Trường: ...........................

Tổ: ................................

Họ và tên giáo viên:............................

Phiếu học tập số 1

Phiếu học tập số 2

Câu 1: Vì sao người ta có thể cán mỏng hoặc uống cong được các vật liệu từ nhôm dễ dàng?

..................................................................................................................................................

Câu 2: Trong thực tế, dây dẫn thường làm bằng những kim loại nào ?

..................................................................................................................................................

Câu 3: Vì sao bạc là kim loại dẫn điện tốt nhất nhưng không được sử dụng để làm dây dẫn điện?

..................................................................................................................................................

Câu 4: Trước khi bóng đèn LED ra đời, bóng đèn sợi đốt với dây tóc được làm từ kim loại tungsten (W) được sử dụng rất phổ biến. Dựa vào tính chất vật lí nào mà kim loại tungsten được sử dụng làm dây tóc bóng đèn?

..................................................................................................................................................

Câu 5: Khi các đồ trang sức được chiếu đèn, ta thấy như thế nào?

..................................................................................................................................................

Câu 6: Hãy giải thích vì sao thủy ngân được sử dụng làm chất lỏng trong nhiệt kế để do nhiệt độ?

..................................................................................................................................................

Phiếu học tập số 3

Qua tiến hành thí nghiệm, em hãy nêu hiện tượng và viết PTHH xảy ra của thí nghiệm sau:

Hoạt động của GV

Hoạt động của HS

Giao nhiệm vụ:

GV tổ chức trò chơi “Ai thông minh hơn”.

Giáo viên chia lớp làm 4 đội

- Luật chơi:

+ Các đội chơi quan sát hình/video chiếu trên màn hình có 30 giây để quan sát và ghi nhớ

+ Đội sẽ có 20 giây để ghi tất cả các đồ vật được làm bằng kim loại, đội nào ghi được nhiều nhất sẽ là đội chiến thắng.

Học sinh quan sát vật mẫu và hình và trả lời các câu hỏi của giáo viên đưa ra.

Hướng dẫn HS thực hiện nhiệm vụ

Hs thảo luận nhóm hoàn thành câu hỏi giáo viên đưa ra

Nhận nhiệm vụ

Báo cáo, thảo luận: HS tham gia trò chơi và xem video/tranh để trả lời câu hỏi.

Giáo viên nhận xét câu trả lời của học sinh và dẫn dắt vào bài học mới.

Thực hiện nhiệm vụ

Chốt lại và đặt vấn đề vào bài

- Chúng ta đã biết kim loại chiếm tới 80% trong tổng số các nguyên tố hoá học và có nhiều ứng dụng trong đời sống sản xuất. làm thế nào để sử dụng kim loại có hiệu quả

=> Chúng ta tìm hiểu nội dung bài học hôm nay.

THÍ NGHIỆM

HIỆN TƯỢNG

GIẢI THÍCH

Lấy búa đập vào một mẩu than

Than chì vỡ vụn

Than chì không có tính dẻo

Dùng búa đập vào đoạn dây đồng

Dây đồng bị dát mỏng

Kim loại đồng có tính dẻo

Hoạt động của GV

Hoạt động của HS

Giao nhiệm vụ:

Giáo viên chuyển giao nhiệm vụ học tập:

- Nhiệm vụ 1: GV chia lớp thành các nhóm cụ thể, giao nhiệm vụ cho mỗi nhóm.

+ Học sinh làm thí nghiệm: Lấy búa đập vào một mẩu than và lấy búa đập vào một dây đồng hoàn thành phiếu học tập số 1

- Nhiệm vụ 2: GV chiếu hình ảnh minh họa, yêu cầu học sinh thảo luận trả lời câu hỏi trong phiếu học tập số 2

Trả lời câu hỏi sau

Câu 1: Vì sao người ta có thể cán mỏng hoặc uống cong được các vật liệu từ nhôm dễ dàng?

Câu 2: Trong thực tế, dây dẫn thường làm bằng những kim loại nào ?

Câu 3: Vì sao bạc là kim loại dẫn điện tốt nhất nhưng không được sử dụng để làm dây dẫn điện?

Câu 4: Trước khi bóng đèn LED ra đời, bóng đèn sợi đốt với dây tóc được làm từ kim loại tungsten (W) được sử dụng rất phổ biến. Dựa vào tính chất vật lí nào mà kim loại tungsten được sử dụng làm dây tóc bóng đèn?

Câu 5: Khi các đồ trang sức được chiếu đèn, ta thấy như thế nào?

Câu 6: Hãy giải thích vì sao thủy ngân được sử dụng làm chất lỏng trong nhiệt kế để do nhiệt độ?

- Nhiệm vụ 3: Hoàn thành BT vận dụng

- GV giáo dục an toàn điện: Ta không nên sử dụng dây điện trần, hoặc dây điện đã bị hỏng lớp bọc cách điện .Để tránh bị điện giật, cháy do chập điện. Sử dụng điện an toàn và tiết kiệm

HS nhận nhiệm vụ.

Hướng dẫn HS thực hiện nhiệm vụ

- HS thực hiện yêu cầu. GV khuyến khích học sinh hợp tác với nhau khi thực hiện nhiệm vụ học tập.

Thảo luận nhóm.

Báo cáo kết quả:

- Gọi 1 nhóm đại diện trình bày kết quả. Các nhóm khác bổ sung

- GV kết luận về nội dung kiến thức mà các nhóm đã đưa ra.

- Nhóm khác nhận xét phần

Tổng kết

I. Tính chất vật lý

+ Kim loại có tính dẻo, dẫn điện, dẫn nhiệt, có ánh kim,...

+ Kim loại khác nhau thì khả năng dẫn diện, dẫn nhiệt, tính dẻo, khối lượng riêng, nhiệt độ nóng chảy,... khác nhau.

Ghi nhớ kiến thức

STT

Thí nghiệm

Hiện tượng

Viết PTHH

1

Dây Mg tác dụng với oxygen

Dây Mg cháy sáng trong không khí

2Mg +O₂ 2MgO

(Magnesium oxide)

2

Sắt tác dụng với lưu huỳnh

Hỗn hợp nóng chảy, cháy sáng và chuyển sang màu đen

Fe +S FeS

(Iron sulfide)

3

Nhôm tác dụng với khí chlorine

Màu vàng khí chlorine mất dần, tạo ra chất bột màu trắng

2Al + 3Cl₂2AlCl₃

(Aluminium chloride)

4

Natri tác dụng với nước

Natri tan dần có khí thoát ra

2Na+ 2H₂O →2NaOH + H₂

5

Kẽm tác dụng với dung dịch HCl

Kẽm tan dần có khí thoát ra

Zn+ 2HCl → ZnCl₂ + H₂

6

Kẽm tác dụng với dung dịch CuSO₄

Zn tan dần, dung dịch màu xanh nhạt màu dần, có chất rắn màu đỏ bám vào dây kẽm

Zn + CuSO₄ →ZnSO₄ + Cu

Hoạt động của GV

Hoạt động của HS

Giao nhiệm vụ:

- Giáo viên chia lớp thành 4 nhóm, cho đại diện học sinh đọc dụng cụ và hóa chất có sẵn trong khay, các nhóm khác kiểm tra đầy đủ hóa chất và dụng cụ trước khi tiến hành thí nghiệm.

- HS dự đoán về tính chất hóa học của kim loại

- GV yêu cầu HS làm thí nghiệm để kiểm chứng dự đoán

- HS làm TN quan sát hoạt động nhóm để trình bày tính chất hóa học của kim loại

Thử thách 1: Học sinh sẽ làm thí nghiệm SGK và hoàn thành phiếu học tập số 3

GV: Giới thiệu một số hình ảnh về sự gỉ sét của đồ vật bằng kim loại sắt

Và cách loại bỏ gỉ sắt bằng các nguyên liệu tại nhà từ dấm và chanh muối

+ Thử thách 2: Yêu cầu học sinh dự đoán sản phẩm và viết PTHH

. Trả lời các câu hỏi bài tập giáo viên đặt ra.

- GV hệ thống toàn bộ kiến thức bà cho HS trả lời một số câu hỏi vận dụng: Vì sao các đồ dùng (cửa, bàn ghế, ...) làm từ vật liệu kim loại thường phải sơn phủ một lớp trên bề mặt?

HS nhận nhiệm vụ.

Chia nhóm

Bắt đầu làm thí nghiệm và PHT số 3 trong 10 phút

Về vị trí cũ, thảo luận, giải thích viết PTHH

Hướng dẫn HS thực hiện nhiệm vụ: GV quan sát, hỗ trợ các nhóm khi cần thiết.

Sau 5 phút, GV kiểm tra kết quả của học sinh

- Thảo luận nhóm và hoàn thành nhiệm vụ

Báo cáo kết quả:

- Mời các nhóm lên trình bày

- Cho Hs các nhóm báo cáo kết quả

- Nhóm khác nhận xét, bổ sung phần trình bày của nhóm bạn

- GV: nhận xét, bổ sung kiến thức

- Các nhóm lần lượt trình bày sản phẩm

Tổng kết:

II. Tính chất hóa học

1.Tác dụng với oxygen

- Kim loại tác dụng với oxygen tạo thành oxide base

2Mg +O₂ 2MgO (Magnesium oxide)

3Fe +2O₂ Fe₃O₄ iron (II, III) oxide

2.Tác dụng với phi kim khác

- Kim loại tác dụng với nhiều phi kim tạo thành muối hoặc oxide

Fe +S FeS (Iron sulfide)

2Al + 3Cl₂2AlCl₃ (Aluminium chloride)

1. Tác dụng với nước

- Kim loại (nhóm IA, IIA trừ Be, Mg) + nước → hydroxide + H₂

2Na+ 2H₂O →2NaOH + H₂

1. Tác dụng với dung dịch HCl

Kim loại + HCl→ muối + H₂

(Mg, Al, Fe, Zn..)

Vd: Zn+ 2HCl → ZnCl₂ + H₂

1. Một số kim loại tác dụng với dung dịch Muối

Zn + CuSO₄ →ZnSO₄ + Cu

HS tìm hiểu sau khi học xong bài học, ghi chếp nội dụng với vở

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giao nhiệm vụ:

• HS xem bảng 16.2 trong SGK và rút ra nhận xét về kim loại nhôm, sắt, vàng:

+ Màu sắc

+ Khối lượng riêng (g/cm3)

+ Nhiệt độ nóng chảy (0C)

+ Khả năng phản ứng với các chất

Giao nhiệm vụ

Hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ: Học sinh tham khảo sách giáo khoa

Thực hiện nhiệm vụ ở nhà

Báo cáo kết quả: HS thuyết trình, nhóm khác nhận xét, giáo viên cho học sinh làm bài tập vận dụng và chốt nội dung kiến thức

Tổng kết: HS xem SGK

Hoạt động của GV

Hoạt động của HS

Giao nhiệm vụ:

- Luật chơi: Tổ chức vận dụng trên phần mền Quizzic

Có 10 câu hỏi. Mỗi câu sẽ có thời gian suy nghĩ và trả lời là 20 -30 giây, trả lời nhiều nhất với thời gian nhanh nhất sau 10 câu hỏi sẽ là thí sinh chiến thắng.

Câu 1. Kim loại nào dưới đây dẫn điện tốt nhất?

A. Đồng B. Bạc C. Sắt D. Nhôm

Câu 2. Nhôm được dùng làm vật liệu chế tạo vỏ máy bay là do?

A. Do dẫn điện tốt B. Có ánh kim, đẹp

C. Nhiệt độ nóng chảy cao D. Bền và nhẹ

Câu 3. Các kim loại thường có vẻ đẹp sáng lấp lánh, rất đẹp, nhiều kim loại được sử dụng làm đồ trang sức, vật dụng trang trí. Đó là tính chất vật lí nào của kim loại?

A. Ánh kim B. Tính dẫn điện

C. Tính dẫn nhiệt D.Tính dẻo

Câu 4. Kim loại X có nhiệt độ nóng chảy cao nhất, được sử dụng làm dây tóc bóng đèn. Kim loại X là:

A. Sắt B. Thủy ngân

C. Vonfram D. Vàng

Câu 5. Ở điều kiện thường, kim loại X là chất lỏng, được sử dụng trong nhiệt kế, áp kế. Kim loại X là:

A. Bạc B. Thủy ngân

C. Natri D. Chì

Học sinh sử dụng điện thoại quét mã QR đăng nhập và vào tham gia trò chơi trực tuyến.

HS thực hiện nhiệm vụ

Học sinh trả lời câu hỏi

Báo cáo kết quả:

• Cho cả lớp trả lời; mời đại diện giải thích;
• GV kết luận về nội dung kiến thức.

Tổng kết

Ghi nhớ kiến thức

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

- Học thuộc phần ghi nhớ

- Học baøi theo noäi dung ñaõ ghi baøi , làm bài tập trong SBT

- Làm bt sau:

* Cho các KL Mg, Fe, Cu, Zn, Ag, Au. KL nào tác dụng với : dd H₂SO₄, HCl dd AgNO₃. Viết cácPTHH ?

* Hòa tan 3,84 gam hỗn hợp X gồm Mg và Al vào 400 ml dd HCl 1,5M.

a. Chứng tỏ rằng hỗn hợp X tan hết ?

b. Nếu pứ trên thu được 4,256 lít H₂(đktc) thì khối lượng mỗi kim loại trong X là bao nhiêu?

- Dùng sơ đồ tư duy hệ thống lại kiến thức

- HS ghi chép những câu hỏi và lời dặn của GV để về nhà tìm hiểu thêm trên sách báo, internet những nội dung cần thiết.

Hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ: HS thực hiện nhiệm vụ , giáo viên đưa ra hướng dẫn cần thiết

Thực hiện nhiệm vụ

Báo cáo kết quả: HS báo cáo kết quả, trả lời câu hỏi.

Kết luận, nhận định: Nhận xét ý thức làm bài của HS, nhắc nhở những HS không nộp bài hoặc nộp bài không đúng qui định (nếu có).

- Dặn dò HS những nội dung cần học ở nhà và chuẩn bị cho bài học sau.

Trường: ...........................

Tổ: ................................

Họ và tên giáo viên:............................

BẢNG BÁO CÁO KẾT QUẢ THÍ NGHIỆM

1. Tên các thành viên trong nhóm:
2. Ngày làm thí nghiệm:
3. Kết quả

Phiếu học tập

Trình bày quá trình tách nhôm, sắt, kẽm từ quặng theo các bước dưới đây:

Hoạt động của GV

Hoạt động của HS

Giao nhiệm vụ:

Giáo viên đặt vấn đề: nhiều kim loại được dùng nhiều trong đời sống như calcium, kẽm, magnesium, sắt, nhôm, natri, chì, vàng,… Vậy những kim loại nào tan trong nước ở điều kiện nhiệt độ thường

- GV đặt vấn đề: cần so sánh độ hoạt động hoá học của Na, Mg, Zn, Fe, H, Cu, Ag.

- HS trả lời theo kiến thức bài cũ.

Hướng dẫn HS thực hiện nhiệm vụ

- HS thảo luận, viết các báo cáo.

Nhận nhiệm vụ

Báo cáo, thảo luận: HS suy nghĩ, có thể thảo luận từng cặp với nhau

Giáo viên nhận xét câu trả lời của học sinh và dẫn dắt vào bài học mới.

Thực hiện nhiệm vụ

Chốt lại và đặt vấn đề vào bài

Ở bài tập trên ta thấy Fe, Zn pư được với CuSO₄ và HCl, còn Cu không phản ứng được hay ta nói cách khác Fe, Zn hoạt động hóa học mạnh hơn Cu. Vậy thì mức độ hoạt động hóa học khác nhau của kim loại được thể hiện như thế nào? Có thể dự đoán được pư của kim loại với các chất khác hay không?

=> Dãy hoạt động hoá học của kim loại giúp các em trả lời các câu hỏi đó.

STT

Cách tiến hành

Hiện tượng quan sát được

PTHH của phản ứng (nếu có)

1

Cho mẫu Na nhỏ bằng hạt đậu vào nước có vài giọt dd phenolphtalein

Mẫu Na nóng chảy thành giọt tròn chạy trên mặt nước và tan dần, dd chuyển màu hồng

2Na + 2H₂O → 2NaOH + H₂↑

2

Cho Mg vào nước

Không hiện tượng ở nhiệt độ thường. Nhưng khi đun nóng thì giải phóng H₂

Mg + H₂O hơi MgO+ H₂↑

3

Magnesium tác dụng 2 ml dung dịch HC1

Magnesium tan dần có khí thoát ra

Mg + 2HCl → MgCl₂ + H₂↑

4

Một đinh sắt tác dụng 2 ml dung dịch HC1

sắt tan dần có khí thoát ra

Fe + 2HCl → FeCl₂ + H₂↑

5

Một mãnh đồng phoi bào tác dụng 2 ml dung dịch HC1

Không hiện tượng

Không phản ứng

6

dây đồng tác dụng dung dịch ZnSO₄ 1M

Không hiện tượng

Không phản ứng

7

dây đồng tác dụng dung dịch AgNO₃ 1M.

Đồng tan ra, dung dịch từ không màu chuyển sang màu xanh. Có chất rắn màu trắng bạc bám vào dây đồng

Cu + 2AgNO₃ → Cu(NO₃)₂ + 2Ag

Hoạt động của GV

Hoạt động của HS

Giao nhiệm vụ:

Giáo viên chuyển giao nhiệm vụ học tập:

- GV chia lớp thành các nhóm cụ thể, giao nhiệm vụ cho mỗi nhóm.

- GV chia lớp thành các nhóm, lần lượt phát các bộ dụng cụ, hoá chất và Bản báo cáo kết quả thí nghiệm tương ứng.

- GV hướng dẫn kĩ trước khi làm thí nghiệm để HS quan sát đúng hiện tượng và đảm bảo an toàn thí nghiệm.

- Nhiệm vụ 1:

+ Thí nghiệm 1 cho mẫu Na nhỏ bằng hạt đậu vào nước có vài giọt dd phenolphtalein: chỉ dùng một mẩu Na nhỏ bằng hạt đậu xanh, không được cầm Na bằng tay mà phải dùng panh kẹp.

+ Thí nghiệm cho Mg tác dụng với nước

+ Thí nghiệm 2: Cho Mg, Fe, Cu tác dụng với dung dịch HCl 1 M.

+ Thí nghiệm 3: Cho Cu tác dụng với dung dịch ZnSO₄, dung dịch AgNO₃: dùng ống hút để lấy dung dịch, lấy lượng dung dịch khoảng 1/3 ống nghiệm.

- GV lưu ý HS:

+ Trong thí nghiệm 1 chỉ xét các phản ứng của kim loại với nước ở nhiệt độ thường. Khi ở nhiệt độ cao, nhiều kim loại như magnesium, aluminium, iron,… cũng có phản ứng với nước.

+ Trong thí nghiệm 2 chỉ xét phản ứng của các kim loại với dung dịch H₂SO₄ loãng, dung dịch HCl. Trường hợp phản ứng của kim loại với dung dịch H₂SO₄ đặc nóng, dung dịch HNO₃ sẽ được tìm hiểu ở các lớp sau.

+ Trong thí nghiệm 3 trong phần này ta xét phản ứng của kim loại với muối tan trong dung dịch.

- Nhiệm vụ 2: GV yêu cầu học sinh thảo luận trả lời câu hỏi trong bảng báo cáo thí nghiệm

Trả lời câu hỏi sau

- Nhiệm vụ 3: Hoàn thành BT vận dụng

- GV giáo dục an toàn điện: Ta không nên sử dụng dây điện trần, hoặc dây điện đã bị hỏng lớp bọc cách điện .Để tránh bị điện giật, cháy do chập điện. Sử dụng điện an toàn và tiết kiệm

HS nhận nhiệm vụ.

Hướng dẫn HS thực hiện nhiệm vụ

HS tiến hành thí nghiệm (1) Khảo sát phản ứng của các kim loại Na, Fe, Cu với nước; (2) Khảo sát phản ứng của kim loại Fe, Cu với dung dịch acid; (3) So sánh mức độ hoạt động hoá học của kim loại Ag và Cu.

- HS thảo luận, viết các báo cáo.

Thảo luận nhóm.

Báo cáo kết quả:

- Gọi 1 nhóm đại diện trình bày kết quả. Các nhóm khác bổ sung

- GV ghi nhận các ý kiến của HS. GV nhận xét, đánh giá dựa trên kĩ năng thí nghiệm, mức độ chính xác, chi tiết của báo cáo và khả năng trình bày kết quả của mỗi nhóm HS.

- GV kết luận về nội dung kiến thức mà các nhóm đã đưa ra.

- Nhóm khác nhận xét phần

Tổng kết

I. Xây dựng dãy hoạt động hóa học của kim loại

+ Căn cứ vào kết quả thí nghiệm khi cho KL tác dụng với nước, dd HCl, dd muối ta có thể sắp xếp các kim loại thành dãy theo chiều giảm dần mức độ hoạt động hóa học như sau: Na, Mg, Fe, H, Cu, Ag

+ Dãy hoạt động hóa học của một số kim loại xếp theo chiều giảm dần mức độ hoạt động hóa học:

K, Na, Ca, Mg, Al, Zn, Fe, Pb, (H), Cu, Ag, Au

Ghi nhớ kiến thức

Hoạt động của GV

Hoạt động của HS

Giao nhiệm vụ:

- GV chia lớp thành các nhóm gồm 2 – 3 HS, yêu cầu thực hiện hoạt động Tìm hiểu về ý nghĩa dãy hoạt động hoá học, trang 93 SGK.

GV có thể yêu cầu HS viết PTHH minh hoạ (nếu có).

HS nhận nhiệm vụ.

Hướng dẫn HS thực hiện nhiệm vụ: GV quan sát, hỗ trợ các nhóm khi cần thiết.

Sau 5 phút, GV kiểm tra kết quả của học sinh

- Thảo luận nhóm và hoàn thành nhiệm vụ

Báo cáo kết quả:

- Mời các nhóm lên trình bày

- Cho Hs các nhóm báo cáo kết quả

- Nhóm khác nhận xét, bổ sung phần trình bày của nhóm bạn

- GV: nhận xét, bổ sung kiến thức

- Các nhóm lần lượt trình bày sản phẩm

Tổng kết:

II. Ý nghĩa của dãy hoạt động hóa học

Mức độ hoạt động hóa học của kim loại giảm dần từ trái sang phải.

Kim loại đứng trước Mg phản ứng được với nước ở nhiệt độ thường.

Kim loại đứng trước H tác dụng được với 1 số dd acid (HCl, H₂SO₄ loãng…) và giải phóng khí H₂

Kim loại đứng trước (trừ Na, K...) đẩy kim loại đứng sau ra khỏi dung dịch muối.

Dựa vào dãy hoạt động hoá học của kim loại, ta có thể xác định được mức độ hoạt động hoá học của kim loại.

HS tìm hiểu sau khi học xong bài học, ghi chếp nội dụng với vở

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giao nhiệm vụ:

• HS xem bảng 16.2 trong SGK và rút ra nhận xét về kim loại nhôm, sắt, vàng:

+ Màu sắc

+ Khối lượng riêng (g/cm3)

+ Nhiệt độ nóng chảy (0C)

+ Khả năng phản ứng với các chất

Giao nhiệm vụ

Hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ: Học sinh tham khảo sách giáo khoa

Thực hiện nhiệm vụ ở nhà

Báo cáo kết quả: HS thuyết trình, nhóm khác nhận xét, giáo viên cho học sinh làm bài tập vận dụng và chốt nội dung kiến thức

Tổng kết: HS xem SGK

Tách nhôm từ quặng

Tách sắt từ quặng

Tách kẽm từ quặng

Tên quặng kim loại:

bauxite.

hematite.

sphalerite

Thành phần chủ yếu của quặng:

Al₂O₃.

Fe₂O₃.

ZnS.

Phương pháp dùng để tách kim loại ra khỏi hợp chất trong công nghiệp:

Điện phân nóng chảy Al₂O₃.

Nhiệt luyện, cho CO phản ứng với Fe₂O₃ ở nhiệt độ cao

Nhiệt luyện, đốt cháy ZnS để chuyển thành ZnO, sau đó cho CO phản ứng với ZnO ở nhiệt độ cao.

PTHH của phản ứng:

2Al₂O₃ 4Al + 3O₂

Fe₂O₃ + 3CO 2Fe + 3CO₂

2ZnS + 3O₂ 2ZnO + 2SO₂

Hoạt động của GV

Hoạt động của HS

Giao nhiệm vụ:

- GV giới thiệu: kim loại nhôm, sắt, kẽm có nhiều ứng dụng trong thực tiễn. Phương pháp tách kim loại này từ quặng sẽ được tìm hiểu trong bài học.

- GV chia lớp thành các nhóm gồm 4-6 HS, yêu cầu thảo luận trả lời câu hỏi trong phiếu học tập.

- GV đặt vấn đề: kim loại được tách từ các quặng. Thành phần chính của quặng là những hợp chất của kim loại. Từ một quặng có thể tách ra nhiều kim loại, hoặc một kim loại có thể tách ra từ nhiều loại quặng khác nhau. Sau khi thảo luận trả lời phiếu học tập, yêu cầu HS trả lời câu hỏi

Câu 1: Trong công nghiệp, phương pháp nào được sử dụng để sản xuất nhôm? Nguyên liệu để sản xuất nhôm là gì?

Câu 2. Nêu các bước cơ bản trong quy trình tách kim loại từ quặng.

Câu 3. Nêu các phương pháp hoá học thường dùng để tách kim loại ra khỏi hợp chất của chúng. Phương pháp đó dùng để tách những kim loại nào?

GV yêu cầu HS suy nghĩ, kết hợp SGK với những kiến thức đã biết để suy luận trả lời câu hỏi.

HS nhận nhiệm vụ.

HS thực hiện nhiệm vụ

Các nhóm HS thảo luận, viết câu trả lời ra phiếu.

Học sinh trả lời câu hỏi

Báo cáo kết quả:

Lần lượt đại diện mỗi nhóm trình bày.

GV ghi ý kiến của các nhóm trên bảng.

Tổng kết

Tách một số kim loại có nhiêu ứng dụng:

• Phương pháp điện phân nóng chảy: Sử dụng để tách kim loại hoạt động hoá học mạnh (K, Na, Ca, ...). Trong công nghiệp, nhôm được tách từ quặng bauxite bâng phương pháp điện phân nóng chảy.
• Phương pháp nhiệt luyện: Sử dụng các chẩt phản ứng thích hợp (C, CO, ...) để tách các kim loại hoạt động hoá học trung bình (Fe, Zn, Pb,...) ra khỏi oxide của chúng.

- GV có thể giải thích thêm về vai trò của cryolite (Na₃AlF₆) trong quá trình điện phân Al₂O₃: chất làm hạ nhiệt độ nóng chảy của Al₂O₃ nhằm tiết kiệm năng lượng, đồng thời chất này cũng làm tăng độ dẫn điện của Al₂O₃ nóng chảy.

- GV nhấn mạnh: Al là kim loại hoạt động hoá học mạnh, được điều chế bằng phương pháp điện phân nóng chảy. Zn và Fe là kim loại hoạt động hoá học trung bình, được điều chế bằng phương pháp nhiệt luyện.

HS ghi chếp nội dụng với vở

Hoạt động của GV

Hoạt động của HS

Giao nhiệm vụ:

- Luật chơi: Tổ chức vận dụng trên phần mền Quizzic

Có 10 câu hỏi. Mỗi câu sẽ có thời gian suy nghĩ và trả lời là 20 -30 giây, trả lời nhiều nhất với thời gian nhanh nhất sau 10 câu hỏi sẽ là thí sinh chiến thắng.

Câu 1: Dãy kim loại được sắp xếp theo chiều hoạt động hóa học giảm dần:

A. Na , Mg , Zn B. Al , Zn , Na

C. Mg , Al , Na D. Pb , Al , Mg

Câu 2: Cho dãy các kim loại sau: Au, K, Mg, Ag, Fe, Cu. Có bao nhiêu kim loại đứng sau H trong dãy hoạt động hóa học:

A. 1 B. 2 C. 3 D. 4

Câu 3: Dãy kim loại tác dụng được với dung dịch Cu(NO3)2 tạo thành Cu kim loại:

A. Zn, Pb, Au B. Al, Zn, Fe

C. Mg, Fe, Ag D. Na, Mg, Al

Câu 4: Cho lá Cu vào dung dịch silver nitrate (AgNO3), sau một thời gian lấy lá Cu ra cân lại khối lượng lá Cu thay đổi như thế nào?

A. Tăng so với ban đầu. B. Giảm so với ban đầu.

C. Không thay đổi D. Lá Cu tan hết.

Câu 5: Cho 10 gam hỗn hợp gồm Al và Cu vào dung dịch HCl dư thấy thoát ra 7,437 lít khí hydrogen (ở đkc). Phần trăm của nhôm trong hỗn hợp là

1. 81 % B. 27 % C. 40 % C. 54 %

Câu 6: Cho 3,79 g hỗn hợp hai kim loại là Zn và Al tác dụng với dung dịch sulfuric acid (H2SO4) loãng dư, thu được 1,9832 lít khí (điều kiện chuẩn). Tính khối lượng từng kim loại trong hỗn hợp.

Học sinh sử dụng điện thoại quét mã QR đăng nhập và vào tham gia trò chơi trực tuyến.

HS thực hiện nhiệm vụ

Học sinh trả lời câu hỏi

Báo cáo kết quả:

• Cho cả lớp trả lời; mời đại diện giải thích;
• GV kết luận về nội dung kiến thức.

Tổng kết

Ghi nhớ kiến thức

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

- GV hướng dẫn HS:

- Chuẩn bị bài tập sau:

Bài tập 1: Cho ba lọ chứa ba kim loại : Al, Ag, Fe bằng pphh trình bày cách nhận biết ?

Bài tập 2: Cho 5,4 g bột nhôm vào 60 ml dd AgNO₃ 1M để pư xảy ra hoàn toàn thu được m gam chất rắn. Tính m ?

- Làm các bài tập SBT

- HS ghi chép những câu hỏi và lời dặn của GV để về nhà tìm hiểu thêm trên sách báo, internet những nội dung cần thiết.

Hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ: HS thực hiện nhiệm vụ , giáo viên đưa ra hướng dẫn cần thiết

Thực hiện nhiệm vụ

Báo cáo kết quả: HS báo cáo kết quả, trả lời câu hỏi.

Kết luận, nhận định: Nhận xét ý thức làm bài của HS, nhắc nhở những HS không nộp bài hoặc nộp bài không đúng qui định (nếu có).

- Dặn dò HS những nội dung cần học ở nhà và chuẩn bị cho bài học sau.

Trường: ...........................

Tổ: ................................

Họ và tên giáo viên:............................

Hoạt động của GV

Hoạt động của HS

Giao nhiệm vụ:

GV cho học sinh quan sát các đồ vật và dụng cụ sau:

+ Những dụng cụ, thiết bị này làm từ vật liệu gì?

Luật chơi

Chia lớp làm 4 nhóm, mỗi đồ vật khi được trình chiếu nên học sinh có 10 giây để ghi trả lời của nhóm mình:

Mỗi câu trả lời đúng, nhanh nhất: +1đ

– GV yêu cầu HS suy nghĩ, kết hợp SGK với những kiến thức đã biết để suy luận trả lời câu hỏi.

Vì sao người ta thường sử dụng hợp kim mà không dùng kim loại tinh khiết để chế tạo các vật dựng trong đời sống?

- HS trả lời theo kiến thức bài cũ.

Hướng dẫn HS thực hiện nhiệm vụ

- HS thảo luận, viết các báo cáo.

Nhận nhiệm vụ

Báo cáo, thảo luận: HS suy nghĩ, có thể thảo luận từng cặp với nhau

Giáo viên nhận xét câu trả lời của học sinh và dẫn dắt vào bài học mới.

Thực hiện nhiệm vụ

Chốt lại và đặt vấn đề vào bài

– GV đặt vấn đề: Để khoan được đất, đá, người ta phải chế tạo mũi khoan có độ cứng cao được làm từ hợp kim. Hợp kim là gì? Vì sao lại chế tạo ra hợp kim? Chúng có thành phần và tính chất nào đặc trưng?

Hợp kim

Thành phần

Tính chất đặc trưng

Ứng dụng phổ biến

Gang

Thép (thép thông thường)

Inox (thép đặc biệt)

Duralumin (hay dural)

Hợp kim

Thành phần

Tính chất đặc trưng

Ứng dụng phổ biến

Gang

Hợp kim của của sắt với carbon (khoảng 2 – 5% khối lượng) và một số nguyên tố khác.

Cứng, giòn

Sản xuất bếp, lò nướng, bánh răng làm đường ống và phụ kiện đường ống dẫn nước cấp, nổi và chảo, khuôn đúc,...

Thép (thép thông thường)

Hợp kim của của sắt với carbon (dưới 2% khối lượng) và lượng nhỏ nguyên tố khác.

Cứng, dẻo hơn gang

Làm vật liệu trong xây dựng, thiết bị, máy móc.

Inox

(thép đặc biệt)

Hợp kim của Fe cùng một số nguyên tố khác như Cr, Ni,...

Khó bị gỉ

Làm đồ dùng, dụng cụ trong gia đình; chi tiết trong các dụng cụ, thiết bị y tế;...

Duralumin (hay dural)

Hợp kim của Al với một số nguyên tố khác như Cu, Mg, Mn.

Nhẹ, bền

Chế tạo cánh máy bay, áo giáp, khung xe đạp

Hoạt động của GV

Hoạt động của HS

Giao nhiệm vụ:

• Chia nhóm thực hiện báo cáo trước lớp, mỗi nhóm sẽ bốc thăm thực hiện 1 trong 4 nhiệm vụ sau:

+ Nhiệm vụ 1: Tìm hiểu về khái niệm và cách sử dụng hợp kim.

+ Nhiệm vụ 2: Tìm hiểu thành phần, tính chất, ứng dụng của Gang, Thép (thép thông thường)

+ Nhiệm vụ 3: Tìm hiểu thành phần, tính chất, ứng dụng của Inox (thép đặc biệt) và Duralumin (hay dural).

+ Nhiệm vụ 4: Tìm hiểu ứng dụng của hợp kim đồng, nhôm, sắt,

- Nhiệm vụ 1:

- GV chia lớp thành các nhóm gồm 4-6 HS, yêu cầu thảo luận trả lời câu hỏi

+ Khái niệm: thế nào là hợp kim, thế nào là kim loại cơ bản.

+ Nêu ưu điểm của hợp kim so với kim loại.

+ Trả lời câu hỏi trang 81, 82, SGK.

- Nhiệm vụ 2: Nghiên cứu bảng 18.1 Tìm hiểu thành phần, tính chất, ứng dụng của một số hợp kim phổ biến.

– Nêu đặc điểm và ứng dụng của một số hợp kim phổ biến bằng cách hoàn thành bảng sau.

GV yêu cầu HS tìm hiểu thông tin mở rộng trong SGK để hiểu thêm vì sao các hợp kim lại cứng hơn so với kim loại ban đầu.

HS nhận nhiệm vụ.

HS thực hiện nhiệm vụ

Các nhóm HS thảo luận, viết câu trả lời ra .

Học sinh trả lời câu hỏi

Báo cáo kết quả:

GV gọi một số HS lên điền câu trả lời vào bảng tóm tắt. Các HS khác nhận xét câu trả lời của bạn.

Tổng kết

I. HỢP KIM

1. Khái niệm hợp kim

Hợp kim là vật liệu kim loại có chứa ít nhất một kim loại cơ bản và một số kim loại hoặc phi kim khác. Kim loại cơ bản là kim loại chiếm thành phần chính trong hợp kim.

Ví dụ: thép có kim loại cơ bản là sắt, đuy–ra (duralumin) có kim loại cơ bản là nhôm,...

2. Ưu điểm của hợp kim

Hợp kim thường có nhiều ưu điểm vượt trội so với kim loại nguyên chất về độ cứng, độ bền, khả năng chống ăn mòn và gỉ sét, phù hợp với nhiều ứng dụng.

3. Một số hợp kim phổ biến

Gang, thép và hợp kim nhôm là các hợp kim phổ biến có thành phần, tính chất đặc trưng với nhiều ứng dụng quan trọng trong đời sống và sản xuất.

HS ghi chếp nội dụng với vở

Hoạt động của GV

Hoạt động của HS

Giao nhiệm vụ:

- Nhiệm vụ 1:

GV chia lớp thành các nhóm, mỗi nhóm từ 4 – 6 HS. GV cho các nhóm xem video, sau đó đọc SGK và trình bày quy trình sản xuất gang theo các ý:

1. Nguyên liệu cho sản xuất gang.
2. Cách thực hiện quá trình sản xuất gang (cách nạp nguyên liệu, cách lấy sản phẩm).
3. Các phản ứng trong các giai đoạn chính của quá trình sản xuất gang.

– Sau khi tìm hiểu, HS cần trả lời các câu hỏi:

1. Cho biết hàm lượng carbon trong gang.
2. Khí thải trong quá trình sản xuất gang là gì. Nếu khí này không được xử lí mà đưa thẳng ra ngoài môi trường thì sẽ nguy hại thế nào?
3. Nêu vai trò của carbon trong quá trình sản xuất gang.

Nêu một chất trong xỉ gang.

- Nhiệm vụ 2: GV yêu cầu HS đọc SGK và trình bày quy trình sản xuất thép:

1. Nguyên liệu cho sản xuất thép.
2. Cách thực hiện quá trình sản xuất thép (cách nạp nguyên liệu, cách lấy sản phẩm) – Sau khi trình bày, HS cần trả lời câu hỏi:
3. Cho biết hàm lượng carbon trong thép.
4. Khí thải trong quá trình sản xuất thép là gì? Nếu khí này không được xử lí mà đưa thẳng ra ngoài môi trường thì sẽ nguy hại thế nào?
5. Nêu vai trò của carbon trong quá trình sản xuất thép.
6. Nêu một chất trong xỉ thép.

- GV: Theo em có những loại thép nào trong cuộc sống?

- GV có thể cung cấp thông tin mở rộng cho HS về những nhà máy sản xuất gang, thép Việt Nam:

HS nhận nhiệm vụ.

HS thực hiện nhiệm vụ

Các nhóm HS thảo luận, viết câu trả lời ra phiếu.

Học sinh trả lời câu hỏi

Báo cáo kết quả:

GV gọi một số HS lên điền câu trả lời vào bảng tóm tắt. Các HS khác nhận xét câu trả lời của bạn.

Tổng kết

III. SẢN XUẤT GANG, THÉP

1. Sản xuất gang từ nguồn quặng chứa iron (III) oxide

– Nguyên liệu: quặng sắt (thường là quặng hematite với thành phần chính là Fe₂O₃), than cốc và chất tạo xỉ như CaCO₃, SiO₂,... Quặng sắt, than cốc, đá vôi được đưa vào lò cao qua miệng lò, chuyển dần từ trên xuống. Không khí nóng được thổi từ dưới lên.

– Các giai đoạn chính của quá trình sản xuất gang:

+ Tạo CO: C + O₂ CO₂; C + CO₂ 2CO

+ Tạo gang từ quặng: 3CO + Fe₂O₃ 2Fe + 3CO₂

+ Tạo xỉ, tách xỉ thu được gang: CaO + SiO₂ CaSiO­₃

2. Sản xuất thép

– Nguyên liệu chính để sản xuất thép là gang (hoặc thép phế liệu) và khí oxygen.

– Quá trình sản xuất thép: Làm giảm các tạp chất C, Si, Mn,... trong gang bằng cách chuyển chúng thành các oxide và loại bỏ chúng để thu được thép.

Hoạt động của GV

Hoạt động của HS

Giao nhiệm vụ:

- Thảo luận nhóm làm BT:: So sánh quá trình sản xuất gang và thép, đánh giá được phạm vi sử dụng của gang và thép dựa trên tính chất.

Bài tập trắc nghiệm:

- Luật chơi: Tổ chức vận dụng trên phần mền Quizzic

Có 10 câu hỏi. Mỗi câu sẽ có thời gian suy nghĩ và trả lời là 20 -30 giây, trả lời nhiều nhất với thời gian nhanh nhất sau 10 câu hỏi sẽ là thí sinh chiến thắng.

Câu 1. Gang và thép là hợp kim của

1. nhôm với đồng. B. sắt với carbon.

C. carbon với silicon. D. sắt với nhôm.

Câu 2. Gang là hợp kim của sắt với carbon và một lượng nhỏ các nguyên tố khác như: Si, Mn, S,… trong đó hàm lượng carbon chiếm:

1. Từ 2% đến 6%. B. Dưới 2%.

C. Từ 2% đến 5%. D. Trên 6%.

Câu 3. Thép là hợp kim của sắt với cacbon và một số nguyên tố khác trong đó hàm lượng carbon chiếm:

1. Trên 2%. B. Dưới 2%.

C. Từ 2% đến 5%. D. Trên 5%.

Câu 4. Phản ứng tạo xỉ trong lò cao là

1. CaCO₃ CaO + CO₂.
2. CaO + SiO₂ CaSiO₃.
3. CaO + CO₂ CaCO₃.

D. CaSiO₃ CaO + SiO₂.

Câu 5. Nguyên tắc sản xuất thép là

A. Làm tăng hàm lượng C có trong gang.

B. Làm giảm hàm lượng C có trong gang.

C. Làm giảm hàm lượng các nguyên tố C, Si, Mn… có trong gang.

D. Làm giảm hàm lượng của Fe có trong gang.

Câu 6. Kết luận nào sau đây không đúng về hợp kim ?

A. Tính chất của hợp kim phụ thuộc vào thành phần của các đơn chất tham gia hợp kim và cấu tạo mạng tinh thể của hợp kim.

B. Hợp kim là vật liệu kim loại có chứa một kim loại cơ bản và một số kim loại hoặc phi kim khác.

C. Thép là hợp kim của Fe và C.

D. Nhìn chung hợp kim có những tính chất hoá học khác tính chất của các chất tham gia tạo thành hợp kim.

Câu 7. Một loại hợp kim của sắt trong đó có nguyên tố C (0,01% – 2%) và một lượng rất ít các nguyên tố Si, Mn, S, P. Hợp kim đó là

A. gang trắng. B. thép.

C. gang xám. D. inox.

Câu 8. Những hợp kim có tính chất nào dưới đây được ứng dụng để chế tạo tên lửa, tàu vũ trụ, máy bay?

A. Những hợp kim nhẹ, bền, chịu được nhiệt độ cao, áp suất cao.

B. Những hợp kim không gỉ, có tính dẻo cao.

C. Những hợp kim có tính cứng cao.

D. Những hợp kim có tính dẫn điện tốt.

Câu 9. Phát biểu nào sau đây sai?

A. Hợp kim có tính dẫn điện.

B. Hợp kim có tính dẫn nhiệt.

C. Hợp kim có tính dẻo.

D. Hợp kim mềm hơn so với các kim loại thành phần.

Câu 10. Tính chất đặc trưng của inox là

1. nhẹ và bền. B. độ cứng cao.

C. khó bị gỉ. D. dẫn điện tốt.

Học sinh sử dụng điện thoại quét mã QR đăng nhập và vào tham gia trò chơi trực tuyến.

HS thực hiện nhiệm vụ

Học sinh trả lời câu hỏi

Báo cáo kết quả:

• Cho cả lớp trả lời; mời đại diện giải thích;
• GV kết luận về nội dung kiến thức.

Tổng kết

Ghi nhớ kiến thức

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

- GV hướng dẫn HS:

- Chuẩn bị bài tập sau:

Câu 1 Nhận định đúng/sai các câu dưới đây? Sửa lại các câu có nội dung chưa chính xác.

a) Gang chứa chủ yếu là sắt, 2% – 5% carbon và một số nguyên tố khác.

b) Thép thường (thép carbon) dẻo và cứng chứa hàm lượng carbon trên 2%.

c) Inox chứa chủ yếu là sắt và một số nguyên tố khác như Cr, Ni, … khó bị gỉ.

d) Đuy – ra (duralumin) là hợp kim của nhôm với Cu, Mg, Mn, … nặng và bền.

e) Nguyên liệu sản xuất thép là quặng sắt (hematite: Fe₂O₃), than cốc, chất tạo xỉ CaCO₃, SiO₂

f. Nguyên tắc sản xuất thép là dùng CO khử oxide sắt ở nhiệt độ cao.

g. Trong quá trình luyện thép, các tạp chất (C, S, Si, Mn, …) sẽ bị oxi hóa bởi oxygen.

h. Khi sản xuất thép, các oxide tạo thành ở dạng khí (CO₂, SO₂) sẽ thoát ra ngoài theo khí thải còn các oxide dạng rắn (SiO₂, MnO₂, …) tạo xỉ nặng nên lắng xuống dưới.

Câu 2.

a) Quan sát trong nhà, em thấy những vật dụng nào được chế tạo từ hợp kim? Kể tên hợp kim làm nên vật dụng đó.

b) Vì sao người ta thường sử dụng hợp kim mà không dùng kim loại tinh khiết để chế tạo các vật dụng trong đời sống?

- HS ghi chép những câu hỏi và lời dặn của GV để về nhà tìm hiểu thêm trên sách báo, internet những nội dung cần thiết.

Hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ: HS thực hiện nhiệm vụ , giáo viên đưa ra hướng dẫn cần thiết

Thực hiện nhiệm vụ

Báo cáo kết quả: HS báo cáo kết quả, trả lời câu hỏi.

Kết luận, nhận định: Nhận xét ý thức làm bài của HS, nhắc nhở những HS không nộp bài hoặc nộp bài không đúng qui định (nếu có).

- Dặn dò HS những nội dung cần học ở nhà và chuẩn bị cho bài học sau.

Trường: ...........................

Tổ: ................................

Họ và tên giáo viên:............................

Hoạt động của GV

Hoạt động của HS

Giao nhiệm vụ:

Nhiệm vụ 1:

Giáo viên đặt vấn đề: Bên cạnh sự phổ biến của kim loại trong cuộc sống, một số phi kim cũng có nhiều ứng dụng thiết thực.

GV chia lớp thành 4 nhóm, các nhóm có 3 phút thảo luận để ghi nhớ tất cả ứng dụng của một số phi kim trong cuộc sống. Các nhóm có 2 phút ghi đáp án nên bảng. Nhóm nào ghi dc nhiều nhất sẽ là nhóm chiến thắng.

Nhiệm vụ 2:

– GV đặt vấn đề: nhiều phi kim là những nguyên liệu quan trọng không thể thiếu trong công nghiệp cũng như trong cuộc sống hàng ngày. Hãy kiểm tra hiểu biết về phi kim của các em bằng cách trả lời nhanh các câu hỏi sau:

1. Khí nào giúp duy trì sự sống, sự cháy?
2. Chất nào có khả năng khử màu và khử mùi?
3. Chất nào dạng bột, có màu vàng, tồn tại dạng đơn chất trong các mỏ, tro bụi núi lửa, dầu mỏ, trong suối nước nóng, còn được gọi là diêm sinh.
4. Chất nào được cho vào nước để sát khuẩn, gây mùi hắc.
5. Khí nào có ở tầng bình lưu, giúp hấp thụ tia cực tím?
6. Chất nào có tên theo tiếng Hy Lạp có nghĩa là “vật mang ánh sáng”
7. Chất nào có tên được đặt cho một khu công nghệ cao của Mỹ, được coi như cái nôi của nền công nghệ? 8. Khí nào có tên theo tiếng Hy Lạp có nghĩa là “trơ”? – GV yêu cầu HS suy nghĩ, kết hợp SGK với những kiến thức đã biết để suy luận trả lời câu hỏi.

- HS thảo luận nhóm thực hiện theo yêu cầu của GV

Hướng dẫn HS thực hiện nhiệm vụ

- HS thảo luận, viết các nội dung theo yêu cầu

Nhận nhiệm vụ

Báo cáo, thảo luận: HS suy nghĩ, có thể thảo luận với nhau

Giáo viên nhận xét câu trả lời của học sinh và dẫn dắt vào bài học mới.

Thực hiện nhiệm vụ

Chốt lại và đặt vấn đề vào bài

Bên cạnh sự phổ biến của kim loại trong cuộc sống, một số phi kim cũng có nhiều ứng dụng thiết thực. Dựa vào sự khác biệt về tính chất mà mỗi loại có những ứng dụng phù hợp. Phi kim có ứng dụng như thế nào trong đời sống? Giữa kim loại và phi kim có tính chất nào khác nhau?

Các em sẽ cùng tìm hiểu tính chất, tầm quan trọng của một số phi kim quen thuộc.

Hoạt động của GV

Hoạt động của HS

Giao nhiệm vụ:

Giáo viên chuyển giao nhiệm vụ học tập:

-GV yêu cầu lần lượt các nhóm HS trình bày báo cáo về đề tài đã chọn

• Các chủ đề báo cáo có thể gồm:

1. Carbon: các dạng đơn chất, tính chất vật lí của một số dạng đơn chất, tính chất hoá học (viết phản ứng minh hoạ), ứng dụng của carbon.
2. Lưu huỳnh: tính chất vật lí, tính chất hoá học (viết phản ứng minh hoạ), ứng dụng của lưu huỳnh.
3. Chlorine: tính chất vật lí, tính chất hoá học (viết phản ứng minh hoạ), ứng dụng của chlorine.
4. Oxygen: tính chất vật lí, tính chất hoá học (viết phản ứng minh hoạ), ứng dụng của oxygen.

GV hướng dẫn kĩ HS khi làm báo cáo: nêu những tính chất vật lí, tính chất hoá học của phi kim mà em đã biết; chú ý tìm các hình ảnh minh hoạ để nêu được ứng dụng của phi kim đó.

Mỗi nhóm HS sẽ được yêu cầu trình bày tại lớp trong vòng 12 – 15 phút.

HS nhận nhiệm vụ.

Hướng dẫn HS thực hiện nhiệm vụ

Các nhóm HS báo cáo..

Thảo luận nhóm.

Báo cáo kết quả:

- Gọi 1 nhóm đại diện trình bày kết quả. Các nhóm khác bổ sung

- GV ghi nhận các ý kiến của HS. GV nhận xét, đánh giá dựa trên kết quả, mức độ chính xác, chi tiết của báo cáo và khả năng trình bày kết quả của mỗi nhóm.

- GV kết luận về nội dung kiến thức mà các nhóm đã đưa ra.

- Nhóm khác nhận xét phần

Tổng kết

I. ỨNG DỤNG CỦA MỘT SỐ PHI KIM QUAN TRỌNG

1. Ứng dụng của carbon

– Trong tự nhiên, đơn chất carbon tồn tại ở các dạng chính như: kim cương, than chì (graphite), carbon vô định hình (than gỗ, than xương, mồ hóng,...).

Hình. Một số dạng thù hình của carbon

– Ứng dụng:

+ Kim cương được dùng làm đồ trang sức, mũi khoan, dao cắt kính.

+ Than chì được dùng làm điện cực, chất bôi trơn, ruột bút chì.

+ Than hoạt tính có tính hấp phụ cao được dùng trong sản xuất mặt nạ phòng hơi độc, chất khử màu, khử mùi.

+ Than mỏ, than gỗ được sử dụng làm nhiên liệu và dùng trong điều chế một số kim loại.

Hình. Một số ứng dụng carbon

2. Ứng dụng của lưu huỳnh (sulfur)

– Là chất rắn màu vàng, không tan trong nước.

Hình. Lưu huỳnh

– Ứng dụng: Sản xuất pháo hoa, sản xuất dược, sản xuất sulfuric acid...

3. Ứng dụng của chlorine

– Là chất khí, màu vàng lục, mùi xốc, độc.

– Tan ít trong nước, tan nhiều trong dung môi hữu cơ như benzene, ethanol,...

– Ứng dụng: Điều chế HCl, CaOCl_2, Khử trùng nước sinh hoạt, Javel, tẩy trắng vải, sợi....

Ghi nhớ kiến thức

Một số tính chất

Kim loại

Phi kim

Tính dẫn điện

Dẫn điện tốt

Thường không dẫn điện

Tính dẫn nhiệt

Dẫn nhiệt tốt

Thường không dẫn nhiệt

Nhiệt độ nóng chảy và nhiệt độ sôi

Kim loại thường có nhiệt độ nóng chảy và nhiệt độ sôi cao trong khi phi kim thường có nhiệt độ nóng chảy và nhiệt độ sôi thấp. Ở nhiệt độ phòng các kim loại tồn tại trạng thái rắn (ngoại trừ thuỷ ngân ở thể lỏng), còn phi kim có thể tồn tại ở cả thể rắn, lỏng hoặc khí.

Khối lượng riêng

Kim loại thường có khối lượng riêng lớn, phần lớn là các kim loại nặng.

Phi kim ở thể rắn thường có khối lượng riêng nhỏ.

Khả năng tạo thành các ion

Kim loại có xu hướng tạo thành ion dương (nhường electron) khi tham gia phản ứng hoá học.

Ví dụ: sodium dễ tạo thành ion sodium (Na⁺) khi phản ứng với nước.

Na Na⁺ + 1e

Phi kim có xu hướng tạo thành ion âm (nhận electron) khi tham gia phản ứng với kim loại.

Ví dụ: chlorine dễ tạo thành ion chloride (Cl^–) khi phản ứng với sodium.

Cl + 1e Cl^–

Phản ứng với oxygen

Phần lớn các kim loại phản ứng với oxygen tạo thành oxide (thường là oxide base).

Ví dụ:

2Mg + O₂ 2MgO

Phi kim phản ứng với oxygen thường tạo thành oxide acid.

Ví dụ:

S + O₂ SO₂

Hoạt động của GV

Hoạt động của HS

Giao nhiệm vụ:

- GV chia lớp thành các nhóm gồm 4 – 6 HS, yêu cầu thực hiện hoạt động nhóm hoàn thành bảng so sánh tính của phi kim và kim loại.

HS nhận nhiệm vụ.

Hướng dẫn HS thực hiện nhiệm vụ: GV quan sát, hỗ trợ các nhóm khi cần thiết.

Sau 5 phút, GV kiểm tra kết quả của học sinh

- Thảo luận nhóm và hoàn thành nhiệm vụ

Báo cáo kết quả:

- Mời các nhóm lên trình bày

- Cho Hs các nhóm báo cáo kết quả

- Nhóm khác nhận xét, bổ sung phần trình bày của nhóm bạn

- GV: nhận xét, bổ sung kiến thức

- Các nhóm lần lượt trình bày sản phẩm

Tổng kết:

II. SỰ KHÁC NHAU GIỮA PHI KIM VÀ KIM LOẠI

Các nguyên tố kim loại và phi kim có sự khác nhau ở một số tính chất (vật lí và hoá học). Dựa vào những tính chất khác biệt đó người ta sẽ nghiên cứu, chế tạo thiết bị, vật dụng phù hợp để đáp ứng với nhu cầu cuộc sống, sản xuất.

HS tìm hiểu sau khi học xong bài học, ghi chếp nội dụng với vở

Hoạt động của GV

Hoạt động của HS

Giao nhiệm vụ:

- Luật chơi: Tổ chức vận dụng trên phần mền Quizzic

Có 10 câu hỏi. Mỗi câu sẽ có thời gian suy nghĩ và trả lời là 20 -30 giây, trả lời nhiều nhất với thời gian nhanh nhất sau 10 câu hỏi sẽ là thí sinh chiến thắng.

Câu 1. Ứng dụng của cacbon là

A. Than chì được dùng làm điện cực, chất bôi trơn, ruột bút chì…

B. Kim cương được dùng làm đồ trang sức quý hiếm, mũi khoan, dao cắt kính...

C. Cacbon vô định hình dùng làm mặt nạ phòng độc, chất khử mùi…

D. A, B, C đều đúng.

Câu 2. Do có tính hấp phụ, nên carbon vô định hình được dùng làm

1. điện cực, chất khử.

B. trắng đường, mặt nạ phòng hơi độc.

1. ruột bút chì, chất bôi trơn.

D. mũi khoan, dao cắt kính.

Câu 3. Vật liệu dưới đây được dùng để chế tạo ruột bút chì?

A. Chì. B. Than đá. C. Than chì. D. Than vô định hình.

Câu 4. Tủ lạnh dùng lâu ngày thường có mùi hôi. Để khử mùi người ta thường cho vào tủ lạnh một mẩu than gỗ. Than gỗ lại có khả năng khử mùi hôi là vì

A. than gỗ có tính khử mạnh.

B. than gỗ xúc tác cho quá trình chuyển hóa các chất khí có mùi hôi thành chất không mùi.

C. than gỗ có khả năng phản ứng với các khí có mùi tạo thành chất không mùi.

D. than gỗ có khả năng hấp phụ các khí có mùi hôi.

Câu 5. Ứng dụng nào sau đây không phải của chlorine?

1. Khử trùng nước sinh hoạt.

B. Tinh chế dầu mỏ.

C. Tẩy trắng vải, sợi, giấy.

D. Sản xuất HCl, KClO₃, CaOCl₂.

Câu 6. Hơi thủy ngân rất dộc, bởi vậy khi làm vỡ nhiệt kế thủy ngân thì chất bột được dùng để rắc lên thủy ngân rồi gom lại là

A. vôi sống. B. cát. C. muối ăn. D. lưu huỳnh.

Câu 7. Ứng dụng nào sau đây không phải của S?

1. Làm nguyên liệu sản xuất sulfuric acid.

B. Làm chất lưu hóa cao su.

C. Khử chua đất.

D. Điều chế thuốc súng đen.

Câu 8. Phát biểu nào sau đây không đúng về ứng dụng của lưu huỳnh?

1. Sản xuất pháo hoa, diêm.

B. Sản xuất dược phẩm.

C. Sản xuất sulfuric acid.

D. Sản xuất chất dẻo.

Câu 9 Cho các phát biểu sau:

(1) Than gỗ có khả năng giữ trên bề mặt của nó các chất khí, chất hơi, chất tan trong dung dịch. Than gỗ có tính hấp phụ.

(2) Kim cương và than chì là 2 dạng thù hình của cacbon.

(3) Than hoạt tính có tính hấp phụ cao được dùng để làm trắng đường, chế tạo mặt nạ phòng độc...

(4) Ở nhiệt độ cao, cacbon có thể khử được tất cả các oxit kim loại giải phóng kim loại.

Số phát biểu đúng là

A. 1. B. 2. C. 3. D. 4.

Câu 10. Cho các phát biểu sau:

(a) Carbon, lưu huỳnh, sodium là các phi kim quan trọng, có nhiều ứng dụng trong đời sống.

(b) Chlorine được sử dụng để xử lí nước sinh hoạt, nước bể bơi.

(c) Ở điều kiện thường, thủy ngân là kim loại ở trạng thái lỏng.

(d) Các phi kim thường dẫn điện, dẫn nhiệt tốt hơn kim loại.

(e) Trong các phản ứng hóa học, kim loại có xu hướng nhường electron còn phi kim thường có xu hướng nhận electron.

Số phát biểu đúng là

A. 2. B. 3. C. 4. D. 5.

Học sinh sử dụng điện thoại quét mã QR đăng nhập và vào tham gia trò chơi trực tuyến.

HS thực hiện nhiệm vụ

Học sinh trả lời câu hỏi

Báo cáo kết quả:

• Cho cả lớp trả lời; mời đại diện giải thích;
• GV kết luận về nội dung kiến thức.

Tổng kết

Ghi nhớ kiến thức

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

- GV hướng dẫn HS:

- Chuẩn bị bài tập sau:

Câu 1: a) Em hãy nêu một số ứng dụng của than chì trong đời sống?

b) Tìm hiểu thông tin từ sách, báo hay tài liệu học tập, em hãy giải thích vì sao than hoạt tính được sử dụng làm lõi lọc nước hoặc mặt nạ phòng độc.

Câu 2: Trong công nghiệp, người ta sử dụng carbon để làm nhiên liệu. Tính nhiệt lượng tỏa ra khi đốt cháy 5 kg than đá chứa chứa 90% carbon, biết rằng 1 mol carbon cháy thì tỏa ra 394 kJ.

- HS ghi chép những câu hỏi và lời dặn của GV để về nhà tìm hiểu thêm trên sách báo, internet những nội dung cần thiết.

Hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ: HS thực hiện nhiệm vụ , giáo viên đưa ra hướng dẫn cần thiết

Thực hiện nhiệm vụ

Báo cáo kết quả: HS báo cáo kết quả, trả lời câu hỏi.

Kết luận, nhận định: Nhận xét ý thức làm bài của HS, nhắc nhở những HS không nộp bài hoặc nộp bài không đúng qui định (nếu có).

- Dặn dò HS những nội dung cần học ở nhà và chuẩn bị cho bài học sau.

Trường: ...........................

Tổ: ................................

Họ và tên giáo viên:............................

- Bộ dụng cụ lắp ghép mô hình phân tử hợp chất hữu cơ.

Hoạt động của GV

Hoạt động của HS

Giao nhiệm vụ:

- Nhiệm vụ 1: Giáo viên: đưa một số CTHH các chất CH₄, Na₂CO₃, C₂H₄, C₆H₅Br, CaCO₃, CH₃COONa, CaO, HCl, KOH, Cu(OH)₂, C₂H₄O₂, SO₃. Yêu cầu HS chọn các hợp chất vô cơ đã học. Các hợp chất còn lại thuộc hợp chất gì ?

Nhiệm vụ 2: GV tổ chức trò chơi “Mảnh ghép”.

- Luật chơi:

Cả lớp chia thành 4 đội.

Mỗi đội sử dụng các mảnh ghép được phát để tạo thành một bức ảnh hoàn chỉnh trong thời gian 2 phút.

Đoán tên sự vật chính xuất hiện trong bức ảnh mà nhóm mình đã ghép.

+ Trả lời đúng được nhận +1.

Học sinh quan sát vật mẫu và hình và trả lời các câu hỏi của giáo viên đưa ra.

Hướng dẫn HS thực hiện nhiệm vụ

Hs thảo luận nhóm hoàn thành câu hỏi giáo viên đưa ra

Nhận nhiệm vụ

Báo cáo, thảo luận: HS tham gia trò chơi và xem hình đã ghép để trả lời câu hỏi.

Giáo viên nhận xét câu trả lời của học sinh và dẫn dắt vào bài học mới.

Thực hiện nhiệm vụ

Chốt lại và đặt vấn đề vào bài

GV dẫn dắt vào bài mới: Khí gas, rượu, giấm và phân bón đều là các hợp chất hữu cơ. Hợp chất hữu cơ đóng vai trò thiết yếu cho sự sống phát triển. Số lượng hợp chất hữu cơ lớn hơn rất nhiều số lượng chất vô cơ và được ứng dụng trong hầu hết các lĩnh vực phục vụ đời sống con người. Hợp chất hữu cơ là gì và có gì khác biệt về cấu tạo so với hợp chất vô cơ? cùng tìm hiểu về bài học hôm nay

Hoạt động của GV

Hoạt động của HS

Giao nhiệm vụ:

Giáo viên chuyển giao nhiệm vụ học tập:

- GV giới thiệu công thức phân tử tương ứng với các chất: Đường tinh luyện chứa saccharose (C₁₂H₂₂O₁₁), Dung dịch hữu cơ CCl₄, Dung dịch rửa tay sát khuẩn chứa ethylic alcohol (C₂H₅OH), Thành phần chủ yếu của Gas là propane (C₃H₈) và butane (C₄H₁₀).

- Nhiệm vụ: GV yêu cầu HS thảo luận theo cặp đôi:

Trả lời câu hỏi sau

1. Quan sát công thức của các hợp chất hữu cơ phổ biến và cho biết đặc điểm chung về thành phần nguyên tố của các phân tử chất hữu cơ.
2. Nêu khái niệm hợp chất hữu cơ, hoá học hữu cơ.

- GV giới thiệu một sản phẩm của ngành hóa học hữu cơ

HS nhận nhiệm vụ.

Hướng dẫn HS thực hiện nhiệm vụ

- HS thực hiện yêu cầu. GV khuyến khích học sinh hợp tác với nhau khi thực hiện nhiệm vụ học tập.

Thảo luận nhóm.

Báo cáo kết quả:

- Gọi 1 nhóm đại diện trình bày kết quả. Các nhóm khác bổ sung

- GV kết luận về nội dung kiến thức mà các nhóm đã đưa ra.

- Nhóm khác nhận xét phần

Tổng kết

1. Khái niệm hợp chất hữu cơ và hóa học hữu cơ

- Thành phần nguyên tố của các phân tử chất hữu cơ đều chứa nguyên tố carbon.

1. Khái niệm hợp chất hữu cơ: Hợp chất của carbon là hợp chất hữu cơ (trừ CO, CO₂, muối carbonate,...).
2. .Khái niệm hoá học hữu cơ: Hoá học hữu cơ là ngành hoá học chuyên nghiên cứu về các hợp chất hữu cơ.

Ghi nhớ kiến thức

Phiếu học tập

Câu 1: Hoàn thành thông tin trong bảng sau:

Câu 2: Hãy viết công thức cấu tạo đầy đủ và công thức câu tạo thu gọn của các chất có công thức phân tử sau

* Nhiêm vụ 2:

- Công thức phân tử: C₃H₆O

- Công thức cấu tạo thu gọn: CH₃-CO-CH₃

* Nhiệm vụ 3:

1. Có thể lắp được 2 mô hình

Lắp mô hình phân tử hợp chất hữu cơ có công thức phân tử C₂H₆O

1. Trong phân tử hợp chất hữu cơ, carbon luôn có hoá trị IV, hydrogen có hoá trị I, oxygen có hoá trị II.
2. Các nguyên tử carbon có thể liên kết trực tiếp với nhau để tạo thành các dạng mạch carbon khác nhau: mạch hở không phân nhánh, mạch hở phân nhánh, mạch vòng.

Hoạt động của GV

Hoạt động của HS

Giao nhiệm vụ:

- Tổ chức cho học sinh thảo luận nhóm.

GV sử dụng bài tập mà HS vừa làm để giới thiệu: Đường tinh luyện chứa saccharose (C₁₂H₂₂O₁₁), Dung dịch hữu cơ CCl₄, Dung dịch rửa tay sát khuẩn chứa ethylic alcohol (C₂H₅OH), Thành phần chủ yếu của Gas là propane (C₃H₈) và butane (C₄H₁₀).

* Nhiệm vụ 1: GV yêu cầu cá nhân HS hoàn thành bài tập:

Câu 1: Hoàn thành thông tin trong bảng sau:

Từ đó rút ra khái niệm công thức phân tử?

* Nhiệm vụ 2:

- GV giới thiệu khái niệm công thức cấu tạo (SGK, trang 92).

- GV hướng dẫn HS quan sát và phân tích sự khác biệt của công thức phân tử và công thức cấu tạo qua các ví dụ sau:

Từ đó rút ra khái niệm công thức cấu tạo?

Yêu cầu học sinh vận dụng hoàn thành bài tập sau:

Câu 2: Hãy viết công thức cấu tạo đầy đủ và công thức câu tạo thu gọn của các chất có công thức phân tử sau

GV cho học sinh thảo luận nhóm: Trả lời các câu hỏi bài tập SGK/Tr.92 SGK.

1. Acetone (Hình bên dưới) là hợp chất hữu cơ được sử dụng để sản xuất chất tẩy rửa, làm dung môi trong nhiều ngành công nghiệp, …

Công thức cấu tạo đầy đủ của acetone

Hãy viết công thức phân tử và công thức cấu tạo thu gọn của acetone.

* Nhiệm vụ 3: GV chia lớp làm 4 nhóm, thực hiện yêu cầu sau:

1. Lắp mô hình phân tử hợp chất hữu cơ có công thức phân tử CH_{4 ,} CH₄O, C₂H₆O
2. Xác định số liên kết của nguyên tử carbon, hydrogen và oxygen trong phân tử methylic alcohol.

1. Trong phân tử hợp chất hữu cơ, mạch carbon được hình thành do đâu? Có mấy dạng mạch carbon?

+ GV: Lưu ý với HS cách viết công thức phân tử: thường được viết theo thứ tự C, H, O, N,…

HS nhận nhiệm vụ.

Chia nhóm

Bắt đầu “chinh phục thử thách” trong 10 phút

Về vị trí cũ, thảo luận, giải thích viết PTHH

Hướng dẫn HS thực hiện nhiệm vụ:

Thảo luận theo nhóm, xác định đâu là công thức phân tử, đâu là công thức cấu tạo.

GV quan sát, hỗ trợ các nhóm khi cần thiết.

Sau 5 phút, GV kiểm tra kết quả của học sinh

- Thảo luận nhóm và hoàn thành nhiệm vụ

Báo cáo kết quả:

- Mời các nhóm lên trình bày

- Cho Hs các nhóm báo cáo kết quả

- Nhóm khác nhận xét, bổ sung phần trình bày của nhóm bạn

- GV thực hiện:

+ Nhận xét chung về kết quả làm việc của các nhóm.

+ Đưa đáp án đúng.

+ Lưu ý: Mỗi công thức phân tử có thể có một hoặc nhiều công thức cấu tạo do trật tự sắp xếp giữa các nguyên tử khác nhau.

- Các nhóm lần lượt trình bày sản phẩm

Tổng kết:

1. Tìm hiểu công thức phân tử và công thức cấu tạo

- Công thức phân tử là công thức cho biết thành phần nguyên tố và số lượng nguyên tử của mỗi nguyên tố trong phân tử.

- Công thức phân tử của hợp chất hữu cơ thường được viết theo thứ tự C, H, O, N,...

Ví dụ: CH₄, C₂H₆O, C₃H₉N,...

- Công thức cấu tạo là công thức cho biết trật tự liên kết và cách thức liên kết giữa các nguyên tử trong phân tử.

CTCT cho biết:

+ Thành phần của phân tử

+ Trật tự liên kết giữa các nguyên tử trong phân tử.

– Trong các hợp chất hữu cơ, liên kết giữa các nguyên tử chủ yếu là liên kết cộng hoá trị, hoá trị của carbon luôn là IV, hydrogen là I, oxygen là II,...

Carbon: Hydrogen: Oxygen:

– Tùy thuộc vào đặc điểm liên kết giữa các nguyên tử carbon, ta có cấu tạo các mạch carbon khác nhau:

+ Mạch hở, không phân nhánh

+ Mạch hở, phân nhánh

+ Mạch vòng

HS tìm hiểu sau khi học xong bài học, ghi chếp nội dụng với vở

Hoạt động của GV

Hoạt động của HS

Giao nhiệm vụ:

- Tổ chức cho học sinh thảo luận nhóm.

+ Thử thách 1: Các hợp chất hữu cơ sau có gì giống và khác nhau trong thành phần phân tử ?

CH₄, C₂H₆O, C₂H₄, CH₃Cl, C₂H₅O₂N

+ Thử thách 2: Yêu cầu học sinh hoàn thành bài tập sgk/tr 93

Có một số công thức phân tử sau: C3H4, C4H6, CH2O, C2H5OH, CH3COOH, CH3Cl, CHCl3, C3H7O2N. Theo em, công thức phân tử nào biểu diễn cho hydrocarbon và công thức phân tử nào biểu diễn cho dẫn xuất của hydrocarbon.

Học sinh nhận nhiệm vụ, tiến hành thảo luận

Hướng dẫn HS thực hiện nhiệm vụ: Quan sát, hỗ trợ HS khi cần thiết.

Cá nhân học sinh, khai thác thông tin trong SGK, thực hiện nhiệm vụ.

Báo cáo kết quả:

- Cho HS trình bày câu trả lời.

- GV nhận xét, bổ sung và kết luận nội dung kiến thức.

- Học sinh trả lời

Tổng kết:

1. Phân loại hợp chất hữu cơ

Dựa vào thành phần phân tử hợp chất hữu cơ chia làm 2 loại

HỢP CHẤT HỮU CƠ

Hydrocarbon

Phân tử chỉ gồm hai nguyên tố là carbon và hydrogen.

Ví dụ: CH₄, C₂H₄, C₆H₆,…

Dẫn xuất của hydrocarbon

Trong phân tử, ngoài nguyên tố tố carbon còn có nguyên tố khác như O, N, Cl,... và thường có H.

Ví dụ: C₂H₆O, C₂H₅O₂N.

Hoạt động của GV

Hoạt động của HS

Giao nhiệm vụ:

- GV trình chiếu câu hỏi, học sinh sử dụng bảng A, B, C, D để trả lời

- Luật chơi:

Có 10 câu hỏi. Mỗi câu sẽ có thời gian suy nghĩ và trả lời là 10 giây, trả lời bằng cách đưa bảng chữ cái lên sau khi hết thời gian. Thí sinh nào có tổng số điểm nhiều nhất sau 10 câu hỏi sẽ là thí sinh chiến thắng cuộc thi rung chuông vàng.

Câu 1. Chất hữu cơ là

A. Hợp chất khó tan trong nước.

B. Hợp chất của cacbon và một số nguyên tố khác trừ N, Cl, O.

C. Hợp chất của cacbon trừ CO, CO₂, H₂CO₃, muối carbonate kim loại.

D. Hợp chất có nhiệt độ sôi cao.

Câu 2. Thành phần các nguyên tố trong hợp chất hữu cơ

A. nhất thiết phải có carbon, th­ường có H, hay gặp O, N sau đó đến halogen, S, P...

B. gồm có C, H và các nguyên tố khác.

C. bao gồm tất cả các nguyên tố trong bảng tuần hoàn.

D. th­ường có C, H hay gặp O, N, sau đó đến halogen, S, P.

Câu 3. Trong thành phần phân tử hợp chất hữu cơ nhất thiết phải có nguyên tố

  A. carbon. B. hydrogen.

C. oxygen. D. nitrogen.

Câu 4. Chất nào sau đây không thuộc loại chất hữu cơ ?

1. CH₃Cl. B. CH₄.

C. CO. D. CH₃COONa.

Câu 5. Dãy các hợp chất nào sau đây là hợp chất hữu cơ?

A. CH₄, C₂H₆, CO₂. B. C₆H₆, CH₄, C₂H₅OH.

C. CH₄, C₂H₂, CO. D. C₂H₂, C₂H₆O, BaCO₃.

Câu 6. Nhóm các chất đều gồm các hỗn hợp hữu cơ là

1. K₂CO₃, CH₃COOH, C₂H₆, C₂H₆O.

B. C₆H₆, Ca(HCO₃)₂, C₂H₅Cl, CH₃OH.

C. CH₃Cl, C₂H₆O, C₃H₈, CH₃COONa.

D. C₂H₄, CH₄, C₃H₇Br, CO₂.

Câu 7. Công thức cấu tạo của một chất

1. chỉ cho biết thành phần của phân tử.
2. cho biết số lượng nguyên tử của mỗi nguyên tố trong phân tử.
3. cho biết nguyên tố hoá học trong phân tử.
4. cho biết trật tự liên kết và cách thức liên kết giữa các nguyên tử trong phân tử.

Câu 8. Công thức cấu tạo dưới đây là của hợp chất nào?

  A. C₂H₄Br. B. CH₃Br.

C. C₂H₅Br₂. D. C₂H₅Br.

Câu 9. Rượu ethylic alcohol có công thức là

  A. CH₃OH. B. C₂H₅OH.

C. CH₃ONa. D. C₂H₅ONa.

Câu 10. Trong các chất sau: CH₄, CO₂, C₂H₄, Na₂CO₃, C₂H₅ONa có

A. 1 hợp chất hữu cơ và 4 hợp chất vô cơ.

B. 2 hợp chất hữu cơ và 3 hợp chất vô cơ.

C. 4 hợp chất hữu cơ và 1 hợp chất vơ cơ.

D. 3 hợp chất hữu cơ và 2 hợp chất vô cơ.

Học sinh sử dụng điện thoại quét mã QR đăng nhập và vào tham gia trò chơi trực tuyến.

HS thực hiện nhiệm vụ

Học sinh trả lời câu hỏi

Báo cáo kết quả:

• Cho cả lớp trả lời; mời đại diện giải thích;
• GV kết luận về nội dung kiến thức.

Tổng kết

Ghi nhớ kiến thức

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giao nhiệm vụ:

Câu 1: - Tên đầy đủ của gas là khí đốt hóa lỏng, viết tắt là LPG (Liqid Petrolium gas). Gas là hỗn hợp của các chất Hydrocacbon, trong đó thành phần chủ yếu là khí Propane (C₃H₈), Butane (C₄H₁₀) và một số thành phần khác. Hãy viết CTCT của C₃H₈ và C₄H₁₀.

Hs viết CTCT của 2 chất trên.

Câu 2: Phân tử hợp chất hữu cơ A có hai nguyên tố. Khi đốt cháy 3 g chất A thu được 5,4 g H₂O. Hãy xác định công thức phân tử của A, biết khối lượng mol của A là 30 g.

Câu 3. Từ tinh dầu hồi, người ta tách được anethol, một chất thơm được dùng để sản xuất kẹo cao su. Anethol có khối lượng mol phân tử bằng 148g/mol. Phân tích nguyên tố cho thấy anethol có %C = 81,08%; %H = 8,1%; còn lại là oxygen. Xác định công thức phân tử của anethol?

Câu 4. Eugenol là thành phần chính trong tinh dầu đinh hương hoặc tinh dầu hương nhu. Chất này được sử dụng làm chất diệt nấm, dẫn dụ côn trùng. Phân tích phần trăm khối lượng các nguyên tố cho thấy, eugenol có 73,17% carbon; 7,31% hydrogen, còn lại là oxygen. Lập công thức phân tử của eugenol, biết rằng kết quả phân tích phổ khối lượng cho thấy phân tử khối của eugenol là 164.

HS nhận nhiệm vụ

Hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ: HS thực hiện nhiệm vụ , giáo viên đưa ra hướng dẫn cần thiết

Thực hiện nhiệm vụ

Báo cáo kết quả: HS báo cáo kết quả, trả lời câu hỏi.

Kết luận, nhận định: Nhận xét ý thức làm bài của HS, nhắc nhở những HS không nộp bài hoặc nộp bài không đúng qui định (nếu có).

- Dặn dò HS những nội dung cần học ở nhà và chuẩn bị cho bài học sau.

Trường: ...........................

Tổ: ................................

Họ và tên giáo viên:............................

Phiếu học tập

Vẽ Công thức cấu tạo dạng đầy đủ và công thức cấu tạo dạng thu gọn của các chất sau:

A. C₂H₆, CO₂

B. CO, C₆H₆

C. C₂H₆O, C₄H₁₀

D. C₂H₅Cl, CaCO₃

A. CH₄, C₂H₄, C₂H₂

B. C₂H₄, C₃H₇Cl, CH₄O

C. C₂H₆O, CH₄, C₂H₆

D. C₂H₂, C₃H₈O, C₅H₁₂

Hoạt động của GV

Hoạt động của HS

Giao nhiệm vụ:

-Thử thách 1: Giao nhiệm vụ học tập: GV tổ chức trò chơi “Quả bóng kỳ diệu”.

- Luật chơi:

+ Quả bóng trên tay giáo viên được truyền đi khi nhạc bắt đầu.

+ Nhạc dừng thì người đang giữ bóng sẽ là người trả lời câu hỏi.

+ Trả lời đúng được nhận +1.

Lưu ý: bóng phải truyền lần lượt, không được ném . Người làm rớt bóng sẽ phải trả lời câu hỏi.

Thử thách 2: Xem video.

- Bước 1: Giao nhiệm vụ học tập: Giáo viên yêu cầu học sinh quan sát video “Cuộc du hành của Doraemon và Nobita” và đặt vấn đề.

Học sinh quan sát vật mẫu và hình và trả lời các câu hỏi của giáo viên đưa ra.

Hướng dẫn HS thực hiện nhiệm vụ

Hs thảo luận nhóm hoàn thành câu hỏi giáo viên đưa ra

Nhận nhiệm vụ

Báo cáo, thảo luận: HS tham gia trò chơi và xem video để trả lời câu hỏi.

Giáo viên nhận xét câu trả lời của học sinh và dẫn dắt vào bài học mới.

Thực hiện nhiệm vụ

Chốt lại và đặt vấn đề vào bài

Khí thiên nhiên, khí mỏ dầu đều có thành phần chính là alkane và một số hydrocarbon khác. Alkane là gì? Alkane có những tính chất vật lí, hoá học nào? cùng tìm hiểu về bài học hôm nay

Tên gọi

Methane

Ethane

Propane

Butane

Công thức phân tử

ch₄

c₂h₆

c₃h₈

c₄h₁₀

Công thức cấu tạo thu gọn

ch₄

ch₃-ch₃

ch₃-ch₂-ch₃

ch₃-ch₂-ch₂-ch₃

Hoạt động của GV

Hoạt động của HS

Giao nhiệm vụ:

Giáo viên chuyển giao nhiệm vụ học tập:

- Nhiệm vụ 1: GV yêu cầu học sinh nghiên cứu CTCT các chất trong hình 21.1 SGK /94

Trả lời câu hỏi sau

1. Viết CTPT và CTCT thu gọn của các chất trên
2. Nhận xét đặc điểm chung về thành phần nguyên tố của ba chất trên.

- Nhiệm vụ 2: Hoàn thành bài tập sau:

1.Quan sát các chất sau và cho biết hợp chất nào không thuộc loại alkane. Giải thích.

1. Xét các chất:

Trong các chất trên, chất nào là hydrocarbon, chất nào là alkane? Giải thích.

HS nhận nhiệm vụ.

Hướng dẫn HS thực hiện nhiệm vụ

- HS thực hiện yêu cầu. GV khuyến khích học sinh hợp tác với nhau khi thực hiện nhiệm vụ học tập.

Thảo luận nhóm.

Báo cáo kết quả:

- Gọi 1 nhóm đại diện trình bày kết quả. Các nhóm khác bổ sung

- GV kết luận về nội dung kiến thức mà các nhóm đã đưa ra.

- Nhóm khác nhận xét phần

Tổng kết

- Hydrocarbon là loại hợp chất hữu cơ mà thành phần phân tử chỉ chứa các nguyên tố carbon và hydrogen. Hydrocarbon gồm nhiều loại khác nhau, như alkane, alkene,...

- Alkane là những hydrocarbon mạch hở, phân tử chỉ chứa các liên kết đơn.

Ghi nhớ kiến thức

Phiếu học tập

Vẽ Công thức cấu tạo dạng đầy đủ và công thức cấu tạo dạng thu gọn của các chất sau:

Hoạt động của GV

Hoạt động của HS

Giao nhiệm vụ:

- Tổ chức cho học sinh thảo luận nhóm.

Thử thách 1: Hãy lắp ráp mô hình cấu tạo của các chất: CH₄, C₂H_6, C₃H_8, C₄H₁₀

+ Thử thách 2: Yêu cầu học sinh vẽ CTCT từ mô hình phân tử đã lắp ráp, hoàn thành phiếu học tập. Trả lời các câu hỏi giáo viên đặt ra.

Câu 2: Trong công thức phân tử alkane, khi tăng thêm một nguyên tử carbon thì số nguyên tử hydrogen tăng thêm bao nhiêu?

Hãy cho biết tên gọi của các alkane trong bảng 23.1 có đặc điểm gì giống nhau và khác nhau

HS nhận nhiệm vụ.

Chia nhóm

Bắt đầu “chinh phục thử thách” trong 10 phút

Về vị trí cũ, thảo luận, giải thích viết PTHH

Hướng dẫn HS thực hiện nhiệm vụ: GV quan sát, hỗ trợ các nhóm khi cần thiết.

Sau 5 phút, GV kiểm tra kết quả của học sinh

- Thảo luận nhóm và hoàn thành nhiệm vụ

Báo cáo kết quả:

- Mời các nhóm lên trình bày

- Cho Hs các nhóm báo cáo kết quả

- Nhóm khác nhận xét, bổ sung phần trình bày của nhóm bạn

- Các nhóm lần lượt trình bày sản phẩm

Tổng kết:

Thành phẩn phân tử của các alkane hơn kém nhau một hay nhiều nhóm CH₂. Alkane có công thức chung là C_nH_2n+2 (n>l, n là số nguyên, dương).

HS tìm hiểu sau khi học xong bài học, ghi chếp nội dụng với vở

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giao nhiệm vụ: chia lớp làm 4 nhóm

- HS xem mô hình và video thí nghiệm khí butane tác dụng với khí oxygen kết hợp nghiên cứu sách giáo khoa. HS sử dụng app QuimicAr quét thẻ, nêu hiện tượng, viết phương trình hóa học từ đó rút ra được tính chất hoá học cơ bản của alkane.

Giao nhiệm vụ

Hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ: Học sinh mô hình, video và tham khảo thêm sách giáo khoa

Thực hiện nhiệm vụ ở nhà

Báo cáo kết quả: HS thuyết trình, nhóm khác nhận xét, giáo viên chốt nội dung kiến thức

Tổng kết:

- Khi đốt cháy alkane trong không khí thu được sản phẩm chủ yếu là khí carbon dioxide và hơi nước:

Phương trình hoá học đốt cháy butane:

2C₄H₁₀ + 13O₂ → 8CO₂ + 10H₂O

HS tìm hiểu sau khi học xong bài học, ghi chếp nội dụng với vở

Methane

ch₄

16

891

Ethane

c₂h₆

30

1 561

Propane

c₃h₈

44

2 220

Butane

C₄H_1o

58

2 878

Nhiên liệu khí hóa lỏng

Nhiên liệu lỏng

Nhiên liệu rắn

Khí propane và butane dễ hóa lỏng được làm nhiên liệu cho bật lửa, bếp gas...

Các alkane ở trạng thái lỏng có thể dùng làm nhiên liệu dưới dạng: xăng, dầu hỏa, dầu diesel...

Các alkane ở trạng thái rắn có thể dùng làm nhiên liệu dưới dạng nến paraffin.

Hoạt động của GV

Hoạt động của HS

Giao nhiệm vụ:

- Tổ chức cho học sinh thảo luận nhóm.

Thử thách 1: Đọc thông tin bảng 21.3 nêu ứng dụng làm nhiên liệu của alkane

+ Thử thách 2: Yêu cầu học sinh hoàn thành bài tập sgk/tr110. Trả lời các câu hỏi giáo viên đặt ra.:

Bảng dưới đây cho biết nhiệt lượng toả ra khi đốt cháy hoàn toàn 1 moi alkane

1. Tính nhiệt lượng toả ra khi đốt cháy hoàn toàn 1methane, propane trong bảng trên.
2. Đốt cháy 1 gam alkane nào trong số các alkane ở trên sẽ toả ra nhiều nhiệt lượng nhất?

Học sinh sử dụng điện thoại quét mã QR đăng nhập và vào tham gia trò chơi trực tuyến.

Hướng dẫn HS thực hiện nhiệm vụ: Quan sát, hỗ trợ HS khi cần thiết.

Cá nhân học sinh, khai thác thông tin trong SGK, thực hiện nhiệm vụ.

Báo cáo kết quả:

- Cho HS trình bày câu trả lời.

- GV nhận xét, bổ sung và kết luận nội dung kiến thức.

- Học sinh trả lời, các bạn khác nhận xét, giáo viên chốt lại nội dung chính.

Tổng kết:

Hoạt động của GV

Hoạt động của HS

Giao nhiệm vụ:

- GV trình chiếu câu hỏi, học sinh sử dụng bảng A, B, C, D để trả lời

- Luật chơi:

Có 8 câu hỏi. Mỗi câu sẽ có thời gian suy nghĩ và trả lời là 10 giây, trả lời bằng cách đưa bảng chữ cái lên sau khi hết thời gian. Thí sinh nào có tổng số điểm nhiều nhất sau 8 câu hỏi sẽ là thí sinh chiến thắng cuộc thi rung chuông vàng.

Câu 1. Alkane là:

A. Hydrocarbon mạch vòng, trong phân tử chỉ có liên kết đơn.

B. Hydrocarbon mạch hở, trong phân tử chỉ có liên kết đơn.

C. Dẫn xuất hydrocarbon mạch hở, trong phân tử có liên kết đơn hoặc đôi.

D. Dẫn xuất hydrocarbon mạch vòng, trong phân tử chỉ có liên kết đơn.

Câu 2. Hãy chỉ ra điểm giống nhau nhất trong cấu tạo phân tử của methane CH₄ và ethane C₂H₆

1. Đều có mạch C là mạch nhánh.
2. Đều cấu tạo bởi các liên kết đơn.

C. Đều có mạch C là mạch thẳng.

D. Đều có các nguyên tử H bao quanh.

Câu 3. Chất nào sau đây được sử dụng trong bật lửa gas?

A. Ethane B. Methane C. Butane D. Octane

Câu 4. Khí thải của động cơ chứa những chất nào gây ô nhiễm môi trường?

1. Hơi nước, carbon dioxide và alkane.
2. Carbon monoxide, alkane, các oxide của nitrogen.

C. Carbon dioxide, carbon monoxide và hơi nước.

D. Hydrogen, carbon monoxide và alkane.

Câu 5. Phản ứng cháy của alkane tạo ra:

A. Carbon dioxide và nước. B. Carbon monoxide và nước.

C. Carbon và nước. D. Carbon và hydrogen.

Học sinh sử dụng điện thoại quét mã QR đăng nhập và vào tham gia trò chơi trực tuyến.

HS thực hiện nhiệm vụ

Học sinh trả lời câu hỏi

Báo cáo kết quả:

• Cho cả lớp trả lời; mời đại diện giải thích;
• GV kết luận về nội dung kiến thức.

Tổng kết

Ghi nhớ kiến thức

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giao nhiệm vụ:

Bước 1: Giao nhiệm vụ học tập:

Nhiệm vụ 1: em hãy nêu ý nghĩa thông điệp của

GV tổ chức trò chơi: “Bức tranh bí ẩn” thông qua phần mềm liveworksheets.

Luật chơi:

- 6 mảnh ghép là 6 phần của 1 bức tranh.

- Tô màu tương ứng với đáp án đã chọn.

- Sản phẩm hoàn thành nhanh nhất: +1.

- Tìm và giải thích được thông điệp bức tranh: +2.

- Hệ thống câu hỏi:

Câu 1. Ở nhiệt độ cao, các alkane bị oxi hóa bởi:

A. Hydrogen. B. Halogen. C. Oxygen D. Alkane khác

Câu 2: Các phân tử hydrocarbon đều có phản ứng cháy trong không khí tạo sản phẩm chủ yếu là carbon dioxide và nước.?

A. Đúng. B. Sai.

Câu 3: Đốt cháy khí methane bằng khí oxygen. Nếu hỗn hợp nổ mạnh thì tỉ lệ thể tích của khí methane và khí oxygen là:

A. 1 thể tích khí methane và 3 thể tích khí oxygen.

B. 2 thể tích khí methane và 1 thể tích khí oxygen.

C. 1 thể tích khí methane và 2 thể tích khí oxygen.

D. 3 thể tích khí methane và 2 thể tích oxygen.

Câu 4: Phản ứng biểu diễn đúng giữa propane và oxygen là:

A. C₃H₈ + 5O₂ 3CO₂ + 4H₂O

B. C₃H₈ + 10O₂ 3CO₂ + 4H₂O

C. C₃H₈ + 2O₂ 3C + 4H₂O

D. C₃H₈ +7 O₂ 3CO₂ + 4H₂O

+ Nhiệm vụ 2: HS giải thích câu hỏi sau:

Vì sao methane là thủ phạm chủ yếu gây nên các vụ nổ, sập hầm mỏ than? Giải pháp chống lại các vụ nổ đó là gì?

HS nhận nhiệm vụ

Hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ: HS thực hiện nhiệm vụ , giáo viên đưa ra hướng dẫn cần thiết

Thực hiện nhiệm vụ

Báo cáo kết quả: HS báo cáo kết quả, trả lời câu hỏi.

Kết luận, nhận định: Nhận xét ý thức làm bài của HS, nhắc nhở những HS không nộp bài hoặc nộp bài không đúng qui định (nếu có).

- Dặn dò HS những nội dung cần học ở nhà và chuẩn bị cho bài học sau.

Trường: ...........................

Tổ: ................................

Họ và tên giáo viên:............................

Hoạt động của GV

Hoạt động của HS

Giao nhiệm vụ:

-GV chia lớp làm 4 nhóm

- GV tổ chức trò chơi ô chữ. Luật chơi cụ thể như sau:: Chọn 1 ô chữ, tham gia trả lời câu hỏi để điền vào ô chữ, hoàn tất 7 câu hỏi để tìm ra từ khóa của ô chữ.

Lưu ý: Khi đoán từ khóa bí mật, chỉ lấy chữ cái không lấy dấu câu.

Mỗi câu trả lời đúng +1đ

Từ khóa đúng +3đ

Câu số 1: Alkane là những hydrocarbon có cấu trúc mạch như thế nào?

Câu số 2: Một loại hợp chất hữu cơ có trong khí sinh ra từ một số loại quả chính

Câu số 3: Đây là công thức câu tạo của hợp chất nào?

:

Câu số 4: Đây là công thức câu tạo của hợp chất nào?

Câu số 5: Đây là công thức cấu tạo của hợp chất nào?

Câu số 6: Khi đốt cháy alkane trong không khí thu được sản phẩm chủ yếu là carbon dioxide và ____?

Câu số 7: Loại nhiên liệu nào chủ yếu bao gồm các alkane có số nguyên tử cacbon từ C10 đến C15 và được sử dụng phổ biến trong các động cơ xe tải và tàu thuyền?

Xem video.

- Giáo viên yêu cầu học sinh quan sát video và trả lời câu hỏi:

Câu 1: Nguyên nhân nào dẫn đến quả chuối và quả táo, cà chua... chín nhanh và bị hỏng nếu để lâu?

Câu 2:Nhiều vật dụng như: bao tay, hộp nhựa, ... được sản xuất từ hạt nhựa PE, PP. Các loại hạt nhựa này được tổng hợp từ các alkene tương ứng là ethylene, propylene. Alkene là gì? Alkene đơn giản nhất (ethylene) có tính chất và ứng dụng gì?

Học sinh quan sát vật mẫu và hình và trả lời các câu hỏi của giáo viên đưa ra.

Hướng dẫn HS thực hiện nhiệm vụ

Hs thảo luận nhóm hoàn thành câu hỏi giáo viên đưa ra

Nhận nhiệm vụ

Báo cáo, thảo luận: HS tham gia trò chơi và xem video để trả lời câu hỏi.

Giáo viên nhận xét câu trả lời của học sinh và dẫn dắt vào bài học mới.

Thực hiện nhiệm vụ

Chốt lại và đặt vấn đề vào bài

- Khí ethylene có tác dụng thúc đẩy quá trình chín của trái cây.

Ethylene thuộc loại hợp chất hữu cơ nào? Ethylene có cấu tạo, tính chất như thế nào và có vai trò gì trong công nghiệp hóa chất? cùng tìm hiểu về bài học hôm nay

Hoạt động của GV

Hoạt động của HS

Giao nhiệm vụ:

Giáo viên chuyển giao nhiệm vụ học tập:

- GV yêu cầu học sinh nghiên cứu CTCT các chất sau:

Trả lời câu hỏi sau

1. Nhận xét đặc điểm chung về thành phần nguyên tố của ba chất trên.
2. So sánh đặc điểm cấu tạo (loại liên kết cộng hoá trị) giữa các nguyên tử trong phân tử của ba chất trên.
3. Viết công thức phân tử của các alkene trên, từ đó rút ra công thức chung của các alkene đó.
4. So sánh đặc điểm cấu tạo phân tử của alkane và alkene. Cho ví dụ minh họa.
5. Viết công thức cấu tạo của các alkene có công thức phân tử C₄H₈.

HS nhận nhiệm vụ.

Hướng dẫn HS thực hiện nhiệm vụ

- HS thực hiện yêu cầu.

+ Thảo luận theo nhóm, tìm đặc điểm cấu tạo phân tử (mạch carbon, loại liên kết cộng hoá trị)

+ Nêu khái niệm alkene.

+ Viết công thức chung của alkene.

• GV quan sát, hỗ trợ (nếu cần).

Thảo luận nhóm.

Báo cáo kết quả:

- Gọi 1 nhóm đại diện trình bày kết quả. Các nhóm khác bổ sung

- GV kết luận về nội dung kiến thức mà các nhóm đã đưa ra.

- Nhóm khác nhận xét phần

Tổng kết

I. KHÁI NIỆM ALKENE

– Alkene là hydrocarbon mạch hở, chứa các liên kết đơn và có một liên kết đôi (C=C) trong phân tử. Alkene đơn giản nhất là ethylene, có công thức cấu tạo thu gọn CH₂=CH₂.

– Công thức chung của alkene: C_nH_2n ((n ≥ 2, n là số nguyên, dương).

Ghi nhớ kiến thức

Phiếu học tập số 1

Câu 1: Vẽ Công thức cấu tạo dạng đầy đủ và công thức cấu tạo dạng thu gọn của các chất sau:

Câu 2: C

Câu 3: So sánh đặc điểm cấu tạo của phân tử ethylene với ethane:

Giống nhau: đều có liên kết C-H.

Khác nhau: ethylene có liên kết đôi giữa 2 nguyên tử C, ethane có liên kết đơn giữa 2 nguyên tử C.

Hoạt động của GV

Hoạt động của HS

Giao nhiệm vụ:

Thử thách 1:

- GV yêu cầu cá nhân HS đọc thông tin trong SGK, trang 105 và cho biết:

Câu 2: Nhận định nào sau đây là sai khi nói về tính chất vật lí của ethylene?

1. Là chất khí, không màu.
2. Hầu như không tan trong nước.
3. Nặng hơn không khí.
4. Tan ít trong các dung môi hữu cơ

- Tổ chức cho học sinh thảo luận nhóm.

Thử thách 2: Hãy lắp ráp mô hình cấu tạo của các chất: C₂H₄, C₂H_6,.

+ Thử thách 3: Yêu cầu học sinh vẽ CTCT từ mô hình phân tử đã lắp ráp, hoàn thành phiếu học tập. Trả lời các câu hỏi giáo viên đặt ra.

Câu 3: So sánh đặc điểm cấu tạo của phân tử ethylene với ethane

HS nhận nhiệm vụ.

Chia nhóm

Bắt đầu “chinh phục thử thách” trong 10 phút

Về vị trí cũ, thảo luận, giải thích viết PTHH

Hướng dẫn HS thực hiện nhiệm vụ: GV quan sát, hỗ trợ các nhóm khi cần thiết.

Sau 5 phút, GV kiểm tra kết quả của học sinh

- Thảo luận nhóm và hoàn thành nhiệm vụ

Báo cáo kết quả:

- Mời các nhóm lên trình bày

- Cho Hs các nhóm báo cáo kết quả

- Nhóm khác nhận xét, bổ sung phần trình bày của nhóm bạn

- Các nhóm lần lượt trình bày sản phẩm

Tổng kết:

– Công thức chung của alkene: C_nH_2n ((n ≥ 2, n là số nguyên, dương).

II. ETHYLENE

1. Cấu tạo phân tử và tính chất vật lí

– Ethylene là chất khí, không màu, không mùi, ít tan trong nước, nhẹ hơn không khí.

– Công thức phân tử: C₂H₄ và có công thức cấu tạo:

– Trong phân tử ethylene, giữa hai nguyên tử carbon có một liên kết đôi. Trong liên kết đôi có một liên kết kém bền, dễ bị phá vỡ ⇨ chính liên kết này tạo ra những tính chất hoá học đặc trưng cho ethylene nói riêng và các alkene khác nói chung.

Hình. Mô hình phân tử ethylene

HS tìm hiểu sau khi học xong bài học, ghi chếp nội dụng với vở

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giao nhiệm vụ: chia lớp làm 6 nhóm

- Yêu cầu HS thực hiện tìm hiểu theo trạm:

+ Trạm 1: Tiến hành thí nghiệm dẫn khí ethylene qua nước Br₂ màu da cam.

+ Trạm 2: Tìm hiểu cơ chế phản ứng trùng hợp.

HS sử dụng app QuimicAr quét thẻ. Quan sát video phản ứng của các phân tử ethylene với nhau, viết PTHH và gọi tên sản phẩm sau phản ứng.

Trạm 3: Tiến hành thí nghiệm đốt cháy khí ethylene

Nối ống thuỷ tinh vuốt nhọn với ống dẫn khí ethylene, sau đó kẹp vào giá thí nghiệm. Cho khí ehtylene đi qua ống thuỷ tinh vuốt nhọn rồi đốt.

+ Quan sát nêu hiện tượng của các thí nghiệm.

+ Viết PTHH của các phản ứng.

→ từ đó rút ra được tính chất hoá học cơ bản của alkene.

Giao nhiệm vụ

Hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ:

+ Tập hợp nhóm theo sự phân chia của GV.

+ Nhận dụng cụ thí nghiệm.

+ Tiến hành thí nghiệm, quan sát video theo hướng dẫn.

+ Thảo luận để trả lời các câu hỏi theo yêu cầu.

Học sinh tham khảo thêm sách giáo khoa

- GV quan sát, hướng dẫn (nếu cần).

Thực hiện nhiệm vụ ở nhà

Báo cáo kết quả: HS thuyết trình, nhóm khác nhận xét, giáo viên chốt nội dung kiến thức

Tổng kết:

2. Tính chất hóa học

a) Phản ứng cháy

Ethylene khi cháy trong không khí tạo sản phẩm chủ yếu gồm khí carbon dioxide và hơi nước, phản ứng toả nhiều nhiệt.

C₂H₄ + 3O₂ 2CO₂ + 2H₂O

b) Phản ứng cộng

– Thí nghiệm: Dẫn khí ethylene qua nước bromine màu da cam

– Hiện tượng: Nước bromine bị mất màu.

Hình. Thí nghiệm ethylen tác dụng nước bromine

Trong phản ứng của ethylene với nước bromine, phân tử bromine đã cộng hợp vào nối đôi C=C trong phân tử ethylene, liên kết kém bên trong liên kết đôi bị phá vỡ, tạo thành sản phẩm:

Ethylene 1,2 – Dibromoethane

Viết gọn lại: C₂H₄ + Br₂ C₂H₄Br₂

⇨ Phản ứng trên gọi là phản ứng cộng.

Tương tự ethylene, các alkene khác cũng làm mất màu nước bromine. (đây là phản ứng dùng để nhận biết hợp chất alkene)

c) Phản ứng trùng hợp

Ở điều kiện thích hợp, các phân tử ethylene cộng hợp liên tiếp với nhau, liên kết kém bền trong liên kết đôi của phân tử ethylene bị phá vỡ theo phương trình hoá học sau:

Viết gọn lại: nCH₂=CH₂ –(CH₂–CH₂)_n–

Ethylene Polyethylene (PE)

⇨ Phản ứng trên gọi là phản ứng trùng hợp.

HS tìm hiểu sau khi học xong bài học, ghi chếp nội dụng với vở

Hoạt động của GV

Hoạt động của HS

Giao nhiệm vụ:

- Tổ chức cho học sinh thảo luận nhóm.

+ Chia nhóm HS, tối đa 6 HS/nhóm.

+ Yêu cầu HS thực hiện nhiệm vụ sau: Sắp xếp các từ/cụm từ và các hình ảnh vào vị trí tương ứng trong sơ đồ ứng dụng của ethylene.

1. Tổng hợp ethylic alcohol 4. Sản xuất dung môi
2. Tổng hợp acetic acid 5. Kích thích quả mau chín
3. Sản xuất PE, PVC

Giáo viên giới thiệu thêm: Ethylene và sự chín của trái cây

Học sinh sử dụng điện thoại quét mã QR đăng nhập và vào tham gia trò chơi trực tuyến.

Hướng dẫn HS thực hiện nhiệm vụ:

+ Xem Hình 21.3, SGK, trang 108, kết hợp với hiểu biết của bản thân để trình bày được một số ứng dụng của ethylene.

+ GV quan sát, hướng dẫn.

Cá nhân học sinh, khai thác thông tin trong SGK, thực hiện nhiệm vụ.

Báo cáo kết quả:

- Cho HS trình bày câu trả lời.

- GV nhận xét, bổ sung và kết luận nội dung kiến thức.

- Học sinh trả lời, các bạn khác nhận xét, giáo viên chốt lại nội dung chính.

Tổng kết:

3. Ứng dụng

ETHYLEN

Sản xuất dung môi

Tổng hợp ethylic alcohol

Tổng hợp acetic acid

Kích thích quả mau chín

Sản xuất PE, PVC

Trong công nghiệp, ethylic alcohol được sản xuất từ ethylene theo phương trình hoá học:

CH₂=CH₂ + H₂O C₂H₅OH

Hoạt động của GV

Hoạt động của HS

Giao nhiệm vụ:

- GV trình chiếu câu hỏi, học sinh sử dụng bảng A, B, C, D để trả lời hoặc giáo viên sử dụng phần mền quizz hoặc kahoot

- Luật chơi:

Có 10 câu hỏi. Mỗi câu sẽ có thời gian suy nghĩ và trả lời là 10 giây, trả lời bằng cách đưa bảng chữ cái lên sau khi hết thời gian. Thí sinh nào có tổng số điểm nhiều nhất sau 8 câu hỏi sẽ là thí sinh chiến thắng cuộc thi rung chuông vàng.

Câu 1. Công thức phân tử của ethylene là

A. C₂H₄. B. C₂H₆. C. CH₄. D. C₂H₂.

Câu 2. Trong phân tử ethylene giữa hai nguyên tử carbon có

1. một liên kết đơn. B. một liên kết đôi.

C. hai liên kết đôi. D. một liên kết ba.

Câu 3. Tính chất vật lý của khí ethylene

A. là chất khí không màu, không mùi, tan trong nước, nhẹ hơn không khí.

B. là chất khí, không màu, không mùi, ít tan trong nước, nhẹ hơn không khí.

C. là chất khí màu vàng lục, không mùi, ít tan trong nước, nặng hơn không khí.

D. là chất khí không màu, mùi hắc, ít tan trong nước, nặng hơn không khí.

Câu 4. Hóa chất dùng để loại bỏ khí ethylene có lẫn trong khí methane là

A. dung dịch bromine. B. dung dịch phenolphthalein.

C. dung dịch hydrochloric acid. D. dung dịch nước vôi trong.

Câu 5. Chất làm mất màu dung dịch bromine là

1. CH₄. B. CH₂ = CH – CH₃.

C. CH₃ – CH₃. D. CH₃ – CH₂ – CH₃.

Câu 6. Khí CH₄ và C₂H₄ có tính chất hóa học giống nhau là

A. tham gia phản ứng cộng với dung dịch bromime.

B. tham gia phản ứng cộng với khí hydrogen.

C. tham gia phản ứng trùng hợp.

D. tham gia phản ứng cháy với khí oxygen sinh ra khí carbon dioxide và nước.

Câu 7. Trùng hợp ethylene, sản phẩm thu được có cấu tạo là:

1. (–CH₂=CH₂–)_n . B. (–CH₂–CH₂–)_n.

C. (–CH=CH–)_n. D. (–CH₃–CH₃–)_n.

Câu 8. Ứng dụng nào sau đây không phải ứng dụng của ethylene?

A. Điều chế PE. B. Điều chế ethylic alcohol và acetic acid.

C. Điều chế khí gas. D. Dùng để ủ trái cây mau chín.

Câu 9. Các trái cây, trong quá trình chín sẽ thoát ra một lượng nhỏ chất khí là

A. Methane. B. Ethane. C. Ethylene. D. Propane.

Câu 10. Cho các phát biểu sau:

(a) Methane, ethylene lần lượt có công thức phân tử là CH₄, C₂H₂.

(b) Methane, ethylene đều là các khí không màu, không mùi, nhẹ hơn nước, ít tan trong nước.

(c) Để nhận biết methane và ethylene ta có thể dùng dung dịch bromine.

(d) Khi đốt cháy methane ta thu được số mol CO₂ bằng số mol H₂O.

Số phát biểu đúng là

A. 1. B. 2. C. 3. D. 4.

Học sinh sử dụng điện thoại quét mã QR đăng nhập và vào tham gia trò chơi trực tuyến.

HS thực hiện nhiệm vụ

Học sinh trả lời câu hỏi

Báo cáo kết quả:

• Cho cả lớp trả lời; mời đại diện giải thích;
• GV kết luận về nội dung kiến thức.

Tổng kết

Ghi nhớ kiến thức

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giao nhiệm vụ:

Câu 1:Quan sát hình và cho biết các đồ vật trong đó được làm từ loại vật liệu nào? Vật liệu dùng để sản xuất các đồ vật trên được tổng hợp từ những hydrocarbon thuộc loại alkene. Vậy alkene là gì?

Câu 2: HS giải thích câu hỏi sau:

Chuẩn bị ba quả chuối xanh và một quả chuối vừa chín, hai túi zipper. Cho hai quả chuối xanh vào túi thứ nhất, quả chuối xanh còn lại và quả chuối chín vào túi thứ hai, đóng kín hai túi. Theo dõi quá trình chín của chuối trong hai túi. Tìm hiểu tác dụng của ethylene đối với sự chín của trái cây và giải thích hiện tượng quan sát được.

Câu 3: Màng bọc thực phẩm đang được sử dụng rộng rãi để bảo quản thực phẩm thay thế cho các vật dụng như lồng bàn, khay nắp nhựa… Hiện nay trên thị trường thường dùng hai loại màng bọc thực phẩm là màng bọc thực phẩm PE và màng bọc thực phẩm PVC.

1. Viết PTHH minh họa phản ứng trùng hợp tạo ra hai loại nhựa PE và PVC.
2. Loại màng bọc thực phẩm nào có thể sử dụng trong lò vi sóng? Trên nhãn của màng bọc thực phẩm thường thể hiện thông tin này như thế nào?
3. Nêu lưu ý khi sử dụng màng bọc thực phẩm.

HS nhận nhiệm vụ

Hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ:

- GV quan sát quá trình thực hiện nhiệm vụ của HS, lựa chọn HS có câu trả lời đúng nhất/có sai sót nhiều nhất để báo cáo kết quả thực hiện nhiệm vụ.

Thực hiện nhiệm vụ

Báo cáo kết quả: HS báo cáo kết quả, trả lời câu hỏi.

- HS so sánh câu trả lời của bạn với bài làm của mình và nêu nhận xét, bổ sung (nếu có).

Kết luận, nhận định:

GV thực hiện:

+ Nhận xét chung kết quả thực hiện nhiệm vụ của HS.

+ Chốt lại đáp án của bài tập, giới thiệu thêm với HS cách sử dụng nhựa hiệu quả, đảm bảo sự phát triển bền vững.

Trường: ...........................

Tổ: ................................

Họ và tên giáo viên:............................

Hoạt động của GV

Hoạt động của HS

Giao nhiệm vụ: HS thảo luận nhóm hoàn thành câu hỏi GV đưa ra.

Nhiện vụ 1:

Câu 1. Quan sát hình và cho biết trong đó có những loại nhiên liệu nào đã được sử dụng? Loại nhiên liệu nào được tạo ra từ dầu mỏ?

Nhiệm vụ 2:

- GV yêu cầu: Nhiên liệu là chủ đề mà các em đã được học và tìm hiểu qua rất nhiều nguồn thông tin (Chương trình KHTN lớp 6, Internet, tivi, báo, đài…). Từ những kiến thức đã học, kết hợp hiểu biết của bản thân, hãy hoàn thành cột K, cột W trong bảng KWLH

Nhận nhiệm vụ

HS thực hiện nhiệm vụ

HS thảo luận trong nhóm để viết ra các hiểu biết của bản thân và những điều mình mong muốn tìm hiểu.

Quan sát, hỗ trợ HS khi cần thiết.

Thực hiện nhiệm vụ

Báo cáo kết quả:

GV gọi đại diện nhóm HS trình bày câu trả lời.

GV ghi lên bảng các ý kiến của nhóm HS, chú ý tránh ghi trùng lặp các phát biểu

Chốt lại và đặt vấn đề vào bài

Dầu mỏ, khí thiên nhiên, khí mỏ dầu đều có thành phần chính là hydrocarbon. Chúng được khai thác nhưthế nào? Sản phẩm chế biến từ dầu mỏ là gì? Có ứng dụng quan trọng gì trong đời sống?

chúng ta cũng tìm hiểu rõ trong bài ngày hôm nay.

Dầu mỏ

Khí dầu mỏ

Khí thiên nhiên

Trạng thái tự nhiên

Dầu mỏ là chất lỏng sánh, có màu nâu sẫm, không tan trong nước và nhẹ hơn nước.

Chất khí

Chất khí

Thành phần

là một hỗn hợp phức tạp gôm hàng trăm hydrocarbon khác nhau. Ngoài ra, trong dầu mỏ còn có một lượng nhó các hợp chât hữu cơ chứa O, N. S,„.

Thành phân chính là methane nhưng thấp hơn khí thiên nhiên

Thành phân chính của khí thiên nhiên là methane (có thê chiếm tới 95% về thê tích), phần còn lại là ethane, propane, carbon dioxide, hydrogen sulfide, hơi nước....

Phương pháp khai thác

- Khoan, thu lấy khí và dầu thô, vận chuyển tới nhà máy chế biến. Tại nhà máy các sản phầm dầu thỏ được xử lý bằng biện pháp chưng cất để thu đuọc nhiều sản phẩm khác nhau.

- Được khai thác cùng với quá trình khai thác dầu mỏ.

- Bằng cách khoan xuống mỏ khí, khi tự phun lên và được vận chuyển về nhà máy để xử lý.

- Các sản phẩm chế biến từ dầu mỏ

Ứng dụng

Nhiên liệu

Dung môi

Chất bôi trơn

Sáp bóng, sáp dầu khoáng

Bề mặt đường nhựa, giấy dầu lợp mái...

Khi thiên nhiên và khi mỏ dầu được dùng làm nhiên liệu hoặc nguyên liệu trong công nghiệp hoá chất.

Hoạt động của GV

Hoạt động của HS

Giao nhiệm vụ:

Chia lớp thành 6 nhóm, yêu cầu các nhóm học sinh thảo luận và trả lời các nội dung sau:

Nhóm 1, 2: Tìm hiểu về dầu mỏ (trạng thái tự nhiên, thành phần, tính chất, khai thác, ứng dụng), đề xuất cách sử dụng dầu mỏ tiết kiệm, hiệu quả gắn với bảo vệ môi trường.

? Quan sát bên và dựa vào hiểu biết của bản thân, em hãy trình bày trạng thái, màu sắc, tính tan trong nước của dầu mỏ?

? Trong tự nhiên dầu mỏ tồn tại ở đâu?

A. Trên mặt biển.

B. Trên mặt đất.

C. Trong ao hồ.

D. Trong lòng đất.

? Trình cách khai thác và ứng dụng của dầu mỏ

+ Nhóm 3, 4: Tìm hiểu về khí mỏ dầu (trạng thái tự nhiên, thành phần, tính chất, khai thác, ứng dụng), đề xuất cách sử dụng khí mỏ dầu tiết kiệm, hiệu quả gắn với bảo vệ môi trường.

+ Nhóm 5,6: Tìm hiểu về khí thiên nhiên (trạng thái tự nhiên, thành phần, tính chất, khai thác, ứng dụng), đề xuất cách sử dụng khí thiên nhiên tiết kiệm, hiệu quả gắn với bảo vệ môi trường.

Các nhóm hoàn thành bảng sau trên bảng:

- GV cho HS Quan sát biểu đồ hàm lượng khí methane trong khí thiên nhiên và khí mỏ dầu, từ đó rút ra nhận xét.

Giáo viên giới thiệu thêm:

– Mỏ dầu thường có 3 lớp, theo thứ tự từ trên xuống:

+ Lớp 1: Lớp khí, được gọi là khí mỏ dầu hay khí đồng hành, có thành phần chính là khí methane.

+ Lớp 2: Lớp dầu lỏng, là hỗn hợp phức tạp của nhiều loại hydrocarbon và một lượng nhỏ các hợp chất khác.

+ Lớp 3: Lớp nước mặn.

HS nhận nhiệm vụ, nghiên cứu SGK và trả lời câu hỏi của GV:

Trạng thái: Dầu mỏ là chất lỏng sánh

Màu sắc: Dầu mỏ có màu nâu sẫm

Tính tan trong nước: Dầu mỏ không tan trong nước và nhẹ hơn nước.

Hàm lượng methane trong khí thiên nhiên nhiều hơn trong dầu mỏ

Hướng dẫn học sinh thực hiện nhiệm vụ:

- Các nhóm thảo luận và hoàn thành nhiệm vụ được giao.

- HS đề xuất được các hình thức trình bày nội dung đã tìm hiểu đa dạng như: dùng infographic, bài thuyết trình, ,...

- Sau khi thảo luận xong, học sinh đưa ra câu trả lời.

- Thảo luận, trả lời câu hỏi để hoàn thành bảng thông tin, ghi chép lại các nội dung cần nhận xét và câu hỏi thắc mắc dành cho nhóm bạn.

- Thảo luận nhóm 3’ hoàn thành vào bảng nhóm

- Đại diện các nhóm báo cáo kết quả, các nhóm còn lại nhận xét, bổ sung (nếu có)

Báo cáo kết quả:

- Học sinh trình bày kết quả.

- Các học sinh còn lại lắng nghe để nhận xét và bổ sung.

- GV kết luận nội dung kiến thức mà các nhóm đã trình bày.

- Trình bày phần thảo luận.

- Các học sinh còn lại nhận xét phần trình bày của bạn.

Tổng kết:

I. DẦU MỎ

1. Khái niệm, thành phần và trạng thái tự nhiên

– Dầu mỏ là chất lỏng, sánh, thường có màu nâu sẫm, không tan trong nước và nhẹ hơn nước, thành phần chủ yếu là các hydrocarbon.

– Trong tự nhiên, dầu mỏ tập trung với khối lượng lớn tạo thành các mỏ dầu nằm dưới sâu trong đất liền hay ở dưới biển.

– Khí thiên nhiên là khí chứa trong các mỏ riêng biệt nằm trong đất liền hoặc ngoài biển. Thành phần chính của khí thiên nhiên là methane (có thể chiếm tới 95% về thể tích), phần còn lại là ethane, propane, carbon dioxide, hydrogen sulfide, hơi nước,...

– Khí thiên nhiên được khai thác bằng cách khoan xuống mỏ khí và khí sẽ tự phun lên do áp suất ở các mỏ khí lớn hơn áp suất khí quyển. Sau đó, khí sẽ được vận chuyển đến nhà máy để xử lí nhằm đạt được chất lượng mong muốn trước khi phân phối đến các điểm tiêu thụ khác nhau.

1. Khí mỏ dầu

Khí mỏ dầu (khí đồng hành) là khí có trong các mỏ dầu và được khai thác cùng với quá trình khai thác dầu mỏ.

2. Phương pháp khai thác và chế biến

– Phương pháp khai thác dầu mỏvà khí mỏ: khoan, thu lấy khí và dầu thô, vận chuyển tới nhà máy chế biến. Tại nhà máy các sản phầm dầu thỏ được xử lý bằng biện pháp chưng cất để thu đuọc nhiều sản phẩm khác nhau.

- Khí thiên nhiên được khai thác bằng cách khoan xuống mỏ khí, khi tự phun lên và được vận chuyển về nhà máy để xử lý.

- Các sản phẩm chế biến từ dầu mỏ

Bảng. Ứng dụng của các sản phẩm chưng cất dầu mỏ

Ghi nhớ kiến thức và ghi vào vở.

Nhiên liệu rắn

Nhiên liệu lỏng

Nhiên liệu khí

Kể tên các nhiên liệu

Gỗ, than đá...

Xăng, dầu diesel, xăng sinh học

Khí thiên nhiên, khí dầu mỏ...

Thành phần

Chủ yếu là carbon

Chủ yếu là các hydrocarbon

Chủ yếu là khí CH₄

Cách khai thác

- Khai thác lộ thiên

- Khai thác hầm lò

- Khoan xuống mỏ

dầu và thu dầu

- Lọc bỏ tạp chất – Chưng cất

– Khoan xuống mỏ dầu. Mỏ khí và thu khí – Xử lí khí

Một số sản phẩm hoặc ứng dụng tiêu biểu

– Nhiên liệu trong nhiệt điện, công nghệ luyện kim

– Xăng

– Dầu diesel

– Khí hoá lỏng

Hoạt động của GV

Hoạt động của HS

Giao nhiệm vụ:

GV: Học sinh thực hiện lần lượt các nội dung sau:

- Chia lớp 4 nhóm hoàn thành bảng sau

GV cho học sinh tìm hiểu và thảo luận trả lời câu hỏi sau:

? Hiện nay, loại nhiên liệu nào được sử dụng phổ biến nhất cho phương tiện giao thông?

? Em hãy trình bày cách sử dụng nhiên liệu đạt hiệu quả cao.

? Trong đời sống và sản xuất, dùng loại nhiên liệu nào (gas, xăng, than) sẽ có ít phát thải khí nhà kính hơn?

HS nhận nhiệm vụ .

Hướng dẫn học sinh thực hiện nhiệm vụ:

- Học sinh thảo luận, động não suy nghĩ để đề xuất đáp án phù hợp.

- Thảo luận nhóm và hoàn thành phiếu học tập số 1.

* Lưu ý: Nếu kim loại có nhiều hoá trị thì kèm theo hoá trị trong ngoặc đơn giống gọi tên base

- HS hoạt động nhóm, hoàn thành nhiệm vụ học tập.

+ Mỗi thành viên độc lập suy nghĩ viết câu trả lời vào phiếu học tập của mình.

+ Thảo luận thống nhất ý kiến ghi nội dung học tập

Báo cáo kết quả:

HS thảo luận trong 5 phút

Đại diện 1 nhóm báo cáo, các nhóm còn lại nhận xét, bổ sung (nếu có)

- GV kết luận về nội dung kiến thức mà các nhóm đã đưa ra.

- GV giới thiệu: Nhiên liệu là các chất dễ cháy → chú ý an toàn cháy, nổ và hướng dẫn của nhà sản xuất.

+ Trữ lượng nhiên liệu hoá thạch có hạn. – Nhiên liệu hoá thạch cháy tạo ra khí CO₂, gây ô nhiễm môi trường.

→ cần sử dụng tiết kiệm, hiệu quả, nghiên cứu và đưa vào sử dụng nguồn nhiên liệu mới.

- Đại diện các nhóm lên trình bày lần lượt các câu hỏi phần thảo luận của nhóm.

- HS các nhóm hỏi – đáp lẫn nhau , hoàn thành nhiệm vụ học tập.

- Các nhóm còn lại nhận xét phần trình bày của nhóm bạn.

Tổng kết:

II. NHIÊN LIỆU

1. Khái niệm và phân loại

– Nhiên liệu là những chất cháy được, khi cháy toả nhiệt và phát sáng.

– Dựa vào trạng thái, người ta chia làm 3 loại nhiên liệu phổ biến:

+ Nhiên liệu rắn: các loại than (than gỗ, than mỏ, ...), gỗ, củi, ... Loại nhiên liệu này chủ yếu được sử dụng cho các ngành công nghiệp (nhiệt điện, luyện kim, giấy, phân bón, ...), một lượng nhỏ dùng để đun nấu.

+ Nhiên liệu lỏng: xăng, dầu hoả, ... Loại nhiên liệu này chủ yếu phục vụ cho hoạt động của các loại động cơ đốt trong và một phần nhỏ cho việc đun nấu, thắp sáng.

+ Nhiên liệu khí: khí thiên nhiên, khí mỏ dầu, ... Loại này dùng nhiều trong các ngành công nghiệp và trong đời sống.

2. Sử dụng nhiên liệu

– Để tăng hiệu quả sử dụng nhiên liệu, ta nên:

+ Cung cấp đủ không khí hoặc oxygen để nhiên liệu cháy hoàn toàn.

+ Tăng diện tích tiếp xúc giữa nhiên liệu và không khí.

+ Điều chỉnh lượng nhiên liệu để duy trì sự cháy ở mức độ cần thiết, phù hợp với nhu cầu sử dụng, nhằm tận dụng nhiệt lượng do sự cháy toả ra.

– Gas, xăng, dầu hoả, than,... là những nhiên liệu phổ biến và quan trọng đối với đời sống và công nghiệp. Một số ứng dụng chính và những chú ý cần thiết khi sử dụng các loại nhiên liệu trên như sau:

+ Than là nhiên liệu rắn, cháy chậm, khó cháy hoàn toàn. Than cháy tạo ra nhiều xỉ, khói và một số khí độc hại. Sử dụng chủ yếu trong luyện kim, làm nhiên liệu cho nhà máy nhiệt điện.

+ Xăng, dầu là nhiên liệu lỏng, cháy nhanh, dễ cháy hoàn toàn, không tạo xỉ. Sử dụng cho các loại động cơ đốt trong như: xe máy, ô tô, tàu, thuyền, máy phát điện.

+ Gas là nhiên liệu khí, có thành phần chủ yếu là C₃H₆ và C₄H₁₀. Gas dễ cháy hoàn toàn, toả nhiều nhiệt, không tạo xỉ và hầu như không tạo muội, ít gây ô nhiễm môi trường. Việc đốt cháy gas cần được thực hiện với những thiết bị chuyên dụng như bếp gas, đèn khò gas,...

– Nhiên liệu là các chất dễ cháy nên khi sử dụng cần tuân thủ nghiêm ngặt các biện pháp phòng cháy và chữa cháy.

– Trữ lượng nhiên liệu hoá thạch có hạn và việc sử dụng loại nhiên liệu này gây ô nhiễm môi trường, nên cần sử dụng tiết kiệm và hiệu quả.

Ghi nhớ kiến thức.

Hoạt động của GV

Hoạt động của HS

Giao nhiệm vụ:

- GV trình chiếu câu hỏi, học sinh sử dụng bảng A, B, C, D để trả lời, chia lớp thành 4 nhóm

- Luật chơi:

Câu 1: Dầu mỏ là

A. một hydrocarbon.

B. một hợp chất hữu cơ.

C. hỗn hợp tự nhiên của nhiều hydrocarbon.

D. chất béo.

Câu 2. Thành phần chủ yếu của khí thiên nhiên là

1. CO₂. B. H₂O.

C. CH₄. D. NaCl.

Câu 3: Chọn định nghĩa đúng nhất về nhiên liệu?

A. Nhiên liệu là những chất cháy được.

B. Nhiên liệu là các vật hiện có sẵn trong tự nhiên như than, củi, dầu mỏ.... hoặc được điều chế nhân tạo như cồn đốt, khí than...

C. Nhiên liệu là cung cấp năng lượng cho loài người.

D. Nhiên liệu là những chất cháy được, khi cháy toả nhiệt và phát sáng.

Câu 4: Trong gas, dùng để đun, nấu thức ăn trong gia đình, người ta thêm một lượng nhỏ khí có công thức hoá học C₂H₅S có mùi hôi. Mục đích của việc thêm hoá chất này vào gas là nhằm

1. Tăng năng suất toả nhiệt của gas.

B. Phát hiện nhanh chóng sự cố rò rỉ gas.

C. Hạ giá thành sản xuất gas.

D. Phòng chống cháy nổ khi sử dụng gas.

Câu 5: Người ta đang nghiên cứu để sử dụng nguồn nhiên liệu khi cháy không gây ô nhiễm môi trường là

1. CH₄. B. H₂.

C. C₄H₁₀. D. CO.

Câu 6:Để dập tắt đám cháy nhỏ do xăng, dầu người ta dùng biện pháp

1. phun nước vào ngọn lửa.

B. phủ cát vào ngọn lửa.

C. thổi oxygen vào ngọn lửa.

D. phun dung dịch muối ăn vào ngọn lửa.

Câu 7: Tính chất vật lý nào sau đây không phải là của dầu mỏ?

A. Dầu mỏ là hỗn hợp lỏng, sánh, màu nâu đen.

B. Dầu mỏ không tan trong nước.

C. Dầu mỏ có nhiệt độ sôi nhỏ hơn 100^oC

D. Dầu mỏ nhẹ hơn nước.

Câu 8: Trong số các cách chữa cháy sau, có mấy cách chữa cháy do xăng dầu gây ra?

(a) Phun nước vào ngọn lửa;

(b) Dùng chăn ướt trùm lên ngọn lửa;

(c) Phủ cát vào ngọn lửa;

(d) Dùng bình chữa cháy.

A. 1. B. 2. C. 3. D. 4.

Câu 9: Cho các nhận định sau:

Lợi ích của việc sử dụng nhiên liệu hiệu quả, an toàn là

1. Tránh cháy nổ gây nguy hiểm đến con người và tài sản.
2. Gây nhiều tác động tiêu cực đến sức khỏe con người và môi trường.
3. Làm cho nhiên liệu cháy hoàn toàn và tận dụng lượng nhiệt do quá trình cháy tạo ra.
4. Giảm thiểu ô nhiễm môi trường.Các nhận định đúng là
5. 1, 2, 3. B. 2, 3, 4.

C. 1, 3, 4. D. 1,2,4

HS thực hiện nhiệm vụ

Học sinh trả lời câu hỏi

Báo cáo kết quả:

• Cho cả lớp trả lời;
• Mời đại diện giải thích;
• GV kết luận về nội dung kiến thức.

Hoạt động của GV

Hoạt động của HS

Giao nhiệm vụ:

- Yêu cầu học sinh trả lời câu hỏi. Bằng phương pháp thuyết trình nội dụng tìm hiểu trước ở nhà:

+ Bài tập 1: Bếp nấu ăn, xe máy, ô tô ở Việt Nam hiện đang sử dụng loại nhiên liệu gì? Hãy đề xuất một số biện pháp sử dụng các loại nhiên liệu này an toàn và hiệu quả.

Bài tập 2: Khí đốt hoá lỏng (Liquified Petroleum Gas, viết tắt là LPG) hay còn được gọi là gas, là hỗn hợp khí chủ yếu gồm propane (C₃H₈) và butane (C₄H₁₀) đã được hoá lỏng. Một loại gas dân dụng chứa khí hoá lỏng có tỉ lệ mol propane : butane là 40 : 60. Đốt cháy 1 lít khí gas này (ở 25^oC, 1 bar) thì toả ra một lượng nhiệt bằng bao nhiêu? Biết khi đốt cháy 1 mol mỗi chất propane và butane toả ra lượng nhiệt tương ứng 2 220 kJ và 2 875 kJ.

Bài tập 3: Giải thích tác dụng của các việc làm sau:

a) Tạo các lỗ trong viên than tổ ong.

b) Quạt gió vào bếp lò khi nhóm lửa.

c) Đậy bớt cửa lò khi ủ bếp.

Bài tập 4: Quan sát hình ảnh sau và cho biết đèn nào sẽ cháy sáng hơn và ít muội than hơn.

1. b)

Bài tập 5: Một loại khí thiên nhiên gồm CH₄, C₂H₆ (các khí khác không đáng kể) với tỉ lệ phần trăm về thể tích tương ứng là 95% và 5%.

a) Tính khối lượng của 1 mol khí thiên nhiên nêu trên.

b) Tính lượng nhiệt toả ra khi đốt cháy hoàn toàn 167 gam khí thiên nhiên trên. Biết rằng, lượng nhiệt toả ra khi đốt cháy hoàn toàn 1 mol CH₄ và 1 mol C₂H₆ lần lượt là 890 kJ và 1 561 kJ.

HS nhận nhiệm vụ.

Hướng dẫn HS thực hiện nhiệm vụ

• Cá nhân học sinh vận dụng kiến thức đã học giải quyết các vấn đề giáo viên đặt ra.

Cá nhân học sinh độc lập thực hiện nhiệm vụ.

Báo cáo kết quả:

• Gọi đại diện một số HS báo cáo kết quả.
• Các học sinh khác nhận xét, bổ sung.
• Giáo viên nhấn mạnh vai trò muối.

- Đại diện 1 số HS trình bày kết quả, các HS khác nhận xét, bổ sung.

Bài tập về nhà

- Thiết kế sơ đồ tư duy nội dung bài “Muối”.

- Xem trước “Bài 13: Phân bón hóa học”.

HS tìm hiểu và trả lời câu hỏi.

Trường: ...........................

Tổ: ................................

Họ và tên giáo viên:............................