Trường: ...........................

Tổ: ................................

Họ và tên giáo viên:............................

XÂY DỰNG KIẾN THỨC

Câu 1. Hãy cho biết những dụng cụ ở Hình 1.1 được sử dụng để hỗ trợ học tập lĩnh vực nào trong Khoa học tự nhiên 9?

................................................................................................................................................. ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

Câu 2. Trong số các hợp chất được chỉ ra ở Hình 1.2, em hãy cho biết những hoá chất nào thường gặp trong tự nhiên, những hoá chất nào thường sử dụng trong sản xuất bánh, kẹo.

………………………………………………………………………………………………

................................................................................................................................................. ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

Câu 3. Vì sao hoá chất đựng trong chai, lọ, bao bì phải được dán nhãn với đầy đủ thông tin?

………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

................................................................................................................................................. ………………………………………………………………………………………………

................................................................................................................................................. ………………………………………………………………………………………………

PHIẾU HỌC TẬP 2

A. VIẾT BÁO CÁO MỘT VẤN ĐỀ KHOA HỌC

3. Cấu trúc báo cáo gồm những phần nào

................................................................................................................................................. ………………………………………………………………………………………………

4. Trong quá trình nghiên cứu, giả thuyết khoa học được xây dựng nhằm mục đích gì?

................................................................................................................................................. ………………………………………………………………………………………………

5. Theo em, mục kết quả và thảo luận có ý nghĩa gì trong bài báo cáo khoa học?

................................................................................................................................................. ………………………………………………………………………………………………

6. Vì sao phần kết luận báo cáo phải chỉ rõ đạt được mục tiêu nghiên cứu hay không?

................................................................................................................................................. ………………………………………………………………………………………………

Luyện tập: Em hãy viết một báo cáo khoa học nhằm tìm hiểu tốc độ phản ứng phụ thuộc vào diện tích tiếp xúc của các chất.

................................................................................................................................................. ………………………………………………………………………………………………

................................................................................................................................................. ………………………………………………………………………………………………

................................................................................................................................................. ………………………………………………………………………………………………

B. THUYẾT TRÌNH VỀ MỘT VẤN ĐỀ KHOA HỌC

7. Em cần chuẩn bị gì để thuyết trình một vấn đề khoa học

................................................................................................................................................. ………………………………………………………………………………………………

................................................................................................................................................. ………………………………………………………………………………………………

................................................................................................................................................. ………………………………………………………………………………………………................................................................................................................................................. ………………………………………………………………………………………………

................................................................................................................................................. ………………………………………………………………………………………………

................................................................................................................................................. ………………………………………………………………………………………………

Hoạt động của GV

Hoạt động của HS

Chuyển giao nhiệm vụ

- GV trình chiếu các hình ảnh (1), (2), (3) và yêu cầu HS quan sát.

- Yêu cầu HS hoạt động cá nhân và suy nghĩ trả lời câu hỏi đầu bài.

- HS quan sát các hình ảnh.

Hướng dẫn HS thực hiện nhiệm vụ

- GV đặt câu hỏi gợi mở cho HS có hướng suy nghĩ và trả lời.

- HS suy nghĩ và trả lời các câu hỏi.

Chốt lại và đặt vấn đề vào bài

- GV nhận xét chung và dẫn dắt vào bài học mới.

Tiến hành các thí nghiệm là một hoạt động quan trọng kiểm chứng các dự đoán trong lĩnh vực khoa học tự nhiên. Các dụng cụ thí nghiệm, hoá chất được lựa chọn như thế nào? Kết quả thí nghiệm được trình bày ra sao để đảm bảo tính khoa học? Bài học ngày hôm nay sẽ giúp các em trả lời được những câu hỏi đó.

HS lắng nghe và chuẩn bị tinh thần học bài mới.

XÂY DỰNG KIẾN THỨC

Câu 1. Hãy cho biết những dụng cụ ở Hình 1.1 được sử dụng để hỗ trợ học tập lĩnh vực nào trong Khoa học tự nhiên 9?

Trả lời

- Những dụng cụ ở Hình 1.1 được sử dụng để hỗ trợ học tập lĩnh vực sinh học và vật lí học trong môn Khoa học tự nhiên 9.

Câu 2. Trong số các hợp chất được chỉ ra ở Hình 1.2, em hãy cho biết những hoá chất nào thường gặp trong tự nhiên, những hoá chất nào thường sử dụng trong sản xuất bánh, kẹo.

Trả lời

- Những hóa chất thường gặp trong tự nhiên là đá vôi, vôi sống.

- Những hóa chất thường sử dụng trong sản xuất bánh, kẹo là glucoso, saccharose.

Câu 3. Vì sao hoá chất đựng trong chai, lọ, bao bì phải được dán nhãn với đầy đủ thông tin?

Trả lời

- Hóa chất đựng trong chai, lọ, bao bì phải được dán nhãn với đầy đủ thông tin giúp người sử dụng biết và làm căn cứ để các cơ quan chức năng thực hiện việc kiểm tra, giám sát …

Hoạt động của GV

Hoạt động của HS

Giao nhiệm vụ:

- GV sử dụng kĩ thuật mảnh ghép thông qua hoạt động “Xây dựng kiến thức”

Cách thức:

- Giáo viên chia lớp thành 4 nhóm và thực hiện như sau:

- Vòng chuyên gia:

• Nhóm 1 + 2: Tìm hiểu về một số dụng cụ thực hành thí nghiệm trong môn Khoa học tự nhiên 9.
• Nhóm 3 + 4: Tìm hiểu về một số hóa chất sử dụng trong môn Khoa học tự nhiên 9

- Vòng mảnh ghép:

• Yêu cầu các thành viên trong nhóm chia sẻ đầy đủ các thông tin tìm hiểu được từ vòng chuyên gia cho các thành viên còn lại của nhóm.
• Yêu cầu HS các nhóm thảo luận hoàn thành phiếu học tập:

- HS nhận nhiệm vụ.

- Tập hợp nhóm theo hướng dẫn của giáo viên.

Hướng dẫn HS thực hiện nhiệm vụ

- GV quan sát, hỗ trợ HS khi cần thiết.

- HS làm việc nhóm “chuyên gia”, tìm hiểu kiến thức theo sự phân công của giáo viên.

- Hoán đổi nhóm học tập, thảo luận và hoàn thành phiếu học tập số 1.

Báo cáo kết quả:

- Gọi 1 nhóm đại diện trình bày kết quả. Các nhóm khác bổ sung

- GV kết luận về nội dung kiến thức mà các nhóm đã đưa ra.

- Chấm điểm cho các nhóm (bảng chấm điểm phụ lục).

- GV gọi thì đứng tại chổ trình bày đáp án phiếu học tập.

- Lắng nghe và nhận xét các bài làm của nhóm khác.

Tổng kết

- GV chốt lại các ý kiến thức chính cho HS:

• Tiêu bản nhiễm sắc thể người sử dụng thực hành cho chủ đề vật sống: các dụng cụ quang học sử dụng thực hành cho chủ đề năng lượng.
• Hoá chất trong phòng thực hành được bảo quản, sử dụng tuỳ theo tính chất và mục đích khác nhau.

Ghi nhớ kiến thức

PHIẾU HỌC TẬP 2

A. VIẾT BÁO CÁO MỘT VẤN ĐỀ KHOA HỌC

3. Cấu trúc báo cáo gồm những phần nào

Trả lời

- Cấu trúc một báo cáo khoa học thường gồm những phần: tiêu đề, mục tiêu, giả thuyết khoa học, thiết bị và vật liệu, phương pháp thực hiện, kết quả và thảo luận, kết luận.

4. Trong quá trình nghiên cứu, giả thuyết khoa học được xây dựng nhằm mục đích gì?

Trả lời

- Trong quá trình nghiên cứu, giả thuyết khoa học được xây dựng nhằm mục đích đưa ra những dự đoán ban đầu cho việc nghiên cứu.

5. Theo em, mục kết quả và thảo luận có ý nghĩa gì trong bài báo cáo khoa học?

Trả lời

- Theo em, mục kết quả và thảo luận có ý nghĩa giải thích được ý nghĩa của kết quả và gợi ý cho các vấn đề cần tìm hiểu khác nhau.

6. Vì sao phần kết luận báo cáo phải chỉ rõ đạt được mục tiêu nghiên cứu hay không?

Trả lời

- Vì nghiên cứu khoa học là việc trả lời câu hỏi nghiên cứu theo phương pháp khoa học. Khi báo cáo cần chỉ rõ phần đạt được và chưa đạt được, chỉ ra hạn chế và hướng phát triển của nghiên cứu.

Luyện tập: Em hãy viết một báo cáo khoa học nhằm tìm hiểu tốc độ phản ứng phụ thuộc vào diện tích tiếp xúc của các chất.

Trả lời

Nội dung nghiên cứu: Tìm hiểu tốc độ phản ứng phụ thuộc vào diện tích tiếp xúc của các chất.

Họ và tên: Nguyễn Văn A

Học sinh lớp: 9….           Trường: ………

1. Câu hỏi nghiên cứu: Tốc độ phản ứng phụ thuộc vào diện tích tiếp xúc của các chất như thế nào?

2. Giả thuyết nghiên cứu: Diện tích tiếp xúc càng lớn, tốc độ phản ứng càng nhanh.

3. Kế hoạch thực hiện

3.1. Chuẩn bị

a) Thiết bị, dụng cụ

Cân tiểu li, thìa thuỷ tinh, panh kẹp, ống hút nhỏ giọt, 2 ống nghiệm, giá để ống nghiệm.

b) Hoá chất

Đá vôi dạng bột, đá vôi dạng viên, dung dịch HCl.

3.2. Các bước tiến hành

Cho một thìa thuỷ tinh bột đá vôi và một mẩu đá vôi có khối lượng bằng nhau lần lượt vào hai ống nghiệm 1 và 2, sau đó cho đồng thời vào mỗi ống nghiệm khoảng 5 mL dung dịch HCl có cùng nồng độ.

Quan sát hiện tượng xảy ra ở hai ống nghiệm và trả lời các câu hỏi:

1. So sánh tốc độ tan của đá vôi trong dung dịch acid ở hai ống nghiệm.

2. Dựa vào đâu để kết luận phản ứng nào xảy ra nhanh hơn.

4. Kết quả triển khai kế hoạch

1. Trong cùng một khoảng thời gian, có thể quan sát thấy ở ống nghiệm 1 đá vôi tan nhanh hơn, bọt khí thoát ra mạnh hơn, phản ứng kết thúc sớm hơn.

2. Tốc độ của phản ứng xảy ra trong ống nghiệm 1 nhanh hơn tốc độ phản ứng trong ống nghiệm 2 là do diện tích bề mặt tiếp xúc với dung dịch HCl của bột đá vôi lớn hơn của mẩu đá vôi.

5. Kết luận

Nếu chia một vật thành nhiều phần nhỏ hơn thì tổng diện tích bề mặt sẽ tăng lên. Diện tích tiếp xúc càng lớn, tốc độ phản ứng càng nhanh.

B. THUYẾT TRÌNH VỀ MỘT VẤN ĐỀ KHOA HỌC

7. Em cần chuẩn bị gì để thuyết trình một vấn đề khoa học

................................................................................................................................................. ………………………………………………………………………………………………

................................................................................................................................................. ………………………………………………………………………………………………

................................................................................................................................................. ………………………………………………………………………………………………................................................................................................................................................. ………………………………………………………………………………………………

................................................................................................................................................. ………………………………………………………………………………………………

................................................................................................................................................. ………………………………………………………………………………………………

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giao nhiệm vụ:

– GV sử dụng kĩ thuật khăn trải bàn thông qua hoạt động “Bàn tròn tri thức”

Cách thức:

– GV chia lớp thành 4 nhóm, nhóm cử ra nhóm trưởng và thư kí.

– Mỗi nhóm sẽ thảo luận các câu hỏi trong mục A Phiếu học tập số 2 để trình bày kết quả thảo luận của nhóm mình theo yêu cầu của GV.

– GV yêu cầu mỗi nhóm đọc thông tin trong SGK và thảo luận và hoàn thành các câu hỏi ở mục A trong Phiếu học tập, tức là câu Thảo luận 3, 4, 5, 6 (SGK trang 7 và 8).

– Kết quả câu trả lời của HS được trình bày trong mục A Phiếu học tập. Qua đó, trình bày được một vấn đề khoa học bằng một văn bản báo cáo khoa học

- HS nhận nhiệm vụ.

- Tập trung nhóm theo hướn dẫn của giáo viên.

Hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ:

- GV quan sát hỗ trợ khi cần thiết, đặt các câu hỏi gợi mở cho HS khi HS gặp khó.

– Các nhóm đọc SGK để suy nghĩ, thảo luận đưa ra câu trả lời theo gợi ý của GV.

Báo cáo kết quả:

- GV sử dụng vòng quay wheelofnames.com/vi/ để lựa chọn một nhóm đại diện trình bày câu trả lời. Các nhóm còn lại thảo luận về câu trả lời của các nhóm bạn, bổ sung thêm các ý còn thiếu, đưa ra các câu hỏi còn băn khoăn để GV và các nhóm khác cùng giải đáp.

- Cho HS nhận xét chéo cho nhau, góp ý chỉnh sửa.

- GV chỉnh sửa lại các đáp án cho HS (nếu có sai).

- Chấm điểm cho các nhóm.

- HS quan sát các đáp án của nhóm khác, nhận xét, bổ sung.

Tổng kết:

- GV chốt lại các kiến thức cho HS quan trọng cho HS:

- Báo cáo khoa học là một văn bản trình bày rõ ràng, đầy đủ, chi tiết quá trình nghiên cứu một vấn đề khoa học

- HS lắng nghe, ghi chép vào vở.

PHIẾU HỌC TẬP 2

A. VIẾT BÁO CÁO MỘT VẤN ĐỀ KHOA HỌC

3. Cấu trúc báo cáo gồm những phần nào

Trả lời

- Cấu trúc một báo cáo khoa học thường gồm những phần: tiêu đề, mục tiêu, giả thuyết khoa học, thiết bị và vật liệu, phương pháp thực hiện, kết quả và thảo luận, kết luận.

4. Trong quá trình nghiên cứu, giả thuyết khoa học được xây dựng nhằm mục đích gì?

Trả lời

- Trong quá trình nghiên cứu, giả thuyết khoa học được xây dựng nhằm mục đích đưa ra những dự đoán ban đầu cho việc nghiên cứu.

5. Theo em, mục kết quả và thảo luận có ý nghĩa gì trong bài báo cáo khoa học?

Trả lời

- Theo em, mục kết quả và thảo luận có ý nghĩa giải thích được ý nghĩa của kết quả và gợi ý cho các vấn đề cần tìm hiểu khác nhau.

6. Vì sao phần kết luận báo cáo phải chỉ rõ đạt được mục tiêu nghiên cứu hay không?

Trả lời

- Vì nghiên cứu khoa học là việc trả lời câu hỏi nghiên cứu theo phương pháp khoa học. Khi báo cáo cần chỉ rõ phần đạt được và chưa đạt được, chỉ ra hạn chế và hướng phát triển của nghiên cứu.

Luyện tập: Em hãy viết một báo cáo khoa học nhằm tìm hiểu tốc độ phản ứng phụ thuộc vào diện tích tiếp xúc của các chất.

Trả lời

Nội dung nghiên cứu: Tìm hiểu tốc độ phản ứng phụ thuộc vào diện tích tiếp xúc của các chất.

Họ và tên: Nguyễn Văn A

Học sinh lớp: 9….           Trường: ………

1. Câu hỏi nghiên cứu: Tốc độ phản ứng phụ thuộc vào diện tích tiếp xúc của các chất như thế nào?

2. Giả thuyết nghiên cứu: Diện tích tiếp xúc càng lớn, tốc độ phản ứng càng nhanh.

3. Kế hoạch thực hiện

3.1. Chuẩn bị

a) Thiết bị, dụng cụ

Cân tiểu li, thìa thuỷ tinh, panh kẹp, ống hút nhỏ giọt, 2 ống nghiệm, giá để ống nghiệm.

b) Hoá chất

Đá vôi dạng bột, đá vôi dạng viên, dung dịch HCl.

3.2. Các bước tiến hành

Cho một thìa thuỷ tinh bột đá vôi và một mẩu đá vôi có khối lượng bằng nhau lần lượt vào hai ống nghiệm 1 và 2, sau đó cho đồng thời vào mỗi ống nghiệm khoảng 5 mL dung dịch HCl có cùng nồng độ.

Quan sát hiện tượng xảy ra ở hai ống nghiệm và trả lời các câu hỏi:

1. So sánh tốc độ tan của đá vôi trong dung dịch acid ở hai ống nghiệm.

2. Dựa vào đâu để kết luận phản ứng nào xảy ra nhanh hơn.

4. Kết quả triển khai kế hoạch

1. Trong cùng một khoảng thời gian, có thể quan sát thấy ở ống nghiệm 1 đá vôi tan nhanh hơn, bọt khí thoát ra mạnh hơn, phản ứng kết thúc sớm hơn.

2. Tốc độ của phản ứng xảy ra trong ống nghiệm 1 nhanh hơn tốc độ phản ứng trong ống nghiệm 2 là do diện tích bề mặt tiếp xúc với dung dịch HCl của bột đá vôi lớn hơn của mẩu đá vôi.

5. Kết luận

Nếu chia một vật thành nhiều phần nhỏ hơn thì tổng diện tích bề mặt sẽ tăng lên. Diện tích tiếp xúc càng lớn, tốc độ phản ứng càng nhanh.

B. THUYẾT TRÌNH VỀ MỘT VẤN ĐỀ KHOA HỌC

7. Em cần chuẩn bị gì để thuyết trình một vấn đề khoa học

Trả lời

- Em cần chuẩn bị bài thuyết trình dưới dạng poster hoặc bài trình chiếu trên máy tính thông qua các phần mềm trình chiếu phổ biến.

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giao nhiệm vụ:

– GV sử dụng kĩ thuật khăn trải bàn thông qua hoạt động “Bàn tròn tri thức”

Cách thức:

– GV chia lớp thành 4 nhóm, nhóm cử ra nhóm trưởng và thư kí.

– Mỗi nhóm sẽ thảo luận các câu hỏi trong mục B Phiếu học tập số 2 để trình bày kết quả thảo luận của nhóm mình theo yêu cầu của GV.

– GV yêu cầu mỗi nhóm đọc thông tin trong SGK và thảo luận và hoàn thành các câu hỏi ở mục B trong Phiếu học tập, tức là câu Thảo luận 7 (SGK 8).

– Kết quả câu trả lời của HS được trình bày trong mục B Phiếu học tập. Qua đó, trình bày được một vấn đề khoa học bằng một văn bản báo cáo khoa học

- HS nhận nhiệm vụ.

- Giữ nguyên nhóm cũ đã phân chia ở hoạt động trước.

Hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ:

- GV quan sát hỗ trợ khi cần thiết, đặt các câu hỏi gợi mở cho HS khi HS gặp khó.

– Các nhóm đọc SGK để suy nghĩ, thảo luận đưa ra câu trả lời theo gợi ý của GV.

Báo cáo kết quả:

- GV bốc thăm ngẫu nhiên chọn một nhóm đại diện trình bày câu trả lời. Các nhóm còn lại lắng nghe và bổ sung thêm các ý còn thiếu về câu trả lời của các nhóm bạn, đặt các câu hỏi mở rộng hoặc còn băn khoăn để GV và các nhóm khác cùng giải đáp

- Cho HS nhận xét chéo cho nhau, góp ý chỉnh sửa.

- GV chỉnh sửa lại các đáp án cho HS (nếu có sai).

- Chấm điểm cho các nhóm.

- HS quan sát các đáp án của nhóm khác, nhận xét, bổ sung.

Tổng kết:

- GV chốt lại các kiến thức cho HS quan trọng cho HS:

-Để việc thuyết trình một vấn đề khoa học có chất lượng tốt, chúng ta cần chuẩn bị kĩ bài thuyết trình một cách ngắn gọn, phản ánh đầy đủ thông tin những điểm chính trong bài báo cáo.

- HS lắng nghe, ghi chép vào vở.

Hoạt động của GV

Hoạt động của HS

Giao nhiệm vụ:

- GV tiến hành trò chơi “Bức tranh bí ẩn”

Luật chơi:

• Chia lớp thành 6 nhóm.
• Mỗi nhóm chọn mảnh ghép bất kì, hoàn thành câu hỏi sẽ mở ra được mảnh ghép, mảnh ghép được mở ra sẽ lộ ra bức tranh bí mật.
• Mỗi câu trả lời đúng được 5 điểm, câu sai không có điểm và nhường quyền cho bạn khác.
• Câu hỏi ở bức tranh bí mật, các nhóm có 15s suy nghĩ.
• Link tham khảo, thiết kế trò chơi: https://www.youtube.com/watch?v=Q2r0PqCCn9k&t=600s

- HS lắng nghe và thông hiểu luật chơi

HS thực hiện nhiệm vụ

- GV làm quản trò, trình chiếu các câu hỏi và hỗ trợ HS khi cần thiết.

- Học sinh tham gia trò chơi, trả lời các câu hỏi.

Báo cáo kết quả:

- Cho cả lớp trả lời ; Mời đại diện giải thích.

- Hỗ trợ HS giải các câu hỏi khó.

- GV kết luận về nội dung kiến thức.

- HS lắng nghe GV hỗ trợ giải các câu hỏi khó, và ghi chép lại.

Tổng kết

Ghi nhớ kiến thức

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giao nhiệm vụ:

– GV yêu cầu HS làm việc nhóm, thiết kế một báo cáo treo tường, poster hoặc powerpoint… để trình bày kết quả của một nghiên cứu khoa học hoặc một bài thực hành mà em đã thực hiện trong môn Khoa học tự nhiên .

- Sản phẩm nộp vào tuần sau

HS nhận nhiệm vụ

Hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ:

- HS dựa vào kiến thức đã được tìm hiểu, thực hiện nhiệm vụ học tập ở nhà.

- Các nhóm nộp báo cáo cho GV trước tiết học tiếp theo. GV tiến hành chấm, nhận xét cho từng báo cáo của các nhóm và chọn 1 báo cáo tiêu biểu.

- HS làm việc tại nhà theo hướng dẫn của giáo viên.

Báo cáo kết quả:

- GV nêu nhận xét chung kết quả thực hiện của các nhóm, nhắc nhở các lỗi sai thường gặp (nếu có).

- HS lắng nghe.

              Mức độ

Mức độ

Tiêu chí

Mức độ 1

(0.5 đ)

Mức độ 2

(1.0 đ)

Mức độ 3

(2.0 đ)

Điểm

Tiêu chí 1. Các học sinh trong nhóm đều tham gia hoạt động

Dưới 50% HS trong nhóm tham gia hoạt động

Từ 50% - 90% HS trong nhóm tham gia hoạt động

100% HS trong nhóm tham gia hoạt động

Tiêu chí 2. Thảo luận sôi nổi

Ít thảo luận, trao đổi với nhau.

Thảo luận sôi nổi nhưng ít tranh luận.

Thảo luận và tranh luận sôi nổi với nhau.

Tiêu chí 3. Báo cáo kết quả thảo luận

Báo cáo chưa rõ ràng, còn lộn xộn.

Báo cáo rõ ràng nhưng còn lúng túng

Báo cáo rõ ràng và mạch lạc, tự tin

Tiêu chí 4. Nội dung kết quả thảo luận

Báo cáo được 75% trở xuống nội dung yêu cầu thảo luận

Báo cáo từ 75% - 90% nội dung yêu cầu thảo luận.

Báo cáo trên 90% nội dung yêu cầu thảo luận.

Tiêu chí 5. Phản biện ý kiến của bạn.

Chỉ có 1 – 2 ý kiến phản biện.

Có từ 3 – 4 ý kiến phản biện

Có từ 5 ý kiến phản biện trở lên.

Trường: ...........................

Tổ: ................................

Họ và tên giáo viên:............................

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1

Câu 1. Cơ năng là gì?

................................................................................................................................................. ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

Câu 2. Lấy 4 ví dụ về trường hợp vật vừa có động năng và thế năng. Mô tả sự chuyển hóa giữa động năng và thế năng của vật đó.

………………………………………………………………………………………………

................................................................................................................................................. ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

................................................................................................................................................. ………………………………………………………………………………………………Câu 3. Nêu biểu thức tính cơ năng.

………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

................................................................................................................................................. ………………………………………………………………………………………………

Câu 4. Một vật có khối lượng m = 1,5 kg được thả rơi từ độ cao h = 4 m so với mặt đất. Chọn gốc thế năng ở mặt đất, tính tốc độ của vật ngay trước khi chạm đất. Biết toàn bộ thế năng của vật chuyển hoá thành động năng của vật.

………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2

Đọc thông tin SGK-Mục II Thế năng và trả lời các câu hỏi sau:

Câu 1. Thế năng là gì? Lấy 5 ví dụ về thế năng

................................................................................................................................................. ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

Câu 2. So sánh thế năng trọng trường của hai vật ở cùng một độ cao so với gốc thế năng, biết khối lượng của vật thứ nhất gấp 3 lần khối lượng của vật thứ hai.

................................................................................................................................................. ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

Câu 3. Một công nhân vác một bao xi măng có trọng lượng 500 N trên vai, đứng trên sân thượng toà nhà cao 20 m so với mặt đất. Độ cao của bao xi măng so với mặt sân thượng là 1,4 m. Tính thế năng trọng trường của bao xi măng trong hai trường hợp sau:

a) Chọn gốc thế năng tại mặt sân thượng toà nhà.

b) Chọn gốc thế năng tại mặt đất.

………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

Hoạt động của GV

Hoạt động của HS

Chuyển giao nhiệm vụ

– Giúp HS nhớ lại các kiến thức đã học ở lớp dưới và xác định được vấn đề học tập của hôm nay, tạo tâm lí phấn khởi và bắt đầu học bài mới.

b) Nội dung:

- GV tiến hành trò chơi “Bức tranh bí ẩn”

Luật chơi:

• Chia lớp thành 4 nhóm.
• Mỗi nhóm chọn mảnh ghép bất kì, hoàn thành câu hỏi sẽ mở ra được mảnh ghép, mảnh ghép được mở ra sẽ lộ ra bức tranh bí mật.
• Mỗi câu trả lời đúng được 5 điểm, câu sai không có điểm và nhường quyền cho bạn khác.
• Câu hỏi ở bức tranh bí mật, các nhóm có 15s suy nghĩ.
• Link tham khảo, thiết kế trò chơi: https://www.youtube.com/watch?v=Q2r0PqCCn9k&t=600s

- HS nhận nhiệm vụ thông hiểu luật chơi.

Hướng dẫn HS thực hiện nhiệm vụ

- GV đặt câu hỏi xong quan sát HS, nếu các em chưa thể trả lời thì đặt thêm câu hỏi gợi mở, liên tưởng tác các kiến thức đã học ở lớp dưới.

+ Điện năng được tạo ra do máy phát điện quay. + Điện năng được tạo ra từ dòng nước. + Điện năng được tạo ra từ Mặt Trời vì nước biển bay hơi, ngưng tụ rơi xuống hồ chứa nước tạo nên dòng nước, …

+ Nếu đập thuỷ điện càng cao thì năng lượng điện của nhà máy phát ra càng lớn hay càng nhỏ

HS suy nghĩ và trả lời các câu hỏi.

Chốt lại và đặt vấn đề vào bài

- GV giải thích đáp án

- GV nhắc lại các kiến thức đã học liên quan đến bài ở các lớp dưới, dẫn dắt vào bài học mới.

HS lắng nghe và chuẩn bị tinh thần học bài mới.

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1

Câu 1. Cơ năng là gì?

Trả lời

Cơ năng của một vật là tổng động năng và thế năng:

Câu 2. Lấy 4 ví dụ về trường hợp vật vừa có động năng và thế năng. Mô tả sự chuyển hóa giữa động năng và thế năng của vật đó.

Trả lời

- Viên bi lăng trên máng nghiêng: Khi viên bi lăn xuống, thế năng hấp dẫn chuyển hóa dần thành động năng. Tại điểm cao nhất, viên bi có thế năng lớn nhất. Khi viên bi lăn xuống, thế năng giảm và động năng tăng. Tại đáy máng, động năng đạt cực đại và thế năng là nhỏ nhất.

- Bắn cung: Khi dây cung được kéo căng, thế năng đàn hồi tăng lên. Khi dây cung được thả ra, thế năng đàn hồi chuyển hóa thành động năng của mũi tên. Khi mũi tên rời khỏi cung, nó có động năng cực đại và thế năng đàn hồi giảm xuống 0.

- Xích đu: Khi xích đu được kéo lên và thả ra, thế năng hấp dẫn chuyển hóa thành động năng. Ở vị trí cao nhất, toàn bộ năng lượng của xích đu là thế năng hấp dẫn. Khi xích đu hạ xuống, thế năng giảm và động năng tăng. Ở vị trí thấp nhất, động năng đạt cực đại và thế năng là nhỏ nhất.

- Đập nước thủy điện: nước ở trên cao có thế năng hấp dẫn lớn. Khi nước chảy xuống qua tua-bin, thế năng chuyển hóa thành động năng của dòng nước. Động năng của nước làm quay tua-bin và được chuyển hóa thành điện năng.

Câu 3. Nêu biểu thức tính cơ năng.

Trả lời

W_c = W_đ + W_t = v² + Ph

Trong đó: W_c là cơ năng có đơn vị là jun (J).

Câu 4. Một vật có khối lượng m = 1,5 kg được thả rơi từ độ cao h = 4 m so với mặt đất. Chọn gốc thế năng ở mặt đất, tính tốc độ của vật ngay trước khi chạm đất. Biết toàn bộ thế năng của vật chuyển hoá thành động năng của vật.

Trả lời

Ở độ cao h vật có thế năng là W_t = m.g.h = 1,5.10.4 = 60 J

Ở tại vị trí vừa chạm mặt đất vật có động năng là

W_đ = v² = 0,75v²

Do toàn bộ thế năng của vật chuyển hóa thành động năng của vật nên

W_t = W_đ ⇔ 60 = 0,75v² ⇒ v = 4m/s

Hoạt động của GV

Hoạt động của HS

Giao nhiệm vụ:

- GV tiến hành hoạt động “Cặp đôi hoàn hảo” (think – pair – share kết hợp biến tấu khăn trải bàn)

- Phổ biến cách thức hoạt động cho HS.

Cách thức:

- GV yêu cầu HS hoạt động theo cặp

- Lượt 1: Mỗi cá nhân đọc thông tin SGK, tìm hiểu về khái niệm và công thức tính cơ năng, lấy ví dụ về trường hợp vật vừa có thế năng, vừa có động năng. (2 phút)

- Lượt 2: Các bạn hoạt động theo cặp, cùng suy nghĩ và thảo luận hoàn thành phiếu học tập số 1. (5 phút).

- Chuyển giao phiếu học tập số 1 cho HS.

- HS nhận nhiệm vụ.

Hướng dẫn HS thực hiện nhiệm vụ

- GV quan sát, hỗ trợ HS khi cần thiết.

- HS làm việc cặp, thảo luận và hoàn thành phiếu học tập số 1.

Báo cáo kết quả:

- Gọi 1 nhóm đại diện trình bày kết quả. Các nhóm khác bổ sung

- GV kết luận về nội dung kiến thức mà các nhóm đã đưa ra.

- GV gọi thì đứng tại chổ trình bày đáp án phiếu học tập.

- Lắng nghe và nhận xét các bài làm của nhóm khác.

Tổng kết

- GV chốt lại các ý kiến thức chính cho HS:

- Động năng và thế năng có thể chuyển hoá qua lại lẫn nhau.

Cơ năng của một vật là tổng động năng và thế năng:

W_c = W_đ + W_t = v² + Ph

Trong đó: W_c là cơ năng có đơn vị là jun (J).

Ghi nhớ kiến thức

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2

Đọc thông tin SGK-Mục II Thế năng và trả lời các câu hỏi sau:

Câu 1. Thế năng là gì? Lấy 5 ví dụ có thế năng trong đời sống.

Trả lời

- Thế năng trọng trường (gọi tắt là thế năng) là năng lượng của một vật khi nó ở một độ cao nhất định so với mặt đất hoặc so với một vật được chọn làm gốc để tính độ cao.

- 5 ví dụ về thế năng: Thả quả bóng từ trên cao, bắn cung, Búa ở trên cao khi đóng đinh, nước chảy từ trên cao xuống, quả táo treo trên cây.

Câu 2. So sánh thế năng trọng trường của hai vật ở cùng một độ cao so với gốc thế năng, biết khối lượng của vật thứ nhất gấp 3 lần khối lượng của vật thứ hai.

Trả lời

Thế năng trọng trường của vật thứ nhất là W_t1 = m₁.g.h = 3.m₂.g.h = 3W_t2

Thế năng trọng trường của vật thứ hai là W_t2 = m₂.g.h

Vậy thế năng trọng trường của vật thứ nhất lớn gấp 3 lần thế năng trọng trường của vật thứ hai.

Câu 3. Một công nhân vác một bao xi măng có trọng lượng 500 N trên vai, đứng trên sân thượng toà nhà cao 20 m so với mặt đất. Độ cao của bao xi măng so với mặt sân thượng là 1,4 m. Tính thế năng trọng trường của bao xi măng trong hai trường hợp sau:

a) Chọn gốc thế năng tại mặt sân thượng toà nhà.

b) Chọn gốc thế năng tại mặt đất.

Trả lời

a. Thế năng trọng trường của bao xi măng khi chọn gốc thế năng tại mặt sân thượng tòa nhà là W_t1 = P . h₁ = 500 . 1,4 = 700 J

b. Thế năng trọng trường của bao xi măng khi chọn gốc thế năng tại mặt đất là

W_t2 = P . h₂ = 500 . 21,4 = 10 700 J

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giao nhiệm vụ:

- GV tiến hành hoạt động “Bàn tròn tri thức” (Hoạt động nhóm – Khăn trải bàn)

Cách thức:

- Giữ nguyên nhóm đã chia ở hoạt động trên.

- Lượt 1: Các cá nhân sẽ đọc thông tin SGK, suy nghĩ và hiểu về thế năng, lấy ví dụ về thế năng trong đời sống và suy nghĩ hướng giải quyết các bài tập tính toán trong phiếu học tập số 2. (3 phút).

- Lượt 2: Các nhóm sẽ cùng nhau làm việc, gom các ý kiến tối ưu nhất của các thành viên lại và hoàn thành phiếu học tập số 2. (5 phút)

HS nhận nhiệm vụ, thông hiểu cách thức hoạt động.

Hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ:

- GV quan sát hỗ trợ khi cần thiết, đặt các câu hỏi gợi mở cho HS khi HS gặp khó.

HS thảo luận theo nhóm và hoàn thành phiếu học tập số 2.

Báo cáo kết quả:

- GV yêu cầu HS treo đáp án lên bảng.

- Cho HS nhận xét chéo cho nhau, góp ý chỉnh sửa.

- GV chỉnh sửa lại các đáp án cho HS (nếu có sai).

- HS quan sát các đáp án của nhóm khác, nhận xét, bổ sung.

Tổng kết:

- GV chốt lại các kiến thức cho HS quan trọng cho HS:

Biểu thức tính thế năng trọng trường của vật: W = Ph

Trong đó: P là trọng lượng của vật, đơn vị đo là N.

h là độ cao của vật so với vị trí chọn làm gốc thế năng, đơn vị đo là m. W là thế năng trọng trường của vật, đơn vị đo là jun (J).

- GV trình chiếu các video mở rộng cho HS.

https://www.youtube.com/watch?v=M9b44Sdbz50

- HS lắng nghe, ghi chép vào vở.

- Xem các video mở rộng kiến thức do GV trình chiếu.

Hoạt động của GV

Hoạt động của HS

Giao nhiệm vụ:

- GV giao bài tập cho HS, gọi ngẫu nhiên HS lên giải tại lớp, yêu cầu các bạn HS còn lại tự vào vào vở và nhận xét bài lại của bạn.

- HS nhận nhiệm vụ.

HS thực hiện nhiệm vụ

- GV hỗ trợ HS ở các bài tập khó.

- HS tiến hành giải quyết các bài tập.

Báo cáo kết quả:

- Hỗ trợ HS giải các câu hỏi khó.

- GV kết luận về nội dung kiến thức.

- HS lắng nghe GV hỗ trợ giải các câu hỏi khó, và ghi chép lại.

Tổng kết

Ghi nhớ kiến thức

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giao nhiệm vụ:

Tổ chức dự án “Thiết kế động cơ nhiệt đốt ngoài bằng các nguyên liệu tái chế”

- GV hướng dẫn ngắn gọn, gợi ý hướng thực hiện sản phẩm cho HS (đề cao tính tự học của các em)

Nguyên liệu:

• Tấm ván gỗ hoặc nhựa (làm khung xe).
• Bánh xe nhựa hoặc gỗ.
• Lò xo dây cót.
• Trục bánh xe (có thể làm từ kim loại hoặc nhựa).
• Dây chun hoặc dây thun.
• Chai nhựa, nam châm, dây dẫn (tùy chọn cho các tính năng nâng cao).

Dụng cụ:

• Kéo, dao cắt, keo dán.
• Thước đo, cân, đồng hồ bấm giờ.
• Máy khoan hoặc dụng cụ khoan tay.

Quy trình thực hiện:

1. Thiết kế xe:
   • Khung xe: Cắt tấm ván gỗ hoặc nhựa thành hình chữ nhật để làm khung xe. Kích thước có thể thay đổi tùy theo mong muốn của học sinh.
   • Bánh xe: Gắn bánh xe vào khung xe sao cho bánh xe có thể quay dễ dàng. Sử dụng trục xoay để cố định bánh xe vào khung.
2. Cơ chế tạo động năng từ thế năng:
   • Lắp đặt lò xo dây cót: Gắn lò xo dây cót vào trục bánh xe sau. Khi quay trục bánh xe ngược chiều, lò xo sẽ bị nén lại và lưu trữ năng lượng thế năng.
   • Kích hoạt động năng: Khi lò xo được thả, năng lượng thế năng sẽ chuyển hóa thành động năng, đẩy xe về phía trước.
3. Tạo hệ thống nạp năng lượng:
   • Quay lò xo: Sử dụng tay để quay trục bánh xe ngược chiều, nén lò xo dây cót và lưu trữ năng lượng thế năng.
   • Cơ chế thả: Khi lò xo được thả, năng lượng thế năng sẽ chuyển hóa thành động năng, đẩy xe di chuyển.
4. Thử nghiệm và điều chỉnh:
   • Thử nghiệm: Thả xe trên một mặt phẳng và quan sát quá trình chuyển động. Đo khoảng cách và thời gian xe di chuyển.
   • Điều chỉnh: Nếu xe không di chuyển như mong muốn, điều chỉnh độ nén của lò xo dây cót để tối ưu hóa sự chuyển đổi năng lượng.
5. Hoàn thiện sản phẩm:
   • Trang trí: Sơn màu và trang trí xe theo ý thích.
   • Kiểm tra cuối cùng: Thử nghiệm xe nhiều lần để đảm bảo hoạt động ổn định.

Lưu ý: HS cập nhật tiến độ công việc của mình thông qua padlet hoặc các mạng xã hội như facebook, zalo, liên hệ với giáo viên để được hỗ trợ.

- Giáo viên cung cấp kiến thức nền, các video, tài liệu internet hỗ trợ cho HS (HS tự nghiên cứu và thực hiện, đề cao tính tự học và làm việc nhóm của HS)

*Tài liệu hỗ trợ:

https://www.youtube.com/watch?v=T2dAVv0IP0s

https://www.youtube.com/watch?v=e1tRmj0KmaU

https://www.youtube.com/watch?v=6ghGqoj32a8

HS nhận nhiệm vụ

Hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ:

- GV hỗ trợ HS trong quá trình làm việc và yêu cầu HS cập nhật tiến độ qua các mạng xã hội, nhóm facebook, zalo, telegram,..

- Giải đáp thắc mắc cho HS.

- Thực hiện nhiệm vụ ở nhà.

- Cập nhật tiến độ hằng ngày cho HS.

Báo cáo kết quả:

- GV chấm điểm dựa trên tính thẩm mỹ và hiệu quả của sản phẩm.

Hoạt động mở rộng:

• Nâng cao thiết kế: Thêm các cảm biến để xe có thể tránh vật cản hoặc tự động dừng lại khi gặp chướng ngại vật.
• Thuyết trình: Học sinh trình bày về quá trình thiết kế, chế tạo và nguyên lý hoạt động của sản phẩm.

Đánh giá:

• Điểm nhóm: Dựa trên sự tham gia và đóng góp của từng thành viên trong nhóm.
• Điểm sản phẩm: Đánh giá dựa trên tính sáng tạo, khả năng vận hành và trình bày của sản phẩm.
• Điểm cá nhân: Kiểm tra kiến thức về thế năng và động năng thông qua các câu hỏi lý thuyết và thực hành.

- HS trình bày sản phẩm hoàn thiện sau 1 tuần làm việc tại nhà.

              Mức độ

Mức độ

Tiêu chí

Mức độ 1

(0.5 đ)

Mức độ 2

(1.0 đ)

Mức độ 3

(2.0 đ)

Điểm

Tiêu chí 1. Các học sinh trong nhóm đều tham gia hoạt động

Dưới 50% HS trong nhóm tham gia hoạt động

Từ 50% - 90% HS trong nhóm tham gia hoạt động

100% HS trong nhóm tham gia hoạt động

Tiêu chí 2. Thảo luận sôi nổi

Ít thảo luận, trao đổi với nhau.

Thảo luận sôi nổi nhưng ít tranh luận.

Thảo luận và tranh luận sôi nổi với nhau.

Tiêu chí 3. Báo cáo kết quả thảo luận

Báo cáo chưa rõ ràng, còn lộn xộn.

Báo cáo rõ ràng nhưng còn lúng túng

Báo cáo rõ ràng và mạch lạc, tự tin

Tiêu chí 4. Nội dung kết quả thảo luận

Báo cáo được 75% trở xuống nội dung yêu cầu thảo luận

Báo cáo từ 75% - 90% nội dung yêu cầu thảo luận.

Báo cáo trên 90% nội dung yêu cầu thảo luận.

Tiêu chí 5. Phản biện ý kiến của bạn.

Chỉ có 1 – 2 ý kiến phản biện.

Có từ 3 – 4 ý kiến phản biện

Có từ 5 ý kiến phản biện trở lên.

Trường: ...........................

Tổ: ................................

Họ và tên giáo viên:............................

PHIẾU HỌC TẬP 1

Câu 1. Có bao nhiêu hình thức truyền năng lượng phổ biến ? Đó là những hình thức nào ?

………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

Câu 2. Công là gì? Nêu biểu thức tính công?

………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

Câu 3. Nếu lực tác dụng lên vật có phương vuông góc với hướng dịch chuyển của vật thì công thực hiện bởi lực đó bằng bao nhiêu?

………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

Câu 4. Một xe năng tác dụng một lực hướng lên, có độ lớn 2000 N đề nâng kiện hàng từ mặt đất lên độ cao 1,4 m. Tính công của lực nâng

……………………………………………………………………………………………….

……………………………………………………………………………………………….

……………………………………………………………………………………………….

……………………………… ……………………………………………………………….

……………………………………………………………………………………………….

……………………………………………………………………………………………….

……………………………………………………………………………………………….

……………………………………………………………………………………………….

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2

Câu 1. Công suất là gì? Nêu biểu thức tính công suất?

................................................................................................................................................ ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………................................................................................................................................................. ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

Câu 2. Trong tình huống đã nêu, nếu xét trong một phút thì máy cày nào thực hiện được công lớn hơn?

………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………Câu 3. Cần cầu A nắng được kiện hàng 2 tấn lên cao 5 m trong 1 phút. Cần cầu B năng được kiện hàng 1,5 tấn lên cao 8 m trong 40 s. Xem lực nâng bằng với trọng lượng của kiện hàng. So sánh công suất của hai cần cấu.

………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

LUYỆN TẬP

Câu 1. Phát biểu nào sau đây là đúng?

A. Máy có công suất lớn thì hiệu suất của máy đó nhất định cao.

B. Hiệu suất của một máy có thể lớn hơn 1.

C. Máy có hiệu suất cao thì công suất của máy nhất định lớn.

D. Máy có công suất lớn thì thời gian sinh công sẽ nhanh.

Câu 2. Thả rơi một hòn sỏi khối lượng 50 g từ độ cao 1,2 m xuống một giếng sâu 3 m. Công của trọng lực khi vật rơi chạm đáy giếng là (Lấy g = 10 m/s²)

A. 60 J. B. 1,5 J.

C. 210 J. D. 2,1 J.

Câu 3. Ki – lô – oát giờ là đơn vị của

A. Hiệu suất. B. Công suất.

C. Động lượng. D. Công.

Câu 4. Trên một máy bơm có ghi (mã lực:  ). Giá trị này cho biết

A. công suất của máy bơm.

B. công của máy bơm

C. nhãn hiệu của nhà sản xuất.

D. hiệu suất của máy bơm.

Câu 5. Vật nào sau đây không có khả năng sinh công? 

A. Dòng nước lũ đang chảy mạnh 

B. Viên đạn đang bay 

C. Búa máy đang rơi 

D. Hòn đá đang nằm trên mặt đất 

Hoạt động của GV

Hoạt động của HS

Chuyển giao nhiệm vụ

- GV trình chiếu video cho HS xem và trả lời câu hỏi.

https://www.youtube.com/watch?v=wklvDrfwXOo

– Trong video vừa xem, người ta nói “thay vì mất công làm thế này thì họ quyết định làm thế kia cho đỡ tốn công”. Vậy công ở đây là gì? Công được xác định như thế nào?

- HS nhận nhiệm vụ, cùng xem video.

Hướng dẫn HS thực hiện nhiệm vụ

- GV đặt câu hỏi xong quan sát HS, nếu các em chưa thể trả lời thì đặt thêm câu hỏi gợi mở, liên tưởng tác các kiến thức đã học ở lớp dưới.

HS suy nghĩ và trả lời các câu hỏi.

Chốt lại và đặt vấn đề vào bài

- GV nhắc lại các kiến thức đã học liên quan đến bài ở các lớp dưới, dẫn dắt vào bài học mới.

Trong video vừa xem, người ta nói “thay vì mất công làm thế này thì họ quyết định làm thế kia cho đỡ tốn công”. Vậy công ở đây là gì? Công được xác định như thế nào?

HS lắng nghe và chuẩn bị tinh thần học bài mới.

PHIẾU HỌC TẬP 1

Câu 1. Có bao nhiêu hình thức truyền năng lượng phổ biến ? Đó là những hình thức nào ?

Trả lời

- Có hai hình thức truyền nhiệt phổ biến đó là truyền nhiệt và thực hiện công.

Câu 2. Công là gì? Nêu biểu thức tính công?

Trả lời

- Công cơ học thường được gọi tắt là công, đó là số do phần năng lượng được truyền từ vật này qua vật khác trong tương tác giữa các vật.

- Công thức tính công: A = F.s trong đó: F (N) là lực tác dụng; s (m) là quãng đường dịch chuyển theo hướng của lực; A là công cơ học.

- Đơn vị đo công: jun (kí hiệu: J); kilôjun (kí hiệu: kJ), calo (kí hiệu: cal).

1 kJ = 10³ J;

1 cal = 4,186 J

Câu 3. Nếu lực tác dụng lên vật có phương vuông góc với hướng dịch chuyển của vật thì công thực hiện bởi lực đó bằng bao nhiêu?

Trả lời

- Nếu lực tác dụng lên vật có phương vuông góc với hướng dịch chuyển của vật thì công thực hiện bởi lực đó bằng không.

Câu 4. Một xe năng tác dụng một lực hướng lên, có độ lớn 2000 N đề nâng kiện hàng từ mặt đất lên độ cao 1,4 m. Tính công của lực nâng

Trả lời

Công của lực nâng là A = F.s = 2000 . 1,4 = 2 800 J

Hoạt động của GV

Hoạt động của HS

Giao nhiệm vụ:

- Tiến hành cho HS hoạt động theo cặp (think – pair – share), thảo luận và suy nghĩ trong vòng 5 phút hoàn thành phiếu học tập số 1.

- HS nhận nhiệm vụ.

Hướng dẫn HS thực hiện nhiệm vụ

- GV quan sát, hỗ trợ HS khi cần thiết.

- HS làm việc theo nhóm, thảo luận và hoàn thành phiếu học tập 1.

Báo cáo kết quả:

- Gọi 1 nhóm đại diện trình bày kết quả. Các nhóm khác bổ sung

- GV kết luận về nội dung kiến thức mà các nhóm đã đưa ra.

- Chấm điểm cho các nhóm.

- Giới thiệu công thức tính công trong trường hợp tổng quát mục “Em có biết – SGK/tr22”

- GV gọi thì đứng tại chổ trình bày đáp án phiếu học tập.

- Lắng nghe và nhận xét các bài làm của nhóm khác.

Tổng kết

- GV chốt lại các ý kiến thức chính cho HS:

• Công thức tính công:

A = F.s trong đó: F (N) là lực tác dụng; s (m) là quãng đường dịch chuyển theo hướng của lực; A là công cơ học.

• Đơn vị đo công: jun (kí hiệu: J); kilôjun (kí hiệu: kJ), calo (kí hiệu: cal).

1 kJ = 10³ J;

1 cal = 4,186 J

Ghi nhớ kiến thức

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2

Câu 1. Công suất là gì? Nêu biểu thức tính công suất?

Trả lời

• Định nghĩa công suất: công suất là tốc độ thực hiện công.
• Công thức tính công suất: P =

trong đó: t (s) là thời gian thực hiện công; A (J) là công.

• Đơn vị đo công suất: oát (kí hiệu: W); kilôoát (kí hiệu: kW); mêgaoát (kí hiệu: MW); gigaoát (kí hiệu: GW)

1 kW = 10³ W; 1 MW = 10⁶ W;

1 GW = 10⁹ W

Câu 2. Trong tình huống đã nêu, nếu xét trong một phút thì máy cày nào thực hiện được công lớn hơn?

Trả lời

Máy cày A cày 2 mẫu đất mất 30 phút.

Trong 1 phút máy cày A cày được   = mẫu đất

Máy cày B cày 1 mẫu đất mất 10 phút.

Trong 1 phút máy cày B cày được   = mẫu đất

Vậy máy cày B thực hiện được công lớn hơn máy cày A.

Câu 3. Cần cầu A nắng được kiện hàng 2 tấn lên cao 5 m trong 1 phút. Cần cầu B năng được kiện hàng 1,5 tấn lên cao 8 m trong 40 s. Xem lực nâng bằng với trọng lượng của kiện hàng. So sánh công suất của hai cần cấu.

Trả lời

Công suất của cần cẩu A là

P_A = = = = 1,6666 W

P_B = = = = 3000 W

Công suất của cần cẩu B lớn hơn cần cẩu A

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giao nhiệm vụ:

- GV chia lớp thành 6 nhóm nhỏ.

- Phát phiếu học tập số 2 yêu cầu các nhóm làm việc thảo luận trong 10 phút.

- HS nhận nhiệm vụ.

- Tập trung nhóm theo hướn dẫn của giáo viên và nhận bộ dụng cụ thí nghiệm.

Hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ:

- GV quan sát hỗ trợ khi cần thiết, đặt các câu hỏi gợi mở cho HS khi HS gặp khó.

HS thảo luận theo nhóm và trả lời các câu hỏi trong phiếu học tập số 2.

Báo cáo kết quả:

- GV yêu cầu HS treo đáp án lên bảng.

- Cho HS nhận xét chéo cho nhau, góp ý chỉnh sửa.

- GV chỉnh sửa lại các đáp án cho HS (nếu có sai).

- Chấm điểm cho các nhóm.

- HS quan sát các đáp án của nhóm khác, nhận xét, bổ sung.

Tổng kết:

- GV chốt lại các kiến thức cho HS quan trọng cho HS:

• Định nghĩa công suất: công suất là tốc độ thực hiện công.
• Công thức tính công suất: P =

trong đó: t (s) là thời gian thực hiện công; A (J) là công.

• Đơn vị đo công suất: oát (kí hiệu: W); kilôoát (kí hiệu: kW); mêgaoát (kí hiệu: MW); gigaoát (kí hiệu: GW)

1 kW = 10³ W; 1 MW = 10⁶ W;

1 GW = 10⁹ W

- HS lắng nghe, ghi chép vào vở.

LUYỆN TẬP

Câu 1. Phát biểu nào sau đây là đúng?

A. Máy có công suất lớn thì hiệu suất của máy đó nhất định cao.

B. Hiệu suất của một máy có thể lớn hơn 1.

C. Máy có hiệu suất cao thì công suất của máy nhất định lớn.

D. Máy có công suất lớn thì thời gian sinh công sẽ nhanh.

Câu 2. Thả rơi một hòn sỏi khối lượng 50 g từ độ cao 1,2 m xuống một giếng sâu 3 m. Công của trọng lực khi vật rơi chạm đáy giếng là

A. 60 J. B. 1,5 J.

C. 210 J. D. 2,1 J.

Câu 3. Ki – lô – oát giờ là đơn vị của

A. Hiệu suất. B. Công suất.

C. Động lượng. D. Công.

Câu 4. Trên một máy bơm có ghi (mã lực:  ). Giá trị này cho biết

A. công suất của máy bơm.

B. công của máy bơm

C. nhãn hiệu của nhà sản xuất.

D. hiệu suất của máy bơm.

Câu 5. Vật nào sau đây không có khả năng sinh công? 

A. Dòng nước lũ đang chảy mạnh 

B. Viên đạn đang bay 

C. Búa máy đang rơi 

D. Hòn đá đang nằm trên mặt đất 

Hoạt động của GV

Hoạt động của HS

Giao nhiệm vụ:

- GV cho HS hoạt động độc lập.

- Phát PHT cá nhân cho HS luyện tập hoặc làm bài tập qua quizizz.

- Làm bài tập trong vòng 5 phút.

- HS nhận nhiệm vụ.

HS thực hiện nhiệm vụ

- GV hỗ trợ HS ở các bài tập khó.

- HS tiến hành giải quyết các bài tập.

Báo cáo kết quả:

- Hỗ trợ HS giải các câu hỏi khó.

- GV kết luận về nội dung kiến thức.

- HS lắng nghe GV hỗ trợ giải các câu hỏi khó, và ghi chép lại.

Tổng kết

Ghi nhớ kiến thức

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giao nhiệm vụ:

- GV đặt câu hỏi, HS vận dụng các kiến thức đã học và kiến thức bản thân để trả lời các câu hỏi sau.

Câu 1. Cứ mỗi lần đập, tim người thực hiện một công khoảng 1 J. Em hãy đề xuất cách đo công suất của tim bằng cách sử dụng một đồng hồ bấm giây.

Câu 2. Mỗi lần Nam nâng tạ lên cao, bạn thực hiện một công khoảng 5 J. Em hãy đề xuất cách đo công suất của Nam khi nâng tạ bằng cách sử dụng một đồng hồ bấm giây.

HS nhận nhiệm vụ

Hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ:

- GV quan sát hỗ trợ HS khi cần thiết.

- HS trả lời các câu hỏi

Báo cáo kết quả:

- GV nhận xét các câu trả lời của HS.

- Tổng kết điểm cho HS và trao thưởng.

- Dặn dò về nhà.

- Kết thúc buổi học

- HS lắng nghe.

- Ghi nhớ các nhiệm vụ về nhà.

              Mức độ

Mức độ

Tiêu chí

Mức độ 1

(0.5 đ)

Mức độ 2

(1.0 đ)

Mức độ 3

(2.0 đ)

Điểm

Tiêu chí 1. Các học sinh trong nhóm đều tham gia hoạt động

Dưới 50% HS trong nhóm tham gia hoạt động

Từ 50% - 90% HS trong nhóm tham gia hoạt động

100% HS trong nhóm tham gia hoạt động

Tiêu chí 2. Thảo luận sôi nổi

Ít thảo luận, trao đổi với nhau.

Thảo luận sôi nổi nhưng ít tranh luận.

Thảo luận và tranh luận sôi nổi với nhau.

Tiêu chí 3. Báo cáo kết quả thảo luận

Báo cáo chưa rõ ràng, còn lộn xộn.

Báo cáo rõ ràng nhưng còn lúng túng

Báo cáo rõ ràng và mạch lạc, tự tin

Tiêu chí 4. Nội dung kết quả thảo luận

Báo cáo được 75% trở xuống nội dung yêu cầu thảo luận

Báo cáo từ 75% - 90% nội dung yêu cầu thảo luận.

Báo cáo trên 90% nội dung yêu cầu thảo luận.

Tiêu chí 5. Phản biện ý kiến của bạn.

Chỉ có 1 – 2 ý kiến phản biện.

Có từ 3 – 4 ý kiến phản biện

Có từ 5 ý kiến phản biện trở lên.

Trường: ...........................

Tổ: ................................

Họ và tên giáo viên:............................

ĐỊNH LUẬT KHÚC XẠ ÁNH SÁNG

TRẠM 1

Tiến hành thí nghiệm 4.3 theo hướng dẫn trong phần Hoạt động-SGK/tr.19 và thực hiện các yêu cầu sau:

Cho biết tia khúc xạ và tia tới nằm cùng một bên hay khác bên của pháp tuyến

………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

Hoàn thành bảng kết quả thí nghiệm

Hoạt động của GV

Hoạt động của HS

Chuyển giao nhiệm vụ

- GV gọi 1 bạn HS lên và tiến hành thí nghiệm đầu bài cho cả lớp cùng xem, và đặt câu hỏi

Đặt cây bút chì vào một cốc nước như hình. Vì sao ta thấy cây bút chì bị gãy tại mặt nước?

- HS nhận nhiệm vụ.

Hướng dẫn HS thực hiện nhiệm vụ

- GV đặt câu hỏi xong quan sát HS, nếu các em chưa thể trả lời thì đặt thêm câu hỏi gợi mở, liên tưởng tác các kiến thức đã học ở lớp dưới.

HS tiến hành thí nghiệm và suy nghĩ trả lời câu hỏi.

Chốt lại và đặt vấn đề vào bài

– GV dựa vào giải thích của HS để dẫn dắt vào bài mới. Trong trường hợp HS không đưa được ra lời giải thích, GV có thể dẫn dắt: Hình ảnh cây bút chì bị gãy tại mặt nước mà ta quan sát thấy được tạo ra từ một hiện tượng quang học gọi là hiện tượng khúc xạ ánh sáng. Để có thể đưa ra lời giải thích chính xác, chúng ta cùng tìm hiểu bài học ngày hôm nay.

HS lắng nghe và chuẩn bị tinh thần học bài mới.

Hoạt động của GV

Hoạt động của HS

Giao nhiệm vụ:

– GV thực hiện:

+ Chia nhóm HS: chia lớp thành 6 nhóm.

+ Phát dụng cụ thí nghiệm (2) cho mỗi nhóm

+ Yêu cầu HS tiến hành thí nghiệm theo hướng dẫn trong phần Thí nghiệm 1 – SGK/18; quan sát đường truyền của tia sáng và nêu nhận xét. Từ đó nêu khái niệm về hiện tượng khúc xạ ánh sáng.

+ Trả lời câu hỏi: Hiện tượng nào sau đây liên quan đến sự khúc xạ ánh sáng?

- Tia sáng mặt trời bị hắt trở lại môi trường cũ khi gặp mặt nước.

- Tia sáng mặt trời bị lệch khỏi phương truyền ban đầu khi đi từ không khí vào nước.

- HS nhận nhiệm vụ.

- Tập hợp nhóm và vào vị trí do giáo viên chỉ định.

Hướng dẫn HS thực hiện nhiệm vụ

- GV quan sát, hỗ trợ HS khi cần thiết.

- HS tiến thành thí nghiệm.

- Suy nghĩ và trả lời các câu hỏi.

Báo cáo kết quả:

- GV gọi đại diện 1 nhóm trả lời các câu hỏi.

- Nhận xét và hiệu chỉnh kiến thức cho HS.

- GV gọi thì đứng tại chổ trình bày đáp án phiếu học tập.

- Lắng nghe và nhận xét các bài làm của nhóm khác.

Tổng kết

- GV chốt lại kiến thức cho HS

- Hiện tượng khúc xạ ánh sáng: hiện tượng tia sáng bị gãy khúc (bị lệch khỏi phương truyền ban đầu) tại mặt phân cách khi truyền từ môi trường này sang môi trường khác.

- Chiếu Hình 4.2 (SGK/tr.19), thông báo quy ước tên gọi các yếu tố trong hình ảnh mô tả hiện tượng khúc xạ ánh sáng.

Ghi nhớ kiến thức

ĐỊNH LUẬT KHÚC XẠ ÁNH SÁNG

TRẠM 1

Tiến hành thí nghiệm 4.3 theo hướng dẫn trong phần Hoạt động-SGK/tr.19 và thực hiện các yêu cầu sau:

Cho biết tia khúc xạ và tia tới nằm cùng một bên hay khác bên của pháp tuyến

Trả lời

Tia khúc xạ và tia tới nằm ở hai bên khác nhau của pháp tuyến.

Hoàn thành bảng kết quả thí nghiệm và nêu nhận xét về tỉ số

Tỉ số không thay đổi ⬄ = const (hằng số)

Hoạt động của GV

Hoạt động của HS

Giao nhiệm vụ:

– GV thực hiện:

+ Chia nhóm HS: chia lớp thành 6 nhóm.

+ Phát bộ dụng cụ thí nghiệm (3).

+ Yêu cầu HS tiến hành thí nghiệm và hoàn thành phiếu học tập.

- HS nhận nhiệm vụ.

- Tập hợp nhóm theo chỉ định của GV.

Hướng dẫn HS thực hiện nhiệm vụ

- GV quan sát, hỗ trợ HS khi cần thiết.

- HS tiến thành thí nghiệm.

- Suy nghĩ và trả lời các câu hỏi.

Báo cáo kết quả:

- GV chọn 1 phiếu học tập của nhóm hoàn thành nhanh nhất treo trên bảng, mời đại diện của nhóm trình bày kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập.

- GV gọi thì đứng tại chổ trình bày đáp án phiếu học tập.

- Lắng nghe và nhận xét các bài làm của nhóm khác.

Tổng kết

+ Nhận xét chung về kết quả làm việc của các nhóm.

+ Chốt kiến thức về định luật khúc xạ ánh sáng: - Tia khúc xạ nằm trong mặt phẳng tới và ở bên kia pháp tuyến so vớ tia sáng tới.

Đối với hai môi trường trong suốt nhất định, tỉ số giữa sin góc tới (sin í) và sin góc khúc xạ (sin r) là một hằng số.

= const

Ghi nhớ kiến thức

Hoạt động của GV

Hoạt động của HS

Giao nhiệm vụ:

– GV yêu cầu HS làm việc cá nhân đọc mục III-SGK/tr.28 và trình bày khái niệm chiết suất tỉ đối, chiết suất tuyệt đối của một môi trường.

- Từ đó trả lời các câu hỏi:

1. Khi một tia sáng đi từ môi trường này sang môi trường khác, chiết suất tỉ đối của hai môi trường cho ta biết điều gì về đường đi của tia sáng đó?

2. Tính chiết suất của nước. Biết tia sáng truyền từ không khí với góc tới là i = 60° thì góc khúc xạ trong nước là r = 40°.

- HS nhận nhiệm vụ.

Hướng dẫn HS thực hiện nhiệm vụ

- GV quan sát, hỗ trợ HS khi cần thiết.

- Suy nghĩ và trả lời các câu hỏi.

Báo cáo kết quả:

- GV gọi ngẫu nhiêu HS trả lời từng câu hỏi.

- Chỉnh sửa lại (nếu có)

- GV gọi thì đứng tại chổ trình bày đáp án phiếu học tập.

- Lắng nghe và nhận xét các bài làm của nhóm khác.

Tổng kết

+ Chốt kiến thức về chiết suất tỉ đối và chiết suất tuyệt đối (mục Em đã học-SGK/tr.29).

+ Thông báo: Nguyên nhân của hiện tượng khúc xạ là sự thay đổi tốc độ truyền ánh sáng. Vì vậy, chiết suất của một môi trường có thể được tính bằng công thức: n = sáng trong chân không, v là tốc độ ánh sáng trong môi trường).

Ghi nhớ kiến thức

Hoạt động của GV

Hoạt động của HS

Giao nhiệm vụ:

- GV cho HS hoạt động độc lập.

- Phát PHT cá nhân cho HS luyện tập.

- Làm bài tập trong vòng 8 phút.

- HS nhận nhiệm vụ.

HS thực hiện nhiệm vụ

- GV hỗ trợ HS ở các bài tập khó.

- HS tiến hành giải quyết các bài tập.

Báo cáo kết quả:

- Hỗ trợ HS giải các câu hỏi khó.

- GV kết luận về nội dung kiến thức.

- HS lắng nghe GV hỗ trợ giải các câu hỏi khó, và ghi chép lại.

Tổng kết

Ghi nhớ kiến thức

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giao nhiệm vụ:

- GV phát phiếu học tập “Vận dụng cho các nhóm”.

- Các nhóm cùng thảo luận và hoàn thành phiếu học tập trong vòng 5 phút.

HS nhận nhiệm vụ

Hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ:

- GV quan sát hỗ trợ HS khi cần thiết.

- HS hoạt động theo nhóm trả lời các câu hỏi

Báo cáo kết quả:

- GV nhận xét các câu trả lời của HS.

- Tổng kết điểm cho HS và trao thưởng.

- Dặn dò về nhà.

- Kết thúc buổi học

              Mức độ

Mức độ

Tiêu chí

Mức độ 1

(0.5 đ)

Mức độ 2

(1.0 đ)

Mức độ 3

(2.0 đ)

Điểm

Tiêu chí 1. Các học sinh trong nhóm đều tham gia hoạt động

Dưới 50% HS trong nhóm tham gia hoạt động

Từ 50% - 90% HS trong nhóm tham gia hoạt động

100% HS trong nhóm tham gia hoạt động

Tiêu chí 2. Thảo luận sôi nổi

Ít thảo luận, trao đổi với nhau.

Thảo luận sôi nổi nhưng ít tranh luận.

Thảo luận và tranh luận sôi nổi với nhau.

Tiêu chí 3. Báo cáo kết quả thảo luận

Báo cáo chưa rõ ràng, còn lộn xộn.

Báo cáo rõ ràng nhưng còn lúng túng

Báo cáo rõ ràng và mạch lạc, tự tin

Tiêu chí 4. Nội dung kết quả thảo luận

Báo cáo được 75% trở xuống nội dung yêu cầu thảo luận

Báo cáo từ 75% - 90% nội dung yêu cầu thảo luận.

Báo cáo trên 90% nội dung yêu cầu thảo luận.

Tiêu chí 5. Phản biện ý kiến của bạn.

Chỉ có 1 – 2 ý kiến phản biện.

Có từ 3 – 4 ý kiến phản biện

Có từ 5 ý kiến phản biện trở lên.

Trường: ...........................

Tổ: ................................

Họ và tên giáo viên:............................

PHIẾU HỌC TẬP 1

NHÓM …..

Thực hiện lần lượt các thí nghiệm theo hướng dẫn trong SGK (hình 5.2. Thí nghiệm tạo quang phổ của ánh sáng trắng qua lăng kính – SGK/tr22)

- Chùm sáng đi vào lăng kính và ra khỏi lăng kính có điểm gì khác nhau.

............................................................................................................................................

............................................................................................................................................

- Viết ra thứ tự các màu xuất hiện trên màn.

............................................................................................................................................

............................................................................................................................................

- Trả lời câu hỏi các câu hỏi

a) Sự sắp xếp các màu trong quang phổ của Mặt Trời (Hình 5.3) và quang phố của ánh sáng trắng qua lăng kính (Hình 5.2) có điểm gì giống nhau?

............................................................................................................................................

............................................................................................................................................

b) Vì sao ta có thể kết luận ánh sáng mặt trời là ánh sáng trắng?

............................................................................................................................................

............................................................................................................................................

............................................................................................................................................

............................................................................................................................................

LUYỆN TẬP

HỌ VÀ TÊN: …..

Câu 1: Hiện tượng nào trong các hiện tượng sau không phải là hiện tượng phân tích ánh sáng?

A. Hiện tượng cầu vồng.

B. Ánh sáng màu trên váng dầu.

C. Bong bóng xà phòng.

D. Ánh sáng đi qua lăng kính bị lệch về phía đáy.

Câu 2: Trong các phát biểu sau đây, phát biểu nào là sai?

A. Ánh sáng trắng là tổng hợp (hỗn hợp) của nhiều ánh sáng đơn sắc có màu biến thiên liên tục từ đỏ tới tím.

B.  Ánh sáng đơn sắc là ánh sáng không bị tán sắc khi đi qua lăng kính.

C. Hiện tượng chùm sáng trắng, khi đi qua một lăng kính, bị tách ra thành nhiều chùm sáng có màu sắc khác nhau là hiện tượng tán sắc ánh sáng.

D. Ánh sáng do Mặt Trời phát ra là ánh sáng đơn sắc vì nó có màu trắng.

Câu 3: Chiếu ánh sáng màu lục qua quả táo màu đỏ, quả táo có màu?

A. Màu da cam

B. Màu vàng

C. Màu đỏ

D. Màu gần như đen.

Câu 4: Tìm phát biểu sai về hiện tượng tán sắc ánh sáng:

A. Chiết suất của lăng kính đối với các ánh sáng đơn sắc khác nhau có giá trị khác nhau.

B. Khi chiều chùm ánh sáng trăng qua lăng kính, tia tím lệch ít nhất, tia đỏ lệch nhiều nhất.

C. Ánh sáng đơn sắc là ánh sáng không bị tán sắc khi qua lăng kính

D. Ánh sáng trắng là tập hợp của vô số ánh sáng đơn sắc có màu biến thiên lien tục từ đỏ đến tím.

Câu 5. Chọn từ thích hợp điền vào chỗ trống trong câu sau:

Lá cây có màu xanh là vì chúng tán xạ tốt ánh sáng ..... trong ánh sáng .... của Mặt Trời.

A. xanh – trắng. B. trắng – xanh.

C. xanh – vàng. D. vàng – xanh.

Câu 6: Chiếu ánh sáng phát ra từ một đèn LED lục vào mặt ghi của một đĩa CD rồi quan sát ánh sáng phản xạ từ mặt đĩa theo đủ mọi phía. Ta sẽ thấy những ánh sáng màu gì?

A. Chỉ thấy ánh sáng màu lục. B. Thấy các ánh sáng có đủ mọi màu.

C. Không thấy có ánh sáng. D. Thấy ánh sáng màu đen 

Câu 7: Đường đi của tia sáng qua lăng kính đặt trong không khí hình vẽ nào là không đúng.

A. Hình 1 B. Hình 2   C. Hình 3  D. Hình 4

Câu 8: Dưới ánh sáng đỏ và ánh sáng lục, ta thấy có một dòng chữ màu đen. Vậy dưới ánh sáng trắng, dòng chữ ấy có màu:

A. đỏ B. vàng

C. lục D. xanh thẫm, tím hoặc đen

Câu 9: Chiếu các chùm sáng đơn sắc khác nhau qua lăng kính, ta thu được 

A. luôn luôn có chùm tia đi ra khỏi lăng kính ở mặt bên thứ hai của lăng kính.

B. chùm tia đi ra khỏi lăng kính luôn lệch về phía đáy của nó 

C. chùm tia đi ra khỏi lăng kính luôn lệch về phía đỉnh của nó

D. đường đi của tia sáng đối xứng qua mặt phân giác của góc ở đỉnh.

Câu 10: Cho các loại ánh sáng sau: Ánh sáng trắng (I); Ánh sáng đỏ (II); Ánh sáng vàng (III); Ánh sáng tím (IV) thì loại ánh sáng nào không bị lăng kính làm tán sắc?

A. I; II; III; IV B. II; III; IV C. I; II; IV D. I;II; III

Hoạt động của GV

Hoạt động của HS

Chuyển giao nhiệm vụ

– GV thực hiện:

+ Chiếu hình ảnh (1).

+ Đặt câu hỏi: Cầu vồng thường xuất hiện khi nào và được hình thành như thế nào?

- HS nhận nhiệm vụ.

Hướng dẫn HS thực hiện nhiệm vụ

- GV đặt câu hỏi xong quan sát HS, nếu các em chưa thể trả lời thì đặt thêm câu hỏi gợi mở, liên tưởng tác các kiến thức đã học ở lớp dưới.

HS suy nghĩ và trả lời câu hỏi.

Chốt lại và đặt vấn đề vào bài

– GV không chốt đáp án mà dẫn dắt vào bài mới: Cầu vồng là một hiện tượng kì thú của tự nhiên. Cầu vồng được hình thành là nhờ các hạt nước trong không khí có vai trò giống như một lăng kính. Vậy lăng kính là gì và có tác dụng như thế nào? Chúng ta sẽ cùng nhau đi đến bài học ngày hôm nay.

HS lắng nghe và chuẩn bị tinh thần học bài mới.

Hoạt động của GV

Hoạt động của HS

Giao nhiệm vụ:

– GV thực hiện:

+ Thông báo định nghĩa lăng kính.

+ Chiếu hình ảnh, giới thiệu một số loại lăng kính và một loại lăng kính trong phòng thí nghiệm (lăng kính lăng trụ tam giác).

+ Yêu cầu HS đọc mục 1 trong SGK/tr.22 và chỉ ra góc chiết quang, mặt bên, cạnh và đáy của lăng kính cụ thể.

- HS nhận nhiệm vụ.

Hướng dẫn HS thực hiện nhiệm vụ

- GV quan sát, hỗ trợ HS khi cần thiết.

- Suy nghĩ và trả lời các câu hỏi.

Báo cáo kết quả:

- 01 HS lên bảng, chỉ ra cấu tạo của lăng kính trên 1 lăng kính lăng trụ tam giác mà GV chỉ định và giải thích.

- Lắng nghe và nhận xét câu trả lời của bạn.

Tổng kết

– GV thực hiện:

+ Nhận xét, chốt kiến thức các yếu tố của một lăng kính (lăng trụ tam giác).

+ Thông báo đặc trưng của lăng kính về phương diện quang học.

– Lăng kính là một khối chất trong suốt, đồng chất (thuỷ tinh, nhựa…), thường có dạng lăng trụ tam giác.

– Cấu tạo của lăng kính (lăng trụ tam giác): Hình 5.1-SGK/tr.22.

– Đặc trưng của lăng kính về phương diện quang học: góc chiết quang A; chiết suất n của chất làm lăng kính.

- Ghi nhớ kiến thức

PHIẾU HỌC TẬP 1

NHÓM …..

Thực hiện lần lượt các thí nghiệm theo hướng dẫn trong SGK (hình 5.2. Thí nghiệm tạo quang phổ của ánh sáng trắng qua lăng kính – SGK/tr22)

- Chùm sáng đi vào lăng kính và ra khỏi lăng kính có điểm gì khác nhau.

Trả lời

Trước khi vào lăng kính, chùm sáng có màu trắng. Sau khi đi ra khỏi lăng kính, chùm sáng thu được có dải màu từ đỏ tới tím.

- Viết ra thứ tự các màu xuất hiện trên màn.

Trả lời

đỏ, cam, vàng, lục, lam, chàm, tím. 

- Trả lời câu hỏi các câu hỏi

a) Sự sắp xếp các màu trong quang phổ của Mặt Trời (Hình 5.3) và quang phố của ánh sáng trắng qua lăng kính (Hình 5.2) có điểm gì giống nhau?

Trả lời

Hai quang phổ đều có dải ánh sáng đơn sắc từ đỏ tới tím (màu cầu vồng).

b) Vì sao ta có thể kết luận ánh sáng mặt trời là ánh sáng trắng?

Trả lời

Vì khi chiếu ánh sáng mặt trời qua lăng kính, ánh sáng mặt trời bị phân tích thành một dải màu đơn sắc như cầu vồng giống như ánh sáng trắng bị phân tích qua lăng kính.

Hoạt động của GV

Hoạt động của HS

Giao nhiệm vụ:

– GV thực hiện:

+ Chia nhóm HS: tối đa 6 HS/nhóm.

+ Phát bộ dụng cụ thí nghiệm cho mỗi nhóm HS.

+ Yêu cầu HS làm việc nhóm, thực hiện lần lượt các thí nghiệm theo hướng dẫn trong SGK (hình 5.2. Thí nghiệm tạo quang phổ của ánh sáng trắng qua lăng kính – SGK/tr22) và hoàn thành phiếu học tập 1.

- HS nhận nhiệm vụ.

Hướng dẫn HS thực hiện nhiệm vụ

– GV quan sát, hướng dẫn và hỗ trợ các nhóm trong quá trình thí nghiệm (nếu cần); GV chụp lại hình ảnh kết quả thí nghiệm và phiếu học tập của các nhóm.

+ HS tiến hanh các thí nghiệm và hoàn thành phiếu học tập số 1.

Báo cáo kết quả:

– GV thực hiện:

+ Nhận xét chung hoạt động thí nghiệm và kết quả làm việc nhóm.

+ GV chiếu hình ảnh kết quả thí nghiệm (1) của một nhóm và giới thiệu quang phổ của ánh sáng trắng, thông báo tác dụng của lăng kính và khái niệm ánh sáng màu.

- Lắng nghe, quan sát và nhận xét

Tổng kết

- Chốt lại kiến thức cho HS.

Ghi nhớ kiến thức

Hoạt động của GV

Hoạt động của HS

Giao nhiệm vụ:

- GV thực hiện:

+ Chiếu hình ảnh 5.4. Đường đi của chum tia sáng hẹp màu đỏ qua lăng kính và dẫn dắt: Từ kết quả thí nghiệm 5.4. Đường đi của chum tia sáng hẹp màu đỏ qua lăng kính cho thấy, khi đi qua lăng kính, ánh sáng đơn sắc không bị tán sắc nhưng bị khúc xạ tại hai mặt bên của lăng kính và tia ló bị lệch về phía đáy của lăng kính so với tia tới.

+ Hình 5.5 (SGK/tr.24) và giới thiệu góc lệch D.

+ Yêu cầu HS làm việc cá nhân, thực hiện nhiệm vụ học tập trong phần Hoạt động – SGK/tr.24.

- HS nhận nhiệm vụ.

Hướng dẫn HS thực hiện nhiệm vụ

- GV quan sát, hỗ trợ HS khi cần thiết.

- Suy nghĩ và trả lời các câu hỏi.

- Quan sát hình ảnh và ghi nhận khái niệm góc lệch.

- Thực hiện nhiệm vụ học tập theo yêu cầu của GV.

Báo cáo kết quả:

- GV mời 02 HS đứng tại chỗ trình bày câu trả lời (có thể sử dụng công thức của định luật khúc xạ ánh sáng – viết trên bảng – nếu cần).

- GV gọi thì đứng tại chổ trình bày đáp án phiếu học tập.

- Lắng nghe và nhận xét câu trả lời của bạn.

Tổng kết

- GV nhận xét câu trả lời của HS và chốt đáp án.

- Chốt lại kiến thức cho HS

Ghi nhớ kiến thức

Hoạt động của GV

Hoạt động của HS

Giao nhiệm vụ:

– GV thực hiện:

+ Yêu cầu HS đọc mục IV-SGK/tr.37 trong thời gian 2 phút.

+ Công bố luật chơi trò Chiếc hộp bí ẩn: HS chọn 01 chiếc hộp và trả lời câu hỏi tương ứng (giải thích câu trả lời); nếu trả lời đúng, HS được mở chiếc hộp mình chọn và nhận phần quà tương ứng.

+ GV hướng dẫn HS tham gia trò chơi.

Link tham khảo tạo trò chơi hộp quà bí ẩn:

https://ththanhxuantrung.pgdthanhxuan.edu.vn/tu-lieu/tro-choi-powerpoint-hop-qua-bi-mat/ctmb/19333/95423

- HS nhận nhiệm vụ, thông hiểu luật chơi.

Hướng dẫn HS thực hiện nhiệm vụ

- GV quan sát, hỗ trợ HS khi cần thiết.

+ Đọc SGK theo hướng dẫn.

+ Tham gia trò chơi Chiếc hộp bí ẩn theo sự hướng dẫn của GV.

Báo cáo kết quả:

- Gọi HS trả lời câu hỏi và giải thích.

HS giơ tay để giành quyền tham gia trò chơi và giải thích câu trả lời (nếu GV yêu cầu).

Tổng kết

- GV nhận xét câu trả lời, chốt đáp án các câu hỏi và nêu kết luận về màu sắc của vật.

- Chốt lại kiến thức cho HS

Ghi nhớ kiến thức

LUYỆN TẬP

HỌ VÀ TÊN: …..

Câu 1: Hiện tượng nào trong các hiện tượng sau không phải là hiện tượng phân tích ánh sáng?

A. Hiện tượng cầu vồng.

B. Ánh sáng màu trên váng dầu.

C. Bong bóng xà phòng.

D. Ánh sáng đi qua lăng kính bị lệch về phía đáy.

Câu 2: Trong các phát biểu sau đây, phát biểu nào là sai?

A. Ánh sáng trắng là tổng hợp (hỗn hợp) của nhiều ánh sáng đơn sắc có màu biến thiên liên tục từ đỏ tới tím.

B.  Ánh sáng đơn sắc là ánh sáng không bị tán sắc khi đi qua lăng kính.

C. Hiện tượng chùm sáng trắng, khi đi qua một lăng kính, bị tách ra thành nhiều chùm sáng có màu sắc khác nhau là hiện tượng tán sắc ánh sáng.

D. Ánh sáng do Mặt Trời phát ra là ánh sáng đơn sắc vì nó có màu trắng.

Câu 3: Chiếu ánh sáng màu lục qua quả táo màu đỏ, quả táo có màu?

A. Màu da cam

B. Màu vàng

C. Màu đỏ

D. Màu gần như đen.

Câu 4: Tìm phát biểu sai về hiện tượng tán sắc ánh sáng:

A. Chiết suất của lăng kính đối với các ánh sáng đơn sắc khác nhau có giá trị khác nhau.

B. Khi chiều chùm ánh sáng trăng qua lăng kính, tia tím lệch ít nhất, tia đỏ lệch nhiều nhất.

C. Ánh sáng đơn sắc là ánh sáng không bị tán sắc khi qua lăng kính

D. Ánh sáng trắng là tập hợp của vô số ánh sáng đơn sắc có màu biến thiên lien tục từ đỏ đến tím.

Câu 5. Chọn từ thích hợp điền vào chỗ trống trong câu sau:

Lá cây có màu xanh là vì chúng tán xạ tốt ánh sáng ..... trong ánh sáng .... của Mặt Trời.

A. xanh – trắng. B. trắng – xanh.

C. xanh – vàng. D. vàng – xanh.

Câu 6: Chiếu ánh sáng phát ra từ một đèn LED lục vào mặt ghi của một đĩa CD rồi quan sát ánh sáng phản xạ từ mặt đĩa theo đủ mọi phía. Ta sẽ thấy những ánh sáng màu gì?

A. Chỉ thấy ánh sáng màu lục. B. Thấy các ánh sáng có đủ mọi màu.

C. Không thấy có ánh sáng. D. Thấy ánh sáng màu đen 

Câu 7: Đường đi của tia sáng qua lăng kính đặt trong không khí hình vẽ nào là không đúng.

A. Hình 1 B. Hình 2   C. Hình 3  D. Hình 4

Câu 8: Dưới ánh sáng đỏ và ánh sáng lục, ta thấy có một dòng chữ màu đen. Vậy dưới ánh sáng trắng, dòng chữ ấy có màu:

A. đỏ B. vàng

C. lục D. xanh thẫm, tím hoặc đen

Câu 9: Chiếu các chùm sáng đơn sắc khác nhau qua lăng kính, ta thu được 

A. luôn luôn có chùm tia đi ra khỏi lăng kính ở mặt bên thứ hai của lăng kính.

B. chùm tia đi ra khỏi lăng kính luôn lệch về phía đáy của nó 

C. chùm tia đi ra khỏi lăng kính luôn lệch về phía đỉnh của nó

D. đường đi của tia sáng đối xứng qua mặt phân giác của góc ở đỉnh.

Câu 10: Cho các loại ánh sáng sau: Ánh sáng trắng (I); Ánh sáng đỏ (II); Ánh sáng vàng (III); Ánh sáng tím (IV) thì loại ánh sáng nào không bị lăng kính làm tán sắc?

A. I; II; III; IV B. II; III; IV C. I; II; IV D. I;II; III

Hoạt động của GV

Hoạt động của HS

Giao nhiệm vụ:

– GV phát phiếu học tập “Luyện tập” cho HS.

+ Yêu cầu HS làm việc cá nhân trong vòng 10 phút và nộp lại cho GV.

- HS nhận nhiệm vụ.

HS thực hiện nhiệm vụ

- GV quan sát, hỗ trợ HS.

- HS làm việc cá nhân, thảo luận và hoàn thành nhiệm vụ học tập.

Báo cáo kết quả:

- GV chốt đáp án cho HS và hỗ trợ các câu hỏi khó.

- Chấm điểm cho bài làm HS.

- HS lắng nghe GV hỗ trợ giải các câu hỏi khó, và ghi chép lại.

Tổng kết

- GV nhận xét chung và chốt đáp án.

Ghi nhớ kiến thức

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giao nhiệm vụ:

- GV yêu cầu HS vận dụng kiến thức về tán sắc ánh sáng và màu sắc ánh sáng để giải thích sự hình thành cầu vồng.

HS nhận nhiệm vụ

Hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ:

- Hỗ trợ HS khi gặp khó khăn.

- GV theo dõi quá trình thực hiện nhiệm vụ và đưa ra hướng dẫn, gợi ý (nếu cần).

- HS suy nghĩ và trả lời câu hỏi.

Báo cáo kết quả:

- GV chiếu video giải thích sự hình thành cầu vồng và chốt đáp án

https://www.youtube.com/watch?v=ujCgHcLybQk

              Mức độ

Mức độ

Tiêu chí

Mức độ 1

(0.5 đ)

Mức độ 2

(1.0 đ)

Mức độ 3

(2.0 đ)

Điểm

Tiêu chí 1. Các học sinh trong nhóm đều tham gia hoạt động

Dưới 50% HS trong nhóm tham gia hoạt động

Từ 50% - 90% HS trong nhóm tham gia hoạt động

100% HS trong nhóm tham gia hoạt động

Tiêu chí 2. Thảo luận sôi nổi

Ít thảo luận, trao đổi với nhau.

Thảo luận sôi nổi nhưng ít tranh luận.

Thảo luận và tranh luận sôi nổi với nhau.

Tiêu chí 3. Báo cáo kết quả thảo luận

Báo cáo chưa rõ ràng, còn lộn xộn.

Báo cáo rõ ràng nhưng còn lúng túng

Báo cáo rõ ràng và mạch lạc, tự tin

Tiêu chí 4. Nội dung kết quả thảo luận

Báo cáo được 75% trở xuống nội dung yêu cầu thảo luận

Báo cáo từ 75% - 90% nội dung yêu cầu thảo luận.

Báo cáo trên 90% nội dung yêu cầu thảo luận.

Tiêu chí 5. Phản biện ý kiến của bạn.

Chỉ có 1 – 2 ý kiến phản biện.

Có từ 3 – 4 ý kiến phản biện

Có từ 5 ý kiến phản biện trở lên.

Trường: ...........................

Tổ: ................................

Họ và tên giáo viên:............................

PHIẾU HỌC TẬP 1

NHÓM …..

Tiến hành thí nghiệm (6.1. Đường đi của tia sáng từ thủy tinh sang không khí dưới góc tới i) và trả lời các câu hỏi sau:

a) So sánh chiết suất của môi trường chứa tia tới và môi trường chứa tia khúc xa.

……………………………………………………………………………………………….

……………………………………………………………………………………………….………………………………………………………………………………………………

b) Dưới góc tới i bằng bao nhiêu thì ta bắt đầu không quan sát thấy tia khúc xạ?

……………………………………………………………………………………………….

……………………………………………………………………………………………….……………………………………………………………………………………………….

c) Nếu tiếp tục tăng góc tới thì tia sáng truyền đi như thế nào?

……………………………………………………………………………………………….

……………………………………………………………………………………………….……………………………………………………………………………………………….

PHIẾU HỌC TẬP 2

NHÓM …..

1. Giải thích vì sao chỉ quan sát được ảnh ảo ở khoảng cách rất xa, khi lại gần thì không nhìn thấy nữa?

……………………………………………………………………………………………….

……………………………………………………………………………………………….………………………………………………………………………………………………

……………………………………………………………………………………………….

……………………………………………………………………………………………….………………………………………………………………………………………………

2. Thực hiện các yêu cầu sau:

a. Giải thích sự truyền ánh sáng trong sợi quang?

……………………………………………………………………………………………….

……………………………………………………………………………………………….………………………………………………………………………………………………

b. Nêu một số ứng dụng của sợi quang trong y học, công nghệ thông tin?

……………………………………………………………………………………………….

……………………………………………………………………………………………….……………………………………………………………………………………………….

Hoạt động của GV

Hoạt động của HS

Chuyển giao nhiệm vụ

GV yêu cầu HS giải quyết bài toán:

Một tia sáng từ môi trường 1 là nhựa trong suốt có chiết suất n₁ = 1,49 sang môi trường 2 là không khí có chiết suất n₂ = 1. Tính góc khúc xạ và vẽ tia khúc xạ trong hai trường hợp:

+ góc tới i = 30^o.

+ góc tới i = 60^o.

- HS nhận nhiệm vụ.

Hướng dẫn HS thực hiện nhiệm vụ

- GV đặt câu hỏi xong quan sát HS, nếu các em chưa thể trả lời thì đặt thêm câu hỏi gợi mở, liên tưởng tác các kiến thức đã học ở lớp dưới.

HS suy nghĩ và trả lời câu hỏi.

Chốt lại và đặt vấn đề vào bài

- GV nhận xét chung bài làm của cả lớp, nêu các lỗi sai chung (nếu có) của HS và hướng dẫn chỉnh sửa.

- GV dẫn dắt vào bài mới: Khi ánh sáng truyền qua mặt phân cách giữa hai môi trường, ánh sáng có thể vừa bị phản xạ, vừa bị khúc xạ. Trong trường hợp ánh sáng truyền từ nhựa trong sang không khí, có các giá trị của góc tới mà ta không thể tìm được giá trị của góc khúc xạ. Khi đó, ánh sáng đã bị phản xạ toàn phần. Vậy “Hiện tượng phản xạ toàn phần có đặc điểm gì và xảy ra trong điều kiện nào?”, chúng ta cùng tìm hiểu bài học ngày hôm nay.

HS lắng nghe và chuẩn bị tinh thần học bài mới.

PHIẾU HỌC TẬP 1

NHÓM …..

Tiến hành thí nghiệm (6.1. Đường đi của tia sáng từ thủy tinh sang không khí dưới góc tới i) và trả lời các câu hỏi sau:

a) So sánh chiết suất của môi trường chứa tia tới và môi trường chứa tia khúc xa.

Trả lời

Chiết suất của môi trường chứa tia tới lớn hơn môi trường chứa tia khúc xạ.

b) Dưới góc tới i bằng bao nhiêu thì ta bắt đầu không quan sát thấy tia khúc xạ?

Trả lời

Góc tới i < ith với sini_th = thì ta bắt đầu không quan sát thấy tia khúc xạ.

c) Nếu tiếp tục tăng góc tới thì tia sáng truyền đi như thế nào?

Trả lời

Nếu tiếp tục tăng góc tới i thì xuất hiện hiện tượng phản xạ ánh sáng.

Hoạt động của GV

Hoạt động của HS

Giao nhiệm vụ:

– GV thực hiện:

+ Chia nhóm HS: 6 nhóm.

+ Phát bộ dụng cụ thí nghiệm và phiếu học tập cho mỗi nhóm.

+ Yêu cầu HS tiến hành thí nghiệm theo hướng dẫn trong SGK/tr.26 và hoàn thành phiếu học tập.

- HS nhận nhiệm vụ.

- Tập hợp nhóm và vào vị trí do giáo viên chỉ định.

Hướng dẫn HS thực hiện nhiệm vụ

- GV quan sát, hỗ trợ HS khi cần thiết.

- HS tiến thành thí nghiệm.

- Suy nghĩ và trả lời các câu hỏi.

Báo cáo kết quả:

- GV gọi đại diện 1 nhóm trả lời các câu hỏi.

- Nhận xét và hiệu chỉnh kiến thức cho HS.

- GV gọi thì đứng tại chổ trình bày đáp án phiếu học tập.

- Lắng nghe và nhận xét các bài làm của nhóm khác.

Tổng kết

– GV thực hiện:

+ GV nhận xét chung về kết quả làm việc của các nhóm.

+ Chốt kiến thức về sự truyền ánh sáng từ môi trường chiết suất lớn vào môi trường chiết suất nhỏ hơn.

+ Qua thí nghiệm: Nếu tiếp tục tăng góc tới thì ta không còn quan sát thấy tỉa khúc xạ mà chỉ còn thấy tia phản xạ, toàn bộ tia tới bị phản xạ tại mặt phẳng phân cách giữa bản bán trụ và không khí. Hiện tượng này gọi là hiện tượng phản xạ toàn phần. Góc tới lúc bắt đầu không quan sát thấy tia khúc xạ được gọi là góc tới hạn (kí hiệu: i_th).

- HS các nhóm khác so sánh kết quả thí nghiệm và câu trả lời của nhóm mình với phần nhận xét và chốt kiến thức của GV, tự điều chỉnh (nếu cần).

- Ghi nhớ kiến thức

Hoạt động của GV

Hoạt động của HS

Giao nhiệm vụ:

– GV thực hiện:

+ Yêu cầu HS:

Nêu điều kiện xảy ra hiện tượng phản xạ toàn phần từ kết quả thí nghiệm.

Viết công thức xác định góc tới hạn phản xạ toàn phần.

- HS nhận nhiệm vụ.

Hướng dẫn HS thực hiện nhiệm vụ

– GV có thể gợi ý: Áp dụng công thức của định luật khúc xạ ánh sáng khi góc tới bằng góc tới hạn (góc khúc xạ bằng 90^o).

+ Căn cứ vào kết quả thí nghiệm, rút ra điều kiện phản xạ toàn phần.

+ Viết công thức xác định góc tới hạn phản xạ toàn phần từ công thức của định luật khúc xạ ánh sáng và điều kiện phản xạ toàn phần.

Báo cáo kết quả:

- Đại diện 01 HS nêu điều kiện phản xạ toàn phần và 01 HS viết công thức xác định góc tới hạn phản xạ toàn phần..

- GV gọi thì đứng tại chổ trình bày đáp án phiếu học tập.

- Lắng nghe và nhận xét

Tổng kết

+ Nhận xét chung về câu trả lời của HS, điều chỉnh (nếu có)

- Chốt kiến thức điều kiện phản xạ toàn phần (SGK/tr.27).

Ghi nhớ kiến thức

Hoạt động của GV

Hoạt động của HS

Giao nhiệm vụ:

– GV thực hiện:

+ Chỉ ra góc tới hạn phản xạ toàn phần trong thí nghiệm đã thực hiện ở phần trên.

+ Tính chiết suất của thuỷ tinh được dùng làm bán trụ

- HS nhận nhiệm vụ.

HS thực hiện nhiệm vụ

- GV quan sát, hỗ trợ HS.

+ Đọc lại bảng kết quả thí nghiệm (hoặc tiến hành lại thí nghiệm) và chỉ ra góc tới hạn.

+ Áp dụng công thức tính sini_th để tính toán chiết suất của thuỷ tinh làm bản bán trụ.

Báo cáo kết quả:

- Đại diện 02 HS trình bày câu trả lời.

- Hỗ trợ HS nếu có sai sót.

- HS lắng nghe GV hỗ trợ giải các câu hỏi khó, và ghi chép lại.

Tổng kết

Ghi nhớ kiến thức

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giao nhiệm vụ:

- GV yêu cầu HS:

+ (1) Làm việc nhóm thảo luận để đề xuất phương án thí nghiệm minh họa về sự dẫn sáng (hiện tượng phản xạ toàn phần) của sợi quang (chỉ rõ dụng cụ, bố trí thí nghiệm).

+ (2) Tiến hành thí nghiệm theo phương án đề xuất ở nhà, ghi lại các lưu ý trong quá trình thực hiện và báo cáo cho GV trong tiết học tiếp theo.

HS nhận nhiệm vụ

Hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ:

- GV hướng dẫn cho HS thực hiện ở nhà.

- GV theo dõi quá trình thực hiện nhiệm vụ và đưa ra hướng dẫn, gợi ý (nếu cần).

- HS hoạt động theo nhóm làm việc tại nhà, cập nhật cho giáo viên mỗi ngày.

Báo cáo kết quả:

- GV thực hiện nhận xét, góp ý phương án thí nghiệm của các nhóm; HS các nhóm dựa trên nhận xét, góp ý để điều chỉnh lại phương án thí nghiệm.

- Trường hợp các nhóm không đưa được phương án thí nghiệm, GV chiếu video thí nghiệm minh hoạ và gợi ý cho các nhóm tiếp tục thực hiện nhiệm vụ và ở nhà.

https://www.youtube.com/watch?v=XrWB0KLXpn8

              Mức độ

Mức độ

Tiêu chí

Mức độ 1

(0.5 đ)

Mức độ 2

(1.0 đ)

Mức độ 3

(2.0 đ)

Điểm

Tiêu chí 1. Các học sinh trong nhóm đều tham gia hoạt động

Dưới 50% HS trong nhóm tham gia hoạt động

Từ 50% - 90% HS trong nhóm tham gia hoạt động

100% HS trong nhóm tham gia hoạt động

Tiêu chí 2. Thảo luận sôi nổi

Ít thảo luận, trao đổi với nhau.

Thảo luận sôi nổi nhưng ít tranh luận.

Thảo luận và tranh luận sôi nổi với nhau.

Tiêu chí 3. Báo cáo kết quả thảo luận

Báo cáo chưa rõ ràng, còn lộn xộn.

Báo cáo rõ ràng nhưng còn lúng túng

Báo cáo rõ ràng và mạch lạc, tự tin

Tiêu chí 4. Nội dung kết quả thảo luận

Báo cáo được 75% trở xuống nội dung yêu cầu thảo luận

Báo cáo từ 75% - 90% nội dung yêu cầu thảo luận.

Báo cáo trên 90% nội dung yêu cầu thảo luận.

Tiêu chí 5. Phản biện ý kiến của bạn.

Chỉ có 1 – 2 ý kiến phản biện.

Có từ 3 – 4 ý kiến phản biện

Có từ 5 ý kiến phản biện trở lên.

Trường: ...........................

Tổ: ................................

Họ và tên giáo viên:............................

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1

Đọc thông tin SGK và trả lời các câu hỏi sau:

Câu 1. Thấu kính là gì? Nêu cấu tạo của thấu kính?

………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

................................................................................................................................................. ………………………………………………………………………………………………

Câu 2. Thực hiện thí nghiệm chiếu chùm sáng hẹp song song qua các thấu kính (như Hình 7.2 và 7.3 SGK/tr.29) quan sát và nhận xét đường truyền của các tia ló ra khỏi thấu kính.

.………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

................................................................................................................................................. ………………………………………………………………………………………………

................................................................................................................................................. ………………………………………………………………………………………………

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2

Đọc thông tin SGK và trả lời các câu hỏi sau:

Câu 1. Điền thông tin các vào hình sau

Câu 2. Từ kết quả thí nghiệm, hãy thực hiện các yêu cầu sau:

a. Biểu diễn đường đi của tia sáng qua thấu kính bằng hình vẽ.

………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

................................................................................................................................................. ………………………………………………………………………………………………

b. . Đường đi của các tia sáng tới quang tâm và tia sáng song song với trục chính

………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 3

Tiến hành các thí nghiệm và trả lời các câu hỏi

Câu 1. Thực hiện thí nghiệm (Hình 7.11) và nêu nhận xét về ảnh quan sát được ở bước 2 và 3 của thí nghiệm

.................................................................................................................................................. ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

Câu 2. Nêu nhận xét về ảnh quan sát được ở bước 3 và 4 của thí nghiệm đối với thấu kính phân kì

.................................................................................................................................................. ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

LUYỆN TẬP

Câu 1. Hình dưới đây mô tả hệ gồm nhiều thấu kính được ghép với nhau trong một ống kính máy ảnh. Trong ống kính máy ảnh này có

A. 2 thấu kính hội tụ, 5 thấu kính phân kì.

B. 3 thấu kính hội tụ, 4 thấu kính phân kì.

C. 5 thấu kính hội tụ, 2 thấu kính phân kì.

D. 4 thấu kính hội tụ, 3 thấu kính phân kì.

Câu 2. Trong các hình dưới đây, hộp có chứa một thấu kính hội tụ là:

A. 1, 2. B. 1, 3. C. 1, 2, 3. D. 2, 3.

Câu 3. Trong các hình dưới đây, hộp có chứa một thấu kính phân kì là

A. 1. B. 2. C. 3. D. 1, 3.

Câu 4. Trong các sơ đồ dưới đây, sơ đồ bị sai đường đi của tia sáng qua thấu kính hội tụ là:

A. 1. B. 2. C. 3. D. 4

Câu 5. Cho biết là trục chính của một thấu kính, S là điểm sáng, S' là ảnh của S tạo bởi thấu kính.

a) S' là ảnh thật hay ảnh ảo?

b) Thấu kính đã cho là thấu kính gì?

c) Vẽ hình, nêu cách dựng.

Hoạt động của GV

Hoạt động của HS

Chuyển giao nhiệm vụ

- GV cho HS xem video sau và đặt câu hỏi:

https://www.youtube.com/watch?v=JdYmqHJG3dU

Làm thế nào mà chai nước có thể tại ra ngọn lửa?

- HS xem video.

Hướng dẫn HS thực hiện nhiệm vụ

- GV đặt câu hỏi xong quan sát HS, nếu các em chưa thể trả lời thì đặt thêm câu hỏi gợi mở, liên tưởng cho HS tìm ra câu trả lời

HS suy nghĩ và trả lời các câu hỏi.

Chốt lại và đặt vấn đề vào bài

- GV giải thích đáp án

- GV nhắc lại các kiến thức đã học liên quan đến bài ở các lớp dưới, dẫn dắt vào bài học mới.

HS lắng nghe và chuẩn bị tinh thần học bài mới.

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1

Đọc thông tin SGK và trả lời các câu hỏi sau:

Câu 1. Thấu kính là gì? Nêu cấu tạo của thấu kính? Căn cứ vào đâu để phân loại thấu kính?

Trả lời

- Thấu kính là một khối chất trong suốt, giới hạn bởi hai mặt cong hoặc bởi một mặt cong và một mặt phẳng.

- Căn cứ phân loại: độ dày của phần ở rìa so với phần giữa các thấu kính.

Câu 2. Thực hiện thí nghiệm chiếu chùm sáng hẹp song song qua các thấu kính (như Hình 7.2 và 7.3 SGK/tr.29) quan sát và nhận xét đường truyền của các tia ló ra khỏi thấu kính.

Trả lời

+ Khi ló ra khỏi các thấu kính hội tụ, các tia sáng hội tụ tại 1 điểm.

+ Khi ló ra khỏi các thấu kính phân kì, chùm tia ló là chùm phân kì.

Hoạt động của GV

Hoạt động của HS

Giao nhiệm vụ:

- GV tiến hành hoạt động “Cặp đôi hoàn hảo” (think – pair – share kết hợp biến tấu khăn trải bàn)

- Phổ biến cách thức hoạt động cho HS.

Cách thức:

- GV yêu cầu HS hoạt động theo cặp

- Lượt 1: Mỗi cá nhân đọc thông tin SGK, tìm hiểu về khái niệm và công thức tính cơ năng, lấy ví dụ về trường hợp vật vừa có thế năng, vừa có động năng. (2 phút)

- Lượt 2: Các bạn hoạt động theo cặp, cùng suy nghĩ và thảo luận hoàn thành phiếu học tập số 1. (5 phút).

- Chuyển giao phiếu học tập số 1 cho HS.

- HS nhận nhiệm vụ.

Hướng dẫn HS thực hiện nhiệm vụ

- GV quan sát, hỗ trợ HS khi cần thiết.

- HS làm việc cặp, thảo luận và hoàn thành phiếu học tập số 1.

Báo cáo kết quả:

- Gọi 1 nhóm đại diện trình bày kết quả. Các nhóm khác bổ sung

- GV kết luận về nội dung kiến thức mà các nhóm đã đưa ra.

- GV gọi thì đứng tại chổ trình bày đáp án phiếu học tập.

- Lắng nghe và nhận xét các bài làm của nhóm khác.

Tổng kết

- GV chốt lại các ý kiến thức chính cho HS:

+ Dựa trên hình dạng ta có thể phân thành hai loại: thấu kính rìa mỏng và thấu kính rìa dày.

+ Trong không khí, thấu kính rìa dày là thấu kính phân kì, thấu kính rìa mỏng là thấu kính hội tụ.

- Chiếu video mở rộng kiến thức “Sự tạo ảnh trong máy ảnh”

https://www.youtube.com/watch?v=xQi0HEZzCek

Ghi nhớ kiến thức

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2

Đọc thông tin SGK và trả lời các câu hỏi sau:

Câu 1. Điền thông tin các vào hình sau

Câu 2. Từ kết quả thí nghiệm, hãy thực hiện các yêu cầu sau:

a. Biểu diễn đường đi của tia sáng qua thấu kính bằng hình vẽ.

………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

................................................................................................................................................. ………………………………………………………………………………………………

b. . Đường đi của các tia sáng tới quang tâm và tia sáng song song với trục chính

………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giao nhiệm vụ:

- GV phát phiếu học tập số 2 cho HS.

- Yêu cầu HS suy nghĩ, làm việc độc lập đọc thông tin SKG và hoàn thành (câu 1) trong phiếu học tập số 2.

HS nhận nhiệm vụ,

Hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ:

- GV quan sát hỗ trợ khi cần thiết, đặt các câu hỏi gợi mở cho HS khi HS gặp khó.

HS hoạt động độc lập và hoàn thành phiếu học tập.

Báo cáo kết quả:

- GV gọi ngẫu nhiên 1 học sinh nêu các khái niệm.

- Đặt câu hỏi thêm và yêu câu HS giải thích.

- HS lắng nghe câu trả lời và nhận xét bổ sung

Tổng kết:

- GV chốt lại các kiến thức cho HS quan trọng cho HS:

- Quang tâm (mọi tia sáng tới O đều truyền thẳng qua thấu kính).

- Trục chính của thấu kính (đường thẳng đi qua quang tâm O và vuông góc với tiết diện thẳng của thấu kính).

- Tiêu điểm chính F (một chùm tia tới song song với trục chính của thấu kính cho chùm tia ló hội tụ tại một điểm F nằm trên trục chính đối với thấu kính hội tụ; hoặc đường kéo dài của chùm tia ló hội tụ tại một điểm F nằm trên trục chính đối với thấu kính phân kì).

- HS lắng nghe, ghi chép vào vở.

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2

Đọc thông tin SGK và trả lời các câu hỏi sau:

Câu 1. Điền thông tin các vào hình sau

Câu 2. Từ kết quả thí nghiệm, hãy thực hiện các yêu cầu sau:

a. . Nêu nhận xét về mối liên hệ giữa phương của tia tới và phương của tia ló trong từng trường hợp.

Trả lời

- Tia tới đi qua quang tâm O cho tia ló truyền thẳng ⇒⇒  tia ló có phương trùng với tia tới.

- Tia tới có phương song song với trục chính cho tia ló có đường kéo dài đi qua tiêu điểm chính của thấu kính ⇒⇒  tia ló đi khác phương so với tia tới.

b. Biểu diễn đường đi của tia sáng qua thấu kính bằng hình vẽ. Xác định độ lớn của tiêu cự trong các thấu kính.

Trả lời

Ta được, tiêu cự của thấu kính là độ dài OF = f.

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giao nhiệm vụ:

- GV chia lớp thành 6 nhóm nhỏ:

+ Phát bộ dụng cụ thí nghiệm (1) cho mỗi nhóm HS.

+ Yêu cầu HS:

Làm việc theo nhóm, thực hiện thí nghiệm “Khảo đường đi của một số tia sáng qua thấu kính” theo hướng dẫn SGK.

- Làm việc cá nhân, hoàn thành nhiệm vụ 2 trong phiếu học tập 2.

HS nhận nhiệm vụ.

Hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ:

- GV quan sát hỗ trợ khi cần thiết, đặt các câu hỏi gợi mở cho HS khi HS gặp khó.

HS hoạt động theo nhóm, tiến hành thí nghiệm và hoàn thành PHT.

Báo cáo kết quả:

- GV gọi ngẫu nhiên 1 học sinh trình bày.

- Đặt câu hỏi thêm và yêu câu HS giải thích.

- HS lắng nghe câu trả lời và nhận xét bổ sung

Tổng kết:

- GV chốt lại các kiến thức cho HS quan trọng cho HS:

- HS lắng nghe, ghi chép vào vở.

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giao nhiệm vụ:

– GV thực hiện:

+ Chiếu đồng thời Hình 7.10-SGK/tr.31

+ Giới thiệu mô hình thấu kính được tạo thành từ các lăng kính nhỏ.

+ Yêu cầu HS làm việc theo cặp, thảo luận để giải thích đường truyền của tia sáng qua thấu kính.

HS nhận nhiệm vụ.

Hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ:

- GV quan sát hỗ trợ khi cần thiết, đặt các câu hỏi gợi mở cho HS khi HS gặp khó.

HS hoạt động theo cặp, suy nghĩ và trả lời câu hỏi.

Báo cáo kết quả:

- GV gọi ngẫu nhiên nhóm học sinh trình bày.

- Đặt câu hỏi thêm và yêu câu HS giải thích.

- HS lắng nghe câu trả lời và nhận xét bổ sung

Tổng kết:

- GV chốt lại các kiến thức cho HS quan trọng cho HS:

Khi giải thích đường truyền ánh sáng qua thấu kính, ta không xem xét tác dụng tán sắc ánh sáng của các lăng kính trong mô hình thấu kính được tạo thành bởi các lăng kính ghép liền nhau.

- HS lắng nghe, ghi chép vào vở.

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 3

Tiến hành các thí nghiệm và trả lời các câu hỏi

Câu 1. Thực hiện thí nghiệm (Hình 7.11) và nêu nhận xét về ảnh quan sát được ở bước 2 và 3 của thí nghiệm

Trả lời

- Ở bước 2, vật càng rời xa thấu kính, ảnh cảng nhỏ, ảnh ở khác phía thấu kính với vật, ảnh ngược chiều vật.

- Ở bước 3, khi khoảng cách từ vật nhỏ hơn tiêu cự, vật càng lại gần thấu kính, ảnh càng lớn, ảnh của cùng phía thấu kính và cùng chiều với vật.

Câu 2. Nêu nhận xét về ảnh quan sát được ở bước 3 và 4 của thí nghiệm đối với thấu kính phân kì

Trả lời

 - Ảnh quan sát được ở bước 3: Ta thu được ảnh ảo nên cần phải đặt mắt sau thấu kính để quan sát ảnh của vật.

- Ảnh quan sát được ở bước 4, tiếp tục thay đổi khoảng cách giữa vật và thấu kính, ta thu được đặc điểm ảnh của vật như sau:

+ Nếu khoảng cách từ vật tới thấu kính nhỏ dần và nhỏ hơn tiêu cự của thấu kính thì vật càng lại gần thấu kính, ảnh càng lớn nhưng vẫn nhỏ hơn vật, cùng phía thấu kính với vật và cùng chiều vật.

+ Nếu khoảng cách từ vật tới thấu kính lớn dần và lớn hơn tiêu cự của thấu kính thì ảnh của vật càng xa thấu kính, ảnh càng nhỏ hơn và nhỏ hơn vật, cùng phía thấu kính với vật và cùng chiều vật.

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giao nhiệm vụ:

- GV nhắn lại kiến thức KHTN 7: Ảnh không hứng được trên màn gọi là ảnh ảo, ảnh hứng được trên màn được gọi là ảnh thật.

- Tiến hành cho HS làm việc theo nhóm, tiến hành thí nghiệm.

- GV phát bộ dụng cụ thí nghiệm như hình 7.1.

- Yêu cầu HS thực hiện thí nghiệm và trả lời các câu hỏi trong phiếu học tập số 3.

HS nhận nhiệm vụ.

Hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ:

- GV quan sát hỗ trợ khi cần thiết, đặt các câu hỏi gợi mở cho HS khi HS gặp khó.

HS hoạt động theo nhóm và hoàn thành phiếu học tập số 3.

Báo cáo kết quả:

- GV gọi ngẫu nhiên nhóm học sinh trình bày.

- Đặt câu hỏi thêm và yêu câu HS giải thích.

- HS lắng nghe câu trả lời và nhận xét bổ sung

Tổng kết:

- GV chốt lại các kiến thức cho HS quan trọng cho HS:

• Ảnh thật là ảnh hứng được trên màn chân. ảnh ảo không hứng được trên màn chắn.

• Vật đặt trước thấu kính hội tụ cách thấu kính một khoảng lớn hơn tiêu cự sẽ cho ảnh thật, ngược chiều với vật.

• Vật đặt trước thấu kính hội tụ cách thấu kính một khoảng nhỏ hơn tiêu cự sẽ cho ảnh ảo, cùng chiếu với vật và lớn hơn vật.

• Vật đặt trước thâu kính phân kì luôn cho ảnh ảo, cùng chiếu với vật và nhỏ hơn vật.

- HS lắng nghe, ghi chép vào vở.

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giao nhiệm vụ:

- GV yêu cầu HS đọc thông tin SGK tr33 và tr34

- Yêu cầu HS hoạt động độc lập, nghiên cứu SGK và trả lời câu hỏi:

Một vật AB cao 3 cm đặt trước thấu kính hội tụ có tiêu cự 4 cm, cho ảnh thật A'B' cao 6 cm và cách thấu kính 12 cm. Vẽ sơ đồ tỉ lệ tạo ảnh, từ đó xác định khoảng cách từ vật đến thấu kính.

HS nhận nhiệm vụ.

Hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ:

- GV quan sát hỗ trợ khi cần thiết, đặt các câu hỏi gợi mở cho HS khi HS gặp khó.

HS suy nghĩ độc lập và trả lời câu hỏi,

Báo cáo kết quả:

- GV gọi ngẫu nhiên nhóm học sinh trình bày.

- Đặt câu hỏi thêm và yêu câu HS giải thích.

- GV cảm thấy HS chưa nắm được, hỗ trợ giảng dạy lại cho HS những chổ chưa hiểu.

- HS lắng nghe câu trả lời và nhận xét bổ sung

Tổng kết:

- GV chốt lại các kiến thức cho HS quan trọng cho HS:

• Để xác định độ lớn của ảnh hay vật, khoảng cách từ vật hay ảnh đến thấu kính, ta sử dụng sơ đồ tỉ lệ tạo ảnh.

- HS lắng nghe, ghi chép vào vở.

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giao nhiệm vụ:

- GV yêu cầu HS đọc thông tin SGK, hoạt động theo cặp và trả lời các câu hỏi

Câu 1. Kính lúp là gì? Nêu cấu tạo của kính lúp?

Câu 2. Hãy nêu cách sử dụng kính lúp?

HS nhận nhiệm vụ.

Hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ:

- GV quan sát hỗ trợ khi cần thiết, đặt các câu hỏi gợi mở cho HS khi HS gặp khó.

HS hoạt động theo cặp trả lời câu hỏi.

Báo cáo kết quả:

- GV gọi ngẫu nhiên nhóm học sinh trình bày.

- Đặt câu hỏi thêm và yêu câu HS giải thích.

- HS lắng nghe câu trả lời và nhận xét bổ sung

Tổng kết:

- GV chốt lại các kiến thức cho HS quan trọng cho HS:

• Kính lúp là thấu kính hội tụ có tiêu cự ngắn (cỡ vài xentimét), dùng để quan sát các vật nhỏ.

• Vật cần quan sát phải đặt trong khoảng tiêu cự của kính lúp để cho ảnh ảo lớn hơn vật.

- HS lắng nghe, ghi chép vào vở.

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giao nhiệm vụ:

- GV chia lớp thành các nhóm nhỏ.

- Phát dụng cụ thí nghiệm cho HS.

- GV hướng dẫn HS tìm hiểu các bước thực hiện thí nghiệm đo tiêu cự của thấu kính hội tụ như trong SGK

- Yêu cầu HS làm việc theo nhóm để thực hiện thí nghiệm và hoàn thành Phiếu báo cáo thực hành theo mẫu trong SGK

HS nhận nhiệm vụ.

Hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ:

- GV quan sát hỗ trợ khi cần thiết, đặt các câu hỏi gợi mở cho HS khi HS gặp khó.

HS hoạt động theo nhóm, thực hiện thí nghiệm và hoàn thành báo cáo.

Báo cáo kết quả:

- GV gọi ngẫu nhiên nhóm học sinh trình bày.

- Đặt câu hỏi thêm và yêu câu HS giải thích.

- HS lắng nghe câu trả lời và nhận xét bổ sung

Tổng kết:

- GV chốt lại các kiến thức cho HS quan trọng cho HS:

- HS lắng nghe, ghi chép vào vở.

LUYỆN TẬP

Câu 1. Hình dưới đây mô tả hệ gồm nhiều thấu kính được ghép với nhau trong một ống kính máy ảnh. Trong ống kính máy ảnh này có

A. 2 thấu kính hội tụ, 5 thấu kính phân kì.

B. 3 thấu kính hội tụ, 4 thấu kính phân kì.

C. 5 thấu kính hội tụ, 2 thấu kính phân kì.

D. 4 thấu kính hội tụ, 3 thấu kính phân kì.

Câu 2. Trong các hình dưới đây, hộp có chứa một thấu kính hội tụ là:

A. 1, 2. B. 1, 3. C. 1, 2, 3. D. 2, 3.

Câu 3. Trong các hình dưới đây, hộp có chứa một thấu kính phân kì là

A. 1. B. 2. C. 3. D. 1, 3.

Câu 4. Trong các sơ đồ dưới đây, sơ đồ bị sai đường đi của tia sáng qua thấu kính hội tụ là:

A. 1. B. 2. C. 3. D. 4

Câu 5. Cho biết là trục chính của một thấu kính, S là điểm sáng, S' là ảnh của S tạo bởi thấu kính.

a) S' là ảnh thật hay ảnh ảo?

b) Thấu kính đã cho là thấu kính gì?

c) Vẽ hình, nêu cách dựng.

Trả lời

a) Vì S và S’ nằm về 2 phía đối với trục chính Δ nên S’ là ảnh thật.

b) Vì điểm sáng S qua thấu kính cho ảnh thật nên thấu kính đã cho là thấu kính hội tụ.

+ Xác định quang tâm O, hai tiêu điểm F và F’ bằng cách:

- Nối S với S’ cắt trục chính Δ của thấu kính tại O

- Dựng đường thẳng vuông góc với trục chính tại O. Đó là vị trí đặt thấu kính.

- Từ S dựng tia tới SI song song với trục chính của thấu kính. Nối I với S’ cắt trục chính tại tiêu điểm F’.

- Lấy F đối xứng với F’ qua O (OF = OF’) ta được tiêu điểm vật F.

Hoạt động của GV

Hoạt động của HS

Giao nhiệm vụ:

- GV phát PHT cho “luyện tập” cho HS làm việc cá nhân trong vòng 10 phút

- HS nhận nhiệm vụ.

HS thực hiện nhiệm vụ

- GV hỗ trợ HS ở các bài tập khó.

- HS tiến hành giải quyết các bài tập.

Báo cáo kết quả:

- Hỗ trợ HS giải các câu hỏi khó.

- GV kết luận về nội dung kiến thức.

- HS lắng nghe GV hỗ trợ giải các câu hỏi khó, và ghi chép lại.

Tổng kết

Ghi nhớ kiến thức

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giao nhiệm vụ:

Tổ chức dự án “Thiết kế kính lúp bằng các dụng cụ tái chế”

- GV hướng dẫn ngắn gọn, gợi ý hướng thực hiện sản phẩm cho HS (đề cao tính tự học của các em)

Nguyên liệu:

1. Ống hút nhựa hoặc thanh gỗ nhỏ (dùng làm khung).
2. Màng nhựa trong (có thể sử dụng màng bọc thực phẩm).
3. Nước.
4. Kéo.
5. Keo dán.
6. Kim bấm hoặc băng keo.

Cách làm:

1. Tạo khung kính lúp:
   • Cắt ống hút nhựa hoặc thanh gỗ nhỏ thành hai đoạn có độ dài khoảng 10-15 cm.
   • Ghép hai đoạn này lại thành hình chữ V bằng cách dùng kim bấm hoặc băng keo.
2. Làm ống kính:
   • Cắt một mảnh màng nhựa trong có kích thước vừa đủ để che kín khung hình chữ V vừa tạo.
   • Dùng keo dán để dán màng nhựa vào khung, căng đều màng nhựa sao cho không có nếp gấp.
3. Tạo thấu kính:
   • Đặt khung với màng nhựa đã dán lên một mặt phẳng.
   • Nhỏ một giọt nước vào giữa màng nhựa. Giọt nước sẽ tạo thành hình cầu, đóng vai trò như thấu kính lúp tự nhiên.
4. Sử dụng kính lúp:
   • Đặt kính lúp tự chế lên vật bạn muốn phóng đại. Nhỏ thêm nước nếu cần để tăng độ phóng đại.

Lưu ý:

• Bạn có thể điều chỉnh độ phóng đại bằng cách thay đổi kích thước của giọt nước hoặc sử dụng màng nhựa dày hơn.
• Cẩn thận khi sử dụng kéo và keo dán để tránh bị thương.

Lưu ý: HS cập nhật tiến độ công việc của mình thông qua padlet hoặc các mạng xã hội như facebook, zalo, liên hệ với giáo viên để được hỗ trợ. Các sản phẩm có thể làm cách khác, miễn là tạo thành kính lúp bằng các dụng cụ tái chế.

- Giáo viên cung cấp kiến thức nền, các video, tài liệu internet hỗ trợ cho HS (HS tự nghiên cứu và thực hiện, đề cao tính tự học và làm việc nhóm của HS)

*Tài liệu hỗ trợ:

https://www.youtube.com/watch?v=T2dAVv0IP0s

https://www.youtube.com/watch?v=e1tRmj0KmaU

HS nhận nhiệm vụ

Hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ:

- GV hỗ trợ HS trong quá trình làm việc và yêu cầu HS cập nhật tiến độ qua các mạng xã hội, nhóm facebook, zalo, telegram,..

- Giải đáp thắc mắc cho HS.

- Thực hiện nhiệm vụ ở nhà.

- Cập nhật tiến độ hằng ngày cho HS.

Báo cáo kết quả:

- GV chấm điểm dựa trên tính thẩm mỹ và hiệu quả của sản phẩm.

Đánh giá:

• Điểm nhóm: Dựa trên sự tham gia và đóng góp của từng thành viên trong nhóm.
• Điểm sản phẩm: Đánh giá dựa trên tính sáng tạo, khả năng vận hành và trình bày của sản phẩm.
• Điểm cá nhân: Kiểm tra kiến thức về thấu kính thông qua các câu hỏi lý thuyết và thực hành.

- HS trình bày sản phẩm hoàn thiện sau 1 tuần làm việc tại nhà.

              Mức độ

Mức độ

Tiêu chí

Mức độ 1

(0.5 đ)

Mức độ 2

(1.0 đ)

Mức độ 3

(2.0 đ)

Điểm

Tiêu chí 1. Các học sinh trong nhóm đều tham gia hoạt động

Dưới 50% HS trong nhóm tham gia hoạt động

Từ 50% - 90% HS trong nhóm tham gia hoạt động

100% HS trong nhóm tham gia hoạt động

Tiêu chí 2. Thảo luận sôi nổi

Ít thảo luận, trao đổi với nhau.

Thảo luận sôi nổi nhưng ít tranh luận.

Thảo luận và tranh luận sôi nổi với nhau.

Tiêu chí 3. Báo cáo kết quả thảo luận

Báo cáo chưa rõ ràng, còn lộn xộn.

Báo cáo rõ ràng nhưng còn lúng túng

Báo cáo rõ ràng và mạch lạc, tự tin

Tiêu chí 4. Nội dung kết quả thảo luận

Báo cáo được 75% trở xuống nội dung yêu cầu thảo luận

Báo cáo từ 75% - 90% nội dung yêu cầu thảo luận.

Báo cáo trên 90% nội dung yêu cầu thảo luận.

Tiêu chí 5. Phản biện ý kiến của bạn.

Chỉ có 1 – 2 ý kiến phản biện.

Có từ 3 – 4 ý kiến phản biện

Có từ 5 ý kiến phản biện trở lên.

Trường: ...........................

Tổ: ................................

Họ và tên giáo viên:............................

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1

Câu 1. Hãy nêu khái niệm đoạn mạch nối tiếp?

................................................................................................................................................. ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

Câu 2. Vẽ sơ đồ một đoạn mạch điện gồm 3 điện trở mắc nối tiếp

………………………………………………………………………………………………

................................................................................................................................................. ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2

Tiến hành thí nghiệm (Hình 9.3), từ đó nêu nhận xét về cường độ dòng điện chạy trong mạch chính và cường độ dòng điện chạy qua từng điện trở.

................................................................................................................................................. ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………................................................................................................................................................. ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

LUYỆN TẬP

Câu 1. Cho đoạn mạch gồm điện trở R₁ mắc nối tiếp với điện trở R₂ mắc vào mạch điện. Gọi I, I₁, I₂ lần lượt là cường độ dòng điện của toàn mạch, cường độ dòng điện qua R₁, R₂. Biểu thức nào sau đây đúng?

A. I = I₁ = I₂ B. I = I₁ + I₂

C. I ≠ I₁ = I₂ D. I₁ ≠ I₂

Câu 2. Ba điện trở có các giá trị là 10Ω , 20Ω , 30Ω . Có bao nhiêu cách mắc các điện trở này vào mạch có hiệu điện thế 12V để dòng điện trong mạch có cường độ 0,4A?

A. Chỉ có 1 cách mắc B. Có 2 cách mắc

C. Có 3 cách mắc D. Không thể mắc được

Câu 3. Một mạch điện gồm 3 điện trở R₁ = 2Ω , R₂ = 5Ω , R₃ = 3Ω mắc nối tiếp. Cường độ dòng điện chạy trong mạch là 1,2A. Hiệu điện thế hai đầu mạch là:

A. 10V B. 11V

C. 12V D. 13V

Câu 4. Kết luận nào sau đây là đúng khi nói về hiệu điện thế giữa hai đầu đoạn mạch mắc nối tiếp?

Trong đoạn mạch mắc nối tiếp, hiệu điện thế giữa hai đầu đoạn mạch:

A. bằng hiệu điện thế giữa hai đầu mỗi điện trở thành phần.

B. bằng tổng hiệu điện thế giữa hai đầu mỗi điện trở thành phần.

C. bằng các hiệu điện thế giữa hai đầu mỗi điện trở thành phần.

D. luôn nhỏ hơn tổng các hiệu điện thế giữa hai đầu mỗi điện trở thành phần.

Câu 5. Hai điện trở R₁ và R₂ mắc nối tiếp nhau trong một đoạn mạch. Biết R₁ = 2R₂, ampe kế chỉ 1,8A, hiệu điện thế giữa hai đầu đoạn mạch là U_MN = 54V. Tính R₁ và R₂

.……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

Câu 6. Hai điện trở R₁ = 15 , R₂ = 30 mắc nối tiếp nhau trong một đoạn mạch. Phải mắc nối tiếp thêm vào đoạn mạch một điện trở R₃ bằng bao nhiêu để điện trở tương đương của đoạn mạch là 55 ?

.……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

Hoạt động của GV

Hoạt động của HS

Chuyển giao nhiệm vụ

- GV chuẩn bị 2 sơ đồ như phần mở đầu

- Vì sao khi đóng hoặc mở công tắc điện thì cả hai đèn trong mạch điện ở hình bên dưới cùng sáng hoặc cùng tắt? Nếu một trong hai đèn bị hỏng thì đèn kia còn sáng không?

HS quan sát GV làm thí nghiệm.

Hướng dẫn HS thực hiện nhiệm vụ

- GV đặt câu hỏi xong quan sát HS, nếu các em chưa thể trả lời thì đặt thêm câu hỏi gợi mở.

HS suy nghĩ và trả lời các câu hỏi.

Chốt lại và đặt vấn đề vào bài

- GV dẫn dắt vào bài học mới

Vì sao khi đóng hoặc mở công tắc điện thì cả hai đèn trong mạch điện ở hình bên dưới cùng sáng hoặc cùng tắt? Nếu một trong hai đèn bị hỏng thì đèn kia còn sáng không?

HS lắng nghe và chuẩn bị tinh thần học bài mới.

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1

Câu 1. Hãy nêu khái niệm đoạn mạch nối tiếp?

Trả lời

- Đoạn mạch nối tiếp là đoạn mạch điện gồm các thiết bị điện mắc liên tiếp nhau.

Câu 2. Vẽ sơ đồ một đoạn mạch điện gồm 3 điện trở mắc nối tiếp

Trả lời

Hoạt động của GV

Hoạt động của HS

Giao nhiệm vụ:

- GV tiến hành hoạt động “Cặp đôi hoàn hảo” (think – pair – share kết hợp biến tấu khăn trải bàn)

Cách thức:

- GV yêu cầu HS hoạt động theo cặp.

- Cùng suy nghĩ và thảo luận trong vòng 3 phút để hoàn thành phiếu học tập số 1.

- HS nhận nhiệm vụ.

Hướng dẫn HS thực hiện nhiệm vụ

- GV quan sát, hỗ trợ HS khi cần thiết.

- HS làm việc cặp, thảo luận và hoàn thành phiếu học tập số 1.

Báo cáo kết quả:

- Gọi 1 nhóm đại diện trình bày kết quả. Các nhóm khác bổ sung

- GV kết luận về nội dung kiến thức mà các nhóm đã đưa ra.

- GV gọi thì đứng tại chổ trình bày đáp án phiếu học tập.

- Lắng nghe và nhận xét các bài làm của nhóm khác.

Tổng kết

- GV chốt lại các ý kiến thức chính cho HS:

Ghi nhớ kiến thức

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giao nhiệm vụ:

- GV tiến hành hoạt động “Nhà Vật Lí”

Cách thức:

- Chia lớp thành 6 nhóm.

- Phát bộ dụng cụ thí nghiệm cho các nhóm gồm: bộ nguồn điện một chiếu, công tắc điện, điện trở 10 Ω, bảng lắp mạch điện, biến trở có trị số lớn nhất 20 Ω, ba ampe kế giống nhau (GHĐ 1 A, ĐCNN 0,02 A) và các dây nối.

- Các nhóm thực hiện thí nghiệm (Hình 9.3), từ đó nêu nhận xét về cường độ dòng điện chạy trong mạch chính và cường độ dòng điện chạy qua từng điện trở.

- HS nhận nhiệm vụ.

- Tập trung nhóm theo hướn dẫn của giáo viên và nhận bộ dụng cụ thí nghiệm.

Hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ:

- GV quan sát hỗ trợ khi cần thiết, đặt các câu hỏi gợi mở cho HS khi HS gặp khó.

HS tiến hành thí nghiệm và rút ra nhận xét.

Báo cáo kết quả:

- Cho HS nhận xét chéo cho nhau, góp ý chỉnh sửa.

- GV chỉnh sửa lại các đáp án cho HS (nếu có sai).

- HS quan sát các đáp án của nhóm khác, nhận xét, bổ sung.

Tổng kết:

- GV chốt lại các kiến thức cho HS quan trọng cho HS:

Trong đoạn mạch mắc nối tiếp cường độ dòng điện có giá trị như nhau cho mọi điểm:

I = I₁ = I₂ = … = I_n

- HS lắng nghe, ghi chép vào vở.

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giao nhiệm vụ:

- GV áp dụng kĩ thuật động não (tia chớp) đặt câu hỏi cho HS tư duy nhanh và trả lời

Điện trở tương đương là gì?

Công thức tính điện trở tương đương trong mạch nối tiếp là gì?

- HS nhận nhiệm vụ.

Hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ:

- GV hướng dẫn HS đọc SGK và trả lời các câu hỏi.

HS suy nghĩ và trả lời câu hỏi.

Báo cáo kết quả:

- GV gọi ngẫu nhiên 1 HS nêu câu trả lời, các bạn khác góp ý.

- HS trả lời và lắng nghe câu trả lời của bạn khác.

Tổng kết:

- GV chốt lại các kiến thức cho HS quan trọng cho HS:

Điện trở tương đương (R_tđ) của một đoạn mạch điện gồm nhiều điện trở là điện trở có thể thay thế cho tất cả điện trở trong đoạn mạch điện đó, sao cho với cùng hiệu điện thế thì cường độ dòng điện chạy qua đoạn mạch vẫn có giá trị như trước.

Công thức tính điện trở tương đương trong mạch nối tiếp:

R_tđ = R₁ + R₂ + … + R_n

- HS lắng nghe, ghi chép vào vở.

LUYỆN TẬP

Câu 1. Cho đoạn mạch gồm điện trở R₁ mắc nối tiếp với điện trở R₂ mắc vào mạch điện. Gọi I, I₁, I₂ lần lượt là cường độ dòng điện của toàn mạch, cường độ dòng điện qua R₁, R₂. Biểu thức nào sau đây đúng?

A. I = I₁ = I₂ B. I = I₁ + I₂

C. I ≠ I₁ = I₂ D. I₁ ≠ I₂

Câu 2. Ba điện trở có các giá trị là 10Ω , 20Ω , 30Ω . Có bao nhiêu cách mắc các điện trở này vào mạch có hiệu điện thế 12V để dòng điện trong mạch có cường độ 0,4A?

A. Chỉ có 1 cách mắc B. Có 2 cách mắc

C. Có 3 cách mắc D. Không thể mắc được

Câu 3. Một mạch điện gồm 3 điện trở R₁ = 2Ω , R₂ = 5Ω , R₃ = 3Ω mắc nối tiếp. Cường độ dòng điện chạy trong mạch là 1,2A. Hiệu điện thế hai đầu mạch là:

A. 10V B. 11V

C. 12V D. 13V

Câu 4. Kết luận nào sau đây là đúng khi nói về hiệu điện thế giữa hai đầu đoạn mạch mắc nối tiếp?

Trong đoạn mạch mắc nối tiếp, hiệu điện thế giữa hai đầu đoạn mạch:

A. bằng hiệu điện thế giữa hai đầu mỗi điện trở thành phần.

B. bằng tổng hiệu điện thế giữa hai đầu mỗi điện trở thành phần.

C. bằng các hiệu điện thế giữa hai đầu mỗi điện trở thành phần.

D. luôn nhỏ hơn tổng các hiệu điện thế giữa hai đầu mỗi điện trở thành phần.

Câu 5. Hai điện trở R₁ và R₂ mắc nối tiếp nhau trong một đoạn mạch. Biết R₁ = 2R₂, ampe kế chỉ 1,8A, hiệu điện thế giữa hai đầu đoạn mạch là U_MN = 54V. Tính R₁ và R₂

Trả lời

Điện trở tương đương của đoạn mạch: R_tđ = R₁ + R₂ = 2R₂ + R₂ = 3R₂

R₁₂ = = = 30 Ω 🡪 R₂ = = = 10 Ω

R₁ = 2R₂ = 2.10 = 20 Ω

Câu 6. Hai điện trở R₁ = 15 Ω , R₂ = 30 Ω mắc nối tiếp nhau trong một đoạn mạch. Phải mắc nối tiếp thêm vào đoạn mạch một điện trở R₃ bằng bao nhiêu để điện trở tương đương của đoạn mạch là 55 ?

Trả lời

Điện trở tương đương của đoạn mach : R_tđ = R₁ + R₂ = 15 + 30 = 45

Khi mắc nối tiếp với điện trở R₃ thì điện trở tương đương của đoạn mạch là :

R_tđ = R₁ + R₂ + R₃ , để R_tđ = 55 thì R₃ = R_tđ – R₁₂ = 55 – 45 = 10 Ω

Hoạt động của GV

Hoạt động của HS

Giao nhiệm vụ:

- GV giao bài tập cho HS, gọi ngẫu nhiên HS lên giải tại lớp, yêu cầu các bạn HS còn lại tự vào vào vở và nhận xét bài lại của bạn.

- HS nhận nhiệm vụ.

HS thực hiện nhiệm vụ

- GV hỗ trợ HS ở các bài tập khó.

- HS tiến hành giải quyết các bài tập.

Báo cáo kết quả:

- Hỗ trợ HS giải các câu hỏi khó.

- GV kết luận về nội dung kiến thức.

- HS lắng nghe GV hỗ trợ giải các câu hỏi khó, và ghi chép lại.

Tổng kết

Ghi nhớ kiến thức

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giao nhiệm vụ:

- GV đặt câu hỏi cho HS suy nghĩ và trả lời

Câu hỏi 1: Bạn có một chuỗi đèn LED trang trí mắc nối tiếp. Nếu một bóng đèn trong chuỗi bị hỏng và không phát sáng, điều gì sẽ xảy ra với các bóng đèn còn lại trong chuỗi? Giải thích lý do tại sao.

Câu hỏi 2: Khi lắp đặt hệ thống bảo vệ ngôi nhà bằng cảm biến chuyển động nối tiếp, điều gì sẽ xảy ra nếu một trong các cảm biến bị hỏng? Hệ thống có còn hoạt động không? Tại sao?

Câu hỏi 3: Tại sao trong các ứng dụng thực tế, như hệ thống chiếu sáng trong nhà, người ta thường không sử dụng cách mắc nối tiếp các thiết bị điện (ví dụ: bóng đèn, quạt)? Hãy giải thích những nhược điểm của việc mắc nối tiếp.

Câu hỏi 4: Một mạch điện nối tiếp có ba thiết bị điện khác nhau. Nếu bạn muốn tắt một trong ba thiết bị này mà không ảnh hưởng đến hai thiết bị còn lại, bạn có thể thực hiện điều đó không? Giải thích tại sao.

Câu hỏi 5: Trong các thiết bị điện tử, các linh kiện như điện trở thường được mắc nối tiếp để đạt được một giá trị điện trở tổng nhất định. Hãy cho biết một ví dụ thực tế mà việc mắc nối tiếp các điện trở là cần thiết và giải thích lý do vì sao người ta lại mắc nối tiếp các điện trở trong trường hợp đó.

HS nhận nhiệm vụ

Hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ:

- GV quan sát hỗ trợ HS trả lời, khi có các câu hỏi GV gợi mở cho HS có hướng suy để trả lời.

- HS trả lời các câu hỏi

Báo cáo kết quả:

- GV nhận xét các câu trả lời của HS.

- HS lắng nghe, nhận xét bổ sung câu trả lời của bạn khác

              Mức độ

Mức độ

Tiêu chí

Mức độ 1

(0.5 đ)

Mức độ 2

(1.0 đ)

Mức độ 3

(2.0 đ)

Điểm

Tiêu chí 1. Các học sinh trong nhóm đều tham gia hoạt động

Dưới 50% HS trong nhóm tham gia hoạt động

Từ 50% - 90% HS trong nhóm tham gia hoạt động

100% HS trong nhóm tham gia hoạt động

Tiêu chí 2. Thảo luận sôi nổi

Ít thảo luận, trao đổi với nhau.

Thảo luận sôi nổi nhưng ít tranh luận.

Thảo luận và tranh luận sôi nổi với nhau.

Tiêu chí 3. Báo cáo kết quả thảo luận

Báo cáo chưa rõ ràng, còn lộn xộn.

Báo cáo rõ ràng nhưng còn lúng túng

Báo cáo rõ ràng và mạch lạc, tự tin

Tiêu chí 4. Nội dung kết quả thảo luận

Báo cáo được 75% trở xuống nội dung yêu cầu thảo luận

Báo cáo từ 75% - 90% nội dung yêu cầu thảo luận.

Báo cáo trên 90% nội dung yêu cầu thảo luận.

Tiêu chí 5. Phản biện ý kiến của bạn.

Chỉ có 1 – 2 ý kiến phản biện.

Có từ 3 – 4 ý kiến phản biện

Có từ 5 ý kiến phản biện trở lên.

Trường: ...........................

Tổ: ................................

Họ và tên giáo viên:............................

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1

Câu 1. Hãy nêu khái niệm đoạn mạch nối tiếp?

................................................................................................................................................. ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

Câu 2. Vẽ sơ đồ một đoạn mạch điện gồm 3 điện trở mắc nối tiếp

………………………………………………………………………………………………

................................................................................................................................................. ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2

Tiến hành thí nghiệm (Hình 9.3), từ đó nêu nhận xét về cường độ dòng điện chạy trong mạch chính và cường độ dòng điện chạy qua từng điện trở.

................................................................................................................................................. ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………................................................................................................................................................. ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

LUYỆN TẬP

Câu 1. Cho đoạn mạch gồm điện trở R₁ mắc nối tiếp với điện trở R₂ mắc vào mạch điện. Gọi I, I₁, I₂ lần lượt là cường độ dòng điện của toàn mạch, cường độ dòng điện qua R₁, R₂. Biểu thức nào sau đây đúng?

A. U = U₁ = U₂ B. U = U₁ + U₂

C. U ≠ U₁ = U₂ D. U₁ ≠ U₂

Câu 2. Phát biểu nào dưới đây không đúng đối với đoạn mạch gồm các điện trở mắc song song?

A. Cường độ dòng điện trong mạch chính bằng tổng cường độ dòng điện trong các mạch rẽ.

B. Hiệu điện thế giữa hai đầu đoạn mạch bằng tổng các hiệu điện thế giữa hai đầu mỗi điện trở mắc trong đoạn mạch.

C. Hiệu điện thế giữa hai đầu đoạn mạch bằng hiệu điện thế giữa hai đầu mỗi điện trở mắc trong đoạn mạch.

D. Hiệu điện thế giữa hai đầu mỗi điện trở mắc trong đoạn mạch tỉ lệ thuận với điện trở đó.

Câu 3. Biểu thức nào sau đây xác định điện trở tương đương của đoạn mạch có hai điện trở R₁, R₂ mắc song song?

Câu 4. Hai điện trở R₁ và R₂ được mắc song song với nhau, trong đó R₁ = 6 , dòng điện mạch chính có cường độ I = 1,2A và dòng điện đi qua điện trở R₂ có cường độ I₂ = 0,4A. Tính R₂.

A. 10 Ω B. 12 Ω C. 15 Ω D. 13 Ω

Câu 5. Một đoạn mạch gồm hai điện trở R1 = 6 Ω , R2 = 3 Ω mắc song song với nhau vào hai điểm có hiệu điện thế 6V. Điện trở tương đương và cường độ dòng điện qua mạch chính là:

A. R = 9 Ω , I = 0,6A

B. R = 9 Ω , I = 1A

C. R = 2 Ω , I = 1A

D. R = 2 Ω , I = 3A

Câu 6. Cho sơ đồ mạch điện như hình vẽ. Biết R₁ = 2.R₂ = 3R₃, hiệu điện thế giữa hai đầu AB là 48V. Tính R₁, R₂, R₃ biết ampe kế chỉ 1,6A.

………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

Hoạt động của GV

Hoạt động của HS

Chuyển giao nhiệm vụ

- GV chuẩn bị mạch điện như hình mở đầu

- Ở mạch trong mạch điện trên, nếu một trong 2 bóng đèn bị hỏng, bóng đèn kia còn sáng không?

HS quan sát GV làm thí nghiệm.

Hướng dẫn HS thực hiện nhiệm vụ

- GV đặt câu hỏi xong quan sát HS, nếu các em chưa thể trả lời thì đặt thêm câu hỏi gợi mở.

HS suy nghĩ và trả lời các câu hỏi.

Chốt lại và đặt vấn đề vào bài

- GV dẫn dắt vào bài học mới

Ở mạch trong mạch điện trên, nếu một trong 2 bóng đèn bị hỏng, bóng đèn kia còn sáng không?Sau bài học hôm nay chúng ta sẽ trả lời được câu hỏi này.

HS lắng nghe và chuẩn bị tinh thần học bài mới.

Hoạt động của GV

Hoạt động của HS

Giao nhiệm vụ:

- GV tiến hành hoạt động “Cặp đôi hoàn hảo” (think – pair – share kết hợp biến tấu khăn trải bàn)

Cách thức:

- GV yêu cầu HS hoạt động theo cặp, thảo luận và trả lời các câu hỏi sau:

1. Đoạn mạch song song là gì?

2. Vẽ sơ đồ một đoạn mạch điện gồm ba điện trở mắc song song.

- HS nhận nhiệm vụ.

Hướng dẫn HS thực hiện nhiệm vụ

- GV quan sát, hỗ trợ HS khi cần thiết.

- HS làm việc cặp, thảo luận và hoàn thành phiếu học tập số 1.

Báo cáo kết quả:

- Gọi 1 nhóm đại diện trình bày kết quả. Lên bảng vẽ lại sơ đồ 3 điện trở mắc song song.

- GV kết luận về nội dung kiến thức mà các nhóm đã đưa ra.

- HS trình bày câu hỏi theo ý của GV.

- Lắng nghe và nhận xét các bài làm của nhóm khác.

Tổng kết

- GV chốt lại các ý kiến thức chính cho HS:

Ghi nhớ kiến thức

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giao nhiệm vụ:

- Chia lớp thành 6 nhóm.

- Phát bộ dụng cụ thí nghiệm cho các nhóm gồm: bộ nguồn điện một chiếu, công tắc điện, điện trở 10 Ω, bảng lắp mạch điện, biến trở có trị số lớn nhất 20 Ω, ba ampe kế giống nhau (GHĐ 3 A, ĐCNN 0,1 A) và các dây nối.

- Các nhóm thực hiện thí nghiệm theo hướng dẫn mục 2-SGK/tr48, từ đó nêu nhận xét về cường độ dòng điện chạy trong mạch chính và cường độ dòng điện chạy qua từng điện trở.

- HS nhận nhiệm vụ.

- Tập trung nhóm theo hướn dẫn của giáo viên và nhận bộ dụng cụ thí nghiệm.

Hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ:

- GV quan sát hỗ trợ khi cần thiết, đặt các câu hỏi gợi mở cho HS khi HS gặp khó.

HS tiến hành thí nghiệm và rút ra nhận xét.

Báo cáo kết quả:

- Cho HS nhận xét chéo cho nhau, góp ý chỉnh sửa.

- GV chỉnh sửa lại các đáp án cho HS (nếu có sai).

- HS quan sát các đáp án của nhóm khác, nhận xét, bổ sung.

Tổng kết:

- GV chốt lại các kiến thức cho HS quan trọng cho HS:

Trong đoạn mạch mắc song song cường độ dòng điện trong mạch chính bằng tổng cường độ dòng điện các nhánh của đoạn mạch song song

I = I₁ + I₂ + … + I_n

- HS lắng nghe, ghi chép vào vở.

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giao nhiệm vụ:

- GV áp dụng kĩ thuật động não (tia chớp) đặt câu hỏi cho HS tư duy nhanh và trả lời

Công thức tính điện trở tương đương trong mạch nối tiếp là gì?

- HS nhận nhiệm vụ.

Hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ:

- GV hướng dẫn HS đọc SGK và trả lời các câu hỏi.

HS suy nghĩ và trả lời câu hỏi.

Báo cáo kết quả:

- GV gọi ngẫu nhiên 1 HS nêu câu trả lời, các bạn khác góp ý.

- HS trả lời và lắng nghe câu trả lời của bạn khác.

Tổng kết:

- GV chốt lại các kiến thức cho HS quan trọng cho HS:

Công thức tính điện trở tương đương trong mạch song song:

= + + … +

- HS lắng nghe, ghi chép vào vở.

LUYỆN TẬP

Câu 1. Cho đoạn mạch gồm điện trở R₁ mắc nối tiếp với điện trở R₂ mắc vào mạch điện. Gọi I, I₁, I₂ lần lượt là cường độ dòng điện của toàn mạch, cường độ dòng điện qua R₁, R₂. Biểu thức nào sau đây đúng?

A. U = U₁ = U₂ B. U = U₁ + U₂

C. U ≠ U₁ = U₂ D. U₁ ≠ U₂

Câu 2. Phát biểu nào dưới đây không đúng đối với đoạn mạch gồm các điện trở mắc song song?

A. Cường độ dòng điện trong mạch chính bằng tổng cường độ dòng điện trong các mạch rẽ.

B. Hiệu điện thế giữa hai đầu đoạn mạch bằng tổng các hiệu điện thế giữa hai đầu mỗi điện trở mắc trong đoạn mạch.

C. Hiệu điện thế giữa hai đầu đoạn mạch bằng hiệu điện thế giữa hai đầu mỗi điện trở mắc trong đoạn mạch.

D. Hiệu điện thế giữa hai đầu mỗi điện trở mắc trong đoạn mạch tỉ lệ thuận với điện trở đó.

Câu 3. Biểu thức nào sau đây xác định điện trở tương đương của đoạn mạch có hai điện trở R₁, R₂ mắc song song?

Câu 4. Hai điện trở R₁ và R₂ được mắc song song với nhau, trong đó R₁ = 6 , dòng điện mạch chính có cường độ I = 1,2A và dòng điện đi qua điện trở R₂ có cường độ I₂ = 0,4A. Tính R₂.

A. 10 Ω B. 12 Ω C. 15 Ω D. 13 Ω

Câu 5. Một đoạn mạch gồm hai điện trở R1 = 6 Ω , R2 = 3 Ω mắc song song với nhau vào hai điểm có hiệu điện thế 6V. Điện trở tương đương và cường độ dòng điện qua mạch chính là:

A. R = 9 Ω , I = 0,6A

B. R = 9 Ω , I = 1A

C. R = 2 Ω , I = 1A

D. R = 2 Ω , I = 3A

Câu 6. Cho sơ đồ mạch điện như hình vẽ. Biết R₁ = 2.R₂ = 3R₃, hiệu điện thế giữa hai đầu AB là 48V. Tính R₁, R₂, R₃ biết ampe kế chỉ 1,6A.

Trả lời

Hoạt động của GV

Hoạt động của HS

Giao nhiệm vụ:

- GV giao bài tập cho HS, gọi ngẫu nhiên HS lên giải tại lớp, yêu cầu các bạn HS còn lại tự vào vào vở và nhận xét bài lại của bạn.

- HS nhận nhiệm vụ.

HS thực hiện nhiệm vụ

- GV hỗ trợ HS ở các bài tập khó.

- HS tiến hành giải quyết các bài tập.

Báo cáo kết quả:

- Hỗ trợ HS giải các câu hỏi khó.

- GV kết luận về nội dung kiến thức.

- HS lắng nghe GV hỗ trợ giải các câu hỏi khó, và ghi chép lại.

Tổng kết

Ghi nhớ kiến thức

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giao nhiệm vụ:

- GV đặt câu hỏi cho HS suy nghĩ và trả lời

1. Làm thế nào đoạn mạch song song được sử dụng trong việc tăng cường hiệu suất của hệ thống điện?

2. Tại sao đoạn mạch song song thường được ứng dụng trong các mạch điện tử như vi xử lý đa nhân và GPU?

HS nhận nhiệm vụ

Hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ:

- GV quan sát hỗ trợ HS trả lời, khi có các câu hỏi GV gợi mở cho HS có hướng suy để trả lời.

- HS trả lời các câu hỏi

Báo cáo kết quả:

- GV nhận xét các câu trả lời của HS.

- HS lắng nghe, nhận xét bổ sung câu trả lời của bạn khác

              Mức độ

Mức độ

Tiêu chí

Mức độ 1

(0.5 đ)

Mức độ 2

(1.0 đ)

Mức độ 3

(2.0 đ)

Điểm

Tiêu chí 1. Các học sinh trong nhóm đều tham gia hoạt động

Dưới 50% HS trong nhóm tham gia hoạt động

Từ 50% - 90% HS trong nhóm tham gia hoạt động

100% HS trong nhóm tham gia hoạt động

Tiêu chí 2. Thảo luận sôi nổi

Ít thảo luận, trao đổi với nhau.

Thảo luận sôi nổi nhưng ít tranh luận.

Thảo luận và tranh luận sôi nổi với nhau.

Tiêu chí 3. Báo cáo kết quả thảo luận

Báo cáo chưa rõ ràng, còn lộn xộn.

Báo cáo rõ ràng nhưng còn lúng túng

Báo cáo rõ ràng và mạch lạc, tự tin

Tiêu chí 4. Nội dung kết quả thảo luận

Báo cáo được 75% trở xuống nội dung yêu cầu thảo luận

Báo cáo từ 75% - 90% nội dung yêu cầu thảo luận.

Báo cáo trên 90% nội dung yêu cầu thảo luận.

Tiêu chí 5. Phản biện ý kiến của bạn.

Chỉ có 1 – 2 ý kiến phản biện.

Có từ 3 – 4 ý kiến phản biện

Có từ 5 ý kiến phản biện trở lên.

Trường: ...........................

Tổ: ................................

Họ và tên giáo viên:............................

CHƯỚNG NGẠI VẬT 1

Câu 1. Tại sao ta biết dòng điện mang năng lượng?

................................................................................................................................................. ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

Câu 2. Lấy 5 ví dụ chứng tỏ dòng điện mang năng lượng. Với mỗi ví dụ, cho biết năng lượng của dòng điện biến đổi thành dạng năng lượng nào?

………………………………………………………………………………………………

................................................................................................................................................. ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

................................................................................................................................................. ………………………………………………………………………………………………Câu 3. Dựa vào thông tin SGK hãy nêu biểu thức tính năng lượng của dòng điện.

………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

................................................................................................................................................. ………………………………………………………………………………………………

Câu 4. Cho đoạn mạch điện như hình bên dưới. Biết R₁ = 40 Ω. Số chỉ của vòn kế và ampe kế lần lượt là 12V và 0,4 A.

a) Tính điện trở R₂.

b) Tính năng lượng điện mà đoạn mạch điện tiêu thụ trong thời gian 15 phút.

..……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

CHƯỚNG NGẠI VẬT 2

Câu 1. Công suất điện là gì? Hãy nêu biểu thức tính công suất điện

................................................................................................................................................. ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………................................................................................................................................................. ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

Câu 2. Xét trường hợp đoạn mạch có điện trở R, hãy chứng tỏ rằng công suất điện của đoạn mạch đó có thể được tính theo công thức: P = RI² =

………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

Câu 3. Cho đoạn mạch điện AB như hình bên dưới. Biết R₁ = 40 Ω, R₂ = 60 Ω và hiệu điện thế giữa hai đầu đoạn mạch điện là U_AB=24V

a) Tính điện trở tương đương của đoạn mạch điện AB.

b) Tính công suất điện của đoạn mạch điện AB.

.………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………