rồi quan sát ánh sáng phản xạ từ mặt đĩa theo đủ mọi phía. Ta sẽ thấy những ánh sáng màu gì?

A. Chỉ thấy ánh sáng màu lục. B. Thấy các ánh sáng có đủ mọi màu.

C. Không thấy có ánh sáng. D. Thấy ánh sáng màu đen 

Câu 7: Đường đi của tia sáng qua lăng kính đặt trong không khí hình vẽ nào là không đúng.

A. Hình 1 B. Hình 2   C. Hình 3  D. Hình 4

Câu 8: Dưới ánh sáng đỏ và ánh sáng lục, ta thấy có một dòng chữ màu đen. Vậy dưới ánh sáng trắng, dòng chữ ấy có màu:

A. đỏ B. vàng

C. lục D. xanh thẫm, tím hoặc đen

Câu 9: Chiếu các chùm sáng đơn sắc khác nhau qua lăng kính, ta thu được 

A. luôn luôn có chùm tia đi ra khỏi lăng kính ở mặt bên thứ hai của lăng kính.

B. chùm tia đi ra khỏi lăng kính luôn lệch về phía đáy của nó 

C. chùm tia đi ra khỏi lăng kính luôn lệch về phía đỉnh của nó

D. đường đi của tia sáng đối xứng qua mặt phân giác của góc ở đỉnh.

Câu 10: Cho các loại ánh sáng sau: Ánh sáng trắng (I); Ánh sáng đỏ (II); Ánh sáng vàng (III); Ánh sáng tím (IV) thì loại ánh sáng nào không bị lăng kính làm tán sắc?

A. I; II; III; IV B. II; III; IV C. I; II; IV D. I;II; III

Hoạt động của GV

Hoạt động của HS

Giao nhiệm vụ:

– GV phát phiếu học tập “Luyện tập” cho HS.

+ Yêu cầu HS làm việc cá nhân trong vòng 10 phút và nộp lại cho GV.

- HS nhận nhiệm vụ.

HS thực hiện nhiệm vụ

- GV quan sát, hỗ trợ HS.

- HS làm việc cá nhân, thảo luận và hoàn thành nhiệm vụ học tập.

Báo cáo kết quả:

- GV chốt đáp án cho HS và hỗ trợ các câu hỏi khó.

- Chấm điểm cho bài làm HS.

- HS lắng nghe GV hỗ trợ giải các câu hỏi khó, và ghi chép lại.

Tổng kết

- GV nhận xét chung và chốt đáp án.

Ghi nhớ kiến thức

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giao nhiệm vụ:

- GV yêu cầu HS :

1. vận dụng kiến thức về tán sắc ánh sáng và màu sắc ánh sáng để giải thích sự hình thành cầu vồng.

2. Ở hình 3.3, nếu thay ánh sáng đỏ bằng ánh sáng trắng chiếu tới khối thuỷ tinh thì có xảy ra hiện tượng tán sắc ánh sáng không? Em hãy dùng hình vẽ để giải thích dự đoán của em và làm thí nghiệm để kiểm chứng.

HS nhận nhiệm vụ

Hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ:

- Hỗ trợ HS khi gặp khó khăn.

- GV theo dõi quá trình thực hiện nhiệm vụ và đưa ra hướng dẫn, gợi ý (nếu cần).

- HS suy nghĩ và trả lời câu hỏi.

Báo cáo kết quả:

- GV chiếu video giải thích sự hình thành cầu vồng và chốt đáp án

https://www.youtube.com/watch?v=ujCgHcLybQk

              Mức độ

Mức độ

Tiêu chí

Mức độ 1

(0.5 đ)

Mức độ 2

(1.0 đ)

Mức độ 3

(2.0 đ)

Điểm

Tiêu chí 1. Các học sinh trong nhóm đều tham gia hoạt động

Dưới 50% HS trong nhóm tham gia hoạt động

Từ 50% - 90% HS trong nhóm tham gia hoạt động

100% HS trong nhóm tham gia hoạt động

Tiêu chí 2. Thảo luận sôi nổi

Ít thảo luận, trao đổi với nhau.

Thảo luận sôi nổi nhưng ít tranh luận.

Thảo luận và tranh luận sôi nổi với nhau.

Tiêu chí 3. Báo cáo kết quả thảo luận

Báo cáo chưa rõ ràng, còn lộn xộn.

Báo cáo rõ ràng nhưng còn lúng túng

Báo cáo rõ ràng và mạch lạc, tự tin

Tiêu chí 4. Nội dung kết quả thảo luận

Báo cáo được 75% trở xuống nội dung yêu cầu thảo luận

Báo cáo từ 75% - 90% nội dung yêu cầu thảo luận.

Báo cáo trên 90% nội dung yêu cầu thảo luận.

Tiêu chí 5. Phản biện ý kiến của bạn.

Chỉ có 1 – 2 ý kiến phản biện.

Có từ 3 – 4 ý kiến phản biện

Có từ 5 ý kiến phản biện trở lên.

Trường: ...........................

Tổ: ................................

Họ và tên giáo viên:............................

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1

Nhiệm vụ 1

Câu 1. Thấu kính là gì? Kể tên một số loại thấu kính trong đời sống mà em biết.

………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

................................................................................................................................................. ………………………………………………………………………………………………

Câu 2. Ngoài cách phân loại thấu kính thành thấu kính rìa mỏng và thấu kính rìa dày, dựa vào thí nghiệm, em có thể phân loại thấu kính theo cách nào?

………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

................................................................................................................................................. ………………………………………………………………………………………………

Nhiệm vụ 2

Tiến hành thí nghiệm mục I.1-SGK/tr29 và trả lời các câu hỏi sau:

- Quan sát hình ảnh đường đi của tia ló, sau đó mô phỏng lại bằng hình vẽ với 2 trường hợp.

- Theo em, kính lúp là loại thấu kính nào?

................................................................................................................................................. ………………………………………………………………………………………………

- Tìm hiểu kính của bạn bị cận đang đeo và cho biết đó là loại thấu kính nào.

................................................................................................................................................. ………………………………………………………………………………………………

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2

Câu 1. Nêu cách xác định quang tâm và trục chính của thấu kính trên hình vẽ?

………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

.................................................................................................................................................

Câu 2. Điền thông tin các vào hình sau

Câu 3. Từ kết quả thí nghiệm, hãy thực hiện các yêu cầu sau:

a. Biểu diễn đường đi của tia sáng qua thấu kính bằng hình vẽ.

b. . Đường đi của các tia sáng tới quang tâm và tia sáng song song với trục chính

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2

Thí nghiệm 1

Thí nghiệm 2

– So sánh đặc điểm của ảnh ảo tạo bởi thấu kính hội tụ và thấu kính phân kì

LUYỆN TẬP

Câu 1. Hình dưới đây mô tả hệ gồm nhiều thấu kính được ghép với nhau trong một ống kính máy ảnh. Trong ống kính máy ảnh này có

A. 2 thấu kính hội tụ, 5 thấu kính phân kì.

B. 3 thấu kính hội tụ, 4 thấu kính phân kì.

C. 5 thấu kính hội tụ, 2 thấu kính phân kì.

D. 4 thấu kính hội tụ, 3 thấu kính phân kì.

Câu 2. Trong các hình dưới đây, hộp có chứa một thấu kính hội tụ là:

A. 1, 2. B. 1, 3. C. 1, 2, 3. D. 2, 3.

Câu 3. Trong các hình dưới đây, hộp có chứa một thấu kính phân kì là

A. 1. B. 2. C. 3. D. 1, 3.

Câu 4. Trong các sơ đồ dưới đây, sơ đồ bị sai đường đi của tia sáng qua thấu kính hội tụ là:

A. 1. B. 2. C. 3. D. 4

Câu 5. Cho biết là trục chính của một thấu kính, S là điểm sáng, S' là ảnh của S tạo bởi thấu kính.

a) S' là ảnh thật hay ảnh ảo?

b) Thấu kính đã cho là thấu kính gì?

c) Vẽ hình, nêu cách dựng.

Hoạt động của GV

Hoạt động của HS

Chuyển giao nhiệm vụ

- GV cho HS xem video sau và đặt câu hỏi:

https://www.youtube.com/watch?v=JdYmqHJG3dU

Làm thế nào mà chai nước có thể tại ra ngọn lửa?

- HS xem video.

Hướng dẫn HS thực hiện nhiệm vụ

- GV đặt câu hỏi xong quan sát HS, nếu các em chưa thể trả lời thì đặt thêm câu hỏi gợi mở, liên tưởng cho HS tìm ra câu trả lời

HS suy nghĩ và trả lời các câu hỏi.

Chốt lại và đặt vấn đề vào bài

- GV không chốt đáp và dẫn dắt vào bài học bằng tình huống đầu bài: Ánh sáng mặt trời khi chiều tới Trái Đất không có khả năng làm cháy là khô. Nhưng nếu ta dùng kính lúp tập trung ánh sáng tại một điểm (hình 5.1) thì có thể làm cháy là khô. Trong trường hợp này, ánh sáng truyền qua kính lúp như thế nào?

HS lắng nghe và chuẩn bị tinh thần học bài mới.

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1

Nhiệm vụ 1

Câu 1. Thấu kính là gì? Kể tên một số loại thấu kính trong đời sống mà em biết.

Trả lời

- Thấu kính là khối đồng chất trong suốt, được giới hạn bởi hai mặt cầu hoặc một mặt cầu và một mặt phẳng.

- Một số loại thấu kính như: Kính lúp, kính mắt, máy ảnh, kính hiển vi, …

Câu 2. Ngoài cách phân loại thấu kính thành thấu kính rìa mỏng và thấu kính rìa dày, dựa vào thí nghiệm, em có thể phân loại thấu kính theo cách nào?

Trả lời

Dùng thấu kính hứng ánh sáng Mặt Trời hoặc ánh sáng ngọn đèn đặt ở xa lên màn hứng. Nếu chùm sáng đó hội tụ trên màn thì đó là TKHT. Nếu chùm tia sáng song song sau khi đi qua thấu kính sẽ bị phân tán ra thì đó là TKPK.

Nhiệm vụ 2

Tiến hành thí nghiệm mục I.1-SGK/tr29 và trả lời các câu hỏi sau:

- Quan sát hình ảnh đường đi của tia ló, sau đó mô phỏng lại bằng hình vẽ với 2 trường hợp.

- Theo em, kính lúp là loại thấu kính nào?

Trả lời

Kính lúp là một thấu kính rìa mỏng (thấu kính hội tụ)

- Tìm hiểu kính của bạn bị cận đang đeo và cho biết đó là loại thấu kính nào.

Trả lời

Kính cận là một loại thấu kính phân kì

Hoạt động của GV

Hoạt động của HS

Giao nhiệm vụ:

– GV thực hiện:

+ Phát phiếu học tập số 1 và bộ dụng cụ thí nghiệm (1).

+ Yêu cầu HS đọc thông tin mục I-SGK/tr29, 30 và kiến thức cá nhân, hoạt động theo nhóm và hoàn thành phiếu học tập số 1.

- HS nhận nhiệm vụ.

Hướng dẫn HS thực hiện nhiệm vụ

- GV quan sát, hỗ trợ HS khi cần thiết.

+ Quan sát các thấu kính và thực hiện nhiệm vụ 1.

+ Quan sát thí nghiệm và thực hiện nhiệm vụ (2).

Báo cáo kết quả:

- 01 HS nêu cấu tạo của thấu kính, phân chia các thấu kính thành 2 nhóm, chỉ rõ căn cứ phân loại.

- 01 HS trình bày nhận xét đường truyền của các tia ló ra khỏi thấu kính.

- GV gọi thì đứng tại chổ trình bày đáp án phiếu học tập.

- Lắng nghe và nhận xét các bài làm của nhóm khác.

Tổng kết

- GV chốt lại các ý kiến thức chính cho HS:

+ Dựa trên hình dạng ta có thể phân thành hai loại: thấu kính rìa mỏng và thấu kính rìa dày.

+ Trong không khí, thấu kính rìa dày là thấu kính phân kì, thấu kính rìa mỏng là thấu kính hội tụ.

- GV chiếu hình 5.6 và giới thiệu về nguyên lí hoạt động của thấu kính

- Chiếu video mở rộng kiến thức “Sự tạo ảnh trong máy ảnh”

https://www.youtube.com/watch?v=xQi0HEZzCek

Ghi nhớ kiến thức

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2

Câu 1. Nêu cách xác định quang tâm và trục chính của thấu kính trên hình vẽ?

Trả lời

- Quang tâm O là điểm chính giữa của thấu kính.

- Đường thẳng đi qua O vuông góc với thấu kính được gọi là trục chính của thấu kính.

Câu 2. Điền thông tin các vào hình sau

Câu 3. Từ kết quả thí nghiệm, hãy thực hiện các yêu cầu sau:

a. Biểu diễn đường đi của tia sáng qua thấu kính bằng hình vẽ.

………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

................................................................................................................................................. ………………………………………………………………………………………………

b. . Đường đi của các tia sáng tới quang tâm và tia sáng song song với trục chính

………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giao nhiệm vụ:

- GV phát phiếu học tập số 2 cho HS.

- Yêu cầu HS suy nghĩ, làm việc độc lập đọc thông tin SKG và hoàn thành (câu 1) trong phiếu học tập số 2.

HS nhận nhiệm vụ,

Hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ:

- GV quan sát hỗ trợ khi cần thiết, đặt các câu hỏi gợi mở cho HS khi HS gặp khó.

HS hoạt động độc lập và hoàn thành phiếu học tập.

Báo cáo kết quả:

- GV gọi ngẫu nhiên 1 học sinh nêu các khái niệm.

- Đặt câu hỏi thêm và yêu câu HS giải thích.

- HS lắng nghe câu trả lời và nhận xét bổ sung

Tổng kết:

- GV chốt lại các kiến thức cho HS quan trọng cho HS:

- Quang tâm (mọi tia sáng tới O đều truyền thẳng qua thấu kính).

- Trục chính của thấu kính (đường thẳng đi qua quang tâm O và vuông góc với tiết diện thẳng của thấu kính).

- HS lắng nghe, ghi chép vào vở.

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2

Câu 1. Nêu cách xác định quang tâm và trục chính của thấu kính trên hình vẽ?

Trả lời

- Quang tâm O là điểm chính giữa của thấu kính.

- Đường thẳng đi qua O vuông góc với thấu kính được gọi là trục chính của thấu kính.

Câu 2. Điền thông tin các vào hình sau

Câu 3. Từ kết quả thí nghiệm, hãy thực hiện các yêu cầu sau:

a. . Nêu nhận xét về mối liên hệ giữa phương của tia tới và phương của tia ló trong từng trường hợp.

Trả lời

- Tia tới đi qua quang tâm O cho tia ló truyền thẳng ⇒⇒  tia ló có phương trùng với tia tới.

- Tia tới có phương song song với trục chính cho tia ló có đường kéo dài đi qua tiêu điểm chính của thấu kính ⇒⇒  tia ló đi khác phương so với tia tới.

b. Biểu diễn đường đi của tia sáng qua thấu kính bằng hình vẽ. Xác định độ lớn của tiêu cự trong các thấu kính.

Trả lời

Ta được, tiêu cự của thấu kính là độ dài OF = f.

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giao nhiệm vụ:

- GV chia lớp thành 6 nhóm nhỏ:

+ Phát bộ dụng cụ thí nghiệm (1) cho mỗi nhóm HS.

+ Yêu cầu HS:

- Làm việc theo nhóm, thực hiện thí nghiệm mục II.2-SGK/tr31 và hoàn thành các câu hỏi còn lại trong phiếu học tập số 2

HS nhận nhiệm vụ.

Hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ:

- GV quan sát hỗ trợ khi cần thiết, đặt các câu hỏi gợi mở cho HS khi HS gặp khó.

HS hoạt động theo nhóm, tiến hành thí nghiệm và hoàn thành PHT.

Báo cáo kết quả:

- GV gọi ngẫu nhiên 1 học sinh trình bày.

- Đặt câu hỏi thêm và yêu câu HS giải thích.

- HS lắng nghe câu trả lời và nhận xét bổ sung

Tổng kết:

- GV chốt lại các kiến thức cho HS quan trọng cho HS:

- Giới thiệu mục Tìm hiểu thêm và Em có biết cho HS.

- HS lắng nghe, ghi chép vào vở.

LUYỆN TẬP

Câu 1. Hình dưới đây mô tả hệ gồm nhiều thấu kính được ghép với nhau trong một ống kính máy ảnh. Trong ống kính máy ảnh này có

A. 2 thấu kính hội tụ, 5 thấu kính phân kì.

B. 3 thấu kính hội tụ, 4 thấu kính phân kì.

C. 5 thấu kính hội tụ, 2 thấu kính phân kì.

D. 4 thấu kính hội tụ, 3 thấu kính phân kì.

Câu 2. Trong các hình dưới đây, hộp có chứa một thấu kính hội tụ là:

A. 1, 2. B. 1, 3. C. 1, 2, 3. D. 2, 3.

Câu 3. Trong các hình dưới đây, hộp có chứa một thấu kính phân kì là

A. 1. B. 2. C. 3. D. 1, 3.

Câu 4. Trong các sơ đồ dưới đây, sơ đồ bị sai đường đi của tia sáng qua thấu kính hội tụ là:

A. 1. B. 2. C. 3. D. 4

Câu 5. Cho biết là trục chính của một thấu kính, S là điểm sáng, S' là ảnh của S tạo bởi thấu kính.

a) S' là ảnh thật hay ảnh ảo?

b) Thấu kính đã cho là thấu kính gì?

c) Vẽ hình, nêu cách dựng.

Trả lời

a) Vì S và S’ nằm về 2 phía đối với trục chính Δ nên S’ là ảnh thật.

b) Vì điểm sáng S qua thấu kính cho ảnh thật nên thấu kính đã cho là thấu kính hội tụ.

+ Xác định quang tâm O, hai tiêu điểm F và F’ bằng cách:

- Nối S với S’ cắt trục chính Δ của thấu kính tại O

- Dựng đường thẳng vuông góc với trục chính tại O. Đó là vị trí đặt thấu kính.

- Từ S dựng tia tới SI song song với trục chính của thấu kính. Nối I với S’ cắt trục chính tại tiêu điểm F’.

- Lấy F đối xứng với F’ qua O (OF = OF’) ta được tiêu điểm vật F.

Hoạt động của GV

Hoạt động của HS

Giao nhiệm vụ:

- GV phát PHT cho “luyện tập” cho HS làm việc cá nhân trong vòng 10 phút

- HS nhận nhiệm vụ.

HS thực hiện nhiệm vụ

- GV hỗ trợ HS ở các bài tập khó.

- HS tiến hành giải quyết các bài tập.

Báo cáo kết quả:

- Hỗ trợ HS giải các câu hỏi khó.

- GV kết luận về nội dung kiến thức.

- HS lắng nghe GV hỗ trợ giải các câu hỏi khó, và ghi chép lại.

Tổng kết

Ghi nhớ kiến thức

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giao nhiệm vụ:

– GV chiếu hình ảnh mô tả cấu tạo của ống nhòm, yêu cầu HS giải thích một cách sơ lược sự tạo ảnh của vật qua ống nhòm.

HS nhận nhiệm vụ

Hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ:

- GV hỗ trợ HS khi cần thiết

– HS làm việc cá nhân, thực hiện nhiệm vụ học tập.

Báo cáo kết quả:

- GV nhận xét chung và chốt đáp án và giới thiệu sơ đồ tạo ảnh của vật qua hệ 2 thấu kính hội tụ đồng trục (tương tự ống nhòm, kính thiên văn).

- HS lắng nghe

              Mức độ

Mức độ

Tiêu chí

Mức độ 1

(0.5 đ)

Mức độ 2

(1.0 đ)

Mức độ 3

(2.0 đ)

Điểm

Tiêu chí 1. Các học sinh trong nhóm đều tham gia hoạt động

Dưới 50% HS trong nhóm tham gia hoạt động

Từ 50% - 90% HS trong nhóm tham gia hoạt động

100% HS trong nhóm tham gia hoạt động

Tiêu chí 2. Thảo luận sôi nổi

Ít thảo luận, trao đổi với nhau.

Thảo luận sôi nổi nhưng ít tranh luận.

Thảo luận và tranh luận sôi nổi với nhau.

Tiêu chí 3. Báo cáo kết quả thảo luận

Báo cáo chưa rõ ràng, còn lộn xộn.

Báo cáo rõ ràng nhưng còn lúng túng

Báo cáo rõ ràng và mạch lạc, tự tin

Tiêu chí 4. Nội dung kết quả thảo luận

Báo cáo được 75% trở xuống nội dung yêu cầu thảo luận

Báo cáo từ 75% - 90% nội dung yêu cầu thảo luận.

Báo cáo trên 90% nội dung yêu cầu thảo luận.

Tiêu chí 5. Phản biện ý kiến của bạn.

Chỉ có 1 – 2 ý kiến phản biện.

Có từ 3 – 4 ý kiến phản biện

Có từ 5 ý kiến phản biện trở lên.

Trường: ...........................

Tổ: ................................

Họ và tên giáo viên:............................

PHIẾU HỌC TẬP 1
Nhóm…

Tiến hành thí nghiệm và trả lời các câu hỏi sau:

Dựa vào độ sáng của đèn, em hãy:

a) So sánh cường độ dòng điện trong mạch khi dùng R_1­và khi dùng R₂

……………………………………………………………………………………………….

……………………………………………………………………………………………….

b) Chứng tỏ các đoạn dây dẫn khác nhau có tác dụng cản trở dòng điện khác nhau.

……………………………………………………………………………………………….

……………………………………………………………………………………………….

………………………………………………………………………………………………

PHIẾU HỌC TẬP 2

Nhóm ….

Tiến hành thí nghiệm theo hướng kết quả ghi vào bảng sau:

(Bảng 1) – Được hoàn thành dựa vào số liệu thực nghiệm của HS đo tại lớp.

- Với mỗi giá trị của hiệu điện thế, so sánh cường độ dòng điện qua R₁ và cường độ dòng điện qua R₂.

Trả lời

……………………………………………………………………………………………….

……………………………………………………………………………………………….

………………………………………………………………………………………………- Tính tỉ số U/I của mỗi đoạn dây dẫn và rút ra nhận xét.

- Tác dụng cản trở dòng điện của hai đoạn dây dẫn R₁ và R₂ có khác nhau như trong thí nghiệm 1 hay không?

Trả lời

……………………………………………………………………………………………….

0 Rút ra nhận xét về mỗi liên hệ giữa cường độ dòng điện trong đoạn dây dẫn với hiệu điện thể giữa hai đầu đoạn dây dẫn đó và mô tả mối liên hệ đó bằng biểu thức toán học.

Trả lời

……………………………………………………………………………………………….

……………………………………………………………………………………………….

……………………………………………………………………………………………… - Dự đoán độ lớn của cường độ dòng điện qua R₁ và qua R₂ khi hiệu điện thế là 2,2 V. Tiến hành thí nghiệm để kiểm tra kết quả đó.

Trả lời

……………………………………………………………………………………………….

……………………………………………………………………………………………….

……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….

……………………………………………………………………………………………….

……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….

……………………………………………………………………………………………….

………………………………………………………………………………………………

PHIẾU HỌC TẬP 3

Nhóm ….

Câu 1. Đề xuất phương án thí nghiệm để kiểm tra sự phụ thuộc của điện trở vào chiều dài và tiết diện của đoạn dây dẫn.

Trả lời

……………………………………………………………………………………………….

……………………………………………………………………………………………….

………………………………………………………………………………………………

……………………………………………………………………………………………….

……………………………………………………………………………………………….

……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….

……………………………………………………………………………………………….

……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….

……………………………………………………………………………………………….

……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….

……………………………………………………………………………………………….

……………………………………………………………………………………………… Câu 2. Dựa vào bảng 7.3, tính điện trở của đoạn dây nicrom dài 0,5 m và có tiết diện 1 mm².

Trả lời

……………………………………………………………………………………………….

………………………………………………………………………………………………-

……………………………………………………………………………………………….

Câu 3. Hình 7.4a là một biến trở được sử dụng trong các thiết bị điện gia đình. Khi xoay trục điều khiển sẽ thay đổi được chiều dài của đoạn dây dẫn có dòng điện chạy qua, nhờ đó thay đổi được điện trở của biến trở. Giả sử chiếc đèn ở hình 7.1 sử dụng biến trở trên và được mắc như hình 7.4c. Hãy vẽ sơ đồ mạch điện của đèn và trả lời câu hỏi ở đầu bài học.

Trả lời

Đơn vị đo điện trở là

Ohm (Ω)

Điện trở có tác dụng

cản trở dòng điện

Biểu thức của định luật Ohm là

I ₌

Hiệu điện thế ở giữa hai đầu vật dẫn có điện trở 12 Ω và cường độ dòng điện 0,5 A chạy qua là

6 V

Khi hiệu điện thế giữa hai đầu vật dẫn là 2 V thì cường độ dòng điện là 0,4 A. Để cường độ dòng điện là 0,8 A hiệu điện thế giữa hai đầu vật dẫn bằng

4 V

Điện trở của một đoạn dây dẫn có chiều dài 100 m, tiết diện là 5 mm², làm bằng chất điện trở suất là 1,7.10^–8 Ωm là

3,4 mΩ

Hiệu điện thế giữa hai đầu vật dẫn là 9 V thì cường độ dòng điện chạy qua vật dẫn là 1,5 A. Điện trở của vật dẫn là

6 Ω

Cường độ dòng điện chạy qua vật dẫn tỉ lệ thuận với

hiệu điện thế đặt vào hai đầu vật dẫn

Đối với một đoạn dây dẫn, thương số là

điện trở của đoạn dây dẫn đó

Hoạt động của GV

Hoạt động của HS

Chuyển giao nhiệm vụ

– GV thực hiện:

+ Mắc mạch điện theo sơ đồ như phần Mở đầu, đóng khoá K.

+ Yêu cầu HS: quan sát số chỉ của ampe kế và dự đoán số sự thay đổi số chỉ của ampe kế khi thay điện trở bằng một điện trở khác hoặc thay nguồn điện bằng một nguồn điện khác và giải thích.

- HS nhận nhiệm vụ.

Hướng dẫn HS thực hiện nhiệm vụ

- GV quan sát hỗ trợ cho HS khi cần thiết.

+ Quan sát số chỉ ban đầu của ampe kế.

+ Nhớ lại kiến thức về cường độ dòng điện trong chương trình Khoa học tự nhiên 8, suy nghĩ và thực hiện theo yêu cầu của GV.

Chốt lại và đặt vấn đề vào bài

– GV không chốt đáp án mà dẫn dắt vào bài mới. GV có thể dẫn dắt: Số chỉ của ampe kế cho biết độ lớn của cường độ dòng điện chạy trong mạch, số chỉ ampe kế thay đổi khi cường độ dòng điện chạy trong mạch thay đổi. Độ lớn cường độ dòng điện chạy trong mạch phụ thuộc vào những yếu tố nào? Chúng ta cùng tìm hiểu bài học để có được câu trả lời chính xác.

HS lắng nghe và chuẩn bị tinh thần học bài mới.

PHIẾU HỌC TẬP 1
Nhóm…

Tiến hành thí nghiệm và trả lời các câu hỏi sau:

Dựa vào độ sáng của đèn, em hãy:

a) So sánh cường độ dòng điện trong mạch khi dùng R_1­và khi dùng R₂

Trả lời

Giá trị cường độ dòng điện trong mạch khi dùng R₁ và khi dùng R₂ khác nhau do giá trị điện trở của R₁ và R₂ khác nhau.

b) Chứng tỏ các đoạn dây dẫn khác nhau có tác dụng cản trở dòng điện khác nhau.

Trả lời

- Đóng công tắc, quan sát độ sáng của đèn.

- Mở công tắc, thay đoạn dây dẫn nhôm bằng đoạn dây dẫn đồng. Đóng công tắc, quan sát độ sáng của đèn.

Nhận xét: Độ sáng bóng đèn ở hai trường hợp dây dẫn khác nhau là khác nhau.

Kết luận: Các đoạn dây dẫn khác nhau có tác dụng cản trở dòng điện khác nhau.

Hoạt động của GV

Hoạt động của HS

Giao nhiệm vụ:

– GV thực hiện:

+ Chia nhóm HS: tối đa 6 HS/nhóm.

+ Phát dụng cụ thí nghiệm (1) cho mỗi nhóm.

+ Yêu cầu HS:

Làm việc nhóm thí nghiệm theo hướng dẫn trong phần mục I– SGK/tr.40 và hoàn thành phiếu học tập số 1.

- HS nhận nhiệm vụ.

- Tập hợp nhóm và vào vị trí do giáo viên chỉ định.

Hướng dẫn HS thực hiện nhiệm vụ

- GV quan sát, hỗ trợ HS khi cần thiết.

- HS làm theo nhóm, trả lời các câu hỏi.

Báo cáo kết quả:

- GV gọi ngẫu nhiêu các nhóm trình bày câu trả lời.

- Chỉnh sửa (nếu có).

- GV gọi thì đứng tại chổ trình bày đáp án.

- Lắng nghe và nhận xét các bài làm của nhóm khác.

Tổng kết

- GV nhận xét chung và chốt kiến thức về tính chất của điện trở.

+ Điện trở có tác dụng cản trở dòng điện.

+ Điện trở khác nhau có tác dụng cản trở dòng điện khác nhau.

Ghi nhớ kiến thức

PHIẾU HỌC TẬP

Tiến hành thí nghiệm theo hướng kết quả ghi vào bảng sau:

(Bảng 1) – Được hoàn thành dựa vào số liệu thực nghiệm của HS đo tại lớp.

- Với mỗi giá trị của hiệu điện thế, so sánh cường độ dòng điện qua R₁ và cường độ dòng điện qua R₂.

Trả lời

Với mỗi giá trị của hiệu điện thế, so sánh cường độ dòng điện qua R₁ và cường độ dòng điện qua R₂.

I₁ (A) < I₂ (A)

- Tính tỉ số U/I của mỗi đoạn dây dẫn và rút ra nhận xét.

Trả lời

- Tác dụng cản trở dòng điện của hai đoạn dây dẫn R₁ và R₂ có khác nhau như trong thí nghiệm 1 hay không?

Trả lời

Tác dụng cản trở dòng điện của hai đoạn dây dẫn R₁ và R₂ như trong thí nghiệm 1.

- Rút ra nhận xét về mỗi liên hệ giữa cường độ dòng điện trong đoạn dây dẫn với hiệu điện thể giữa hai đầu đoạn dây dẫn đó và mô tả mối liên hệ đó bằng biểu thức toán học.

Trả lời

Cường độ dòng điện trong đoạn dây dẫn tăng lên khi hiệu điện thế giữa hai đầu đoạn dây dẫn đó tăng lên.

Biểu thức toán học: I =

 - Dự đoán độ lớn của cường độ dòng điện qua R₁ và qua R₂ khi hiệu điện thế là 2,2 V. Tiến hành thí nghiệm để kiểm tra kết quả đó.

Trả lời

- Dự đoán: Độ lớn của cường độ dòng điện chạy qua R₁ nhỏ hơn qua R₂.

- Kiểm tra bằng thí nghiệm:

+ Mắc mạch điện theo sơ đồ hình 7.3, sử dụng U = 2,2 V..

+ Đóng công tắc K, đọc số chỉ của ampe kế, ghi kết quả lần 1 theo mẫu bảng 7.1.

+ Tiến hành tương tự với các lần tiếp theo ứng với các giá trị của hiệu điện thế trong bảng 7.1.

+ Thay đoạn dây dẫn R₁ bằng đoạn dây dẫn R₂ và lặp lại các bước như với R₁.

Hoạt động của GV

Hoạt động của HS

Giao nhiệm vụ:

GV phát phiếu học tập cho các nhóm và yêu cầu HS:

+ Làm việc nhóm, thực hiện thí nghiệm theo hướng dẫn trong mục II-SGK/tr.41.

+ Hoàn thành phiếu học tập nhóm.

- HS nhận nhiệm vụ.

- Tập hợp nhóm và vào vị trí do giáo viên chỉ định.

Hướng dẫn HS thực hiện nhiệm vụ

- GV quan sát, hỗ trợ HS khi cần thiết.

+ Tiếp nhận phiếu học tập nhóm.

+ Sử dụng SGK để đọc hướng dẫn thí nghiệm và thực hiện thí nghiệm theo yêu cầu.

+ Thảo luận để hoàn thành phiếu học tập.

Báo cáo kết quả:

- GV nhận xét, hỗ trợ chỉnh sửa phiếu học tập cho HS.

– Các nhóm treo phiếu học tập lên vị trí phía sau mỗi nhóm.

- Đại diện 01 nhóm HS trình bày kết quả thí nghiệm và sản phẩm học tập theo yêu cầu trong phiếu học tập.

Tổng kết

- GV nhận xét chung và chốt kiến

- GV thông báo đơn vị đo điện trở và nội dung định luật Ohm.

Ghi nhớ kiến thức

Hoạt động của GV

Hoạt động của HS

Giao nhiệm vụ:

– GV yêu cầu HS đọc mục IV.1-SGK/tr.42 và hoàn thành nhiệm vụ trong phần Câu hỏi và bài tập-SGK/tr.42.

- HS nhận nhiệm vụ.

Hướng dẫn HS thực hiện nhiệm vụ

- GV quan sát, hỗ trợ HS khi cần thiết.

HS làm việc cá nhân, thực hiện nhiệm vụ học tập theo yêu cầu.

Báo cáo kết quả:

- GV gọi 02 ngẫu nhiên HS lên bảng trình bày lời giải đồng thời chấm bài làm trong vở của HS

- HS lắng nghe câu trả lời của các bạn và nhận xét chéo cho nhau.

Tổng kết

- GV nhận xét chung bài làm của HS

- Chốt lại kiến thức cho HS

Ghi nhớ kiến thức

PHIẾU HỌC TẬP 3

Nhóm ….

Câu 1. Đề xuất phương án thí nghiệm để kiểm tra sự phụ thuộc của điện trở vào chiều dài và tiết diện của đoạn dây dẫn.

Trả lời

- Phương án thí nghiệm:

+ Chuẩn bị một đoạn dây dẫn với độ dày và chất liệu đồng đều. 

+ Sử dụng một máy đo điện trở để đo điện trở của đoạn dây dẫn ban đầu. 

+ Sử dụng một máy đo điện áp để đo hiệu điện thể qua đoạn dây dẫn khi điện áp được cung cấp vào hai đầu của đoạn dây dẫn. 

+ Tính toán cường độ dòng điện qua đoạn dây dẫn bằng công thức I = U/R (trong đó U là hiệu điện thể và R là điện trở). 

+ Giữ nguyên độ dày và chất liệu của đoạn dây dẫn, tăng chiếu dài của đoạn dây dẫn lên và lặp lại bước 2, 3 và 4 để tính toán cường độ dòng điện mới. 

+ So sánh cường độ dòng điện ban đầu với cường độ dòng điện sau khi tăng chiếu dài để xem xét sự thay đổi của điện trở. 

+ Lặp lại bước 5 với các giá trị khác nhau của chiếu dài để xác định mối quan hệ giữa điện trở và chiếu dài. 

+ Giữ nguyên chiếu dài và tăng tiết diện của đoạn dây dẫn lên, và lặp lại bước 2, 3 và 4 để tính toán cường độ dòng điện mới. 

+ So sánh cường độ dòng điện ban đầu với cường độ dòng điện sau khi tăng tiết diện để xem xét sự thay đổi của điện trở. 

+ Lặp lại bước 8 với các giá trị khác nhau của tiết diện để xác định mối quan hệ giữa điện trở và tiết diện.

Câu 2. Dựa vào bảng 7.3, tính điện trở của đoạn dây nicrom dài 0,5 m và có tiết diện 1 mm².

Trả lời

Điện trở của đoạn dây nichrome dài 0,5 m và có tiết diện 1 mm² là

R = ρ = 110.10^-8 . = 0,55 Ω

Câu 3. Hình 7.4a là một biến trở được sử dụng trong các thiết bị điện gia đình. Khi xoay trục điều khiển sẽ thay đổi được chiều dài của đoạn dây dẫn có dòng điện chạy qua, nhờ đó thay đổi được điện trở của biến trở. Giả sử chiếc đèn ở hình 7.1 sử dụng biến trở trên và được mắc như hình 7.4c. Hãy vẽ sơ đồ mạch điện của đèn và trả lời câu hỏi ở đầu bài học.

Trả lời

- Khi vặn núm xoay là ta đang điều chỉnh giá trị của điện trở, khi điện trở thay đổi thì cường độ dòng điện trong mạch cũng thay đổi làm thay đổi độ sáng của đèn pin.

Hoạt động của GV

Hoạt động của HS

Giao nhiệm vụ:

– GV phát phiếu học tập cho HS

+ Yêu cầu HS đọc thông tin mục IV.2-SGK/tr43

+ Hoạt động theo nhóm và hoàn thành phiếu học tập số 3

- HS nhận nhiệm vụ.

Hướng dẫn HS thực hiện nhiệm vụ

- GV quan sát, hỗ trợ HS khi cần thiết (đặc biệt câu hỏi số 1, đặt câu hỏi gợi ý cho HS có hướng suy nghĩ và trả lời).

HS làm việc cá nhân, thực hiện nhiệm vụ học tập theo yêu cầu.

Báo cáo kết quả:

- GV gọi 02 ngẫu nhiên HS lên bảng trình bày lời giải đồng thời chấm bài làm trong vở của HS

- HS lắng nghe câu trả lời của các bạn và nhận xét chéo cho nhau.

Tổng kết

GV nhận xét chung bài làm của HS, chỉnh sửa các lỗi sai thường gặp (nếu có) và chốt công thức tính điện trở của dây dẫn.

Ghi nhớ kiến thức

Hoạt động của GV

Hoạt động của HS

Giao nhiệm vụ:

– GV thực hiện:

+ Phát bộ mảnh ghép Tarsia cho mỗi nhóm HS.

+ Yêu cầu HS ghép các mảnh ghép để tạo thành 1 hình tam giác lớn sao cho các cạnh của 2 tam giác liền nhau tạo thành một câu đúng.

Link tạo bộ mảnh ghép: https://www.tarsiamaker.co.uk/

- HS nhận nhiệm vụ.

HS thực hiện nhiệm vụ

- GV hỗ trợ HS ở các bài tập khó.

– HS làm việc nhóm, thảo luận và thực hiện nhiệm vụ học tập.

Báo cáo kết quả:

– GV kiểm tra hình ghép tại vị trí của mỗi nhóm.

- HS lắng nghe GV hỗ trợ giải các câu hỏi khó, và ghi chép lại.

Tổng kết

- GV nhận xét chung và công bố đáp án.

- Chốt lại nội dung toàn bộ bài học

Ghi nhớ kiến thức

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giao nhiệm vụ:

- GV đặt câu hỏi cho HS suy nghĩ và trả lời

Câu 1. Một dây dẫn kim loại có chiều dài 10m và điện trở 5Ω. Nếu chiều dài của dây dẫn tăng gấp đôi mà các yếu tố khác không đổi, điện trở của dây dẫn mới là bao nhiêu? Giải thích cơ chế thay đổi điện trở theo chiều dài dây dẫn.

Câu 2. Trong một mạch điện đơn giản bao gồm một pin, một biến trở và một bóng đèn, người dùng điều chỉnh biến trở để tăng độ sáng của bóng đèn. Hãy giải thích nguyên lý hoạt động của biến trở và cách điều chỉnh điện trở ảnh hưởng đến dòng điện và độ sáng của bóng đèn theo định luật Ohm.

HS nhận nhiệm vụ

Hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ:

- GV quan sát hỗ trợ HS khi cần thiết.

- HS hoạt động cá nhân, suy nghĩ và trả lời câu hỏi.

Báo cáo kết quả:

- GV nhận xét các câu trả lời của HS.

- Tổng kết điểm cho HS và trao thưởng.

- Dặn dò về nhà.

- Kết thúc buổi học

              Mức độ

Mức độ

Tiêu chí

Mức độ 1

(0.5 đ)

Mức độ 2

(1.0 đ)

Mức độ 3

(2.0 đ)

Điểm

Tiêu chí 1. Các học sinh trong nhóm đều tham gia hoạt động

Dưới 50% HS trong nhóm tham gia hoạt động

Từ 50% - 90% HS trong nhóm tham gia hoạt động

100% HS trong nhóm tham gia hoạt động

Tiêu chí 2. Thảo luận sôi nổi

Ít thảo luận, trao đổi với nhau.

Thảo luận sôi nổi nhưng ít tranh luận.

Thảo luận và tranh luận sôi nổi với nhau.

Tiêu chí 3. Báo cáo kết quả thảo luận

Báo cáo chưa rõ ràng, còn lộn xộn.

Báo cáo rõ ràng nhưng còn lúng túng

Báo cáo rõ ràng và mạch lạc, tự tin

Tiêu chí 4. Nội dung kết quả thảo luận

Báo cáo được 75% trở xuống nội dung yêu cầu thảo luận

Báo cáo từ 75% - 90% nội dung yêu cầu thảo luận.

Báo cáo trên 90% nội dung yêu cầu thảo luận.

Tiêu chí 5. Phản biện ý kiến của bạn.

Chỉ có 1 – 2 ý kiến phản biện.

Có từ 3 – 4 ý kiến phản biện

Có từ 5 ý kiến phản biện trở lên.

Trường: ...........................

Tổ: ................................

Họ và tên giáo viên:............................

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1

Câu 1. Vẽ sơ đồ hình 8.3 khi đóng công tắc và biểu diễn chiều dòng điện trong mạch.

Câu 2. Với mạch điện hình 8.2, nếu một đèn trong mạch bị đứt dây tóc và không sáng, đèn còn lại có sáng không? Vi sao? ................................................................................................................................................. ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

................................................................................................................................................. ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

Câu 4. Vẽ sơ đồ mạch điện gồm một nguồn điện, công tắc mở, một bóng đèn và một điện trở mắc nối tiếp.

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2

Tiến hành thí nghiệm (Hình 9.3), từ đó nêu nhận xét về cường độ dòng điện chạy trong mạch chính và cường độ dòng điện chạy qua từng điện trở.

................................................................................................................................................. ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………................................................................................................................................................. ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

LUYỆN TẬP

Câu 1. Cho đoạn mạch gồm điện trở R₁ mắc nối tiếp với điện trở R₂ mắc vào mạch điện. Gọi I, I₁, I₂ lần lượt là cường độ dòng điện của toàn mạch, cường độ dòng điện qua R₁, R₂. Biểu thức nào sau đây đúng?

A. I = I₁ = I₂ B. I = I₁ + I₂

C. I ≠ I₁ = I₂ D. I₁ ≠ I₂

Câu 2. Ba điện trở có các giá trị là 10Ω , 20Ω , 30Ω . Có bao nhiêu cách mắc các điện trở này vào mạch có hiệu điện thế 12V để dòng điện trong mạch có cường độ 0,4A?

A. Chỉ có 1 cách mắc B. Có 2 cách mắc

C. Có 3 cách mắc D. Không thể mắc được

Câu 3. Một mạch điện gồm 3 điện trở R₁ = 2Ω , R₂ = 5Ω , R₃ = 3Ω mắc nối tiếp. Cường độ dòng điện chạy trong mạch là 1,2A. Hiệu điện thế hai đầu mạch là:

A. 10V B. 11V

C. 12V D. 13V

Câu 4. Kết luận nào sau đây là đúng khi nói về hiệu điện thế giữa hai đầu đoạn mạch mắc nối tiếp?

Trong đoạn mạch mắc nối tiếp, hiệu điện thế giữa hai đầu đoạn mạch:

A. bằng hiệu điện thế giữa hai đầu mỗi điện trở thành phần.

B. bằng tổng hiệu điện thế giữa hai đầu mỗi điện trở thành phần.

C. bằng các hiệu điện thế giữa hai đầu mỗi điện trở thành phần.

D. luôn nhỏ hơn tổng các hiệu điện thế giữa hai đầu mỗi điện trở thành phần.

Câu 5. Hai điện trở R₁ và R₂ mắc nối tiếp nhau trong một đoạn mạch. Biết R₁ = 2R₂, ampe kế chỉ 1,8A, hiệu điện thế giữa hai đầu đoạn mạch là U_MN = 54V. Tính R₁ và R₂

.……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

Câu 6. Hai điện trở R₁ = 15 , R₂ = 30 mắc nối tiếp nhau trong một đoạn mạch. Phải mắc nối tiếp thêm vào đoạn mạch một điện trở R₃ bằng bao nhiêu để điện trở tương đương của đoạn mạch là 55 ?

.……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

Hoạt động của GV

Hoạt động của HS

Chuyển giao nhiệm vụ

- GV chuẩn bị các dây đèn led, cấm điện cho đèn sáng và đặt câu hỏi cho HS.

- Vì các đèn LED trong đoạn mạch điện có thể đồng loạt thay đổi độ sáng?

HS quan sát GV làm thí nghiệm.

Hướng dẫn HS thực hiện nhiệm vụ

- GV đặt câu hỏi xong quan sát HS, nếu các em chưa thể trả lời thì đặt thêm câu hỏi gợi mở.

HS suy nghĩ và trả lời các câu hỏi.

Chốt lại và đặt vấn đề vào bài

- GV dẫn dắt vào bài học mới

Trong cuộc sống chúng ta, mạch điện nối tiếp được sử dụng rất nhiều, vậy mạch điện nối tiếp là gì? Học xong bài này các em có thể trả lời được câu hỏi đó.

HS lắng nghe và chuẩn bị tinh thần học bài mới.

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1

Câu 1. Vẽ sơ đồ hình 8.3 khi đóng công tắc và biểu diễn chiều dòng điện trong mạch.

Câu 2. Với mạch điện hình 8.2, nếu một đèn trong mạch bị đứt dây tóc và không sáng, đèn còn lại có sáng không? Vi sao?

Trả lời

Với mạch điện hình 8.2, nếu một đèn trong mạch bị đứt dây tóc và không sáng, đèn còn lại không sáng vì khi đó mạch bị hở, không có dòng điện chạy qua.

Câu 4. Vẽ sơ đồ mạch điện gồm một nguồn điện, công tắc mở, một bóng đèn và một điện trở mắc nối tiếp.

Hoạt động của GV

Hoạt động của HS

Giao nhiệm vụ:

- GV tiến hành hoạt động “Cặp đôi hoàn hảo” (think – pair – share kết hợp biến tấu khăn trải bàn)

Cách thức:

- GV yêu cầu HS hoạt động theo cặp.

- Cùng suy nghĩ và thảo luận trong vòng 3 phút để hoàn thành phiếu học tập số 1.

- HS nhận nhiệm vụ.

Hướng dẫn HS thực hiện nhiệm vụ

- GV quan sát, hỗ trợ HS khi cần thiết.

- HS làm việc cặp, thảo luận và hoàn thành phiếu học tập số 1.

Báo cáo kết quả:

- Gọi 1 nhóm đại diện trình bày kết quả. Các nhóm khác bổ sung

- GV kết luận về nội dung kiến thức mà các nhóm đã đưa ra.

- GV gọi thì đứng tại chổ trình bày đáp án phiếu học tập.

- Lắng nghe và nhận xét các bài làm của nhóm khác.

Tổng kết

- GV chốt lại các ý kiến thức chính cho HS:

Ghi nhớ kiến thức

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giao nhiệm vụ:

- GV tiến hành hoạt động “Nhà Vật Lí”

Cách thức:

- Chia lớp thành 6 nhóm.

- Phát bộ dung cụ thí nghiệm gồm: nguồn điện 1 pin, nguồn điện 2 pin, hai điện trở R₁ và R₂ khác nhau, ba ampe kế, các dây nối, công tắc và bảng lắp mạch điện.

- Các nhóm thực hiện thí nghiệm (Hình 8.4), từ đó nêu nhận xét về cường độ dòng điện chạy trong mạch chính và cường độ dòng điện chạy qua từng điện trở. Từ đó trả lời câu hỏi

Cho mạch điện gồm hai điện trở R­₁ và R₂ mắc nói tiếp. Biết ­R­₁ = 3 Ω, R₂ = 6 Ω, hiệu điện thế giữa hai đầu R, là U₁ = 3V. Xác định cường độ dòng điện chạy qua R.

- HS nhận nhiệm vụ.

- Tập trung nhóm theo hướn dẫn của giáo viên và nhận bộ dụng cụ thí nghiệm.

Hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ:

- GV quan sát hỗ trợ khi cần thiết, đặt các câu hỏi gợi mở cho HS khi HS gặp khó.

HS tiến hành thí nghiệm và rút ra nhận xét.

Báo cáo kết quả:

- Cho HS nhận xét chéo cho nhau, góp ý chỉnh sửa.

- GV chỉnh sửa lại các đáp án cho HS (nếu có sai).

- HS quan sát các đáp án của nhóm khác, nhận xét, bổ sung.

Tổng kết:

- GV chốt lại các kiến thức cho HS quan trọng cho HS:

Trong đoạn mạch mắc nối tiếp cường độ dòng điện có giá trị như nhau cho mọi điểm:

I = I₁ = I₂ = … = I_n

- HS lắng nghe, ghi chép vào vở.

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giao nhiệm vụ:

- GV áp dụng kĩ thuật động não (tia chớp) đặt câu hỏi cho HS tư duy nhanh và trả lời

Điện trở tương đương là gì?

Công thức tính điện trở tương đương trong mạch nối tiếp là gì?

Cho ba điện trở R₁ = 3 Ω, R₂ = 4 Ω và R₃ = 6 Ω. Tinh điện trở tương đương của đoạn mạch gồm ba điện trở này mắc nối tiếp.

- HS nhận nhiệm vụ.

Hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ:

- GV hướng dẫn HS đọc SGK và trả lời các câu hỏi.

HS suy nghĩ và trả lời câu hỏi.

Báo cáo kết quả:

- GV gọi ngẫu nhiên 1 HS nêu câu trả lời, các bạn khác góp ý.

- HS trả lời và lắng nghe câu trả lời của bạn khác.

Tổng kết:

- GV chốt lại các kiến thức cho HS quan trọng cho HS:

Điện trở tương đương (R_tđ) của một đoạn mạch điện gồm nhiều điện trở là điện trở có thể thay thế cho tất cả điện trở trong đoạn mạch điện đó, sao cho với cùng hiệu điện thế thì cường độ dòng điện chạy qua đoạn mạch vẫn có giá trị như trước.

Công thức tính điện trở tương đương trong mạch nối tiếp:

R_tđ = R₁ + R₂ + … + R_n

- HS lắng nghe, ghi chép vào vở.

LUYỆN TẬP

Câu 1. Cho đoạn mạch gồm điện trở R₁ mắc nối tiếp với điện trở R₂ mắc vào mạch điện. Gọi I, I₁, I₂ lần lượt là cường độ dòng điện của toàn mạch, cường độ dòng điện qua R₁, R₂. Biểu thức nào sau đây đúng?

A. I = I₁ = I₂ B. I = I₁ + I₂

C. I ≠ I₁ = I₂ D. I₁ ≠ I₂

Câu 2. Ba điện trở có các giá trị là 10Ω , 20Ω , 30Ω . Có bao nhiêu cách mắc các điện trở này vào mạch có hiệu điện thế 12V để dòng điện trong mạch có cường độ 0,4A?

A. Chỉ có 1 cách mắc B. Có 2 cách mắc

C. Có 3 cách mắc D. Không thể mắc được

Câu 3. Một mạch điện gồm 3 điện trở R₁ = 2Ω , R₂ = 5Ω , R₃ = 3Ω mắc nối tiếp. Cường độ dòng điện chạy trong mạch là 1,2A. Hiệu điện thế hai đầu mạch là:

A. 10V B. 11V

C. 12V D. 13V

Câu 4. Kết luận nào sau đây là đúng khi nói về hiệu điện thế giữa hai đầu đoạn mạch mắc nối tiếp?

Trong đoạn mạch mắc nối tiếp, hiệu điện thế giữa hai đầu đoạn mạch:

A. bằng hiệu điện thế giữa hai đầu mỗi điện trở thành phần.

B. bằng tổng hiệu điện thế giữa hai đầu mỗi điện trở thành phần.

C. bằng các hiệu điện thế giữa hai đầu mỗi điện trở thành phần.

D. luôn nhỏ hơn tổng các hiệu điện thế giữa hai đầu mỗi điện trở thành phần.

Câu 5. Hai điện trở R₁ và R₂ mắc nối tiếp nhau trong một đoạn mạch. Biết R₁ = 2R₂, ampe kế chỉ 1,8A, hiệu điện thế giữa hai đầu đoạn mạch là U_MN = 54V. Tính R₁ và R₂

Trả lời

Điện trở tương đương của đoạn mạch: R_tđ = R₁ + R₂ = 2R₂ + R₂ = 3R₂

R₁₂ = = = 30 Ω 🡪 R₂ = = = 10 Ω

R₁ = 2R₂ = 2.10 = 20 Ω

Câu 6. Hai điện trở R₁ = 15 Ω , R₂ = 30 Ω mắc nối tiếp nhau trong một đoạn mạch. Phải mắc nối tiếp thêm vào đoạn mạch một điện trở R₃ bằng bao nhiêu để điện trở tương đương của đoạn mạch là 55 ?

Trả lời

Điện trở tương đương của đoạn mach : R_tđ = R₁ + R₂ = 15 + 30 = 45

Khi mắc nối tiếp với điện trở R₃ thì điện trở tương đương của đoạn mạch là :

R_tđ = R₁ + R₂ + R₃ , để R_tđ = 55 thì R₃ = R_tđ – R₁₂ = 55 – 45 = 10 Ω

Hoạt động của GV

Hoạt động của HS

Giao nhiệm vụ:

- GV giao bài tập cho HS, gọi ngẫu nhiên HS lên giải tại lớp, yêu cầu các bạn HS còn lại tự vào vào vở và nhận xét bài lại của bạn.

- HS nhận nhiệm vụ.

HS thực hiện nhiệm vụ

- GV hỗ trợ HS ở các bài tập khó.

- HS tiến hành giải quyết các bài tập.

Báo cáo kết quả:

- Hỗ trợ HS giải các câu hỏi khó.

- GV kết luận về nội dung kiến thức.

- HS lắng nghe GV hỗ trợ giải các câu hỏi khó, và ghi chép lại.

Tổng kết

Ghi nhớ kiến thức

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giao nhiệm vụ:

- GV đặt câu hỏi cho HS suy nghĩ và trả lời

Câu hỏi 1: Bạn có một chuỗi đèn LED trang trí mắc nối tiếp. Nếu một bóng đèn trong chuỗi bị hỏng và không phát sáng, điều gì sẽ xảy ra với các bóng đèn còn lại trong chuỗi? Giải thích lý do tại sao.

Câu hỏi 2: Khi lắp đặt hệ thống bảo vệ ngôi nhà bằng cảm biến chuyển động nối tiếp, điều gì sẽ xảy ra nếu một trong các cảm biến bị hỏng? Hệ thống có còn hoạt động không? Tại sao?

Câu hỏi 3: Tại sao trong các ứng dụng thực tế, như hệ thống chiếu sáng trong nhà, người ta thường không sử dụng cách mắc nối tiếp các thiết bị điện (ví dụ: bóng đèn, quạt)? Hãy giải thích những nhược điểm của việc mắc nối tiếp.

Câu hỏi 4: Một mạch điện nối tiếp có ba thiết bị điện khác nhau. Nếu bạn muốn tắt một trong ba thiết bị này mà không ảnh hưởng đến hai thiết bị còn lại, bạn có thể thực hiện điều đó không? Giải thích tại sao.

Câu hỏi 5: Trong các thiết bị điện tử, các linh kiện như điện trở thường được mắc nối tiếp để đạt được một giá trị điện trở tổng nhất định. Hãy cho biết một ví dụ thực tế mà việc mắc nối tiếp các điện trở là cần thiết và giải thích lý do vì sao người ta lại mắc nối tiếp các điện trở trong trường hợp đó.

HS nhận nhiệm vụ

Hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ:

- GV quan sát hỗ trợ HS trả lời, khi có các câu hỏi GV gợi mở cho HS có hướng suy để trả lời.

- HS trả lời các câu hỏi

Báo cáo kết quả:

- GV nhận xét các câu trả lời của HS.

- HS lắng nghe, nhận xét bổ sung câu trả lời của bạn khác

              Mức độ

Mức độ

Tiêu chí

Mức độ 1

(0.5 đ)

Mức độ 2

(1.0 đ)

Mức độ 3

(2.0 đ)

Điểm

Tiêu chí 1. Các học sinh trong nhóm đều tham gia hoạt động

Dưới 50% HS trong nhóm tham gia hoạt động

Từ 50% - 90% HS trong nhóm tham gia hoạt động

100% HS trong nhóm tham gia hoạt động

Tiêu chí 2. Thảo luận sôi nổi

Ít thảo luận, trao đổi với nhau.

Thảo luận sôi nổi nhưng ít tranh luận.

Thảo luận và tranh luận sôi nổi với nhau.

Tiêu chí 3. Báo cáo kết quả thảo luận

Báo cáo chưa rõ ràng, còn lộn xộn.

Báo cáo rõ ràng nhưng còn lúng túng

Báo cáo rõ ràng và mạch lạc, tự tin

Tiêu chí 4. Nội dung kết quả thảo luận

Báo cáo được 75% trở xuống nội dung yêu cầu thảo luận

Báo cáo từ 75% - 90% nội dung yêu cầu thảo luận.

Báo cáo trên 90% nội dung yêu cầu thảo luận.

Tiêu chí 5. Phản biện ý kiến của bạn.

Chỉ có 1 – 2 ý kiến phản biện.

Có từ 3 – 4 ý kiến phản biện

Có từ 5 ý kiến phản biện trở lên.

Trường: ...........................

Tổ: ................................

Họ và tên giáo viên:............................

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1

Câu 1. Tiến hành thí nghiệm (Hình 9.1), từ đó nêu nhận xét về cường độ dòng điện chạy trong mạch chính và cường độ dòng điện chạy qua từng điện trở.

................................................................................................................................................. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….................................................................................................................................................

Câu 2. Mạch điện gồm một nguồn điện, một công tắc, hai điện trở giống nhau mắc song song. Một ampe kế được mắc nối tiếp với một điện trở vào một mạch nhánh. Em hãy vẽ sơ đồ của mạch điện này. Nếu số chỉ của ampe kế là 0,2 A thì cường độ dòng điện trong mạch chính là bao nhiêu?

LUYỆN TẬP

Câu 1. Cho đoạn mạch gồm điện trở R₁ mắc nối tiếp với điện trở R₂ mắc vào mạch điện. Gọi I, I₁, I₂ lần lượt là cường độ dòng điện của toàn mạch, cường độ dòng điện qua R₁, R₂. Biểu thức nào sau đây đúng?

A. U = U₁ = U₂ B. U = U₁ + U₂

C. U ≠ U₁ = U₂ D. U₁ ≠ U₂

Câu 2. Phát biểu nào dưới đây không đúng đối với đoạn mạch gồm các điện trở mắc song song?

A. Cường độ dòng điện trong mạch chính bằng tổng cường độ dòng điện trong các mạch rẽ.

B. Hiệu điện thế giữa hai đầu đoạn mạch bằng tổng các hiệu điện thế giữa hai đầu mỗi điện trở mắc trong đoạn mạch.

C. Hiệu điện thế giữa hai đầu đoạn mạch bằng hiệu điện thế giữa hai đầu mỗi điện trở mắc trong đoạn mạch.

D. Hiệu điện thế giữa hai đầu mỗi điện trở mắc trong đoạn mạch tỉ lệ thuận với điện trở đó.

Câu 3. Biểu thức nào sau đây xác định điện trở tương đương của đoạn mạch có hai điện trở R₁, R₂ mắc song song?

Câu 4. Hai điện trở R₁ và R₂ được mắc song song với nhau, trong đó R₁ = 6 , dòng điện mạch chính có cường độ I = 1,2A và dòng điện đi qua điện trở R₂ có cường độ I₂ = 0,4A. Tính R₂.

A. 10 Ω B. 12 Ω C. 15 Ω D. 13 Ω

Câu 5. Một đoạn mạch gồm hai điện trở R1 = 6 Ω , R2 = 3 Ω mắc song song với nhau vào hai điểm có hiệu điện thế 6V. Điện trở tương đương và cường độ dòng điện qua mạch chính là:

A. R = 9 Ω , I = 0,6A

B. R = 9 Ω , I = 1A

C. R = 2 Ω , I = 1A

D. R = 2 Ω , I = 3A

Câu 6. Cho sơ đồ mạch điện như hình vẽ. Biết R₁ = 2.R₂ = 3R₃, hiệu điện thế giữa hai đầu AB là 48V. Tính R₁, R₂, R₃ biết ampe kế chỉ 1,6A.

………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

Hoạt động của GV

Hoạt động của HS